Alchemie symbolen en hun betekenis

Er bestaan veel alchemistische symbolen die je wel eens als sieraad kunt tegenkomen. De alchemisten waren mensen die in de middeleeuwen probeerden goud en andere edele metalen te maken. Ze ontwikkelden een soort geheimschrift om ingewijden hun geheime formules door te geven. De symbolen zijn vaak heel mooi van vorm. De experimenten van alchemisten waren gebaseerd op de theorie van Aristoteles over aarde, lucht, vuur en water. Alles zou uit een combinatie van deze elementen bestaan en deze elementen zouden in de juiste dosering en met de juiste methodes getransmuteerd kunnen worden in elk ander element. Water kon bijvoorbeeld gemakkelijk worden omgezet in lucht door het te koken, maar de ware zoektocht was toch de wijze om goud te maken. Ook hebben veel alchemisten vele eeuwen gezocht naar de Steen der Wijzen (Nicolaas Flamel). Wanneer de Steen der Wijzen maar eenmaal was ontdekt, zou slechts een kleine hoeveelheid van deze magische stof die bij een gewoon metaal werd gevoegd, dat metaal in goud veranderen. Ingenomen als geneesmiddel zou men zieken kunnen genezen en misschien zelfs onsterfelijk kunnen worden. Alchemisten hebben zeker een grote bijdrage geleverd aan de basis van de scheikunde zoals we die vandaag de dag kennen. Vriendelijke groet, Hein Pragt.
Op de inhoud van deze pagina rust copyright © Hein Pragt.

De betekenis van symbolen uit de alchemie

Alchemie symboolAlchemie (steen der wijzen) symbool. De steen der wijzen (in het Engels de Philosopher's stone) is een substantie in de alchemie waarvan wordt aangenomen dat de eigenschap heeft om gewone basismetalen zoals kwik om te kunnen zetten in het dure goud en zilver. Het stond ook wel bekend als het levenselixer en bezat het verjongende krachten en kon het gebruikt worden om onsterfelijk te worden. Dit symbool geeft als samengesteld symbool de steen der wijzen weer. Het maken van de steen was het ultieme doel in de alchemie. De steen staat voor verlichting, hemelse gelukzaligheid en perfectie in alchemie. Het symbool bestaat uit een cirkel in een vierkant omgeven door een driehoek in een andere cirkel. Tegenwoordig duikt het ook op in sommige computerspelletjes.

De vier klassieke elementen zijn gebaseerd op het oude Griekse geloof dat alle materie in de wereld uit lucht, aarde, vuur en water bestaat. De alchemisten hebben deze filosofie en symbolen overgenomen, alchemisten geloofden dat ze veel krachten hadden, zoals de mogelijkheid om nieuwe elementen te creŽren. De oude Griekse Aristoteles verbond deze symbolen met een principe van warmte, koude, droogte en vocht.

Alchemie vuur symboolAlchemie vuur symbool. (heet en droog) Aristoteles bestempelde vuur als warm en droog en het wordt vertegenwoordigd door de kleuren rood en oranje maar ook met humor en gele gal. In de alchemie vertegenwoordigt vuur emoties zoals hartstocht, liefde, woede en haat, die ook wel "vurige" emoties genoemd worden. Hierdoor wordt vuur ook wel gezien als een meer mannelijk symbool. Het vuuralchemiesymbool is een naar boven wijzende driehoek. Volgens Plato staat het vuuralchemiesymbool ook voor heet en droog.
Alchemie water symboolAlchemie water symbool. (koud en vochtig) Aristoteles bestempelde water als koud en nat. Bovendien wordt het geassocieerd met intuÔtie en de kleur blauw, en wordt het vaak gekoppeld aan het alchemiesymbool van kwik aangezien beide worden gezien als vrouwelijke symbolen. De Griekse filosoof Thales geloofde dat water de eerste substantie was die ter wereld werd gecreŽerd. Het water symbool is een naar beneden gerichte driehoek, en als contrast met vuur is water ook het omgekeerde vuursymbool. Door de form zou het een houder voor water kunnen zijn, zoals een kop of beker. Plato associeerde het water alchemie symbool met de kwaliteiten nat en koud.
Alchemie aarde symboolAlchemie aarde symbool. (koud en droog) Aristoteles en Plato bestempelde de aarde als koud en droog en het aarde symbool wordt geassocieerd met de kleuren groen en bruin en zwarte gal. Het symbool van de aarde is een naar beneden gerichte driehoek doorsneden door een horizontale lijn en dus het omgekeerde van dat van de lucht.
Alchemie lucht symboolAlchemie lucht symbool. (heet en vochtig) Aristoteles verklaarde dat lucht warmte en nattigheid vertegenwoordigde, hij dacht dat waterdamp deel uitmaakte van de lucht. Het lucht symbool in alchemie staat ook voor leven gevende kracht en wordt geassocieerd met de kleuren wit en blauw. Hippocrates associeerde de vier elementen met het menselijk lichaam en hierbij was lucht het bloed. Plato verbond de eigenschappen van nat en warm met dit symbool. Het symbool van de lucht is een opwaartse driehoek die wordt doorsneden door een horizontale lijn en het is het omgekeerde symbool van aarde.

Binnen de alchemie vinden alle dingen hun oorsprong in de drie filosofische principes van ziel, geest en lichaam. Deze drie-eenheid bezielt alle dingen in de materiŽle wereld en leidt tot de vier- eenheid: de elementen vuur, water, aarde en lucht. Deze elementen komen niet overeen met de substanties waarmee zij hun naam gemeen hebben of hun chemische elementen. Ze staan bestaan uit paren van vier kwaliteiten: heet, droog, koud en vochtig. Elk element heeft zijn eigenschappen gemeen met een ander element. Dit zorgt voor de dynamiek die een transformatie van materie mogelijk maakt. Vaste stoffen kunnen smelten tot vloeistoffen, die op hun beurt weer gassen kunnen worden die ontvlammen kunnen. Water (H2O) en alcohol hebben dezelfde dichtheid, maar alcohol bevat aanzienlijk meer elementair vuur, terwij1 water meer lucht bevat. De eerste alchemisten beschouwden gedestilleerd alcohol dan ook als een bijzondere substantie aangezien het element vuur en water leek te bevatten. Door verschillende permutaties van deze elementen werden vervolgens de specifieke stoffen gevormd van de materiŽle wereld. De elementen zijn onderling inwisselbaar: water kan omgezet worden in stoom (lucht), en op dezelfde manier geeft een vaste substantie stoom af als het wordt verhit. Dit fenomeen van chemische verandering werd opgevat als een mogelijkheid tot transformatie en verandering van de vorm. Op basis van deze theorie werd het mogelijk geacht om het ene metaal in het andere te veranderen.


De alchemisten gebruikten de volgende symbolen om verschillende materialen (chemische stoffen) aan te duiden. Door de tijs heen onstonden er meerdere variaties op symbolen en in dit overzicht komen ook meerdere vormen van symbolen met dezelfde betekenis voor.

Alchemie Aluin symbool
Aluin
Alchemie Aluin symbool
Aluin (2)
Alchemie Aluin symbool
Aluin (3)
Alchemie amalgaam symbool
Amalgaam
Alchemie antimonium symbool
Antimonium
Alchemie arsenicum symbool
Arsenicum
Alchemie arsenicum symbool
Arsenicum (2)
Alchemie as symbool
As
Alchemie azijn symbool
Azijn
Alchemie bismut symbool
Bismut
Alchemie borax symbool
Borax
Alchemie borax symbool
Borax (2)
Alchemie distilleerkolf symbool
Distilleerkolf
Alchemie eierschalen symbool
Eierschalen.
Alchemie filteren symbool
Filteren
Alchemie gele zwavel symbool
Gele zwavel
Alchemie gember symbool
Gember
Alchemie glas symbool
Glas
Alchemie glas symbool
Glas (2)
Alchemie goud symbool
Goud
Alchemie herthoorn symbool
Herthoorn
Alchemie honing symbool
Honing
Alchemie hout symbool
Hout
Alchemie ijzer symbool
Ijzer
Alchemie ijzervijlsel symbool
Ijzervijlsel
Alchemie kalk symbool
Kalk
Alchemie klei symbool
Klei
Alchemie koken symbool
Koken
Alchemie koper symbool
Koper
Alchemie kopergroen symbool
Kopergroen
Alchemie kopervijlsel symbool
Kopervijlsel
Alchemie krijt symbool
Krijt
Alchemie kristal symbool
Kristal
Alchemie levenswater symbool
Levenswater
Alchemie lood symbool
Lood
Alchemie magnesium symbool
Magnesium
Alchemie mengen symbool
Mengen
Alchemie messing symbool
Messing
Alchemie nikkel symbool
Nikkel
Alchemie ongebluste kalk symbool
Ongebluste kalk
Alchemie oplossen symbool
Oplossen
Alchemie paardenmest symbool
Paardenmest
Alchemie reinigen symbool
Reinigen
Alchemie roet symbool
Roet
Alchemie salpeterolie symbool
Salpeterolie
Alchemie salpeterzuur symbool
Salpeterzuur
Alchemie speksteen symbool
Speksteen
Alchemie spiritus symbool
Spiritus
Alchemie staal symbool
Staal
Alchemie steen symbool
Steen
Alchemie suiker symbool
Suiker
Alchemie tin symbool
Tin
Alchemie urine symbool
Urine
Alchemie vermiljoen symbool
Vermiljoen
Alchemie zeezout symbool
Zeezout
Alchemie zilver symbool
Zilver
Alchemie zilver symbool
Zilver (2)
Alchemie zink symbool
Zink
Alchemie zout water symbool
Zout water
Alchemie zwavel symbool
Zwavel
Alchemie zwavelarseen symbool
Zwavelarseen

Betekenissen van enkele symbolen uit de alchemie

Aluin Aluin is een chemische verbinding en ondanks dat er meerdere varianten zijn wordt met aluin meestal kaliumaluminium aluin bedoeld. De Romeinen gebruikten aluin als middel voor het beter hechten van de dure purper verfstof op kleding. Aluin wordt ook als bloedstelpend middel gebruikt wanneer men zich heeft gesneden bij het scheren.

Amalgaam In de alchemie is een amalgaam een combinatie van twee verschillende metalen. Dit kwam voort uit het idee om basismetaal in goud om te zetten, dit symbool geeft aan dat een metaallegering is ontstaan door het ene metaal met het andere te combineren. Een typisch voorbeeld van dit proces is het combineren van zilver met kwik. In de tandheelkunde werd amalgaam gebruikt voor het vullen van gaatjes in kiezen maar door kritiek wegens de giftigheid van kwik worden tegenwoordig andere materialen gebruikt.

Antimonium Dit symbool staat voor de vierde stap bij het verkrijgen van de steen der wijzen. Dit symbool, heet ook wel Lupus Metallorum. Ik heb ooit gelezen dat antimoon door alchemisten werd geassocieerd met een wolf. Antimoon is niet een van de metalen van de alchemie maar het resultaat van een stap in het proces om de steen der wijzen te maken, de stap creŽert dan ook niet het element antimoon.

Arsenicum. Arseen is een chemisch element en komt in veel mineralen voor, meestal in combinatie met zwavel en metalen maar ook als een puur elementair kristal. De stof staat bekend om zijn zeer giftige eigenschappen en het wordt tegenwoordig gebruikt in diverse pesticiden, herbiciden en insecticiden. In de oudheid werd het ook, in lichte dosering, gebruikt voor medicinale en magische genezingen, het werd echter ook gebuikt om tegenstanders te vergiftigen. In dat opzicht is de spirituele betekenis van transformatie iets luguber te noemen. Er bestaan veel meer alchemie symbolen voor arseen.

As Dit teken werd in de zeventiende eeuw in de alchemie gebruikt om as (ook wel cinis genoemd) weer te geven. Later werd de betekenis ervan uitgebreid als naam voor processen die leidden tot het ontstaan van as zoals verbranding.

Bismut Het symbool voor bismut ziet eruit als een acht waarvan de bovenkant een stukje is afgesneden. Er is niet zoveel bekend over dit element binnen de alchemie behalve dat het tot de 18e eeuw vaak werd verward met tin en lood.

Borax Borax is een van nature voorkomend zout dat wordt gebruikt bij de vervaardiging van verschillende producten, zoals emaille, glas en porselein.

Distilleerkolf Binnen de alchemie is er een proces dat destillatie wordt genoemd, waarbij een verdampte stof in contact wordt gebracht met iets dat zo koud is dat het snel terugkeert naar een vloeibare toestand. Dit symbool lijkt op de distilleerkolf, een glazen houder waarin de stof verwarmt wordt.

Goud Goud was het edele metaal dat men wilde creŽren binnen de alchemie. Spiritueel symboliseert het perfectie van lichaam en geest en in de alchemie werd aangenomen dat het metaal met onsterfelijkheid te maken had.

Koper Het element koper ziet er gloeiend uit als de zon en naast goud is dit het enige metaal dat van nature niet zilver of grijs is. De Egyptenaren gebruikten een koperlegering om sieraden te maken in de alchemie deelt het element zijn symbool van Venus en wordt het geassocieerd met godin Aphrodite vanwege zijn lichtgevende schoonheid, het symboliseert liefde, balans en harmonie.

Lood Lood is een zacht en smeedbaar metaal, dat wordt beschouwd als een zwaar metaal en een slecht metaal. In de alchemie werd gedacht dat lood het oudste metaal was en werd het geassocieerd met de planeet Saturnus. Alchemisten gebruikten daarom ook vaak het symbool van Saturnus voor lood.

Zilver Binnen de alchemie is zilver ťťn van de belangrijke metalen. In de oudheid werd het zelfs nog hoger gewaardeerd dan goud. In de alchemie is het representatief voor de maan en geeft het vrouwelijke eigenschappen aan.

zink Zink is een metaal dat door alchemisten wordt gebruikt om een stof te maken die "witte sneeuw" werd genoemd en die eenvoudig verkregen kon worden door zink te verbranden.

Zwavel Dit element ontleent zijn naam aan het Arabische woord sufra dat geel betekent. Het is een overvloedig voorkomend, smaakloos en geurloze stof. In de alchemie wordt het beschouwd als een van de drie hemelse elementen van alchemie en symboliseert de hogere dimensie.


Wat is alchemie en wat is een alchemist?

Alchemie of alchimie is oude en geheime vorm van scheikunde die vooral in de middeleeuwen bedreven maar ook al voorkwam in verschillende oude culturen. Er bestonden al alchemisten in het Oude Egypte, in het oude China en in Griekenland ten tijde van Alexander de Grote. De alchemie was een onderdeel van de astrologie het werd omgeven met mystiek en rituelen. De alchemisten hadden drie doelen, ten eerste wilde men gewone metalen in goud of zilver veranderen, ten tweede was men op zoek naar het levenselixer dat de drinker het eeuwige leven zou bezorgen en sommige alchemisten wilden ook nog een derde doel vervullen door het maken van menselijk leven. Na de renaissance ontwikkelde de alchemie in Europa zich meer richting een filosofische en spirituele discipline en na de 17e eeuw werd het geleidelijk vervangen door de moderne scheikunde.

Een bekende sleutelrol in de alchemie is de 'Steen de Wijzen', die behalve van steen, ook poeder of vloeistof kon zijn. Deze steen der wijzen zou metaal in goud of zilver kunnen veranderen en het had ook een belangrijke rol in het maken van het levenselixer. De meeste technieken waren erg dubieus maar toch was de alchemie in veel opzichten de voorloper van de moderne chemie / scheikunde. Simpel bekeken was de alchemie een willekeurige opeenvolging van verwarming en afkoeling van ingewikkelde mengsels en het doel waar iedere alchemist naar streefde was transmutatie wat het omzetting van lood en zink in goud was. Maar in de filosofische zin was het de betekenis van ziek naar gezond, of van oud naar jong en was de steen der wijzen ook een materiaal dat zieken weer gezond kon maken en de oudere weer jong. Alchemisten hielden zich daarnaast ook nog bezig met het maken van medicijnen, elixers, parfum, mineralen en metalen en in dit opzicht waren de bijproducten interessant voor de toenmalige samenleving.

Ondanks dat de alchemisten zich meer bezighielden met mystiek en geloof dan met echte wetenschap deden ze toch enkele bruikbare ontdekkingen en ontwikkelden ze technieken die in onze tijd nog toegepast worden zoals bijvoorbeeld de distillatie. Ook werden nieuwe stoffen ontdekt zoals alcohol, salpeterzuur, buskruit, azijnzuur, benzeen, fenol en aceton. Het is de alchemisten nooit gelukt om lood in goud te veranderen maar tegenwoordig is bekend dat het wel degelijk mogelijk is om door middel van kernreacties het ene element in het andere om te zetten maar deze methode is veel te kostbaar om op grote schaal goud te produceren.

 

Boeken over alchemie en alchemisten.

Alchemie & mystiek - Een fantastische reis door de geschiedenis van de esoterie. Het Hermetische Museum neemt zijn lezers mee op een magische en mysterieuze reis over een tijdspanne van het middeleeuwse kosmogram en beelden van christelijke mystiek tot aan de fascinerende wereld van de alchemie en de kunst van de romantiek. Binnen de esoterie, ook hermetisme genoemd, gaat het om 'het grote werk' ofwel om de innerlijke weg, via welke de mens komt tot de grote Eenheid en verbondenheid. Dit 'grote werk' staat ook centraal binnen de alchemie; hierin worden vele aspecten van deze weg op uitbundige wijze geÔllustreerd, men werkt graag met symbolen en voorstellingen.


Alchemie Dit boekje geeft een korte maar goede indruk van de geschiedenis van de alchemie in Egypte, India, Arabie, China en het westen van Europa. Een aantal alchemistische tekens en verklaringen van alchemistische symbolen zijn toegevoegd en ook een paar beschrijvingen van beroemde alchemisten uit de geschiedenis. Het boekje eindigt met uitspraken van een aantal 'wijzen' en een inhoudsopgave. Veel foto's, illustraties en aparte cursief en vet gedrukte tekstinzetten in lila completeren en verlevendigen de stof. Het boekje is eigenlijk een uitgebreide en prima scriptie en daardoor geschikt om niet alleen in korte tijd een indruk van alchemie te krijgen maar ook om als basis te gebruiken voor een nog zelf te vervaardigen werkstuk.


Last update: 15-02-2021


Disclaimer: Hoewel de heer Pragt de informatie beschikbaar op deze site met grote zorg samenstelt, sluit hij alle aansprakelijkheid uit. Op de artikelen van de heer Pragt rust auteursrecht, overname van tekst en afbeeldingen is uitsluitend toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming. Heinpragt.com is ingeschreven bij de KvK onder nummer: 73839426 en is gevestigd in Veenendaal.  Lees hier de privacyverklaring van deze site. Voor informatie over adverteren op deze site kunt u contact opnemen met: (mail@heinpragt.com).