Koffie pagina

espresso koffieIk ben verslaafd aan koffie, goede koffie dan wel te verstaan. Ik kan erg genieten van een goede espresso of nog beter een doppio (dubbele espresso) maar ook een echte ristretto (nog sterker dan espresso) gaat er bij mij wel in. Maar ook een goede cappuccino vind ik erg lekker als het maar met verse opgeklopte melk is gemaakt. Ik heb dan ook, naast een gewone snelfilter koffiezetapparaat, een (Pixie) Nespresso apparaat en een espresso machine met piston in mijn koffiecorner staan. Ik drink veel koffie, het liefst zo sterk mogelijk en natuurlijk met cafeÔne en het liefst puur of met een zoetje. Koffie heeft op mij geen invloed op slapen en ook van een flinke dosis cafeÔne word ik niet onrustig of druk, eerder rustiger. Ook Irish coffee en koffie met andere likeuren kan ik erg waarderen en laatst dronk ik een espresso met een speciale kers er in, werkelijk heerlijk. Het aanbod van koffie is momenteel ook zo groot dat het een feest is om alles te proberen. Tegenwoordig heb ik naast koffie ook meer dan 25 soorten thee in huis en lust ik ook heel graag een verse muntthee maar op deze pagina wil ik iets over mijn koffieverslaving vertellen. Met vriendelijke groet, Hein Pragt

Over koffie

© 2012 Hein Pragt

De koffieboon is een volgroeid zaadje van de koffieplant en deze koffieplant heeft zich door handelaren weten te verspreiden over verschillende werelddelen. De geschiedenis van koffie gaat ver terug en begint ergens tussen 575 en 850 toen Ethiopische en Keniaanse stammen koffiezaden meenamen op hun reizen naar ArabiŽ. Nadat het koffiedrinken gangbaar werd in ArabiŽ, verspreidde de koffie zich naar landen als Egypte, SyriŽ, PerziŽ en Turkije. Het duurde nog tot het eind van de 16e eeuw voordat de koffie naar Europa kwam. De Venetianen waren de eersten die met de Arabieren begonnen te handelen in koffie waarna ook de Nederlanders al snel geld zagen in de koffiehandel. Een Nederlandse koopman slaagde erin om een koffieplant uit Mekka te stelen en deze naar de Oost-Indische kolonie Java te brengen. Al snel werden ook koffieplantages opgezet op Sumatra, Timor, Bali en Celebes. De echte Europese doorbraak van koffie kwam echter pas na de schenking van een koffieplant in 1715 door de Amsterdamse burgemeester aan Lodewijk XIV. Jaren later raakte koffie wijdverspreid over vele gebieden over de wereld door de kolonisten en de missionarissen.

In deze tijd is koffie een van de belangrijkste handelsproduct ter wereld. Er zijn meer dan 60 verschillende soorten koffie maar de belangrijkste zijn de Arabica en de Robusta. In sommige delen van Afrika groeit de koffieplant nog steeds in het wild en kan de plant een hoogte bereiken van 10 tot 15 meter. Op koffieplantages worden de planten voortdurend gesnoeid waardoor ze niet veel hoger groeien dan 1,5 tot 3 meter. Koffieplanten bloeien in landen zoals BraziliŽ en Mexico gedurende een periode van zes tot acht weken maar rond de evenaar kunnen koffieplanten aan dezelfde takken zowel bloesem, rijpende vruchten als rijpe bessen hebben. De koffieplukkers gaan regelmatig bij de koffieplanten langs om alleen de perfect rijpe bessen te plukken. Omdat dit zo arbeidsintensief is, maakt dit oogsten een groot deel uit van de kostprijs van koffie.

Na het oogsten van de koffiebessen worden zij ontdaan van haar buitenste laag en nadat de bonen gedroogd zijn worden ze gebrand. Hierbij worden de suikers in de boon gekarameliseerd waardoor de koffieboon het bekende aroma en de smaak krijgen. Er zijn verschillende gradaties van branding, van licht tot zeer donker gebrand. Na het branden moet de koffie gemalen worden om gebruikt te kunnen worden. Men kan ervoor kiezen om voorgemalen koffie te kopen, maar men kan ook zelf de koffie malen. Ook bij de maling zijn er weer verschillen van zeer fijne maling voor espresso of half grof voor filterkoffie.

Systemen om koffie te zetten

© 2012 Hein Pragt

De meest gebruikelijke manier van koffie zetten is nog steeds de snelfilter met een papieren filter. Het verhitte water loopt door de gemalen koffie in de filter in een kan die er onder staat. Dit werkt het beste met een middelfijn gemalen koffieboon die ook wel snelfiltermaling genoemd wordt. Een groot voordeel van koffie zetten met een snelfilter is dat het weinig tijd kost, het niet erg duur is en relatief eenvoudig is. Naast papieren filters kan men ook een permanent filter gebruiken maar dit moet wel telkens goed schoon gemaakt worden.

De Senseo is een koffiezetapparaat dat door samenwerking van Douwe Egberts en Philips is ontwikkeld en in begin 2001 op de markt gebracht. De Senseo kenmerkt zich door het gebruik van de koffiepads waardoor zeer snel een of twee kopjes koffie gezet kunnen worden. De smaak van senseo koffie is te vergelijken met filterkoffie maar door de lage druk van circa 1,5 bar bevat de koffie veel minder aroma dan espresso en is hij veel minder geconcentreerd. Oorspronkelijk bevatte een koffiepad 7,5 gram maar dit is later door DE teruggebracht tot 7 gram. Het systeem is snel en schoon maar de koffie is vaak een beetje te slap voor de echte koffieliefhebber.

Nespresso is een koffiezetsysteem ontwikkeld door Nestlť. De koffie is zuurstofvrij in een aluminium capsule verpakt, waardoor de koffie langer vers blijft dan bijvoorbeeld koffiepads. Het apparaat perst heet water met een druk van 19 bar door de koffie in de capsule. De capsules kan men bestellen via Internet of kopen bij de Bijenkorf. Ook zijn er tegenwoordig alternatieve capsules van DE te koop onder de merknaam l'Or maar deze zijn per stuk verpakt en de capsule is van plastic. Mijn ervaring is dat de smaak niet in de buurt komt van de originele Nespresso capsules. Met deze machine kunt u heerlijke espresso's maken maar ook lungo's die overeenkomen met een normale kop koffie. Voordelen zijn snelheid, groot gemak en perfecte smaak, het nadeel is de relatief hoge prijs per kopje koffie.

Een meer traditionele methode voor espresso is de "piston" espresso apparaat. De piston is een steel met daaraan de filterhouder die u vult met koffie en met een draai onder het espresso apparaat vast maakt. Bij deze apparaten moet u zelf de filterhouder vullen met fijn gemalen koffie en daarna aandrukken en de piston plaatsen. Daarna moet u zelf de waterpomp in en uitschakelen om de koffie te zetten. Het espresso apparaat zorgt voor de verhitting van het water op de perfecte temperatuur en een correcte druk. U hebt veel invloed op het uiteindelijke resultaat en wanneer u bedreven bent kunt u een perfecte espresso maken. De nadelen zijn dat het relatief veel tijd en veel handelingen kost, de knoeikans groot is en u na het gebruik wel de piston en houder schoon moet maken. Vaak hebben deze apparaten ook een stoompijpje om het kopje voor te verwarmen en om melk op te schuimen voor een heerlijke cappuccino koffie.

Daarnaast zijn er tegenwoordig zogenaamde volautomaten in de handel waarbij het hele proces van het malen van de koffie tot het zetten volledig automatisch is. Deze apparaten leveren een goede kwaliteit koffie en vaak ook meerdere varianten. Deze apparaten zijn echter meestal erg prijzig en onderhoudsgevoelig.

Espresso koffie

© 2012 Hein Pragt

Mijn meest favoriete soort koffie (of eigenlijk de bereidingswijze) is espresso koffie. Espresso is een bereiding waarbij heet water onder hoge druk door zeer fijn gemalen en aangedrukte koffie wordt geperst. Voor ťťn espresso van c.a. 30 ml koffie wordt heet water van zo'n 95 graden Celsius door 7 gram koffie geperst met een druk van 9 tot 13 bar gedurende ongeveer 25 seconden. Een goede espresso heeft een intense smaak en een laagje bruin schuim die vetten en suikers bevat die door de hoge druk uit de koffie worden geperst. Ondanks de krachtige smaak bevat een kopje espresso van 30 ml minder cafeÔne dan een kop koffie van 190 ml.

Een van de belangrijkste regel bij het maken van een goede espresso is dat de gebruikte druk voldoende moet zijn om het water dus in 25-30 seconden door de filter te persen. De meeste espresso apparaten beschikken gelukkig over een druk van 15 bar. Dit is een overcapaciteit want hier zal zelden gebruik van gemaakt worden, de overtollige druk wordt meestal vrijgelaten via een veiligheidsventiel. Bovendien moet de temperatuur van het water ongeveer 92 graden zijn, hiervoor is een krachtige boiler nodig.

Naast de "gewone" espresso bestaat er ook de espresso doppio en een ristretto.

Espresso doppio bestaat uit twee maal een normale dosering espresso, geserveerd in een kopje van ongeveer 1,5 d.l. In feite is een espresso doppio dus gewoon een 'dubbele espresso'. Een ristretto is nog sterker dan een espresso. Bij een ristretto zal minder water sneller door de koffiemachine gehaald worden, hierdoor komt er minder cafeÔne vrij en relatief meer smaakdragers. Hierdoor is ristretto nog smaakvoller en aromatischer dan espresso. Een ristretto bevat 15 ŗ 20 ml water, terwijl een espresso 30 ŗ 40 ml water bevat waarbij de hoeveelheid gemalen koffie is bij beide varianten gelijk is.

Koffie prijzen (verschillende systemen)

© 2012 Hein Pragt

Wanneer u een nieuw koffiezetapparaat aan wilt schaffen is het verstandig om niet alleen naar de aanschafprijs van het apparaat te kijken maar ook naar de prijs van een kopje koffie. Wanneer u normale losse gemalen koffie gebruikt zal de prijs van een kopje koffie 5 eurocent per kopje zijn bij de goedkoopste koffie en ongeveer 11 eurocent voor zeer goede kwaliteit koffie. Per maand bent u dan bij gemiddeld drie kopjes koffie per dag ongeveer 3 euro kwijt voor goedkope bonen en ongeveer 10 euro voor goede koffiebonen.

De bekende koffiepads kosten in een verpakking van 24 of 36 stuks gemiddeld 12 cent per kopje en hiermee bent u met drie kopjes koffie per dag ongeveer 11 euro per maand kwijt. Nespresso cups kosten tussen de 34 eurocent en 39 eurocent per stuk, dit is nog altijd veel goedkoper dan een kopje koffie in een horeca gelegenheid maar bij regelmatig gebruik van een paar kopjes per dag bent u snel meer dan 30 euro per maand kwijt.

De maandelijkse kosten zijn bij Nespresso cups dus bijna drie keer zo hoog als het gebruik van echte koffiebonen. Wanneer u regelmatig koffie drinkt kunt u zich veel geld besparen. Nespresso koffie is wel erg lekker maar u kunt daarnaast ook gewone filterkoffie drinken waarbij de Nespresso koffie een lekkere extra is maar u ook een heerlijk kopje koffie kunt drinken uit de snelfilter koffieapparaat.

Heerlijke koffie recepten

© 2012 Hein Pragt

Cappuccino

IngrediŽnten
1 kopje espresso (of sterke koffie) , 75 ml opgeklopte melk, 75 ml warme melk en cacaopoeder.
Bereiding
Een goede cappuccino bestaat uit een derde deel sterke koffie, een derde deel warme melk en een derde deel melkschuim. Maak een kopje sterke koffie of espresso en warm ondertussen de melk op en klop of stoom wat melk op tot melkschuim. Doe de verse koffie of espresso in een mok (1/3 deel) en voeg de warme melk toe (1/3 deel) en vul daarna de rest van de mok (1/3 deel) met de melkschuim. De melkschuim mag boven het kopje uitsteken en strooi daarna wat cacaopoeder over de melkschuim.


Latte Macchiato

IngrediŽnten
1 kopje espresso, 150 ml warme opgeklopte melk, 25 ml koude melk, suiker en cacaopoeder.
Bereiding
Een goede Latte Macchiato bestaat uit meerdere lagen die niet door elkaar lopen. Schenk de koude melk in een koffieglas en voeg de warme opgeklopte melk heel rustig toe. Schenk nu ook heel rustig en langzaam de espresso in het glas. U ziet mooie vanzelf lagen ontstaan en de Latte Macchiato is gereed.


Irish Coffee

IngrediŽnten
1 kopje espresso, 40 ml whisky, 50 ml slagroom, 1 schep (riet)suiker en cacaopoeder.
Bereiding
Wanneer u een echt Irish Coffee glas koopt staan hier meestal de maten als op. Klop de room op tot het een dikke massa en zet deze vast klaar. Doe de rietsuiker in een glas, voeg de whisky toe en roer dit door elkaar. Maak de espresso klaar en voeg deze toe. Voeg de slagroom toe door het over de bolle kant van een lepel te laten glijden, zo blijft de room mooi bovenop de koffie liggen. Strooi daarna wat cacao poeder over de room en klaar is de Irish Coffee.


Franse koffie (Cafť Francais)

IngrediŽnten
1 kop espresso (of sterke koffie), 1/3 glas cognac, gezoete slagroom, 1 schep suiker en cacaopoeder.
Bereiding
Klop de room op tot het een dikke massa en zet deze vast klaar. Breng de cognac tegen het kookpunt aan en flambeer deze, doe daarna een schep suiker in een koffieglas, voeg de cognac toe en de sterke hete koffie. Voeg de slagroom toe door het over de bolle kant van een lepel te laten glijden, zo blijft de room mooi bovenop de koffie liggen. Strooi daarna wat cacao poeder over de room en klaar is de Cafe Francais.


Espresso met Amarena kersen.

espresso met amarena kersEen espresso waar u eerst twee amarenakersten onderin gedaan heeft met een beetje van de siroop is een heerlijke combinatie. Het is niet zo eenvoudig om aan goede amarena kersen te komen, ik heb ze uiteindelijk in een klein winkeltje in Utrecht gevonden. En dan gaat het om de Italiaanse klassieker, de Amarena Fabbri. Deze witte potten versierd met een blauw bloemmotief en in art-deco-letters īAmarena Fabbriīzijn gevuld met een heerlijke amarenen kersen in een suikerzoete siroop. De potten zijn ook vaak ook verkrijgbaar in Italiaanse delicatessewinkels. Eerst proeft u alleen de espresso en langzaam zal de smaak van de kers erbij komen, wanneer het kopje bijna leeg is proeft u de volle smaak van de amarenakers. Ik kan u dit als levensgenieter echt aanraden.


Last update: 17-09-2017

Disclaimer: Hoewel de heer Pragt de informatie beschikbaar op deze site met grote zorg samenstelt, sluit hij alle aansprakelijkheid uit. Op de artikelen van de heer Pragt rust auteursrecht, overname van tekst en afbeeldingen is uitsluitend toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming. Heinpragt.com is ingeschreven bij de KvK onder nummer: 73839426 en is gevestigd in Veenendaal.  Lees hier de privacyverklaring van deze site. Voor informatie over adverteren op deze site kunt u contact opnemen met: (mail@heinpragt.com).