Leren loslaten

leren loslatenIk heb in mijn leven meerdere keren les gehad in loslaten en ik heb geleerd dat vasthouden vaak makkelijker lijkt dan loslaten. Maar waarom is het dan zo moeilijk om oude liefde, oude gewoontes, oude gedachtepatronen, kinderen, vriendschappen, idealen, overtuigingen, een verleden of zelfs een baan die u eigenlijk al lang niet meer bevalt los te laten? Blijven hangen of telkens weer terugvallen in uw oude veilige wereld is vaak prettiger en veiliger dan echt toe te geven aan de wens om te veranderen. Loslaten betekent meestal iets kunnen afsluiten en achterom kunnen kijken zonder weemoed, wrok of verdriet. En zelfs wanneer het u lukt om rationeel met uw verstand uzelf los te maken kan het nog een tijd duren voor uw onderbewustzijn dit ook geaccepteerd heeft. Veel mensen hebben bewust iets losgelaten maar voelen nog steeds de onbewuste spanning of invloed op hun emoties. Iets echt loslaten lijkt soms heel moeilijk maar u kunt leren om iets makkelijker los te laten. Vriendelijke groet, Hein Pragt.


Waarom moetren we loslaten?

(C) 2015 Hein Pragt

In het verleden toen het grootste gedeelte van de Nederlandse bevolking nog verbonden was aan een variant van het Christelijke geloof was loslaten een gebod. Wat er ook gebeurde, het was de wil van God en dat trok je niet in twijfel. Gods wegen waren ondoorgrondelijk en de boodschap voor alle gelovigen was dan ook loslaten en u overgeven aan God. Loslaten was heel gewoon, het hoorde bij het leven en was verankerd in de maatschappij en deze maatschappij bood ook het vangnet (via de geloofsgemeenschap) en de steun die men nodig had om los te laten. Loslaten was ook in deze tijd meestal niet leuk maar wel meer geaccepteerd als een deel van het leven.

Mede door de ontkerkelijking, het sterk toegenomen individualisme en het idee van de maakbaarheid van het leven, hebben steeds meer mensen moeite met loslaten. We geloven zo sterk in de maakbaarheid van het leven en de invloed die we denken te hebben dat we niet willen loslaten maar krampachtig proberen vast te houden en naar onze hand te zetten. Maar het vasthouden van gedachten, gebeurtenissen of situaties kan uiteindelijk een mentale gevangenis worden waar u zichzelf alleen uit kunt bevrijden door los te laten. Maar als het dan zo eenvoudig is, waarom houden we dan zo vast. Niet loslaten heeft ook zo zijn voordelen, U heeft het gevoel dat u gelijk heeft en de ander niet en dat kan een goed gevoel geven en het eigen ego strelen. Ook kunt u het slachtoffer blijven en daarmee uw behoefte aan aandacht en steun bevredigen. Ook hoeft u zich vaak niet in het onbekende te begeven, voor veel mensen is het blijven hangen juist een veilig gevoel. U heeft nu even de kans om boos af te haken en gewoon door te gaan waarmee u altijd bezig was.

Het leven is niet eerlijk!

Volgens mij is dit een van de belangrijkste levenslessen, "het leven is niet altijd eerlijk!". Wanneer we van de maakbaarheid van alles uitgaan dan zou alle goede dingen in het leven het gevolg zijn van het eigen handelen, maar wanneer we dit omkeren zou ook alle ellende die men in het leven tegenkomt het gevolg zijn van het eigen handelen. Wanneer alles maakbaar is dan is men zelf verantwoordelijk voor alle goede dingen in het leven, maar dus ook voor alle ellende. Natuurlijk heeft men enig invloed op het leven maar de kansen voor een kind dat hier geboren is en een kind dat in een arm derdewereldland geboren is zijn duidelijk verschillend in maakbaarheid. Hoewel we in Nederland in een zeer welvarend land leven is een van de grote problemen die veel mensen ervaren: "het is niet eerlijk!" en "het gaat niet zoals ik het wil!". Of het nu om die promotie gaat of om de afhandeling van een echtscheiding, de meest gehoorde klacht is "het is niet eerlijk!". Het gevolg is vaak dat men gaat vechten voor het recht of wraak neemt voor het aangedane onrecht. Meestal escaleert de ellende en onrecht alleen maar meer en uiteindelijk zijn er meestal alleen maar verliezers te betreuren. Door los te laten en te relativeren kunt u leren ontdekken dat er in plaats van een winnaar en een verliezer (wat meestal twee of meer verliezers inhoud) er ook ruimte is voor twee winnaars.

Soms kan men niet loslaten omdat men het gevoel heeft dat de ander geen erkenning heeft voor het hun gevoel. Wanneer de ander dan tegemoet komt door in ieder geval het gevoel van de ander te erkennen en niet weg te bagatelliseren, is er vaak al een opening tot wederzijds loslaten gemaakt. Soms kan een oprecht "het spijt me, het was niet mijn bedoeling" de angel uit het conflict halen. Alleen moet hiervoor soms even het ego een kleine knieval maken. Maar de opbrengst hiervan kan alleen maar winnaars zijn!

De grote woorden zijn nu al gevallen, de woorden "leren accepteren". Door te accepteren dat iets misschien niet eerlijk is maar dat u hier niets aan kunt veranderen, kunt u makkelijker leren loslaten. Wanneer u in uw hoofd blijft vechten, voedt u de problemen met negatieve energie en maakt u het alleen maar groter en krachtiger dan het al is. Door te accepteren en te aanvaarden wat er is gebeurd en het los te laten kunt u dit doorbreken. U zult merken dat het probleem in uw geest minder krachtig wordt en minder pijn zal doen. U bent niet meer zo overstuur wanneer u er aan denkt, de pijn zal weggaan en uiteindelijk kunt u het echt loslaten om verder te gaan met uw leven.

Leren oprecht te vergeven!

Wanneer iemand uw verkeerd behandeld heeft of pijn gedaan heeft, kan dit lang blijven knagen. Maar uiteindelijk heeft u hier wel een keuze, u kunt weigeren los te laten en het uw eigen leven en dat van de ander moeilijker maken, of u kunt kiezen om te vergeven. Veel mensen denken dat men met vergeven de ander een gunst doet, maar uiteindelijk doet u uzelf hiermee de grootste gunst. Het is belangrijk om uzelf te overtuigen om oprecht te vergeven en het los te laten. Veel mensen zeggen dat ze vergeven maar stoppen het leed alleen maar weg in een rugzakje wat ze de rest van hun leven meedragen. Bij het minste gaat het rugzakje weer open en komt al het leed en boosheid weer tevoorschijn. Wanneer u echt af wilt rekenen met de emotionele duiveltjes dan is het de kunst om oprecht te vergeven en de rugzak leeg te laten. En wanneer het toch nog eens weer opduikt, kunt u het weer loslaten, hoe vaker u oefent in het loslaten hoe makkelijker het uiteindelijk gaat.

Er zijn ook omstandigheden in het leven die voor veel mensen moeilijk zijn om los te laten, zoals een echtscheiding of het verlies van een dierbare. Dit zijn vaak zeer emotionele momenten in het leven waarbij men ook vaak veel moeite heeft om los te laten. Over deze vorm van loslaten en opnieuw beginnen heb ik geschreven op de pagina Opnieuw beginnen.

Leren als ouder om kinderen los te laten

(C) 2013 Hein Pragt

De meeste ouders willen hun kinderen opvoeden tot zelfstandige en onafhankelijke personen, maar dat is helaas niet altijd even gemakkelijk. Het begin al als het kind een baby is en natuurlijk volledig afhankelijk is van u als ouders. Dit is ook een prettig ingebouwd mechanisme van de evolutie, de verhoudingen van het kinderlijf en de relatief grote ogen van het kind wakkeren ook beschermende en verzorgende gevoelens aan zonder dat we daar zelf invloed op hebben. Maar toch moeten we langzaam leren het kind een beetje los te laten, en het stukje bij beetje meer verantwoordelijkheid te geven voor het eigen leven. Voor veel ouders is de eerste dag naar de opvang of school een ultieme beproeving in loslaten, maar telkens weer went het ook snel en vinden kinderen het ook prettig om een stukje losgelaten te worden want ze willen graag groot zijn.

Maar ondanks al de goede voornemens is het vaak moeilijk om het kind in de praktijk los te laten en daar zijn vaak verschillende redenen voor. Soms is het uw eigen valkuil en denkt u dat u het heel goed doet voor het kind maar krijgt u ineens op school te horen dat het kind zichzelf nog niet aan en uitkleden kan bij gym terwijl andere kinderen dit prima kunnen. Dan realiseren ouders zich soms dat bijvoorbeeld het helpen met aankleden in de ochtend sneller en gemakkelijker gaat dan het kind dit zelf te laten doen. En vaak is er dan al weinig tijd waardoor veel ouders hun kind niet leren om zichzelf aan te kleden, veters te strikken, boterham te smeren en tanden te poetsen. Veel ouders hebben het probleem dat ze zelf moeten haasten om op tijd te zijn en dan duurt het te lang wanneer ze het kind het zelf laten doen. Helaas doet u uzelf én het kind hier op langere termijn geen dienst mee, integendeel het kind zal minder zelfstandig worden en u zult langer met dezelfde stress zitten. In dit geval is het handiger om gewoon eerder op te staan en meer tijd in te ruimen voor deze activiteiten zodat het kind het zelf kan leren. Het is niet alleen gemakzucht, het is ook fijn om voor uw kind te zorgen en het is vaak ook lastig om het kind te laten worstelen en fouten te zien maken en niet in te grijpen.

Bijna alle ouders worstelen af en toe met de tegenstrijdige gevoelens van het ouderschap, ze zijn trots op het kind omdat het steeds groter en zelfstandiger wordt maar tegelijkertijd doet het ook en beetje pijn dat het kind u niet meer nodig heeft. Het voelt soms als een leegte maar u moet zich realiseren dat uw niet iets kwijtraakt maar dat uw rol als ouder anders wordt. Natuurlijk wilt u goed voor uw kind zorgen maar het is de kunst om het kind los te laten wanneer het er aan toe is. Ik las laatst een leuk artikel dat moeders veel meer willen vasthouden en dat vaders vaak het verwijt krijgen dat ze de veel loslaten. Maar deze psycholoog vertelde dat vaders daar vaak beter in zijn dan veel vrouwen willen zien omdat vaders pas loslaten (en het dan ook echt doen) als het kind het alleen kan. Veel vrouwen daarentegen proberen zo lang vast te houden uit zorg weliswaar, en hebben meer moeite met het loslaten van hun kinderen. Het klinkt een beetje raar maar als opvoeder heeft u de schone taak om uzelf eigenlijk overbodig te maken. Maar wie wil er nu graag overbodig zijn?

Lees hier meer over kinderen in liefde loslaten.

Leren om los te laten

(C) 2012 Hein Pragt

Loslaten is een proces dat begint met te willen loslaten en daarmee is de belangrijkste stap al gezet. Maar dat willen loslaten kan zelfs moeilijk zijn, veel mensen blijven bijvoorbeeld hangen in een baan die ze eigenlijk niet meer bevalt omdat ze de zekerheid van het inkomen koesteren en de angst hebben voor het onbekend. Pas als ze geconfronteerd worden met een reorganisatie of een ruzie met de werkgever en de oude zekerheden weg dreigen te vallen, wil men ineens nadenken over een nieuwe stap maken. Maar ook in de liefde, kinderen en vriendschappen willen mensen vaak pas loslaten als oude zekerheden wegvallen of er een druppel is die de emmer laat overlopen. Vaak realiseert men zich dan pas achteraf dat men eigenlijk al veel eerder had moeten loslaten. Zelfs dingen waar u dacht erg aan gehecht te zijn weg te doen kan uiteindelijk een heel bevrijdend gevoel geven wanneer u de drempel eenmaal overwonnen heeft. Pas achteraf realiseert u zich vaak wat de beperkte waarde was en wat het vasthouden en onderhouden van deze dingen voor belasting voor uzelf was.

Ook maakt het eigen ego het loslaten vaak erg moeilijk. Het ego is gezond als het ons leidt naar levensdoelen zoals een gelukkig leven, een goede relatie of een leuke baan. Maar er bestaat vaak ook een neurotische kant van ons ego en dat wil vooral aandacht, macht over de ander, controle, zijn zin hebben, dominant zijn, liefde opeisen, respect en loyaliteit afdwingen. Dit ego aanvaardt geen gezichtsverlies, weigert zijn excuses aan te bieden en hecht aan uiterlijk vertoon. Dit ego zit in meer of mindere vorm in ons allemaal en het herkennen en erkennen van dit ego bij onszelf is vaak erg moeilijk. Het erkennen en herkennen van dit ego maakt u geen slecht mens, het zit van nature in ons allen, het herkennen en er aan werken kan u wel een beter en gelukkiger mens maken.

Wanneer u angst, pijn, verdriet of een vervelende ervaring los wil laten is het belangrijk om de pijn, verdriet en gekwetste gevoelens te verwerken en de gevoelens van verdriet en pijn toe te staan zonder er in te verdrinken. Wanneer u de gevoelens laat gaan wanneer u echt alleen bent, kunt u alles er uit laten komen zonder dat u zich hoeft te schamen of u hoeft te verantwoorden voor uw gedrag. Wanneer u de behoefte voelt om te huilen, laat het gaan, het zal u erg opluchten en de mogelijkheid bieden om weer nuchter na te denken. Probeer zelfmedelijden of een slachtoffer rol te voorkomen want dat werkt alleen de verkeerde kant op. Veel mensen proberen juist de emoties te ontlopen omdat men het verdriet en de pijn niet wil voelen, door veel te werken en het druk te hebben. Dit is echter een vlucht en eens halen de pijn en de emoties u wel weer in. Voor u iets kan loslaten moet u eerst verlost worden van wat er bovenop zit, de emotie.

Wanneer u kunt bidden, bidt dan om hulp en vraag om hulp bij het loslaten en probeer inzicht in uzelf te krijgen door ook eerlijk en oprecht naar uzelf en uw eigen aandeel in alles te kijken. U zult dan gaan merken dat wat u zo graag los wilde laten als vanzelf wordt losgelaten. U zult merken dat u zonder wroeging en pijn terug kunt kijken en dat u werkelijk kunt vergeven vanuit uw hart. Dan heeft u echt losgelaten en bent u vrij om echt te leven en echt lief te hebben. Terwijl ik aan het lezen was over dit onderwerp bleef één zin hangen: "In basis is loslaten liefde, maar door ons eigen ego is het niet altijd makkelijk om in, en met liefde los te laten.".

Leren loslaten geeft u meer controle

© Hein Pragt 2016

Het lijkt raar maar u kunt door de controle op te geven juist meer controle over uw leven krijgen. Ik heb moeten leren dat controle een illusie is, na zoveel jarten in dit leven ben ik tot de conclusie gekomen dat het leven iets is wat je overkomt terwijl je andere plannen had. Hoe zer we ook denken dat we alles onder controle hebben, helt leven zit zo vol verrassingen dat uiteindelijk tot de conclusie moeten komen dat we het leven niet zelf in de hand hebben. Er zijn zelfs mensen die denken dat we geen enkele invloed hebben en dat alles voorbestemd is, hier twijfel ik toch sterk aan, ik geloof wel dat wij één van de onderdelen zijn van het complexe systeem om ons heen en dat we als dat kleine onderdeel enige invloed hebben.

Controle over uzelf is wel goed mogelijk en voor mij zelfs best belangrijk. Leren om niet te impulsief te regeren, (voor)oordelen uit te stellen en gebeurtenissen objectief en van een afstandje te observeren. Desondanks is het ook soms fijn om in een veilige omgeving de touwtjes eens wat meer te laten vieren, en te ontdekken dat u niet de verantwoordelijkheid hoeft te dragen voor alles in uw leven. U bepaalt zelf wanneer u mee wilt gaan met de gevoelens die vrijkomen bij een gebeurteniss. Gebeurtenissen krijgen pas betekenis zodra u die eraan toekent, u krijgt op deze wijze dus meer controle over uw gevoelens en emoties.

Controle opgeven heet ook wel loslaten, desondanks heb ik gemerkt dat de meeste mensen vasthouden vaak prettiger vinden dan loslaten. Maar waarom is het dan zo moeilijk om oude liefde, oude gewoontes, oude gedachtepatronen, kinderen, vriendschappen, idealen, overtuigingen, een verleden of zelfs een baan die u eigenlijk al lang niet meer bevalt los te laten? Vasthouden en cotrole houden lijkt vaak prettiger en veiliger dan veranderen. Mensen die als kind mishandeld zijn, zoeken zelf op latere leeftijd een partner die hun mishandeld omdat dit een vertrouwde wereld is die ze gewend zijn. En hoe ze dan ook bewust weten dat het niet goed is, onderbewust blijven ze dezelfde soort partners en de mishandeling vaak weer opzoeken. Veel mensen vallen telkens weer terug in dezelfde patronen, juist omdat het onderbewust vertrouwd is en veranderen en het onbekende eng js.

Vasthouden en controle uitoefenen op onze omgeving voelt fijn, het geeft een idee dat we weten hoe de wereld in elkaar zit, dat we ons veilig voelen, en we weten dat er geen vervelende dingen gaan gebeuren. Maar deze drang naar controle is voor veel mensen een enorme bron van stress. Wanneer u alles in de hand wilt houden, is het extra vervelend wanneer dingen niet zo gaan als u zou willen en u gepland had. Maar zoals ik al eerste zei, het grootste probleem in dit geval is dat we het leven niet onder controle te kunnen houden. Over alles wat zich buiten u afspeelt heeft u geen volledige controle en over andere mensen heeft u zelfs helemaal geen controle, controle is dus een illusie.

Wanneer u durft los te laten kunt u veel gemakkelijker gelukkig zijn. Laat mensen om u heen dingen op hun eigen wijze aanpakken, besef dat u op uw werk niet alles zelf hoeft te doen, geef werk uit handen en durf dingen fout te doen. Door los te laten maakt u zichzelf vrij, u staat open voor alles wat het leven te bieden heeft en laat het u overkomen. Leer om flexibele in te spelen op alle wat er op u afkomt en besef dat het aan u is om er iets mee te doen of erop te reageren, of juist niet. Leren loslaten kan in het begin best eng zijn maar als u er aan gewend bent geeft het een enorm gevoel van bevrijding. Uiteindelijk kunt u aankomen op het punt dat u het veilige gevoel heeft dat u in staat bent, de zekerheid heeft en controle over uzelf heeft om flexibele met alle verstoringen en veranderingen om u heen om te kunnen gaan. Op deze u wijze kunt u juist door de controle op te geven meer controle over uw leven krijgen.


Spreuken en citaten over loslaten

Door ergens een punt achter te zetten heb de de mogelijkheid om opnieuw te beginnen.
(Onbekend)


Bij vergeven gaat het niet over de ander maar over jou. Het is loslaten van de last die je met je meedraagt.
(Dalai Lama)

Wie de herfst niet toelaat, komt nooit tot een lente.
(Paul de Blot)

Haat wordt niet door haat overwonnen; haat wordt door liefde overwonnen, zo is van eeuwigheid de orde der dingen.
(Boeddha)

Het is gemakkelijk de fouten van anderen te zien, maar moeilijk de eigen fouten te erkennen.
(Boeddha)

Als je los laat, heb je twee handen vrij.
(Loesje)

Loslaten is niet het einde van de wereld, het is het begin van een nieuw leven.
(Onbekend)

 

Boeken over loslaten

boekboek bestellenLoslaten - Wat je niet gelukkig maakt. Maak korte metten met oude gewoontes die je geen goed doen. In dit boek vind je alles over het stap voor stap loslaten van alles wat je in de weg staat: in je werk, in de liefde, in relaties en in je dagelijks leven. Herken jezelf. Ben je Miss Perfect, Everybody's Darling of misschien een Trouwe ziel? Met de uitgebreide test ontdek je gedragspatronen en blokkades die je behoorlijk kunnen hinderen. De vele checklists, oefeningen en tips helpen je om echt los te laten en nieuwe wegen in te slaan. Voor veel mensen is het loslaten van dingen, in het dagelijks leven, op het werk en in de liefde, die hun eigen ontwikkeling in de weg staan, niet gemakkelijk. Allerlei ontwikkelingsblokkades verhinderen dat. Dit boek helpt bij het leren loslaten van wat je niet gelukkig maakt. Nadat wordt beschreven welke typen en profielen van mensen te onderscheiden zijn en waarom mensen moeilijk dingen loslaten, wordt het vrijmakingproces in een viertal fasen behandeld. Je begint met het opmaken van de balans, dan bepaal je de doelstellingen, je neemt afscheid van het oude en slaat uiteindelijk een nieuwe weg in. Tot slot komt aan de orde wat je moet doen als je vast zit en hoe je het loslaten echt eigen kunt maken. Voor mensen die willen werken aan de ontwikkeling van hun levensgeluk biedt dit boek met zijn checklists, oefeningen en praktische tips bruikbare handgrepen om positieve veranderingen in gang te zetten.


boekboek bestellenLoslaten kun je leren - Over relaties en idealen. We gaan allemaal relaties aan in ons leven en we streven allerlei idealen en doelen na. Het is prettig om dingen te pakken, te bewaken en voorgoed vast te houden. Echter, soms is 'loslaten' beter: mensen die zich van je afkeren, mensen die gestorven zijn, de zorg om je kind, je baan die op de tocht staat, je dromen die niet te verwezenlijken zijn en ga zo maar door. Ieder leert om los te laten en wie er goed in wordt, die merkt dat het leven daardoor een stuk eenvoudiger wordt. Loslaten is een belangrijke voorwaarde om gelukkig en ontspannen te kunnen leven, maar helpt hook bij het leveren van prestaties en het onderhouden van bevredigende relaties. Dit boek beschrijft, met vele voorbeelden, hoe loslaten werkt en welke psychologische processen zicht daarbij voordoen.


boekboek bestellenDe kunst van het loslaten - Als we de vervelende dingen uit ons leven loslaten, blijft het goede over, zonder dat we daarnaar hoeven te zoeken. Dit eenvoudige taoïstische principe is het uitgangspunt van De kunst van het loslaten. Aan de hand van alledaagse situaties leert Theo Fischer je om negatieve patronen te herkennen en los te laten. Je leert in het hier en nu te leven, je minder aan te trekken van de meningen van anderen en je minder zorgen te maken. De kunst van het loslaten gaat over zaken waarmee we onszelf het leven lastig maken. De kunst om het jezelf moeilijk te maken krijg je in onze maatschappij met de paplepel ingegoten. Inspanning wordt als basis van succes beschouwd, terwijl het vaak zo is dat je pas echt succesvol kunt zijn als je stopt met inspannen. Het taoïstische principe van bewuste inspanning, yoe wei, is het exacte tegendeel van het taoïstische principe woe wei (¿doen door niet te doen¿), dat in Fischers De kunst van het nietsdoen centraal staat. Yoe wei staat voor stress, relatieproblemen, geldnood, illusies en het blind najagen van geluk, schoonheid, succes en roem. Leer je te laten meevoeren met de stroom in plaats van er keihard tegenin te zwemmen. Er zal een serie positieve gebeurtenissen op gang komen die je zelfs in je dromen niet voor mogelijk had gehouden. Theo Fischer werkte ruim twintig jaar als managementadviseur, tot hij zich verdiepte in de Tao en zich op het schrijven ging richten. Fischer schreef verschillende succesvolle boeken over het taoïsme in de praktijk. Hij woont en werkt in Italië, waar hij ook lezingen en workshops over het taoïsme geeft.


Reacties op het onderwerp: Loslaten


01 - Menswerk »  -  Loslaten »
2014-08-09 23:27:00
Hier kunt u reageren op het onderwerp: Loslaten
Reactie van een bezoeker van de site!
Reacties op de pagina: Loslaten
Er zijn: 1 reacties!
2014-08-09 23:27:00
Houden van is loslaten , dat heb ik wel geleerd in het leven. Loslaten op een positieve manier geeft jevinnerlijke rust en je wordt er gelukkiger van. Mooi hoe u alles beschrijft, ik heb uw site opgeslagen onder mijn favorieten. Zo kan ik regelmatig uw artikelen lezen, geweldig dat u dit deelt met iedereen dank u wel, vriendelijke groeten Astrid ☆
Reactie van een bezoeker van de site!

Last update: 08-09-2017

 Lees hier de privacyverklaring van deze site.

Disclaimer.

Hoewel de heer Hein Pragt de informatie beschikbaar op deze pagina met grote zorg samenstelt, sluit de heer Pragt alle aansprakelijkheid uit met betrekking tot de informatie die, in welke vorm dan ook, via zijn site wordt aangeboden. Het opnemen van een afbeelding of verwijzing is uitsluitend bedoeld als een mogelijke bron van informatie voor de bezoeker en mag op generlei wijze als instemming, goedkeuring of afkeuring worden uitgelegd, noch kunnen daaraan rechten worden ontleend. Op de artikelen van de heer Pragt op deze Internetsite rust auteursrecht. Overname van informatie (tekst en afbeeldingen) is uitsluitend toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming van de rechthebbende. Voor vragen over copyright en het gebruik van de informatie op deze site kunt u contact opnemen met: (email: mail@heinpragt.com). Dit is mijn