Heraldiek huismerk symbolen

Huismerk Peter Vischer

Aangezien ik de laatste jaren met regelmaat een vraag kreeg over de betekenis van een symbool op de gevel van een huis, besloot ik deze keer maar wat aandacht te besteden aan het huismerk. Mensen hebben al sinds de oudheid behoefte gehad aan een eigen persoonlijk symbool of teken om zichzelf te authenticeren op documenten (zoals door middel van lakzegels en zegelringen) en om hun bezit te waarmerken. Ook ambachtslieden zoals zilversmeden en pottenbakkers gebruikten een teken of symbool om aan te geven dat zij dit product gemaakt hadden. De adellijke elite had zijn familiewapens die aan strenge regels onderworpen waren en ook officieel geregistreerd werden, mensen die niet van adel waren zochten hun heil in een huismerk dat als een niet-adellijk familiewapen wel kon worden overgeërfd aan de nazaten. Vaak brachten mensen deze huismerken ook aan op de gevels van hun woning of boerderij waar ze heden ten dag nog steeds te vinden zijn. Daarnaast zien we deze huismerken ook terug op grafstenen en grafmonumenten. Een groot verschil tussen huismerken en de familiewapens in de heraldiek is dat de huismerken van boeren- en burgeroorsprong zijn terwijl de wapens in de heraldiek een militair doel hadden, namelijk de herkenbaarheid van een ridder die in een harnas gehulde was. De huismerken werden door grond bezittende boeren gevoerd als eigendomsmerken, alle bezittingen werden voorzien van het huismerk, maar ook het vee werd door insnijden van oren of het insnijden van zwemvliezen en snavels voorzien van een huismerk als teken van eigendom. Bij paarden werd er wat voorzichtiger een huismerk aangebracht door dit in de vacht te scheren. Ook werden de huismerken op lakens en zakken gestikt en ingeslagen op ijzeren delen van (landbouw) gereedschap. Dit is nog enigszins vergelijkbaar met het brandmerken van de koeien als zijn bezit van een ranch. Ook hier was een teken verbonden aan een woning, de ranch. Ik wens u veel leesplezier, vriendelijke groet, Hein Pragt.

Op de inhoud van deze pagina rust copyright © Hein Pragt.

Vormen van huismerken

In eerste instantie bestonden de huismerken uit hoekige lange lijnen waardoor ze soms ten onrechte geassocieerd worden met runentekens. De vaak rechte lijnen komen ook voort uit het feit dat de eerste huismerken vaak inkervingen waren. Pas later kwamen er ronde vormen bij omdat de technische mogelijkheden dit toelieten. Een van de tekens heeft een opvallende overeenkomst met het getal vier en dit komt voort uit het feit dat het een voor de hand liggend teken is wanneer men een huismerk wil tekenen in rechte lijnen zonder de pen van het papier te nemen, zal waarschijnlijk snel een vier teken ontstaan. Het gebruik van letters en cijfers in huismerken is niet gebruikelijk maar komt wel eens voor. Huismerken bevatten ook meestal geen bestaande symbolen en daarom is er vaak ook geen betekenis vanuit de symbolenkunde. Hieronder ziet u een lijst van afbeeldingen van huismerken en de familienaam of naam van de persoon die hier aan verbonden is.

Huismerk Michelangelo
Huismerk Michelangelo.

Huismerk Hans Sachs
Huismerk Hans Sachs.

Huismerk Peter Vischer
Huismerk Peter Vischer.

Huismerk Hans Burkmair
Huismerk Hans Burkmair.

Huismerk Fugger
Huismerk Fugger.

Huismerk Welkser
Huismerk Welser.

Huismerk Prakke
Huismerk Prakke.

Huismerk Nijdam
Huismerk Nijdam.

Huismerk Aukema
Huismerk Aukema.

Huismerk De Nooy
Huismerk De Nooy.

Huismerk ter Veer
Huismerk ter Veer.

Huismerk van Ham
Huismerk van Ham.

Huismerk Abma
Huismerk Abma.

Huismerk Muntinga
Huismerk Muntinga.

Huismerk Bleeker
Huismerk Bleeker.

Huismerk Alkema
Huismerk Alkema.

Huismerk Diddens
Huismerk Diddens.

Huismerk Doornbos
Huismerk Doornbos.

Huismerk Bierma
Huismerk Bierma.

Huismerk Beukema
Huismerk Beukema.

Huismerk Cleveringa
Huismerk Cleveringa.

Huismerk Fockemae Andeae
Huismerk Fockemae Andeae.

Huismerk Algra
Huismerk Algra.

Huismerk Houwink
Huismerk Houwink.

Huismerk Ungersma
Huismerk Ungersma.

Huismerk Pieter Vijt Cauterman
Huismerk Pieter Vijt Cauterman.

Huismerk Jan Mijs
Huismerk Jan Mijs.

Huismerk Joost Verhelst
Huismerk Joost Verhelst.

Lotshoutje of lotsstaafje

Huismerk lotshoutje

Een bijzondere vorm van huismerken is het zogenaamde lotsstaafje of lotshoutje. In boerengemeenschappen werden de privileges in vroegere tijden uitgeloot met zogenaamde lotsstaafjes of lotshoutjes. De lotsstaafjes of lotshoutjes toonden de huismerken van de verschillende hofsteden, men sneed wilgentwijgjes van gelijke lengte en sneed er de merken uit zodat het witte hout de afbeelding van het huismerk was. De lotsstaafjes werden bij de schout bewaard en in een hoge hoed gestopt waarna door trekking het lot (de privileges) bepaald werden.

Links en bronvermelding

Meer symbolen pagina’s

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *