De betekenis kleuren en kleurensymboliek

Kleurensymboliek is erg omvangrijk en kan vanuit veel aspecten bekeken worden. Elke kleur heeft zijn eigen expressie en kan de psyche direct beÔnvloeden. Kleuren hebben niet voor ieder mens dezelfde emotionele waarde maar dat ieder mens een andere favoriete en minder geliefde kleur heeft. Ondanks individuele verschillen in de waardering van kleuren, komt men in de oude culturen al bepaalde vormen van kleurensymboliek tegen. Zo werden de primaire kleuren vaak in verband gebracht met de hemelstreken en de elementen en in een kruisvormig of vierkant schema ondergebracht. De volksmond heeft zijn eigen kleurensymboliek: groen is de kleur van de hoop, blauw van de trouw, geel van de haat en de nijd, rood van de liefde en van het gevaar, wit van de onschuld en zwart van de dood. Bij de oude Maya's van Midden-Amerika werden de hemelstreken in de volgorde oost, noord, west en zuid gerelateerd aan rood, wit, zwart en geel, terwijl in het oude China oost, zuid, west, noord en het midden de kleuren blauw, rood, wit, zwart en geel betekenden. Een mooi voorbeeld van een verschil in cultuur is dat in de Europese kleurensymboliek rode rozen de vurige liefde uitdrukken, in het oude Egypte al wat rood of okerkleurig was als bedrieglijk en schadelijk gezien werd. In westerse culturen is zwart de traditionele rouwkleur, terwijl in Aziatische culturen wit de rouwkleur is. In westerse culturen ziet men wit als symbool van zuiverheid en hoop en het is de kleur die traditioneel door bruiden gedragen wordt, terwijl in oosterse culturen de huwelijksparen rood dragen omdat deze kleur vreugde en geluk symboliseert. In oude tijden was natuurlijk de keuze van kleuren ook afhankelijk van de beschikbaarheid van kleurstoffen, in prehistorische schilderingen komt bijvoorbeeld nooit blauw voor omdat er geen geschikte kleurstof was. Kleurenpsychologen hebben theorieŽn ontwikkeld om iemand volgens de lievelingskleur bepaalde eigenschappen toe te schrijven. Zo zouden liefhebbers van rood de behoefte hebben om krachtdadig te lijken, indruk te willen maken en prestaties belangrijk te vinden. Met vriendelijke groet, Hein Pragt

De symbolische betekenis van kleuren.


 Rood is de lievelingskleur van veel mensen, de voorhistorische mens gebruikte het al in de vorm van ijzeroxyde waardoor het op grotschilderingen vaak gebruikt werd. In het algemeen geldt rood als agressief, vitaal en energiek, verwant met het vuur en zowel de liefde als de strijd op leven en dood. Op introvert en melancholieke mensen heeft rood een opdringerige en afstotende werking. Bij de Maya stelde rood het oosten voor en in het oude China was rood de heilige, levenschenkende kleur. Rood is ook de kleur van de vlag van communistisch China. In de Christelijke kunst was rood de kleur van het offerbloed van Christus en de martelaren. Het rood is ook de kleur van de hel en de duivel en van in dat opzicht verdachte dieren zoals de vos en de eekhoorn. In de volkssymboliek is rood een kleur van de liefde, maar ook van het leven en van de woede. Rood licht duidt in de rosse buurt op prostitutie en in het verkeer op gevaar.
 Blauw is de kleur die veelal wordt beschouwd als symbool voor al wat geestelijk is. In tegenstelling tot rood maakt blauw een koele indruk. In de dieptepsychologie is blauw een toestand van psychische bevrijding en een milde, lichte en superieure levensopvatting. In het verre oosten zijn het blauwe amuletten die het boze oog neutraliseren. In de volkssymboliek geldt blauw als kleur van de trouw, maar ook van het mysterieuze, van bedrog en onzekerheid. In de politieke symboliek is blauw de kleur van het liberalisme. Blauw is de kleur van het verstand, die ontspanning en koelte. Ook is blauw de kleur van de adel, denk hierbij aan de term blauw bloed hebben. In de religie wordt blauw geassocieerd met reinheid, vroomheid, de hemel en bescherming tegen boze invloeden.
 Geel was in de Oud Chinese symboliek de kleur van het midden. De kleur van goud wordt vaak geel genoemd en goden werden vaak met een goudgele huidskleur afgebeeld en in AziŽ werd geel gedragen door keizerlijke personen.. In de volkssymboliek wordt geel met afgunst en jaloezie in verband gebracht. Bij de Maya was geel de kleur van het zuiden. Geel wordt dus soms gezien als de kleur van haat, verraad en bedrog maar als goudkleur is het weer de kleur van de hoogste orde. Geel kan dus zowel een hele negatieve als uiterst positieve betekenis hebben.
 Groen heeft evenals de meeste andere kleuren symbolisch twee aspecten. In de volkse symboliek is het de kleur van de hoop en vaak worden dromen waarin deze kleur een rol speelt als positief beschouwd. In de Christelijke symboliek zit groen midden tussen het blauw van de hemel en het rood van de hel en het kruis van Christus, het symbool van de hoop, werd vaak groen voorgesteld. Groen is ook de traditionele kleur van de Islam, volgens de overlevering was groen de lievelingskleur van Mohammed en in de vlaggen van Arabische landen verwijst groen naar de Islam. Groen is ook de kleur van de natuur, groen schenkt rust, vrede en een gevoel van verbinding hebben. Groen staat ook vaak voor jeugdigheid, jong zijn en onervaren (het groentje).
 Wit kan men opvatten als nog geen kleur of als vermenging van alle kleuren van het licht en als symbool van ongereptheid en maagdelijkheid, reinheid en waarheid. Nieuw gedoopte Christenen droegen witte kleren, en wit was ook de kleur van een goede ziel. De Heilige Geest wordt als witte duif voorgesteld. Wit heeft echter ook negatieve symbolische betekenis, in de eerste plaats wegens het verbleken als men doodgaat. Spoken worden in veel culturen als witte gedaanten, bijvoorbeeld witte wieven of schimmen gezien. In de Chinese symboliek is wit de kleur van de ouderdom, de herfst, het westen en het ongeluk, maar ook van de maagdelijkheid en de reinheid. Wit is in China ook de kleur van de rouw net als in veel Aziatische en Afrikaanse culturen.
 Zwart is een van de kleuren met het symbolische karakter van het verzinken in het donker, de rouw en de duisternis. In Europa is zwart een negatieve kleur, de satansdienst werd als zwarte mis aangeduid. Zwart is ook het tegenovergestelde van aardse praal en ijdelheid en daarom de kleur van het priestergewaad. Zwart is ook de kleur van schrikaanjagende godheden de 'grote zwarte' in de Indische mythologie. In het oude China werd zwart geassocieerd met het element water en met het noorden. Zwart is een kleur zonder schijnsel, zonder weerkaatsing en het kan somberheid tot uitdrukking brengen of versterken.

De betekenis van kleur in de taal.

Ook in de taak worden kleuren gebruikt om dingen weer te geven en zo zijn bepaalde kleuren ook onlosmakelijk verbonden met een kleur. De meeste mensen zullen de kleur oranje verbinden aan ons koningshuis of aan ons nationaal voetbalalftal. Maar sommige kleuren drukken bepaalde gevoelens of emoties uit die vaak in spreekwoorden of uitdrukkingen terug te vinden zijn. Hier staat een kleine opsomming van het gebruik van kleuren in de Nederlandse taal.

  • Een blauwe maandag: ooit wel eens een keer
  • Van de blauwe knoop zijn: iemand die nooit alcoholische dranken drinkt
  • Zich blauw betalen: erg veel geld betalen
  • Zwart werken: werken zonder belastingen te betalen
  • Zwartkijker: een een pessimist
  • Zwartrijden: rijden met het openbaar vervoer zonder te betalen
  • Hij liegt dat hij zwart ziet: een grote leugenaar zijn
  • Iets zwart op wit willen zien: iets afspreken op papier om problemen te voorkomen
  • Geel van nijd worden: erg kwaad en afgunstig worden
  • Rood met groen is boerenfatsoen: dit geeft slechte smaak op gebied van kledij aan
  • Witte rook zien: de uitslag is bekend (Vaticaan)
  • De prins op het witte paard: de man van je dromen
  • Een wit voetje halen: in de gunst proberen komen
  • Een groentje zijn: nog erg jong en onervaren zijn
  • Het gras aan de overkant is altijd groener: bij een ander ziet het er altijd beter uit
  • Groene vingers hebben: goed kunnen tuinieren of planten kunnen verzorgen
  • Zijn koren groen eten: geld uitgeven voor men het verdiend heeft
  • Een bruine arm halen: met vleierij in de gunst komen
  • Een bruin leven hebben: een goed leven hebben
  • Iets bruin bakken: liegen
  • De toekomst ziet er rooskleurig uit: de toekomst ziet er goed uit
  • Groen zien: Jaloers zijn
  • Zeven kleuren stront schijten (bargoens): doodsbang zijn
  • Zich groen en geel ergeren: heel erg geÔrriteerd zijn
  • Alles door een roze bril zien: alles heel optimistisch bekijken, vaak bij verliefdheid

Wat is een kleur eigenlijk?

© 2012 Hein Pragt

rgb kleurenOm te begrijpen hoe we kleuren waarnemen moeten we eerst eens kijken wat licht eigenlijk is. Licht is elektromagnetische straling in het frequentiebereik (aantal trillingen) dat waarneembaar is met het oog. Het zichtbare spectrum strekt zich uit over golflengten van ca 380 nanometer wat de kleur violet is tot 780 nanometer wat de kleur rood is. Wanneer het licht in onze ogen valt dan zal het achter in het oog vallen op de zintuigcellen die licht kunnen waarnemen. Er zijn zintuigcellen die naar hun vorm staafjes genoemd worden die gevoelig zijn voor alle kleuren zichtbaar licht en andere zintuigcellen die naar hun vorm kegeltjes genoemd worden die alleen op een bepaalde kleur reageren. De mens heeft drie soorten kegeltjes die gevoelig zijn voor rood, groen en blauw licht. Wanneer er een kleur op het oog valt die een combinatie is van rood en groen dan zullen twee soorten kegeltjes signalen naar de hersenen sturen waardoor we een kleur tussen rood en groen zullen waarnemen. Afhankelijk van de afstand tot rood of groen nemen wij de kleur dus als oranje of geel waar. Uit de combinatie van de signalen van de verschillen (kleur) kegeltjes zijn onze hersenen dus in staat een kleur te herkennen.

Een kleur is dus een mengsel van golflengten van licht en sterkten. Een kleur kan een zuivere kleur zijn (van ťťn frequentie) maar ook samengesteld zijn uit twee of meerdere lichtgolven van verschillende golflengtes en verschillende sterktes. Wanneer men een monochrome kleur (een enkele golflengte) op het oog richt van bijvoorbeeld 480 nm dan zal deze tussen de gevoeligheden van de groene en blauwe kegeltjes zitten. De groene en de blauwe kegeltjes van het oog zullen dus even sterk reageren en de hersenen zullen concluderen dat de kleur ergens halverwege tussen groen en blauw zit. Maar als we een mengsel van 440 nm en 540 nm op het oog richten, dan zullen ook dezelfde kegeltjes even sterk reageren en zullen de hersenen dezelfde kleur waarnemen. Het menselijke oog is dus niet zo goed in onderscheid maken tussen zuivere kleuren en een mengsel van kleuren waardoor het dus vrij eenvoudig is om een kleur na te bootsen.

Door middel van een televisiescherm of een foto kunnen we eigenlijk maar drie verschillende kleuren weergeven. Wanneer men echter de drie kleuren zo mengt dat de drie soorten kegeltjes in het netvlies precies in de gewenste verhouding zien kunnen toch alle kleuren weergegeven worden. Het aantal bits dat men gebruikt per kleur zal het aantal verschillende kleurtinten bepalen dat men kan weergeven. Hoe meer bits men gebruikt hoe meer kleurtinten men kan weergeven.


Boeken over kleuren en kleurensymboliek

boekboek bestellenKleuren therapie creatief kleuren zonder stress.
Kleuren kan therapeutisch werken en het creŽren van mooie tekeningen is ontspannend en daarnaast ook gewoon heel leuk. Begin op een bladzijde naar keuze en kleur de tekeningen in met de kleuren die u mooi vindt. Dit focust de geest en zorgt voor een goed humeur. Er zijn geen speciale vaardigheden nodig om dit boek in te kleuren: zelfs amateurs kunnen de prachtigste tekeningen maken.


boekboek bestellenDe geheimtaal van kleuren: 45 kaarten met Handleiding - De mens gebruikt al duizenden jaren kleuren om te helen, voor amusement, om schoonheid te creŽren en om zich stralender en levendiger te voelen. Overal om ons heen is kleur Ė in de natuur, in onze huizen, in onze binnenkamers en in ons voedsel. Kleuren kunnen helend werken op je gezondheid, bij geestelijke spanningen en emotionele ontreddering. Veel zakelijke ondernemingen en organisaties waar ook ter wereld hebben gekozen voor speciale kleuren vanwege hun eigenschappen en het effect dat ze hebben op de mens. Veel ziekenhuizen verven de muren in kleuren waarvan bekend is dat deze een kalmerende en ontspannende invloed op de patiŽnten hebben. We worden omgeven door kleuren en ze zijn echt van invloed op onze ervaringen. Kun je je een wereld zonder kleur voorstellen? Saai, grijs en depressie zijn de woorden die in gedachten opkomen.


Last update: 14-12-2017


 Lees hier de privacyverklaring van deze site.

Disclaimer.

Hoewel de heer Hein Pragt de informatie beschikbaar op deze pagina met grote zorg samenstelt, sluit de heer Pragt alle aansprakelijkheid uit met betrekking tot de informatie die, in welke vorm dan ook, via zijn site wordt aangeboden. Het opnemen van een afbeelding of verwijzing is uitsluitend bedoeld als een mogelijke bron van informatie voor de bezoeker en mag op generlei wijze als instemming, goedkeuring of afkeuring worden uitgelegd, noch kunnen daaraan rechten worden ontleend. Op de artikelen van de heer Pragt op deze Internetsite rust auteursrecht. Overname van informatie (tekst en afbeeldingen) is uitsluitend toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming van de rechthebbende. Voor vragen over copyright en het gebruik van de informatie op deze site kunt u contact opnemen met: (email: mail@heinpragt.com). Dit is mijn