Algemene informatie echtscheiding

Elk jaar vinden er weer veel echtscheiding plaats, die soms in redelijke harmonie verlopen maar soms ook uitlopen op vechtscheidingen waarbij vaak niet alleen de ex echtgenoten zelf de dupe zijn maar vaak ook de hele familie en de kinderen in de ellende meegesleept worden. Wanneer u wordt geconfronteerd met het feit dat uw partner wil scheiden is het van belang dat u zich goed gaat informeren over de wijze waarop u zich alleen of samen met uw partner gaat voorbereiden op een definitieve scheiding. Er komen al snel veel vragen naar voren zoals omgang en gezag over de kinderen, alimentatie en verdeling van het vermogen of schulden en de bezittingen. Op deze pagina probeer ik hier wat informatie over te geven en wat tips en advies te geven voor deze vaak moeilijke periode. Vriendelijke groet, Hein Pragt.


Algemene informatie over echtscheidingen

(C) 2001 Hein Pragt

U denkt zelf aan een scheiding of u wordt geconfronteerd met het feit dat uw partner wil scheiden. Het is dan van belang dat u zich gaat informeren over de wijze waarop u zich alleen of samen met uw partner gaat voorbereiden op een definitieve scheiding. Er komt al snel een aantal vragen naar voren zoals omgang en gezag over de kinderen, alimentatie en verdeling van het vermogen of schulden en de bezittingen. Ook kunnen grote conflicten ontstaan, die een bedreiging kunnen vormen voor de verdere toekomst van uzelf, uw partner en de kinderen.

De eerste stap.

Een van de eerste dingen die u moet doen is een advocaat raadplegen. U kunt kiezen voor een gezamenlijke advocaat of elk een eigen advocaat. Als goed overleg nog mogelijk is zal mediation een goede optie zijn, zie hiervoor het artikel over mediation.. Als een van de partners de echtscheiding niet wil of als er conflicten zijn kan men ook met twee advocaten werken. Tegenwoordig is het gebruik maken van ťťn advocaat of een advocaat die gespecialiseerd is in mediation. Er zijn advocaten zich specialiseren op het gebied van het familie- en jeugdrecht en het scheidingsrecht. Het loont een goede advocaat te zoeken. De advocaat zal u, waar nodig, doorverwijzen naar andere deskundigen, soms zal het bijvoorbeeld nodig zijn een accountant of fiscalist te raadplegen. De notaris zal met name worden ingeschakeld bij de afwikkeling van onroerend goed zaken zoals een eigen huis. De inschakeling van een psycholoog of maatschappelijk werker kan nodig zijn bij partners, die tijdens het echtscheidingsproces volledig vast lopen.

Hoe verder met de echtscheiding.

De advocaat zal de scheidingsprocedure in gang te zetten. Allereerst zal onderzocht worden of tussen partijen overeenstemming kan worden bereikt omtrent de zaken, die geregeld moeten worden. Lukt dat, dan worden de afspraken schriftelijk vastgelegd in een zogenaamd echtscheidingsconvenant. Daarbij moet U denken aan afspraken omtrent alimentatie, de bezittingen en schulden, het pensioen enzovoorts. Ook zal daarin zijn weergegeven hoe partijen zich een regeling ten aanzien van de kinderen voorstellen met betrekking tot het gezag en financiële bijdrage. U kunt er mits partijen daar eensluidend over denken, voor kiezen samen het ouderlijk gezag te blijven uitoefenen. Als een echtscheidingsconvenant tot stand komt verloopt de echtscheidingprocedure verder vlot. Als er blijvende geschillen zijn zullen deze ter beslissing aan de rechter voorgelegd worden.

Verzoekschrift bij de rechtbank.

Iedere echtscheidingsprocedure moet met een verzoekschrift bij de rechtbank in gang gezet worden. In de gevallen waarin partijen het eens zijn geworden, kan men een gemeenschappelijk verzoek tot echtscheiding aan de rechtbank richten. De rechter zal dan doorgaans geheel conform dat verzoek beslissen. U ontvangt dan een beschikking waarbij de echtscheiding wordt uitgesproken. Die beschikking moet u laten inschrijven in het register van de Burgerlijke Stand van de Gemeente waar u destijds voor de wet bent getrouwd. Het huwelijk is pas ontbonden als deze inschrijving gebeurd is. In de gevallen waarin u en uw partner het over een of meerdere zaken niet eens kunt worden, zal de procedure met een verzoekschrift van een van de partijen naar de rechtbank gaan. De andere partij krijgt de gelegenheid een verweerschrift in te dienen. De rechter zal partijen vervolgens tijdens een zitting horen waarbij hij zal trachten partijen alsnog tot overeenstemming te brengen. Lukt dat niet, dan zal de rechter beslissen. Mocht de beslissing in uw nadeel uitvallen, dan is hoger beroep mogelijk.

Voorlopige maatregelen.

Op verzoek van een van de partners kan de rechter voorlopige maatregelen treffen tot de echtscheidingsprocedure is afgerond. Dit kan betrekking hebben op het gebruik van de echtelijke woning, alimentatie, tijdelijke voorzieningen in het gezag over en de omgang met de kinderen en de voorlopige kinder alimentatie. Bij deze maatregelen is geen beroep mogelijk. Wanneer zich na de uitspraak van de voorlopige voorzieningen een wijziging van de omstandigheden voordoet die het uitvoeren van de getroffen voorzieningen onmogelijk maakt, kan men via de rechter vragen deze te wijzigen.

Alimentatie.

Tijdens het huwelijk zijn partners verplicht elkaar het nodige te verschaffen, na een echtscheiding komt daarvoor in de plaats de verplichting tot het betalen van alimentatie. Alimentatie moet betaald worden indien de ex-partner voldoende middelen heeft om te kunnen betalen (draagkrachtig is) en de andere ex-partner het geld nodig heeft (behoeftig is). Voor het bepalen van de draagkracht zal de zogenaamde TREMA norm gehanteerd worden. (Zie TREMA norm.)

De kinderen.

Voor wie de kinderen krijgt toegewezen bestaat geen vaste regel. Wanneer de partners gezamenlijk een regeling aan de rechter voorstellen, bijvoorbeeld in het echtscheidingsconvenant, dan zal de rechter die regeling doorgaans in de beslissing overnemen. Een dergelijk verzoek wordt slechts afgewezen als er gegronde redenen zijn dat de belangen van het kind zouden worden geschaad. Als men het niet eens is over het gezamenlijk gezag, dan zal de rechter een van de ouders met het gezag belasten. Dit zal doorgaans de ouder zijn, die de dagelijkse zorg voor het kind heeft, in de meeste gevallen zal dit de vrouw zijn. Het kind en de andere ouder hebben recht op omgang met elkaar wat in het convenant als omgangsregeling zal worden vastgelegd.

Recht op informatie.

Ook heeft de ouder die de kinderen niet toegewezen heeft gekregen recht op informatie over belangrijke aangelegenheden met betrekking tot het kind. De ouder die de kinderen toegewezen heeft gekregen is verplicht die informatie te verstrekken en de andere ouder te raadplegen omtrent belangrijke beslissingen voor het kind, zoals een schoolkeuze. Ook heeft de ouder die de kinderen niet toegewezen heeft gekregen recht op informatie van derden die beroepshalve met het kind omgaan zoals scholen en leerkrachten. De niet verzorgende ouder moet doorgaans financieel bijdragen in de kosten van levensonderhoud (kinderalimentatie). Kinderen vanaf 12 jaar hebben zelf inspraak in de omgangsregeling, in de vorm dat ze tijdens echtscheiding door de rechter "gehoord" kunnen worden. Wanneer kinderen de puberteit bereiken zullen ze meestal zelf al mondiger worden en zelf bepalen bij wie ze wanneer zijn. Het is belangrijk de mening van het kind te respecteren, ouders die krampachtig doen lopen het risico dat kinderen zich geheel tegen hen gaan keren. Heel vaak worden tijdens en na de scheiding de kinderen gebruikt om de andere partner te kwetsen of onder druk te zetten. Het mag duidelijk zijn dat dit zeer schadelijk is voor de kinderen. Het is in het belang van de kinderen dat beide ouders zich verantwoordelijk tegenover elkaar gedragen en zich verantwoordelijk gedragen tegenover de kinderen.

Boedelscheiding.

Meestal moeten er gemeenschappelijke bezittingen worden verdeeld, dit geldt ook voor eventuele gemeenschappelijke schulden. U kunt met uw partner afspraken maken over de wijze van boedelscheiding, eventuele geschillen kunt u aan de rechter voorleggen. Ook kan hierbij een notaris ingeschakeld worden om nauwkeurig toe te zien op de boedelscheiding. Als er sprake is van een eigen woning aandelen of vermogen dan zal dit meestal via de notaris geregeld moeten worden. Als men in gemeenschap van goederen is getrouwd zullen beide partners recht hebben op een evenredig deel van de bezittingen en / of schulden. Als er op huwelijkse voorwaarden is getrouwd zal de notaris toezien op het uitvoeren van deze voorwaarden.

Indexering van alimentatie.

Jaarlijks bepaalt de minister van Justitie met welk percentage de alimentatie bedragen aangepast moeten worden. De indexering is niet van toepassing als door de rechter anders is bepaald. Het percentage is afhankelijk van de loonindex, vastgesteld door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van de salarisontwikkeling bij het bedrijfsleven en de overheid van het jaar ervoor. De indexering loopt dus altijd een jaar achter op de huidige economie. Ieder jaar in de laatste maanden van het jaar stelt de minister van Justitie het index percentage van de alimentatie per ingang van 1 januari van het jaar daarop vast. De beschikking en toelichting worden gepubliceerd in de Nederlandse Staatscourant en verschijnen daarna al meestal snel overal op Internet. Het percentage geldt automatisch voor alle alimentaties, of die nu zijn vastgesteld door de rechter of door partijen zelf. In ťťn geval geldt de wettelijke indexering niet, namelijk als vůůr 1 januari 1973 de hoogte van de bedragen in de rechterlijke uitspraak of in de overeenkomst mede afhankelijk is gesteld van de ontwikkeling van het peil van het inkomen, de lonen of de prijzen. Voor deze alimentatiebedragen blijft van kracht wat de rechter heeft bepaald of wat partijen zijn overeengekomen. Het indexeringspercentage wordt jaarlijks berekend aan de hand van de ontwikkeling van de indexcijfers van de CAO-lonen in de periode september-september. Bij de samenstelling van dit indexcijfer wordt behalve met de ontwikkeling van de salarissen in het bedrijfsleven, ook rekening gehouden met de ontwikkeling van de salarissen bij de overheid en met de ontwikkeling van de salarissen in andere sectoren.

Echtscheiding en het ouderschapsplan

(c) 2009 Hein Pragt

ouders (c) Romy Pragt 2016 Vanaf 1 maart 2009 is een ouderschapsplan verplicht bij scheiding, dit is een stap in de goede richting maar er kleven toch nog enkele bezwaren aan. Bij echtscheiding, beŽindiging van geregistreerd partnerschap of scheiding van tafel en bed worden ouders verplicht afspraken vast te leggen over hun kinderen in een zogeheten ouderschapsplan. Deze verplichting geldt ook voor samenwonende ouders die gezamenlijk gezag over hun kinderen uitoefenen. Het plan bevat een vrij grote reeks afspraken over de verdeling van de zorg voor de kinderen, de kinderalimentatie en andere financiŽle afspraken, informatie-uitwisseling tussen de voormalige partners, halen en brengen naar school en verenigingen, kortom alle afspraken waar gescheiden ouders vroeger uren over konden bekvechten of elkaar maar weer telkens voor de rechtbank slepen moeten nu vooraf beschreven worden en door de rechter goedgekeurd.

Goede afspraken kunnen, wanneer beide ouders blijven meewerken, in de toekomst conflicten voorkomen en dat is zeer belangrijk voor de kinderen omdat conflicten en ruzie tussen beide ouders een schadelijke invloed hebben op de ontwikkeling van kinderen. De hele opzet is de bevordering van het voortgezet ouderschap wanneer ouders uit elkaar gaan en het is een poging tot het verminderen van de (echt)scheiding- en omgangsproblematiek. De ouderlijke verantwoordelijkheid wordt als volgt omschreven, een kind heeft recht op gelijkwaardig ouderschap na scheiding, de ouder is verplicht om de ontwikkeling van de band van zijn of haar minderjarig kind met de andere ouder te bevorderen, de ouder die niet het gezag uitoefent, heeft niet alleen een recht maar ook de verplichting tot omgang. De rechter kan, als het belang van het kind zich hier niet tegen verzet, op verzoek een dwangmiddel in de beschikking opnemen.

Waar gaat het nog mis?

Het ouderschapsplan is een stap in de goede richting maar het schiet tekort in het punt dat er geen sancties op staan op het niet nakomen van de afspraken. De wet zegt namelijk niets over de manier waarop ouders gedwongen kunnen worden om afspraken ook na te komen. Bij gangbare geschillen zijn dwangsommen, boetes of zelfs celstraffen mogelijk, maar deze komen bij bijvoorbeeld het niet naleven van omgangsregelingen zelden voor. Wanneer het echter om geld gaat (alimentatie) is er een LBIO en andere middelen met sancties als beslaglegging en zelfs celstraf maar voor andere afspraken in het ouderschapsplan gelden deze niet. Ik pleit er dan ook voor om vergelijkbare sancties vast te leggen voor bijvoorbeeld het bewust boycotten van een omgangsregeling. Een goede sanctie zou ook verplichte hulpverlening kunnen zijn waarbij ouders verplicht worden om mee te werken in het belang van hun kinderen en hun kinderen niet met hun (echtscheiding en relatie) problemen te belasten. Het belang zou dat van de kinderen moeten zijn die recht hebben op verzorging en de vrijheid moeten hebben om loyaal te kunnen zijn en te mogen houden van beide ouders.

Kan men nog scheiden zonder ouderschapsplan?

Het antwoord is helaas ja, in de praktijk zal het nog steeds voorkomen dat beide ouders niet tot een gezamenlijk ouderschapsplan kunnen komen, ook niet na bemiddeling. De rechter zal in dit geval de knoop dan doorhakken en voor deze ouders een beslissing forceren. De rechter zal hierbij wel het belang van de kinderen zwaar laten wegen. Wanneer dus net als voorheen de partijen het niet eens kunnen worden, dan hakt de rechter de knoop door. Zonder ouderschapsplan zou het niet mogelijk moeten zijn om te scheiden maar in de praktijk kan dit dus wel als ouders echt onwillig zijn om tot een oplossing te komen.

Co-ouderschap in de praktijk

(c) 2011 Hein Pragt

Wie kiest voor co-ouderschap, moet de nodige hobbels overwinnen. Hoe kunnen ouders in de praktijk het beste omgaan met de wettelijke regelingen? Een voorbeeld maakt dit duidelijk. Stel er zijn drie kinderen van 11, 14 en 17 jaar, de ouders krijgen ieder de helft van kinderbijslag, ze moeten het bedrag zelf verdelen. Voor de heffingskortingen is het verhaal ingewikkelder, alleen de ouder waarbij de kinderen staan ingeschreven, kan de kortingen aanvragen. Deze regel is te vermijden door de kinderen over beide huishoudens te verdelen. Het kind van 11 jaar wordt bijvoorbeeld bij de moeder ingeschreven en de kinderen van 14 en 17 jaar bij de vader. Beide ouders hebben nu recht op de kinderkorting en de aanvullende kinderkorting voor kinderen jonger dan 16 jaar. Ook hebben beide ouders recht op de alleenstaande ouderkorting, tenzij zij inmiddels met een nieuwe partner samenwonen. De moeder heeft bovendien recht op de aanvullende alleenstaande ouderkorting, omdat het kind van 11 jaar officieel bij haar woont. Beide ouders kunnen bovendien de combinatiekorting aanvragen.

Ook voor de huurtoeslag is een 'verdeling' van de kinderen de beste oplossing, zodat beide huishoudens voldoen aan de eisen voor meerpersoonshuishoudens. Beide ouders krijgen dan de kindertoeslag bovenop de huursubsidie. Ook kunnen beide ouders een Tegemoetkoming in de schoolkosten (op termijn) aanvragen, de moeder vanaf het moment dat het kind van 11 jaar ook naar het voortgezet onderwijs gaat.

Wat nu als co-ouders ťťn kind hebben? Dan zijn er verschillende oplossingen mogelijk, op de eerste plaats kunnen de ouders kijken wie van hen het laagste inkomen heeft. Het kind wordt ingeschreven op het adres van deze ouder, waardoor hij of zij een beroep kan doen op de regelingen. Een andere mogelijkheid is dat de ouders, net als bij de kinderbijslag, de bedragen zelf onderling verrekenen.

Het grote voordeel van co-ouderschap is dat het kind een normale band met beide ouders kan houden en dat de verzorging (met alle stress van dien die ook niet goed is voor en kind) niet compleet op een van beide ouders neerkomt. Bovendien hebben beide ouders ook tijd voor zichzelf en tijd om de zorg met werk te combineren. Vooral het laatste is erg belangrijk als ouders de kinderen ook nog willen verzorgen en niet elke dag in de tussenschoolse en naschoolse opvang willen hebben. Bovendien kost deze opvang weer handen vol geld, een hoop regelwerk en paniek als het kind weer eens ziek is en niet naar de opvang kan.

Ik wil in het kort beschrijven wat voor regeling wij hebben en wat daaraan ten grondslag ligt als voorbeeld hoe een co-ouderschap invulling kan krijgen. Mijn ex-partner had drie dochters uit een vorig huwelijk en ik 4 zonen uit een vorig huwelijk, deze kinderen variren in de leeftijd van 13 tot 25 jaar. Beiden hebben we een goed contact met onze eerste ex partners en ook met onze ex stiefkinderen hebben we een goede band. Voor ons was het belangrijk dat alle kinderen zonder enige beperking bij elke ouder (in overleg) waar ze willen zijn ook kunnen zijn. Onze kleine jonge dochter die 3 jaar was op het moment van de scheiding wilden we niet te lang missen en vooral een stabiele omgeving met regelmaat geven en zo weinig mogelijk in de opvang. Ook wilden we beiden kunnen blijven werken om beiden zelfstandig in ons levensonderhoud te kunnen voorzien. Het belangrijkst voor ons was echter dat iedereen gewoon normaal met elkaar kon omgaan en dat kinderen niet voor keuzes tussen mensen die ze lief hebben geplaatst worden of beperkingen hebben om bijvoorbeeld hun zusje te zien. Vooral het belang van de kinderen stond voorop in de keuzes die we gemaakt hebben.

Aangezien we in Veenendaal wonen waar de gemeente een "stomme" regel kent dat wanneer er sprake is van co-ouderschap men geen urgentieverklaring kan krijgen en maar jaren kan wachten op een flatje. Deze regeling is mede discriminerend omdat de wettelijke standaard bij echtscheidingen momenteel co-ouderschap is. Op deze wijze blokkeert de gemeente dus het gezamenlijk opvoeden en verzorgen van kinderen. Maar dit is eenvoudig te omzeilen door voor een uitgebreide omgangsregeling te kiezen wat in de praktijk gelijk is aan co-ouderschap en het woonadres van de kinderen aan de moeder toe te wijzen. Hiervoor hebben wij dus gekozen waardoor mijn ex-partner sneller een flat kon krijgen en ook een beetje in de buurt.

Ondanks dat de emoties tussen u en de ex-partner tijdens een scheiding redelijk hoog kunnen oplopen is het belangrijk dat bijvoorbeeld een goede mediator helpt om te relativeren en dingen toch goed vast te leggen voor de toekomst. Gelukkig hebben wij een keuze voor een (niet erg goedkope) goede mediator advocaat gekozen. Ook bij ons liepen de emoties wel eens hoog op tijdens de scheiding maar de mediator heeft ons zeer goed geholpen een ook hebben we beiden wel op de kop gehad van onze kinderen waarvoor ik hun erg dankbaar ben.

Ondanks onze co-ouderschap betaal ik wel alimentatie voor ons dochtertje waardoor ze dezelfde levenstandaard heeft bij beide ouders. We hebben de spullen van onze dochter ook eerlijk verdeeld zodat ze bij beide ouders een eigen kamer heeft met veel van haar oude spullen. Beiden hebben we dat aangevuld met alles wat er miste zodat onze dochter bijna niets mee hoeft te nemen als ze naar de ander gaat, wat ook voor haar het beste is. Wanneer ze bij mij komt dan doe ik 's avonds de kleren van mijn ex-partner in de was en de dag dat ze teruggaat naar mijn ex-partner krijgt ze die kleren weer aan, ondergoed gaat gewoon over en weer. Wat betreft spullen mag onze dochter veel dingen meenemen naar het andere huis, wel in overleg en sommige dingen natuurlijk niet omdat bijvoorbeeld ook andere kinderen gebruik maken van een Nintendo. Beiden kopen we eigen kleding en schoenen en speelgoed maar we doen niet moeilijk, dingen zijn van onze dochter. Zo had ik een slee gekocht en net toen het ging sneeuwen was onze dochter bij mijn ex, die na een telefoontje samen met mijn dochtertje de slee bij mij uit de schuur gehaald heeft. Het is belangrijk het eigen ego aan de kant te zetten en zoveel mogelijk aan het belang van de kinderen te denken.

Aangezien we beiden moesten blijven werken hebben we voor een eerlijke en regelmatige verdeling van de week gekozen. Hierdoor hoeven we beiden onze dochter niet zo lang te missen en kunnen we onze werktijden aanpassen aan de verzorg dagen. Ook is voor ons dochtertje de regelmaat heel belangrijk. Ik heb de verantwoordelijkheid voor onze dochter (inclusief als ze ziek is en bij vakantie e.d.) op maandag, dinsdag en woensdagochtend, mijn ex op woensdagmiddag, donderdag en vrijdag. Vrijdagavond gaat ze het ene weekend weer naar mij (tot de woensdagmiddag) en het andere weekend haal ik haar op zondagmiddag op.

Maandagmiddag en dinsdagmiddag heb ik verlof omdat ik 32 uur ben gaan werken (de eerste twee jaar nam ik ouderschapsverlof op) en woensdag is de wisseldag waarbij ik haar naar school breng en mijn ex haar van school komt halen, de rest van de week kan ik dus gewoon 8 uur per dag werken. Hierdoor kan ik haar op de dagen dat ze bij mij is gewoon aar school brengen en uit school ophalen. Mijn ex werkt maandag en dinsdag iets langer waardoor ze de rest van de week tijd heeft voor de zorg van onze dochter. Door de week in twee te delen i.p.v. om de week kunnen beide ouders de werktijden aanpassen aan de dagen dat ze geen of wel zorg hebben voor de kinderen. Dit kan natuurlijk alleen als de werkgevers ook mee willen werken maar meestal is dat niet een groot probleem, ook gaat weer op dat in goed overleg veel mogelijk is.

Natuurlijk springen onze oudere kinderen wederzijds voor mij ene mijn ex-partner ook bij. Dit is dan ook een enorm voordeel van het goed om blijven gaan met iedereen, Mijn kinderen, maar ook de zussen van mijn dochtertje hebben een sleutel van mijn huis. Als de nood aan de man is kan een van mijn kinderen of een dochter van mijn ex ons dochtertje uit school halen en in het huis. Ook bij mijn ex halen de oudere kinderen ons dochtertje regelmatig uit school of passen op. Ook voor ons dochtertje is dit goed omdat ze altijd door vertrouwde mensen opgehaald wordt en in een vertrouwd huis komt. De grote zussen van ons dochtertje komen meerdere dagen per week ook bij mij langs, doen even hun was of eten mee, of ik haal of breng ze weg en plak fietsbanden net alsof het mijn eigen kinderen waren. Een zoon van 19 woont permanent bij mij, een zoon van 13 komt elke twee weken een weekend en in de vakanties en mijn oudste zonen studeren maar komen ook regelmatig langs. Ook met de ex van de ex kan ik goed opschieten en eigenlijk verzorgen we gezamenlijk dus alle kinderen en kunnen kinderen vrij omgaan met iedereen. En zo hoort het volgens mij ook te gaan. Zo gaat ons dochtertje in het weekend ook wel eens legeren bij haar grote zussen. Ondanks dat we goed met elkaar omgaan, respecteren we dat de andere partner een eigen leven heeft en bijvoorbeeld een nieuwe relatie waar we ook met respect met elkaar omgaan en elkaars privacy respecteren. Alleen kunnen we elkaar om het belang van de kinderen aanspreken.

Door de vaste regelmaat weten mensen met wie ze af moeten spreken voor spelen bij en gaan we gezamenlijk naar school bij ouderavonden, gesprekken over en bij evenementen. Op school weten ze van onze regelingen en andere ouders kennen ons beiden en weten dat ze in het begin van de week met mij te maken hebben en aan het eind van de week met mijn ex-partner. Wanneer we ons dochtertje naar school brengen vertellen we duidelijk of ze tussen de middag moet overblijven en wie haar komt halen, maar ze is ondertussen zo gewend aan de situatie dat ze het zelf al weet.

Belangrijke dagen zoals kerstdagen, verjaardagen e.d. spreken we van te voren af en verdelen we zo goed mogelijk. Om problemen te voorkomen hebben we een vakantie en vrije dagen schema gemaakt aan het begin van het jaar en daar voor het hele jaar al ingevuld bij wie onze dochter is en wie er verlof opneemt. Zo komen we niet voor verrassingen te staan, het is belangrijk om dit soort dingen goed te regelen om conflicten te voorkomen. Maar ook als het gaat om verlof en bij wie onze dochter is op dat moment houden we zoveel mogelijk rekening met onze kinderen.

Het enorme voordeel van deze situatie is dat iedereen goed met elkaar om kan blijven gaan, er altijd opvang is, we niet veel stress is voor iedereen en dat werk en zorg makkelijker te combineren zijn. Een goede situatie met voordelen voor iedereen. Ik hoop dan ook dit verhaal mensen aan kan zetten om hun co-ouderschap goed in te richten. Dit is voor de ex-partners veel beter en zeker voor de kinderen. Wanneer de ex-partner weigerd mee te werken en de mediator of hulp vanuit familie, vrienden of zelfs maatschappelijk werk geen vrede en een redelijk samenwerkingsverband tussen beide ex-partners kan regelen, dan houdt het helaas op. Sommige mensen blijven helaas ten koste van alles en zelfs hun kinderen doorvechten met de ex-partner. Mensen die echt om hun kinderen geven zullen op een volwassen wijze met de ex-partner omgaan en in het belang van de kinderen geen oorlog met de ex-partner uitvechten ten koste van de kinderen. Gelukkig gaat het tegenwoordig steeds beter en is co-ouderschap een steeds meer voorkomende vorm van omgang, werk en zorg, na een echtscheiding.

Mediation bij echtscheiding

(C) 2003 Hein Pragt

Aangezien een echtscheiding of een herziening na de echtscheiding door middel van advocaten vaak uitloopt op een juridisch steekspel waarbij het om winnen of verliezen gaat, is Scheidingsbemiddeling door mediation een goed alternatief waarbij ieders belangen zo goed mogelijk tot zijn recht zullen komen. Het is een vorm van oplossen van geschillen waarbij betrokken partijen met behulp van een mediator tot een gezamenlijke oplossing kunnen komen.

De mediator is een professionele onafhankelijke derde, die beschikt over verschillende vaardigheden en technieken om partijen te helpen het geschil zelf op te lossen zonder tussenkomst van een rechter. Een voorwaarden voor mediation is dat betrokkenen bereid zijn over het probleem te onderhandelen en bereid zijn respectvol met elkaar om te gaan. De keuze voor mediation is altijd een gezamenlijke beslissing, in een aantal gevallen zal het tevens het advies van de rechter zijn om eerst zelf tot een oplossing te komen. Maar het blijft op vrijwillige basis en als een van beide partijen niet mee wil werken is mediation geen oplossing.

De mediator voert gezamenlijke gesprekken met beide partijen waarbij alle relevante onderwerpen aan de orde komen. Op basis van dit overleg maken beide partijen dan zelf een keuze uit de beschikbare opties en mogelijkheden waarna er goede afspraken gemaakt kunnen worden. Aan het einde zal de mediator de gezamenlijk gemaakte afspraken in op schrift stellen. Dit document kunt u dan meenemen naar uw (eventueel gezamenlijke) advocaat waarna deze een echtscheidingsconvenant kan opstellen. Hiermee zal dan een verzoek tot echtscheiding bij de rechter worden ingediend. In het geval van een herziening hoeft men de gang naar de rechter niet te maken.

Mediation heeft duidelijk voordelen tegenover de traditionele vorm van scheiden omdat het sneller, eenvoudiger en flexibeler is. Ook veroorzaakt het veel minder conflicten en zijn de kosten meestal veel lager. Ook houden beide betrokkenen zelf de verantwoordelijkheid voor een oplossing van hun geschil. Echtscheidingsbemiddeling kan veel tijd en onnodige emotionele schade voorkomen en biedt de mogelijkheid om op een redelijke en verantwoorde wijze uit elkaar te gaan.

Scheiden zonder lijden.

Veel mensen die uit elkaar gaan of gaan scheiden belanden in een vechtsituatie. De eerste reden kan door wraakgevoelens of verdriet ingegeven worden vooral als er bijvoorbeeld sprake is van bedrog, vreemdgaan, een buitenechtelijke relatie maar ook wanneer ťťn van beide partners nog door zou willen gaan met de relatie en de ander niet. Wanneer ook familie en kennissen zich er mee gaan bemoeien, kan er nog meer olie op het vuur gegooid worden waardoor de emoties en de ruzie nog feller op kunnen laaien. Soms adviseren kennissen of vrienden zelfs dingen als "maak de klootzak of slet helemaal kapot, zorg dat hij of zij geen cent meer heeft en met hangende pootjes terug wil komen". Maar ook het er zoveel mogelijk uitslepen van geld en goederen kan reden zijn voor heftige conflicten die uiteindelijk tot voor de rechtbank uitgevochten worden. Dat de echtscheiding procedure hier niet voor bedoeld is mag duidelijk zijn maar wanneer men met twee advocaten gaat scheiden kan men zeer onredelijke eisen uitonderhandelen met alleen de bedoeling de ex partner het leven zuur te maken en er zelf zo goed mogelijk uit te komen.

Aangezien veel mensen in de eerste tijd erg emotioneel zijn en duidelijk niet zo rationeel zijn en er toch net op dit moment afspraken gemaakt moeten worden voor vrij lange tijd (als er kinderen zijn en / of onderhoudsplicht) en negatieve emoties dus ook erg lange uitwerking kunnen hebben als ze in een convenant bekrachtigd worden. Wanneer men zou willen nadenken over een verbetering van deze situatie stel ik al jaren voor om wettelijk te regelen dat bij een echtscheiding eerst "tijdelijke voorzieningen" geregeld worden waardoor er wel een juridische ontbinding van het huwelijk en een voorlopige boedelscheiding kan plaatsvinden waarna dit bijvoorbeeld een half jaar later, herzien en definitief gemaakt kan worden. Dit zou al veel problemen kunnen voorkomen. Mensen zijn nu eenmaal eerder geneigd zich aan regels en afspraken te houden wanneer deze als redelijk ervaren worden en wanneer men er zelf mee ingestemd heeft. En dit kan pas als men emotioneel in rustiger vaarwater zit en de emoties niet meer zo meespelen maar de werkelijke belangen en het besef dat bijvoorbeeld beide ex partners nog jaren lang samen ouders zijn van de gezamenlijke kinderen de voorrang hebben.

In gevallen van vechtscheidingen zijn vaak ook de familie, ouders en grootouders de dupe maar vooral de kinderen die een groot stuk van de familie en dus de mensen waarvan zij houden en die van hun houden weg zien vallen. Dit is in mijn ogen het zeer egoÔstisch het eigenbelang boven dat van de kinderen stellen tot soms een vorm van emotionele kindermishandeling. Ook komt het maar al te vaak voor dat mensen zoveel negatieve zaken in hun leven laten binnensluipen dat ze zichzelf en de mensen om zich heen voor lange tijd ellende en verdriet en het niet kunnen vinden van rust en geluk bezorgen. Een echtscheiding of het verbreken van een relatie is pijnlijk en kost veel pijn en verdriet, het is de kunst om dit niet om te zetten in wraak en haat en negatief gedrag maar het verdriet en de pijn op een natuurlijke wijze voor zichzelf te verwerken en de weg vrij te maken voor alle betrokkenen en zichzelf om weer een gelukkig bestaan op te kunnen bouwen. Alle negatieve energie die u uitzendt zal uiteindelijk ook weer naar u terugkomen en uw eigen geluk belemmeren.

Scheiden zal altijd afstand nemen betekenen en ook loslaten, verdriet, eenzaamheid, boosheid, alle emoties zullen soms in heftige mate voorbij komen. Dit is heel normaal en het proces van loskomen van elkaar gaat niet altijd even makkelijk, maar het is een fase waarin veel mensen hun emoties af reageren op de ex partner. Deze zal op zijn of haar beurt ook weer gaat afreageren op de ex partner waardoor, vaak ondersteund door advocaten die er ook aan willen verdienen, een oorlog ontstaat tussen de ex partners waar zijzelf, de kinderen, de familie en de gezamenlijke kennissen fors de dupe van kunnen worden.

Inderdaad blijft u de rest van uw leven samen ouders van uw kinderen en dat hoeft u niet in een vriendschappelijke band te doen maar wel als verstandige ouders die beiden in het belang van de kinderen denken en elkaar met respect behandelen. Niets is zo verwoestend voor een kind (en grenst voor mij aan kindermishandeling) wanneer het kiezen moet tussen twee mensen waar het allebei van wil houden. Ruzie tussen ouders is voor kinderen een verschrikkelijk ervaring, zowel tijdens het huwelijk als erna. Veel kinderen die in zo'n situatie opgegroeid zijn hebben later zelf weer ernstige relatie problemen. Denk er goed aan wat u uw kind aandoet door uw eigen ego boven het belang van uw kinderen te plaatsen.

Vaak hoor ik dat mensen ďhet belang van het kindĒ misbruiken om de ex partner terug te pakken. Dit is dan een soort van excuus voor hun wraak richting de ex partner waarmee ze zichzelf en mensen om zich heen proberen te overtuigen dat ze in het belang van de kinderen handelen. In heel veel gevallen zijn de kinderen hier in ernstige mate de dupe van. "Mensen die verstandig zijn zorgen voor een goed nahuwelijk", zei de wijze oude man in het boek "nahuwelijk" en dat is een zeer goed advies. Een echtscheiding is nooit leuk maar door uw best te doen, uw eigen ego te beheersen en uw emoties op een gezonde wijze te verwerken, te vergeven, dingen achter u te laten en goed te relativeren kunt u de scheiding laten verlopen met zo weinig mogelijk pijn voor alle betrokken partijen maar ook voor uzelf. Het enige dat nodig is zijn mensen die verstandig zijn en in het bijzonder uzelf.

Het point of no return in een huwelijk of een relatie

(c) 2011 Hein Pragt

Laatst kreeg ik weer een hartverscheurende email van een man wiens vrouw een ander ontmoet had (waar ze nu blijkbaar niets meer mee had) maar ze wilde toch scheiden. De man wilde dat niet en putte uit alles maar weer hoop dat het weer goed zou komen. Als ze zijn verdriet zag troostte ze hem waarna hij weer de hoop had dat het nog goed kon komen omdat ze toch nog wat voor hem voelde. Het was hard om te vertellen dat zijn bijna ex vrouw waarschijnlijk het point of no return al gepasseerd was. Maar wat is dan dat point of no return bij het verbreken van een relatie.

Letterlijk betekent de term Point of No Return dat men een punt bereikt heeft waarop terugkeren geen zin meer heeft of niet meer mogelijk is. Ook in een huwelijk of relatie bestaat er een punt waarop geen terugkeer meer mogelijk is. Binnen iedere huwelijk of relatie zijn er wel eens problemen, maar wanneer is het punt bereikt dat de relatie niet meer gered kan worden? De meeste relaties zijn vaak nog niet voorbij als beide partners nog emoties tonen al is dit ruzie, ook niet wanneer er nog gedreigd wordt met uit elkaar gaan of een echtscheiding. Dit punt is meestal wel bereikt als ťťn van de partners koel en rustig aangeeft dat hij of zij niet verder wil, weinig of geen emotie meer toont of zelfs schuldgevoel toont. Wanneer er geen echte emotie meer te zien is in de ogen van de ander dan is het echt voorbij. Deze partner is het punt van terugkeer gepasseerd omdat deze partner al afscheid genomen heeft van het huwelijk of de relatie.

Voor de andere partner kan de hele wereld instorten en vaak wil deze partner nog vechten om te relatie te redden en hoopt deze partner dat het allemaal nog weer goed kan komen. Maar in werkelijkheid is de partner die een einde aan de relatie wil maken al veel verder in het rouwproces en het afscheid nemen dan de partner die er nog voor wil (of wilde) gaan. De partner die nog hoop heeft houd zich vaak vast aan de meest kleine dingen. Wanneer de bijna ex partner bijvoorbeeld uit schuldgevoel nog begripvol, aardig of zelfs lief probeert te zijn, put de ander daar weer gelijk hoop uit. In dit opzicht maakt de partner die de relatie wil verbreken het alleen maar moeilijker voor de ander omdat deze de ander onbewust en ongewild weer hoop geeft. Vooral wanneer er een liefdesaffaire in het spel is kan de partner die al verliefd is op een ander geen of weinig compassie meer tonen voor de partner die verlaten gaat worden. Wel kan deze partner een groot schuldgevoel hebben en zelfs medelijden voelen voor de bijna ex partner.

Ook de partner die de relatie wil verlaten heeft verdriet maar deze heeft al een langere tijd gehad om dit te verwerken. Het punt waarop geen terugkeer meer mogelijk is kan door een groot voorval zoals ontrouw of bedrog bereikt worden maar soms is het ook een kleine aanleiding die de bekende druppel is die de emmer doet overlopen. Wanneer een van de partners dit punt bereikt heeft dan neemt deze partner op dat moment eigenlijk de beslissing om te stoppen met de relatie of het huwelijk maar het echte vertrekken en het vertellen aan de ander kan nog wel een tijdje duren. Partner die dit besluit genomen hebben zijn vaak nog een tijd aan het overdenken en hun vertrek aan het voorbereiden. Vandaar dat ze vaak emotioneel al veel verder zijn in de verwerking van het verdriet en andere emoties. Wanneer de verlaten partner erg veel verdriet toont of wanhopig probeert de relatie te redden kan dit weer een groot schuldgevoel oproepen bij de partner die het initiatief nam, wat andere emoties weer kan onderdrukken.

Vaak is het zo dat de partner die nog hoopt op het weer goed komen wel weet dat de relatie slecht was maar houd deze zich vast aan een ideaalbeeld wat hij of zij graag zou willen, niet aan wat er werkelijk nog is of was. Maar de praktijk is vaak dat mensen die besluiten om de relatie een tweede kans te geven in een totaal ongelijke positie in de relatie terecht komen. Mensen kunnen proberen om te veranderen of om dingen eens anders te doen maar iemands karakter veranderd niet zomaar. Vaak is deze doorstart van een relatie of huwelijk alleen maar uitstel van executie en is het een kwestie van tijd voordat het weer mis zal gaan. Zeker wanneer er een derde in het spel is zal de kans op herstel heel klein zijn. Het zal pijn doen en veel verdriet veroorzaken om zich er bij neer te leggen en te accepteren dat het voorbij is. Het verdriet zal slijten en het leven zal gewoon doorgaan. En soms helpt het om rationeel te denken en te realiseren dat de relatie toch niet meer het ideaalbeeld zou worden wat men had en dat men uit zelfbescherming de ander beter kan loslaten om zelf weer een weg naar een toekomst open te zetten. Het is niet makkelijk, het zal pijn en huilbuien kosten maar uiteindelijk zal het slijten.

Scheiden in crisistijd

(c) 2011 H.M. Pragt

Wie in deze crisistijd (2011/2012) gaat scheiden, heeft niet alleen de gebruikelijke obstakels maar ook vaak een enorme financiŽle strop voor beide partners door een onverkoopbaar huis of een huis dat uiteindelijk ver onder de waarde van de hypotheek verkocht moet worden omdat geen van beide partners in staat is de ander uit te kopen. Veel mensen met een eigen huis die in deze financiŽle crisis gaan scheiden blijven beiden achter met een enorme schuld wat een nieuw leven opbouwen ernstig kan belemmeren. Mede door deze schuld kunnen ze ook niets nieuws kopen en zijn beide ex partners dus aangewezen op een sociale huurwoning waar ze vaak jaren op moeten wachten en leven ze jarenlang in armoede.

In 2009 toen de economische crisis begon liep het aantal scheidingen zeer sterk terug, veel mensen namen maar de beslissing de crisis samen door te zitten. Bij elkaar blijven vanwege de economische crisis lijkt mij een vreselijke nachtmerrie, gedwongen samen leven met een partner met wie je eigenlijk niet meer samen wil zijn en de ellende als de ander alvast een ander zoekt terwijl jullie nog samenwonen. Stellen die alleen nog maar ruzie hebben en elkaar zoveel mogelijk proberen te ontlopen is erg vooral als er kinderen bij zijn die door de constante liefdeloze omgeving of de constante agressie tussen papa en mama voor het leven beschadigd kunnen worden. Nog afgezien van ouders die noodgedwongen een aantal jaren (voor soms extreme bedragen) op zolderkamers of in caravans moeten wonen wat ook minder prettige gevolgen heeft voor mensen zelf en de kinderen.

Maar de financiŽle crisis is ook een van de oorzaken van het stijgende aantal echtscheidingen en mensen die uit elkaar gaan. Uit cijfers van het CBS blijkt dat zo'n 5,5% van alle echtscheidingen als oorzaak 'financiŽle problemen' heeft en momenteel raken huishoudens in snel tempo in financiŽle problemen door verlies van baan, ernstige vermindering van inkomen, waardedaling van de eigen woning en waardedaling van beleggingen en vermogen. Door de financiŽle problemen komen relaties in moeilijke tijden terecht waarbij het er echt op aankomt en veel echtparen zijn niet in staat om deze moeilijke tijd samen te overwinnen. Kortom de financiŽle crisis heeft ook een ingrijpende invloed op relatiesłhuwelijken en echtscheidingen en scheiden of uit elkaar gaan in deze financiŽle crisis is extra moeilijk.

 

Nuttige boeken over echtscheiding.

boek boek bestellen Kinderen en echtscheiding - lees- en werkboek voor echtscheidingskinderen, ouders en hun begeleiders. Kinderen vormen de eerste doelgroep van dit boek. Het gaat over Thomas, 12 jaar, van wie de ouders scheiden. Thomas moet dit ingrijpende gebeuren verwerken. Hij schrijft in zijn dagboek op wat er zich allemaal afspeelt en hoe hij zich daarbij voelt. Het verhaal verloopt in drie grote fasen: veel ruzie tussen de ouders, de echtscheiding, de nieuwe relatie van moeder en het nieuw-samengestelde gezin. Kinderen kunnen dit dagboek van Thomas op hun eentje lezen. Bij elke dag staan een aantal vragen waar ze over na kunnen denken, als ze dat willen. Ze kunnen er misschien met vrienden over praten. Maar ze kunnen het boek ook lezen samen met hun ouders of andere opvoeders, met begeleiders, hulpverleners. Of sommige delen ervan. Samen lezen heeft het voordeel dat kind en begeleider het kunnen hebben over de specifieke situatie waarin het kan verkeren. Echtscheidingen verlopen natuurlijk op verschillende manieren. De eigen belevenissen van het kind, met eigen opvattingen, gedachten, gevoelens, reacties kunnen dan voorwerp van gesprek zijn. Ze kunnen immers best verschillen van die van Thomas. De vragen bij de dagboekfragmenten moeten niet worden 'opgelost', ze zijn enkel als aanzet bedoeld. Ze kunnen dus worden aangepast en aangevuld. Het verhaal van Thomas is een volledig verhaal. Thomas heeft alle stappen van het echtscheidingsproces met bijhorende ervaringen meegemaakt. Sommige kinderen verkeren nog maar in de eerste fase, ruzies, andere kinderen zullen nooit de derde fase, nieuw-samengesteld gezin, kennen. Weer andere kinderen zitten midden in de fase van de eigenlijke echtscheiding. Daarom kan de begeleider keuzes maken. Een andere doelgroep zijn uiteraard de ouders. Wat Thomas schrijft, kan hen beter doen begrijpen wat hun eigen kinderen ervaren. Dit kan ouders helpen hen optimaal te begeleiden.


boek boek bestellen Mars & Venus beginnen opnieuw - Iedereen wil een liefdesrelatie die eeuwig duurt. `En ze leefden nog lang en gelukkigī is voor velen het grootste ideaal. Maar ook een bereikbaar ideaal. Vaak genoeg eindigt een relatie in een scheiding of verliezen mensen hun partner door de dood. Opkrabbelen en je leven opnieuw inrichten na een dergelijke gebeurtenis is niet gemakkelijk en ooit weer gelukkig worden lijkt heel ver weg. John Gray brengt dan met Mars & Venus beginnen opnieuw een helder toekomstbeeld. Hij geeft waardevolle adviezen en vertrouwen in een eventuele nieuwe relatie. Dr. John Gray is psycholoog en gezins- en relatietherapeut. Naast zijn Mars & Venus-boeken schreef hij ook: Liefdesgeheimen van Mars & Venus en Krijgen wat je wilt en willen wat je hebt. Dit boek is een aanrader voor mensen, die gescheiden zijn of een partner door de dood hebben verloren en opnieuw proberen een relatie aan te gaan of voornemens zijn dat te gaan doen. De bekende psycholoog, schrijver van dit boek, hoeft geen introductie. Dit is inmiddels het zevende boek over het 'dilemma' Mars-Venus. Het boek staat vol waardevolle adviezen om weer vertrouwen te krijgen in een nieuwe relatie en hoe dat proces aan te pakken. Deel I, het grootste deel van dit boek, geeft alle aandacht aan de heling ofwel de verwerking van de pijn over de verloren liefde of liefdesrelatie. Deel II geeft adviezen aan vrouwen en deel III aan de mannen. Een goed, concreet praktisch boek, dat gemakkelijk leesbaar is en geschikt voor een breed publiek.


boek boek bestellen Je wordt weer gelukkig - Positief scheiden. Zet je leven weer op de rit. In dit boek laat Eveline Jurry zien dat je positief uit een scheiding kunt komen. Dat je leven er uiteindelijk sterker, onafhankelijker en rijker uitziet. Maar dat vergt moed en energie. Je moet een actieve rol gaan spelen in het begeleiden van jezelf. Natuurlijk wordt aandacht besteed aan de juridische en psychologische aspecten van een scheiding, maar de kern van het boek is dat de weg vooruit zelf bepaald kan ťn moet worden. De echtscheidingsellende van de schrijfster en ervaringen uit haar scheidingspraktijk zijn de aanleiding voor dit boek, bestemd voor diegene die reeds besloten heeft om te gaan scheiden. De boodschap is dat je een actieve rol op je moet nemen. Een echtscheiding is een onoverzichtelijke toestand en dit boek moet overzicht en rust brengen, aldus het persoonlijke voorwoord. De chaos wordt overzichtelijk neergezet en in figuren geÔllustreerd om een nieuwe basisstructuur te geven. Ga aan het werk met behulp van dit boek om je eigen innerlijke drijfveren te herkennen. Verantwoordelijkheid nemen, geen slachtoffer zijn, veerkracht tonen en gericht het heft in handen nemen. Formuleer je toekomst en nieuwe doelen. Je hebt een netwerk nodig van ondersteuners en adviseurs en wees duidelijk wat je van hen verwacht. Verder krijg je in het boek inzicht in het scheidingsproces betreffende praktische en juridische zaken, wat je emotioneel en fysiek kan overkomen, het regelen van kwesties van de kinderen, maar ook eventueel een nieuwe partner. Belangrijk is het om gezond met je leven om te gaan in regelmaat, rust ontspanning, verzorging van je lichaam, zelforganisatie en leefstijl. Een van de betere boeken over echtscheiding vanwege de concreetheid. Bevat enkele invuloefeningen.


boek boek bestellen De eerste 100 weken na je scheiding - openhartig, aangrijpend en herkenbaar: 21 vrouwen vertellen. In dit boek vertellen eenentwintig vrouwen openhartig over hun scheiding. Stuk voor stuk emotionele en herkenbare verhalen over angsten, zorgen, schuldgevoelens en rouw: kortom, over de ingrijpende weg van vrouw naar ex-vrouw. Over hoe het heeft kunnen gebeuren. Maar ook over het opkrabbelen, het vallen en opstaan, de bevrijding en het hervinden van een balans in dat nieuwe leven. 'Mensen scheiden tegenwoordig veel te makkelijk ...' - het wordt vaak gezegd. De werkelijkheid is anders. Want een scheiding - zelfs als die helemaal 'goed' verloopt - is altijd heel ingrijpend en gaat gepaard met diepe emoties. Vrouwen die dit hebben meegemaakt zullen in dit boek veel (h)erkenning vinden. Met praktische tips en adviezen van een mediator. "Ik heb de verhalen van de vrouwen verslonden. [...] Scheiden doet altijd pijn. Verhalen van anderen die in hetzelfde schuitje hebben gezeten, kunnen je troosten. Deze eenentwintig vrouwen hebben mij getroost. Ik ben niet alleen. Je bent nooit alleen." - Heleen van Royen, gescheiden sinds 2013. Yolande de Best is mediator, pedagoog en ervaringsdeskundige. Ze heeft een succesvolle scheidingspraktijk en is bekend uit de media, o.a. van het programma Echt Scheiden. Daarnaast is zij journalist. Jarenlang was ze hoofdredacteur van Ouders van Nu en momenteel is zij hoofdredacteur van Balans Magazine. Een onmisbaar boek voor alle vrouwen die denken aan scheiden, er middenin zitten of terugkijken op die ingrijpende periode.


Last update: 27-07-2014

 Lees hier de privacyverklaring van deze site.

Disclaimer.

Hoewel de heer Hein Pragt de informatie beschikbaar op deze pagina met grote zorg samenstelt, sluit de heer Pragt alle aansprakelijkheid uit met betrekking tot de informatie die, in welke vorm dan ook, via zijn site wordt aangeboden. Het opnemen van een afbeelding of verwijzing is uitsluitend bedoeld als een mogelijke bron van informatie voor de bezoeker en mag op generlei wijze als instemming, goedkeuring of afkeuring worden uitgelegd, noch kunnen daaraan rechten worden ontleend. Op de artikelen van de heer Pragt op deze Internetsite rust auteursrecht. Overname van informatie (tekst en afbeeldingen) is uitsluitend toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming van de rechthebbende. Voor vragen over copyright en het gebruik van de informatie op deze site kunt u contact opnemen met: (email: mail@heinpragt.com). Dit is mijn