Kerst symbolen herkomst en betekenis

De kersttijd is een mooie tijd van het jaar met veel licht, vrolijkheid en gezelligheid. De meeste mensen versieren hun huis en zetten een kerstboom op. Tegenwoordig is het zelf mode om het hele huid van buiten zelfs te versieren met vrolijke kerstverlichting. Kerst is ook de tijd om samen met familie en vrienden te vieren en om lekker samen te eten en drinken. De oorspronkelijke betekenis van het kerstfeest wordt soms vergeten maar oorspronkelijk was dit het midwinterfeest en voor christenen is het kerstfeest de viering van de geboorte van Jezus Christus. Het kerstfeest is ook omgeven door symboliek die vaak al vele eeuwen teruggaat tot al ver voor de geboorte van Jezus. Toch is veel van de oorspronkelijke symboliek overgegaan in de christelijke symboliek. Op deze pagina beschrijf ik de herkomst en betekenis van de symbolen die aan het kerstfeest verbonden zijn. Vriendelijke groet, Hein Pragt.
Op de inhoud van deze pagina rust copyright © Hein Pragt.

Dennenboom als symbool

Dennenboom symbool Het meest bekende symbool van het kerstfeest is de dennenboom als versierde kerstboom. Omdat de dennenboom een groenblijvende boom is, was het al in de oudheid een symbool van onsterfelijkheid en eeuwigheid. In oude Keltische landen staken druïden tijdens de winterzonnewende grote dennenvuren aan om de zon terug te roepen. De dennenbomen werden versierd met kaarsen en kleurige metalen voorwerpen, waaruit de traditie van de kerstboom die we nu kennen is voortgekomen. Er zijn meerdere verhalen hoe de (ooit heidense) kerstboom onderdeel werd van het Christelijke kerstfeest. Het meest voor de hand liggende verhaal begint bij Maarten Luther, de leider van de Reformatie. Volgens het verhaal liep Luther op kerstavond door de bossen in de buurt van zijn huis en werd hij getroffen door de schoonheid van de sneeuw die glinsterde in het maanlicht op de takken van de dennenbomen. In een poging om het prachtige gezicht voor zijn familie opnieuw te creëren, kapte hij de boom, plaatste hem in zijn huis en versierde hem met kaarsen. Hoewel er ten tijde van Luther al kerstbomen in huizen in Duitsland bestonden, is het mogelijk dat hij in feite het idee heeft toegevoegd om kaarsen aan hun takken toe te voegen. Toen zijn volgelingen vervolgd werden in Duitsland hebben ze de traditie over heel Europa meegenomen. Het Vaticaan heeft zich in de negentiende en twintigste eeuw nog lange tijd verzet tegen het gebruik van kerstbomen. Volgens het vaticaan hadden deze bomen een heidense oorsprong en weinig van doen met het christelijke kerstfeest en waarschuwde de Rooms-Katholieke kerk regelmatig tegen de heidense gebruiken rond kerst. Pas in 1982 stonden er voor het eerst kerstbomen in het Vaticaan in Rome. www.heinpragt.com
Naar symbolen index pagina

De ezel en os als symbool

ezel als symbool Volgens het Bijbelverhaal was het een ezel die de Heilige Moeder en de ongeboren Jezus Christus naar Bethlehem droeg. De ezel staat traditioneel in de kerststal omdat het dier getuige was van de geboorte van Jezus Christus. Naast de ezel zien we ook vaak een os in de kersstal staan. Een interpretatie kan zijn dat de ezel de heidenen en de os de joden voor moet stellen. In de bijbel komt Jezus op latere leeftijd gezeten op een ezelin in Jeruzalem aan. Van een kant ziet met de ezel als toonbeeld van deemoed en zachtmoedigheid, maar ook staat hij voor domheid, luiheid en koppigheid. Het ontstaan van de os en de ezel in de stal is waarschijnlijk het werk van de monnik Franciscus van Assisi (1181 - 1226) die veel van dieren hield besloot de geboorte van Jezus visueel te maken door een kerststal in te richten. www.heinpragt.com
Naar symbolen index pagina

Engel symbool

Engel symbool Het woord engel zou afkomstig zijn van het Griekse "ïngelos" dat "boodschapper" betekent en het Hebreeuwse woord voor engel is "mal'ach" wat ook staat voor "boodschapper". Ook het Arabische woord "malak" is hier aan verwant. Engelen hebben vaak vleugels als teken van hun goddelijke macht en dit komt voort uit de oudheid waar vogels vaak als verbinding tussen het aardse en het hemelse werden gezien. In Jozefs droom verscheen een engel die hem informeerde wie Maria bij zich droeg. Engelen verschenen ook om de geboorte van Jezus aan te kondigen aan de herders in de velden. Dus tijdens de kersttijd vertegenwoordigen engelen de verkondiging van de geboorte van Jezus. www.heinpragt.com
Naar symbolen index pagina

Herkomst van cadeautjes met kerst

herkomst kerstcadeautjes In de oudheid was het kerstfeest het zogenaamde midwinterfeest tijdens de zonnewende (de dag met het kortste daglicht op het noordelijke halfrond) en het was ook een tijd van festiviteiten, bij de Romeinen Saturnaliën genoemd die sterk doet denken aan ons moderne Kerstfeest. Ook toen werden er cadeaus gegeven, vijandigheden gestaakt en werden feesten gehouden. Een kerstcadeau is ook een van de symbolen van het kerstfeest die een oorsprong zou kunnen vinden in het Bijbelverhaal over de geboorte van Jezus in het Nieuwe Testament. De Drie Wijzen (Matteüs 2:1 –12) eerden de geboorte van Jezus door hun kostbare geschenken aan te bieden in de vorm van goud, wierook en mirre. Hieruit zou de gewoonte van het geven van kerstcadeautjes kunnen zijn ontstaan. www.heinpragt.com
Naar symbolen index pagina

Kerstbal als symbool

Kerstbal als symbool De herkomst van de kerstbal is moeilijk te vinden toch heb ik daar zelf wel een theorie over. De Germanen zetten tijdens de midwinternacht, de kortste dag van het jaar, een groene boom neer die ze dan versierden met appeltjes en andere voorwerpen die het begin van een nieuw seizoen aanduidden. De kerstbal is waarschijnlijk vanuit het gebruik van deze rode appeltjes ontstaan, ook waren de kerstballen traditioneel natuurlijk rood of groen omdat de kleur rood het bloed van Jezus te vertegenwoordigd en de kleur groen staat voor eeuwig licht en leven. www.heinpragt.com
Naar symbolen index pagina

Kersklokken als symbool

Kerstklokken als symbool Klokken of bellen waren in vele oude culturen zowel muziekinstrumenten maar ook hulpmiddelen om mensen en bovenaardse wezens bijeen te roepen. In de vroegchristelijke tijd werden bellen, vaak van zilver, gebruikt om de gelovigen in de catacomben naar de mis te roepen. Grotere klokken werden sinds de zesde eeuw in kloosters gebruikt. Oude sagen vertellen dat klokken met hun galm verhinderen dat de duivel een mensenkind haalt waarop hij zijn zinnen heeft gezet. Dit zou ook de verklaring van de kerstklok in het kerstfeest kunnen zijn. www.heinpragt.com
Naar symbolen index pagina

Kerskrans als symbool

Kerskrans als symbool Kransen zijn door de eeuwen heen door verschillende culturen om verschillende redenen gebruikt, de oude Grieken deelden kransen als trofeeën uit aan atleten en de Romeinen droegen ze als kronen. Het ontstaan van kerstkransen kan voortkomen uit de traditie om voor he kerstfeest de groenblijvende planten in driehoeken bij te snijden als teken van de drie-eenheid en dat het afvalproduct in de vorm van de losse takken als decoratie in een ring geknoopt werden. Ook hier staat de kleur groen weer voor het leven en de ronde vorm van een ring symboliseerde ook de eeuwigheid en het eeuwig leven in de christelijke cultuur. www.heinpragt.com
Naar symbolen index pagina

Kerststal als symbool

kerststal als symbool Tijdens de kerst zien we ook veel kerststallen en ook onder de kerstboom staat vaak een kersstal. In het Bijbelse kerstverhaal van de apostel Lucas staat dat Jezus na zijn geboorte in een kribbe werd gelegd, omdat er geen plaats was in de herberg en een kribbe kun je vinden in een stal. Waarschijnlijk is Jezus inderdaad geboren in een schuur of stal die in een wijngaard in Bethlehem stond. Ook komen in het verhaal van de apostel Lucas herders en schapen voor. Verder is niet zoveel bekend over de kersstal maar de monnik Franciscus van Assisi (1181 - 1226) die veel van dieren hield besloot de geboorte van Jezus visueel te maken. Hij ontwierp de kerststal zoals we die nu nog kennen met de os, de ezel en de herders met schaapjes. Mensen begonnen deze stal na te bouwen met beeldjes van hout of klei om zo ook de stal in de huiselijke kring te brengen. Natuurlijk staan Jozef en Maria met het kindje Jezus centraal in de kerststal. www.heinpragt.com
Naar symbolen index pagina

Kerstster als symbool

kerstster als symbool De kerstster symboliseert de ster van Bethlehem, die volgens het Bijbelse verhaal de drie koningen, of wijze mannen, naar het kindje Jezus leidde. De ster is ook het hemelse teken van een profetie die lang geleden is vervuld en de stralende hoop voor de mensheid. De ster bovenop een kerstboom is een manier om de geboorte van Jezus te herdenken. In eerste instantie werd er een figuur van het kindje Jezus op de top van de boom geplaatst. Na verloop van tijd veranderde de figuur in een engel die de herders over Jezus vertelde. Later evolueerde dat naar de ster die de wijzen zagen. www.heinpragt.com
Naar symbolen index pagina

Kerststol geschiedenis

kerststol geschiedenis Tijdens kerst houden mensen ook van lekker eten, on de oudheid konden mensen deze extra calorieën ten tijde van de midwinterfeesten ook goed gebruiken. De kerststol is een luxe krentenbrood gevuld met amandelspijs en bestrooid met poedersuiker. Het woord stol heeft een mogelijke Duitse oorsprong maar ook in het Nederlandse Friesland kwam deze kerstbroden eeuwen geleden al voor. Waarschijnlijk waren de broden ook een soort vruchtbaarheidssymbool wat nog duidelijk te zien is aan de snede of kloof die duidelijk zichtbaar in de kersstol zit. De lange vorm en het witte uiterlijk kan ook voor een in doeken gewikkeld klein kind staan. De specerijen werden eeuwen geleden door de kruisridders meegenomen van de kruistichten en die vinden we ook terug in de kersttol. www.heinpragt.com
Naar symbolen index pagina

Kleuren rood en groen als symbool

kerstkleuren als symbool Tijdens de kerstdagen zien we dat de kleuren rood en groen het meest gebruikt worden en dit heeft een bepaalde betekenis. De kleur rood wordt met Kerstmis gebruikt om het bloed van Jezus te vertegenwoordigen toen hij stierf aan het kruis. De kleur groen staat voor eeuwig licht en leven. Romeinen versierden hun huizen met groenblijvende takken tijdens het nieuwe jaar en de dennenboom symboliseerde het leven dat doorgaat tijdens de winter. De kleuren rood en groen komen ook terug in de kleur van hulstbessen (rood op groen), die ook heidense symboliek hadden tijdens de vieringen van de winterzonnewende in het oude Rome. www.heinpragt.com
Naar symbolen index pagina

Mistletoe of maretak als symbool

mistletoe als symbool De mistletoe of maretak is een groenblijvende plant die leeft op bomen, het is een zogenaamde halfparasiet, voor water en voeding is de plant afhankelijk van zijn gastheer. De maretak wordt ook vogellijm of mistel genoemd. Bij de Kelten en Germanen was de maretak een heilige plant die in hun magische vruchtbaarheidsrituelen een belangrijke rol speelde. Een druïde sneed in de midwinterceremonie met een gouden sikkel de maretak uit de heilige eik. Hij dompelde de maretak in water dat als bescherming tegen ziekten en onheil werd gebruikt. Ook was de marentak het symbool van de vrede en vruchtbaarheid waardoor waarschijnlijk de traditie van het zoenen onder de marentak ontstaan is. De traditie is waarschijnlijk ontstaam doordat met kerstmis een maretak werd opgehangen in boerderijen en in keukens en de jonge mannen het voorrecht hadden om de meisjes die er onder stonden te kussen. Elke keer moesten ze wel een bes uit de struik te plukken en wanneer alle bessen waren geplukt verviel het privilege. www.heinpragt.com
Naar symbolen index pagina


Mooie kerstverhalen


Oorsprong van het kerstfeest

paus kerst Voor Christelijke mensen is het vaak een schok om te vernemen dat Kerstmis van oorsprong feitelijk niet een Christelijk feest is. Al eeuwen voor de geboorte van Jezus Christus in Bethlehem werd 25 december in verband gebracht met het versieren van groenblijvende bomen, het uitwisselen van cadeaus en feesten en vieringen. U kunt het Nieuwe testament van begin tot eind doorzoeken, U zult nergens een verwijzing vinden naar een of ander kerstfeest of de datum van de geboorte van Jezus Christus. De ware oorsprong van Kerstmis gaat terug tot oude tijden, toen men in de winter de zonnewende (de dag met het kortste daglicht op het noordelijke halfrond) vierde en die dag werd vroeger in verband gebracht met de geboorte van de zonnegod. Het was een tijd van festiviteiten, bij de Romeinen Saturnaliën genoemd die sterk doet denken aan ons moderne Kerstfeest. Ook toen werden er cadeaus gegeven, vijandigheden gestaakt en werden feesten gehouden.

Toen de vroege Roomse Kerk een feest instelde voor de viering van de geboorte van Jezus, lieten zij dit samenvallen met een bestaand heidens feest, het midwinterfeest waarbij men de geboortedag van de zonnegod vierde. Dit heeft de vroege Roomse Kerk vaker gedaan om zo de heidense rituelen en feesten te gebruiken en over te nemen en te veranderen in Christelijke feestdagen. Ondanks dat ook bijbelonderzoek aantoont dat Jezus niet rond 25 december geboren is, blijft het de dag dat Christelijke mensen de geboorte van Jezus vieren, dit veranderd dus niets aan de betekenis van het feest in onze huidige tijd. Voor Christelijke mensen is en blijft het de dag dat men de geboorte van Jezus Christus viert.


Dit boek is één van mijn favoriete boeken, op zijn vele reizen rond de wereld raakte Desmond Morris gefascineerd door de magische krachten die mensen aan alle mogelijke voorwerpen toekennen. Hij begon mascottes en amuletten te verzamelen en de achtergrond ervan te bestuderen. Hieruit is dit prachtige boek ontstaan.
kopen knop


Last update: 04-11-2021


Disclaimer: Hoewel de heer Pragt de informatie beschikbaar op deze site met grote zorg samenstelt, sluit hij alle aansprakelijkheid uit. Op de artikelen van de heer Pragt rust auteursrecht, overname van tekst en afbeeldingen is uitsluitend toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming. Heinpragt.com is ingeschreven bij de KvK onder nummer: 73839426 en is gevestigd in Veenendaal.  Lees hier de privacyverklaring van deze site. Voor informatie over adverteren op deze site kunt u contact opnemen met: (heinpragt@outlook.com).