Menswerk pagina's

menswerk pagina'sNa zestig jaar in dit leven heb ik de nodige positieve en negatieve levenservaringen. Ik heb al sinds mijn vroege tienerjaren een zeer grote belangstelling voor psychologie en het doorgronden van menselijk gedrag. Mede door deze belangstelling heb ik vele boeken gelezen en veel diepzinnige gesprekken gehad en een cursus sociale psychologie gevolgd. Wanneer een onderwerp mijn bijzondere interesse heeft lees ik in korte tijd veel over het onderwerp en vaak probeer ik daarna datgene wat op dat moment in mijn hoofd zit, te verankeren door er een artikel over te schrijven. Het brede thema van deze pagina's is menselijk gedrag bekeken vanuit de allerlei standpunten, en op deze pagina's komt de zin: "niets menselijks is ons vreemd" volledig tot zijn recht. Menselijk gedrag kan bewust of onbewust en vrijwillig of onvrijwillig zijn. Het gedrag wordt bepaald door erfelijke factoren, omgeving en ervaring mede door leerprocessen tijdens het leven. Het gedrag dat mensen ten opzichte van elkaar vertonen heet sociaal gedrag en dit gedrag en enkele thema's zijn zo uitgebreid geworden dat ze een afzonderlijk thema met de naam "menswerk" op deze site zijn geworden. Vriendelijke groet, Hein Pragt.

Op de inhoud van deze pagina rust copyright © Hein Pragt.

Emotionele manipulatie

emotionele chantage en manipulatieWat is emotionele chantage of emotionele manipulatie nou eigenlijk? Hoe kunnen manipulators door middel van emoties een relatie saboteren en hoe kunnen slachtoffers weer leren functioneren als vrije en verantwoordelijke mensen. Emotionele chantage en emotionele manipulatie zijn zeer krachtige vormen van manipulatie waarbij iemand de ander direct of indirect probeert te bedreigen of te straffen als ze niet doen wat zij willen. De basis van elke vorm van chantage is een dreigement die op veel verschillende manieren kan worden geuit. Emotionele chanteurs weten als geen ander hoeveel waarde we hechten aan de relatie met hen en ze kennen onze kwetsbaarheden en diepste geheimen. Zo proberen ze macht te krijgen over uw eigen besluit en gedrag. Op deze pagina ga ik dieper in op het onderwerp emotionele chantage of emotionele manipulatie.
Ga naar de emotionele manipulatie pagina's

Emotionele Intelligentie

Emotionele Intelligentie

Emotionele intelligentie, gemeten met de index EQ, is dus een aanvulling van het traditionele IQ. Het begrip Emotionele intelligentie (EQ) kwam in 1995 onder de aandacht door het gelijknamige boek van de Amerikaan Daniel Goleman. Dit veroorzaakte eerst een echte hype die sindsdien enigszins overgewaaid is maar het begrip EQ is nu meer een set persoonlijke vaardigheden en een levensbeschouwing. Niet alleen voor persoonlijk geluk maar ook voor maatschappelijk succes is emotionele intelligentie belangrijker dan de van oudsher hooggewaardeerde intellectuele capaciteiten. Veel kennis en een hoge intelligentie is niet per definitie de basis voor goede sociale vaardigheden. Intelligentietesten meten vooral doelgericht handelen, rationeel denken en effectief omgaan met omgeving c.q. met nieuwe situaties. Het gaat er vooral om hoe mensen omgaan met hun intelligentie, hun omgeving en hoe zij daarbij hun emotionele en sociale vaardigheden inzetten.
Ga naar de emotionele Intelligentie pagina's

Emotionele duiveltjes

onverwerkte emotiesSoms kan een bepaalde situatie, iets dat u hoort of een beeld ineens een heftige emotie losmaken. Soms kunnen deze heftige emoties en nare gedachten ons leven zelfs echt beheersen wanneer we niet weten waar ze vandaan komen en wat we ermee moeten doen. Veel mensen proberen ze te verdringen of te negeren, maar ze blijven vaak terugkomen. Ik heb zelf ooit het verhaal van de emotionele duiveltjes bedacht om uit te leggen hoe dit innerlijke mechanisme werkt en met dit verhaal probeer ik zelf uit te leggen hoe onverwerkte emoties u het leven zuur kunnen maken. Het leven is niet altijd eerlijk, mensen zijn niet altijd oprecht en soms gebeurden er verschrikkelijke dingen zonder dat u er iets tegen kon doen. Al deze ervaringen kunnen een klein emotioneel duiveltje achterlaten.
Ga naar de emotionele duiveltjes pagina's

Depressie

afbeelding deprerssieIedereen is wel eens somber of lusteloos, dit zijn vrij normale gevoelens die bijna iedereen wel eens heeft, het leven kent nu eenmaal ook tegenvallers en problemen. Wanneer deze gevoelens echter langere tijd het grootste deel van de dag bestaan en u zich niet meer over de somberheid heen kunt zetten, kan er sprake zijn van een depressie. Een depressie is een ziekte, die helaas best wel vaak voorkomt, zeker tien procent van de mannen en twintig procent van de vrouwen maken in hun leven wel eens een depressie door. Toch wordt er vaak over gezwegen, wanneer je in onze maakbare maatschappij met al onze welvaart en alle mogelijkheden niet gelukkig bent, ervaren veel mensen dit als het eigen falen en veel mensen die bemoedigende woorden spreken, bevestigen dit hierdoor eigen alleen maar. Iemand die echt depressief is komt er niet met een paar bemoedigende woorden weer bovenop. Helaas is na hart- en vaatziekte, een depressie de tweede volksziekte geworden.
Ga naar de depressie pagina's

Gezond egoisme

Gezond egoismeEgoisme (Latijn: ego = ik) wordt ook wel ikzucht of zelfzucht genoemd en het is een eigenschap waarbij iemand op het eigen voordeel en geluk uit is meestal ten nadele van belangen en het geluk van anderen. Egoisme is het ene uiterste, maar altruïsme, het altijd aardig zijn en klaarstaan voor een ander zonder enig eigenbelang is ook niet gezond. Om het evenwicht tussen egoisme en altruisme te vinden, is de term gezond egoisme bedacht. Gezond egoisme betekent rekening houden met de wensen van uzelf en met die van een ander en voor sommige mensen is dit best wel moeilijk. Zelfvertrouwen kweken en duidelijk afbakenen wat u wilt en vooral wat u niet wilt kunt u leren. Gezond egoisme is vaak niet zo eenvoudig want waar ligt de grens?
Ga naar de gezond egoisme pagina's

Defensieve projectie

verdediging, naar de ander wijzenHeeft u zich wel een afgevraagd waarom u zich soms ergert aan bepaalde karakter eigenschappen van andere mensen, terwijl vrienden en kennissen u dan er even subtiel op wijzen dat u ook dezelfde karaktereigenschap bezit. U kunt dan heftig gaan ontkennen maar diep in uw hart weet u wel dat u dezelfde negatieve eigenschap of karaktertrek ook heeft. Waarom ergert u zich dan zo aan deze karaktereigenschap bij een ander, zou begrip en acceptatie niet eerder op zijn zijn? Op deze pagina probeer ik uit te leggen wat defensieve projectie is en hoe het werkt.
Ga naar de defensieve projectie pagina's

Stemming keren

stemming kerenStemmingwisseling is sterk gebaseerd op het concentratie principe, wanneer we ons sterk op een bepaalde activiteit concentreren, merken we steeds minder van andere activiteiten om ons heen waar we ineens schijnbaar doof en blind voor zijn behalve dat ene waarmee we bezig zijn. Van dit principe kan men gebruik maken als men iemands stemming wil veranderen door de stimulerende werking van een nieuw element in de omgeving zodanig te versterken dat het de bestaande concentratie kan doorbreken. Een geprikkelde ouder kan dit doen door een aanlokkelijk nieuw stuk speelgoed of een suggestie voor een nieuw spelletje aan te bieden die zo sterk aanspreekt dat de boze bui, angst, pijn of ruzie om zal keren in een meer positieve stemming.
Ga naar de stemming keren pagina's

Attributie

wijzen naar een ander sociale psychologieEen van eigenschappen van de mens is dat hij dingen kan uitleggen. De meeste mensen hebben een sterke behoefte om te begrijpen en te verklaren wat er in de wereld gaande is. Omdat mensen een sterke behoefte hebben in een verklaring voor alles om hen heen, ontstaan er ook een interessante mogelijkheden voor beïnvloeding. Er bestaat een theorie over hoe mensen dingen verklaren en deze theorie heet de attributietheorie maar eigenlijk had deze ook de "verklaring" theorie kunnen heten. Deze pagina gaat over de attributietheorie.
Ga naar de attributie pagina's

Emotionele ontrouw

Emotionele ontrouwWanneer uw partner een intiem gesprek heeft met een partner van het andere geslacht, intieme details over uw relatie deelt met een ander, of een geheime vriendschap heeft met iemand van het andere geslacht, kunt u zich verraden en bedrogen voelen. Maar waar ligt die grens tussen vriendschap en emotionele ontrouw of emotioneel vreemdgaan? Een goede definitie van emotionele ontrouw die ik laatst las was "vreemdgaan zonder seks". Vaak geven mensen die dit doen aan dat ze dit doen om de partner te beschermen of omdat de partner dit toch niet zou begrijpen. Maar alles wat men stiekem doet voor de partner is vaak meer in het eigen belang dan in het belang van de partner. Meestal is het feit zelf niet eens de grootste pijn wanneer het toch uitkomt, maar het gevoel van verraad en bedrog die veel meer pijn veroorzaken.
Ga naar de emotionele ontrouw pagina's

Manipuleren

manipulerenManipuleren doen mensen heel vaak, soms is het ook een goede wijze om het doel te bereiken zonder dat u daarmee schade aanricht voor andere mensen. Maar manipuleren kan ook gebruikt worden om de eigen zin of belangen door te drijven ten koste van anderen en een van de methodes die mensen hierbij gebruiken is die van het slachtoffer of de martelaar. In de oorspronkelijk betekenis is een martelaar of martelares iemand die lijdt of sterft voor zijn of haar geloof, vaak door te worden doodgemarteld. De term wordt ook wel gebruikt voor mensen die zich opofferen voor hun levensvisie of geloof. De status van martelaar is onaantastbaar, over een martelaar mag men niet slecht spreken en een martelaar zal men met respect moeten behandelen.
Ga naar de manipuleren pagina's

Het enneagram

enneagram circelTegenwoordig wordt het enneagram vaak toegepast in hrm zaken, coaching en training. Er wordt beweerd dat het enneagram een eeuwenoude studie is maar het is waarschijnlijker dat het in het begin van de twintigste eeuw is bedacht door de Armeens filosoof George Gurdjieff al was er toen nog geen sprake van het beschrijven van menselijke karaktertypen. Dit werd waarschijnlijk in de jaren 60 van de twintigste eeuw toegevoegd en ondank dat het erg populair is wordt het door de professionele psychologie nauwelijks serieus genomen. Het enneagram is een geometrische figuur in de vorm van een cirkel waarin lijnen zijn getrokken tussen negen punten die zich op gelijke afstanden van elkaar op de cirkelomtrek bevinden, het Griekse "ennea" betekent 'negen' en grammos staat voor 'punten'. De basis voor deze theorie ligt inderdaad in de oudheid maar niet op dezelfde wijze en grondslag als die van het enneagram.
Ga naar de enneagram pagina's

Pesten / buitensluiten

pesten op schoolPesten komt nog steeds op veel scholen voor, ook ik ben als kind op de lagere school gepest en ook mijn kinderen werden op school gepest. Ik ben er uiteindelijk zelf een stuk sterker door geworden op latere leeftijd maar als kind zijnde vond ik naar school gaan soms verschrikkelijk. Toch heeft het mijn jeugd wel getekend en heeft het voor de rest van mijn leven zijn sporen achtergelaten. Gelukkig hebben we bij onze kinderen wel ingegrepen maar het succes was wel wisselend. Soms kan een weerbaarheid cursus of het overplaatsen van het kind naar een andere school een oplossing zijn. Op deze pagina beschrijf ik ook een deel van mijn eigen ervaring en hoe ik daar later mee omgegaan ben, dit is helaas geen universeel recept maar ik hoop dat het sommige andere mensen toch handvatten geeft.
Ga naar de pesten / buitensluiten pagina's

Ziektewinst

ziektewinstIk maakte kennis met de term ziektewinst en verdiepte me er in en wat ik las over ziektewinst kwam me vrij bekend voor en het was redelijk toepasbaar op een aantal dingen om mij heen en dingen die ik meegemaakt heb. Hier volgt een artikel over zieketwinst dat ik geschreven heb op basis van gelezen artikelen en literatuur. Men spreekt van ziektewinst wanneer het ziek zijn of net doen of men ziek is of een ziekte overdrijven een voordeel (soms op een totaal ander vlak) op kan leveren. We spreken dus van ziektewinst wanneer mensen ook voordelen halen uit de klacht of kwaal die ze hebben. Er zijn een aantal vormen van ziektewinst waarbij sommige vormen vrijd duidelijk zijn en sommige vormen wat minder opvallen. Soms is het best lastig om het te herkennen omdat een (voor)oordeel natuurlijk snel op de loer ligt.
Ga naar de ziektewinst pagina's

Beschadigende relaties

machtstrijd relatiesRelaties kunnen een mens beschadigen, zowel fysiek als emotioneel. Ik heb hier helaas zelf de nodige levenservaring mee opgedaan en ik twijfelde onder welke rubriek ik dit op de site moest plaatsten. In eerste instantie dacht ik aan het thema liefde, maar later realiseerde ik me dat beschadigende liefdesrelaties niets met liefde te maken hebben, integendeel juist, we gaan er soms van uit dat relaties uit liefde zijn maar in werkelijkheid draaien zogenaamde liefdesrelaties met regelmaat om macht, bezit, controle, manipulatie en geweld en dat zijn zaken die m.i. niets met liefde te maken hebben. Binnen een liefdesrelatie of huwelijk kan dit uitermate beschadigend werken op een partner of kinderen en mensen tot wanhoopsdaden drijven.
Ga naar de beschadigende relaties pagina's

Levensfasen

levensfasenNu ik een man van een zekere leeftijd ben denk ik meer na over de de term levensfase. De definitie van een levensfase is "een deel van de tijd van leven dat zich kan onderscheiden van andere delen". De indeling is afhankelijk van de context, in de psychologie heeft men een bepaalde indeling, in de antroposofie weer een andere. Bovendien kent men termen als midlifecrisis en Quarterlife crisis en allerlei andere mijlpalen in het menselijk leven. Op deze pagina wil ik aandacht besteden aan de verschillende mijlpalen en fases in het menselijk leven.
Ga naar de levensfasen pagina's

Het ego

de mens en het egoDe term 'ego' is afkomstig uit het Grieks en het Latijn en betekent 'ik'. In de psychologie staat de term 'ego' voor het bewuste 'ik'. Het ego is dus het deel van uw bewustzijn waar uzelf 'ik' tegen zegt en het is dus wat u denkt dat u bent met andere woorden uw zelfbeeld. Het ego maakt dus ook mogelijk om onszelf te onderscheiden van de rest van de wereld want omdat er een 'ik' is bestaat er automatisch dus ook een 'ander'. Ondanks dat dit deel dus het bewuste 'ik' is zal het toch vaak door onbewuste processen aangestuurd worden. Het ego staat dus voor het beeld dat men van zichzelf heeft en dat beeld zal niet altijd overeenkomen met de werkelijkheid. Wanneer dit beeld van uzelf extreem negatieve of positieve vormen aanneemt kan dit zelfs schadelijk zijn voor u en uw omgeving.
Ga naar de ego pagina's

Comfortzone

comfortzone

Deze pagina gaat over de comfortzone. Ik ben in mijn leven regelmatig geconfronteerd met grote veranderingen, deels door eigen initiatief maar ook regelmatig door externe omstandigheden, waarbij ik duidelijk geleerd heb wat mijn comfortzone was. Vaak werd ik door externe omstandigheden gedwongen on een beslissing te nemen waar ik al langer tegenaan hikte of werd ik gedwongen om iets los te laten en opnieuw te beginnen. Vaak zijn we bang voor verandering en bang voor het onbekende waardoor we liever blijven zitten waar we zijn, in onze vertrouwde omgeving zonder te veel risico's. Zo blijven veel mensen dus (vaak enigzins ontevreden en soms zelfs vrij ongelukkig) 'hangen' in een relatie, baan, club, groep, huis, buurt, leven omdat ze bang zijn voor de het onbekende. De situatie waar men in blijft hangen is comfortabel bekend en vertrouwd en heet daarom ook de comfortzone.
Ga naar de comfortzone pagina's

Externaliseren

schuldigEen van de belangrijkste lessen die ik geleerd heb in dit leven is dat de grootste stap die men kan zetten in de persoonlijke ontwikkeling is: stoppen met het spelen van het slachtoffer en stoppen met anderen de schuld geven voor alles wat u is overkomen. Door het nemen van deze belangrijke stap neemt u de verantwoordelijkheid en controle over uw leven in eigen hand. Het is zo eenvoudig dat bijna iedereen het wel eens doet, de oorzaak en schuld bij iemand anders te leggen wanneer iets mis gaat. Maar ook is het makkelijker om de oorzaak en schuld bij iemand anders te leggen wanneer we een conflict met iemand anders hebben. Dit principe komt ook sterk terug in de boeken over omdenken, door niet de schuld en verantwoordelijkheid bij de ander te leggen maar goed naar uzelf en uw eigen gedrag te kijken.
Ga naar de externaliseren pagina's

Stereotypes en eerste indruk

StereotypesWaarom is de eerste indruk zo belangrijk en waarom nemen mensen zo makkelijk gedragingen en meningen van anderen over? Hoe kunnen we deze sociale beïnvloeding verminderen en waarom voelen we ons aangetrokken tot sommige mensen en niet tot andere? Dat zijn slechts enkele van de vele onderwerpen die op deze pagina aan de orde komen. Deze pagina gaat over het onderwerp stereotypes en de eerste indruk. Wanneer we iemand voor het eerst zien dan proberen onze hersenen deze persoon in te delen en van eigenschappen te voorzien. Zonder dat we deze persoon gesproken hebben of iets over deze persoon gehoord hebben, vormen we al een beeld van deze persoon. Naderhand kunnen en zullen we dit beeld wel bijstellen maar de eerste indruk is heel belangrijk. De eerste indruk die we vormen wordt grotendeels bepaald door gezichtsuitdrukking, lichaamshouding, aantrekkelijkheid, kleding en door specifieke uiterlijke kenmerken.
Ga naar de stereotypes en eerste indruk pagina's

Honden van Pavlov

PavlovDeze pagina gaat over de honden van Pavlov en de term conditionering. Conditionering gaat over hoe mensen en dieren zich leren aanpassen aan hun omgeving. Bij conditionering veroorzaak een bepaalde prikkel een bepaald gedrag omdat er in het brein een associatie is ontstaan tussen een prikkel en een gedrag, gevoel of emotie. met elkaar kan associëren. We gebruiken in het dagelijks leven vaak conditionering bijvoorbeeld in de beloning en bestraffing van kinderen. Eén van de meest bekende conditioneringsexperiment is die van fysioloog Ivan Pavlov, ook wel bekend als de Hond van Pavlov. Op deze pagina beschrijf ik de honden van Pavlov, met ook een kritische kanttekening.
Ga naar de honden van Pavlove pagina's

Ockham scheermes (Occams razor)

scheermesOckhams scheermes ook wel Occam's razor genoemd is een principe uit de kennistheorie van de 14e-eeuwse Engelse filosoof Willem van Ockham die een franciscaner monnik was. In het kort kom het erop neer dat wanneer er verschillende verklaringen zijn voor een verschijnsel, men ervan uit kan gaan dat de verklaring die de minste aannames bevat en het minst complex is, de juiste is. Ockham gebruikte zelf de term 'scheermes' niet maar deze term symboliseert het wegscheren van alle onnodige ingewikkeldheden om bij de meest eenvoudige verklaring uit te komen. In het kort kom het erop neer dat de eenvoudigste verklaring vaak de beste is.

Ockham's scheermes is de belangrijkste tegenwerping tegen pseudowetenschap, wanneer we de wekelijkse horoscoop verklaren vanuit de statistiek is de wijze waarop de horoscoop geschreven is zo dat de meeste mensen dit en de week erna wel op een op andere wijze zullen meemaken. Dit is dus de eenvoudige verklaring die weinig aannames kent. De complexe verklaring die allerlei problemen met gehele natuurwetenschap heeft en vele aannames kent, het geloof in op astrologie gebaseerde horoscopen, is dus heel wat onwaarschijnlijker. Maar ook in het dagelijks leven gebruiken we dit principe vaak, wanneer een collega 's ochtends niet op kantoor verschijnt, bedenken we de meest eenvoudige verklaring, hij is ziek of de trein had vertraging. Zelden bedenken we dat hij weleens ontvoerd kan zijn door buitenaardse wezens of dat hij met de vrouw van zijn werkgever er vandoor is gegaan naar een warm land. Ockham's scheermes zegt ons: hij is waarschijnlijk ziek en we bellen even naar zijn huis om dat de verifiëren.

Ook in uw persoonlijke leven kan Ockham's scheermes erg handig zijn, wanneer u twijfelt aan de keuzes die u moet maken, kunt u zo de meest voor de hand liggende (de keuze met de minste aannames) kiezen en wanneer u verschillende varianten van een verhaal hoort, kun u ervan uitgaan dat het verhaal met de minste aannames (de meest eenvoudige) meestal de goed is. Ik las eens een cartoon van iemand die met Ockham's scheermes op allerlei complexe wijze zijn eigen blunder zat te verklaren en aan het einde was de enige conclusie die overeind bleef: "ik ben een idioot geweest!". Dis is tevens de grote levensles die u kunt leren van Ockham's scheermes, ook de mens heeft de gewoonte zijn eigen gedrag goed te praten en het ego te sparen, terwijl de meest eenvoudige (en meest aannemelijke) verklaring vaak is dat men zelf een fout gemaakt heeft, dom geweest is of zelf ook een groot aandeel gehad heeft en het probleem.

Wat zijn emoties en basisemoties?

basisemotiesHet lijkt er op dat er maar een paar basisemoties zijn. Darwin beschreef in de 19e eeuw dat bij bepaalde emoties de bijbehorende gezichtsuitdrukkingen universeel lijken te zijn. De Amerikaanse hoogleraar / psycholoog Paul Ekman bevestigde dit toen hij onderzoek deed naar deze stelling van Darwin. Het onderzoek van Ekman bevestigde het bestaan van universele gezichtsuitdrukkingen en de volgende zes basisemoties: vreugde, verdriet, angst, woede, verbazing en afschuw. Een emotie kan worden opgeroepen door bijvoorbeeld het waarnemen van een gebeurtenis, het zien van emoties bij anderen, de eigen gedachten, de eigen fantasie of een geestelijke stemming. Men noemt deze emoties basisemoties omdat de gezichtsuitdrukkingen die mensen bij deze emoties tonen, bijna overal ter wereld en los van een bepaalde cultuur, vrij universeel lijken te zijn. Zelfs mensen die blind geboren zijn en dus nog nooit een gezichtsuitdrukking hebben gezien, lijken toch deze universele gezichtsuitdrukkingen te vertonen. Natuurlijk zijn er meer emoties maar die zijn vaak niet afhankelijk van gezichtsuitdrukkingen en uiten zich bijvoorbeeld door middel van gebaren, lichaamshouding of veranderingen in de stem. Andere emoties die wij kunnen benoemen zijn bijvoorbeeld: afkeer, afgunst, minachting, bewondering, jaloezie, liefde, lust, verwijt, wanhoop, trots, spijt, berouw, haat en schaamte.

Het verschil tussen emotie en gevoel

Veel mensen halen in het dagelijkse leven de begrippen emotie en gevoel door elkaar maar er is wel een verschil tussen emotie en gevoel. Heel simpel kunnen we stellen dat gevoelens van binnen zitten en dus niet zo zichtbaar zijn en dat emoties de uitingsvormen van deze gevoelens zijn. In tegenstelling tot gevoelens zijn emoties dus wel in meer of mindere mate zichtbaar. Gevoelens zijn dus interne ervaringen die ons kunnen aanzetten tot een bepaalde emotionele reactie. Als voorbeeld kunnen we de emotie woede zien als een uiting van frustratie of angst. Een tegenovergesteld voorbeeld is dat bijvoorbeeld frustratie over een mislukking zich zou kunnen uiten in de emotie woede of verdriet. Met welke emotie men het gevoel frustratie uit kan bijvoorbeeld afhankelijk zijn van de leeftijd, of men een man of een vrouw is, cultuur en opvoeding. Men kan bijvoorbeeld verdriet zien als een teken van zwakte, terwijl woede bijvoorbeeld een gevoel kan geven van veiligheid en controle.

Het halo effect

halo effectHet halo-effect is het verschijnsel dat men door middel van een in het oog springende eigenschap van een persoon het totaalplaatje van positieve of negatieve eigenschappen invult. Wanneer een leerling op een school bijvoorbeeld matig tot slecht is in de hoofdvakken (zoals taal en rekenen) dan is men geneigd om deze leerling als een zwakke leerling te zien en ook niet verder te kijken naar andere kwaliteiten. Bij leerlingen die goed zijn in belangrijke vakken zal men bij de beoordeling van een fout vaak denken dat dit een vergissing is en dat men het goede antwoord wel zal weten, terwijl men bij zwakke leerlingen er bij voorbaat sneller van uit gaat dat ze het fout hebben. Ook worden fysiek aantrekkelijke mensen ook vaak intelligenter geschat dan fysiek minder aantrekkelijke mensen en denkt men vaak dat bepaalde eigenschappen altijd bij elkaar horen waardoor we iemand die niet zoveel aandacht aan zijn uiterlijk besteed ook snel als lui en slordig bestempelen en zal men een geduldige dokter die zich inleeft in de patiënt als zeer deskundig inschatten. Het halo-effect komt voort uit onze behoefte aan harmonie, we zijn geneigd mensen te beoordelen als een consistent geheel en niet als een hoop tegenstrijdige eigenschappen.

Lachen is echt gezond

lachen is gezondDiverse wetenschappelijke onderzoeken hebben aangetoond dat lachen letterlijk gezond is. Als kind lachen we gemiddeld 300 tot 400 keer per dag maar de gemiddelde volwassenen nog maar zo'n 10 tot 15 keer per dag. De lichamelijke voordelen van het lachen lijken van onschatbare waarde te zijn, zo komen bij het lachen endorfine vrij die lustverhogend en ontspannend zijn en zwaarmoedigheid en pijn bestrijden. Ook geeft het een antidepressief effect en daarom voelt men zich vaak ook zo lekker na een goede lachbui. Nederland zou meer moeten lachen want lachen geeft plezier en is nog een keer goed voor de gezondheid. Lachen zet ook veel spieren in beweging zoals maar liefst 15 gezichtsspieren en daarmee is lachen zelfs eenvoudiger dan fronsen want hiervoor gebruikt u ongeveer 40 spieren. Maar ook de spieren in buik en middenrif spannen aan en masseren de inwendige organen en in de andere spieren is de spierspanning tijdens het lachen juist erg laag waardoor men een ontspannen gevoel krijgt. Wanneer men lacht haalt men dieper adem en ook heeft het invloed op de bloeddruk en het hartritme. Een lachsessie van 20 minuten brengt evenveel vitaliteit en welzijn als een step- of joggingsessie, we zouden dus eigenlijk een avondje cabaret in het zorgpakket moeten opnemen. Lachen versterkt ook het immuunsysteem, onderzoekers zagen een stijging van beschermende antistoffen in het bloed na een lachtherapie. Ook is lachen goed voor de bloedsomloop en verlaagt het de bloeddruk. Daarnaast vermindert lachen stress, depressie, bezorgdheid en slapeloosheid, dus we kunnen stellen dat lachen zeer gezond is voor zowel lichaam als geest. Reden te meer om iets minder serieus te zijn en wat meer te lachen.

Is een fobie aangeleerd of aangeboren.

fobieHet lijkt er sterk op dat een fobie aangeleerd is al vermoeden onderzoekers wel dat het mensenbrein een aangeboren aanleg heeft voor het ontwikkelen van fobieën. De meeste fobieën gaan over dingen waar we ook maar beter een beetje bang voor moeten zijn zoals hoogtes en grote open vlaktes. ln 1970 werd daarom de theorie geopperd dat fobieën ontstaan door voorbereid leren. Het bleek dat peuters in een plaatjesreeks slangen sneller waarnemen dan rupsen, wat aantoont dat ons brein van nature meer oog heeft voor dingen die potentieel gevaarlijk kunnen zijn. Recent onderzoek maakt aannemelijk dat er bij dat "voorbereid leren" nog een ander mechanisme meespeelt. In dit experiment kregen baby's van zeven maanden twee filmpjes te zien, een met een niet bedreigend dier zoals een olifant, en een met een slang. Lieten de onderzoekers daarbij een vrolijke stem horen, dan bekeken de baby's beide filmpjes even lang, maar klonk er een angstige stem, dan bleef de babyblik veel langer op de slang gefixeerd. Volgens de onderzoekers toont dat aan dat we potentieel gevaarlijke dingen van jongs af aan ook makkelijker associëren met eng.
(Psychological Science, dec 2010)

Een mens kan letterlijk sterven van de schrik.

doodsangstEen bekend "broodje aap" verhaal is dat tijdens een ontgroening bij een studentenvereniging iemand geblinddoekt op handen en knieën moet zitten met de boodschap dat hij onthoofd gaat worden. De student valt dood neer als iemand hem daarop in de nek slaat met een natte dweil. Dit verhaal is waarschijnlijk niet waar maar het blijkt wel mogelijk te zijn om echt te sterven van de schrik. Zo werd eind 2009 een 20 jarige Amerikaan tot levenslang veroordeeld omdat hij een 79 jarige vrouw de dood in gejaagd zou hebben. De 20 jarige man was na een mislukte bankoverval het huis van de vrouw binnengevlucht die van schrik een hartaanval kreeg en stierf. De rechtbank oordeelde dat dit dood door schuld was en volgens de Amerikaanse neuroloog Martin Samuels, die deskundige was in deze zaak was dit zeer goed mogelijk. In 2007 publiceerde hij al een artikel waarin hij uiteenzet hoe schrik het hart zo kan beschadigen dat het ophoudt met slaan. Het komt erop neer dat een lichaam in paniek zoveel van het stresshormoon adrenaline kan gaan rondpompen dat het autonome zenuwstelsel de calciumkanalen in het hart wijd open gooit. Nu is calcium noodzakelijk om het hart krachtig te laten samentrekken, maar in dit geval wordt het hart er letterlijk mee overspoeld en kan het onmogelijk weer ontspannen. Het spierweefsel scheurt onder al dat geweld en het slachtoffer valt dood neer.

Het Münchhausensyndroom en Münchhausen by proxy.

munchausen

Het Münchhausensyndroom is een psychiatrisch stoornis waarbij een patiënt zich herhaaldelijk meld bij hulpverleners met zelf toegebrachte verwondingen of gesimuleerde klachten om zorg en aandacht te krijgen. Vaak meten deze patiënt zich constant weer andere ziekten en verwondingen aan en worden ze dus constant naar andere specialisten verwezen. De patiënt doet dus heel goed zijn of haar best om de hulpverlener bewust te misleiden. Soms ondergaan deze patiënten meerdere overbodige operaties voordat de hulpverlener de juiste diagnose stelt. Soms is dat zeer moeilijk omdat ze vaak zeer veel kennis hebben van alle symptomen en deze bedrieglijk echt kunnen simuleren. De oorsprong van de naam is niet de ontdekker maar de baron van Münchhausen uit het bekende boek, die beroemd is geworden door zijn fantastische, maar duidelijk gelogen verhalen. De verhalen van de baron hadden trouwens niets met ziekte te maken.

Een variant hierop is Münchhausen by proxy, waarbij iemand herhaaldelijk medische hulp zoekt voor bewust gefingeerde stoornissen of ziektes bij een derde zoals bijvoorbeeld een kind. In dit geval gaat het de pleger om de eigen aandacht van medische hulpverleners via een kind of soms ook huisdier. De pleger kan zelfs subtiel zelf de verwondingen toebrengen en het slachtoffer als patiënt aan deze hulpverleners aanbieden. In sommige gevallen is de pleger zelf niet de ouder maar iemand die het kind onder de hoede heeft. De ziekte zou dus ook 'indirect syndroom van Münchhausen' of 'syndroom van Münchhausen via een tussenpersoon' genoemd kunnen worden. De pleger begeleidt het slachtoffer naar artsen en hulpverleners en doet zich daar meestal erg begaan en meelevend voor maar vaak stemt deze ook snel in met voor het slachtoffer vaak belastende onderzoeken, waar een "normale" ouder zich niet zo snel bij neer zou leggen. In dit geval gaat het de pleger om de aandacht die zij of hij krijgt doordat het kind ziek is. Soms heeft dit zelfs ernstige geestelijke of lichamelijke gevolgen voor het kind en kan het zelfs de dood van het kind tot gevolg hebben. Kenmerkend is dat de pleger aandacht krijgt door de ziekte of verwondingen van het kind dat hem of haar toevertrouwd is.

Wat is het Stockholmsyndroom?

Stockholmsyndroom

Het Stockholmsyndroom is het verschijnsel dat mensen zich onder bepaalde omstandigheden hechten aan de personen die hen ernstig onrecht aandoen bijvoorbeeld dat de gegijzelde sympathie voor de gijzelnemer krijgt. De benaming komt van overval op de Kreditbanken in Stockholm en de daaropvolgende gijzeling van zes dagen in 1973. Hierbij namen de gegijzelden het voor hun gijzelnemers op, zelfs nog na de zesdaagse gijzeling en ook tijdens de verhoren hielden ze zich in ten voordele van de gijzelnemers. Later gaf men dit verschijnsel de naam Stockholmsyndroom. Men neemt aan dat het Stockholmsyndroom tot ontwikkeling kan komen in een omstandigheid waar de gijzelnemer of de dader absolute controle heeft over het slachtoffer of de gegijzelde en naast die absolute controle ook voorziet in de basisbehoeften van het slachtoffer zoals voedsel en beschutting.

Voor buitenstaanders is dit vaak een vreemde situatie, omdat ook de gegijzelde wel weet dat hij of zij zich slechts in een afhankelijke situatie zit als gevolg van wat de gijzelnemer doet. Sommige slachtoffers van misbruik en mishandeling hebben het syndroom ontwikkeld om met het misbruik om te kunnen gaan en zijn zelfs in staat om de dader langdurig te verzorgen en zelfs te verdedigen terwijl ze weten wat hen overkomen is. Wat dan kan voorkomen is dat ze zelfs agressief kunnen zijn naar het gezinslid dat de stilte doorbreekt en de zaak aan de kaak stelt. Het Limasyndroom is het tegenovergestelde van het Stockholmsyndroom waarbij de dader sympathie krijgt voor het slachtoffer of de gijzelaars. Dit is genoemd naar een gijzelactie op de Japanse ambassade in Lima in 1996, toen leden van een militante beweging honderden mensen gijzelden, binnen een paar uur bevrijden de ontvoerders het grootste deel van de gijzelaars uit sympathie.

Bekende psychologische trucjes

psychologische trucjesIn het gewone dagelijkse leven maken mensen vaak gebruik van psychologische trucjes of zogenaamde "sociale vaardigheden" om hun doelen te bereiken. Vooral verkopers en managers maken graag gebruik van psychologische trucjes om klanten en medewerkers te manipuleren en over te halen. Vele jaren geleden werkte ik voor een Amerikaans bedrijf dat verkooptrainingen organiseerde voor het personeel. Dit waren allemaal trucs om de klant te manipuleren en zover te krijgen dat hij geen nee meer kon zeggen tegen de verkoop. Ook bij het afhandelen van klachten werken allerlei trucs om de boosheid van de klant weg te nemen en hem uiteindelijk de met de oplossing van de leverancier aan te praten, het liefst zonder dat de klant zich gemanipuleerd voelt. Na veel jaren herken ik de nodige trucjes en gebruik ik ze soms ook en weet ik me er soms ook tegen te wapenen. Maar ook binnen relaties en vriendschappen worden de nodige psychologische trucjes gebruikt. Op deze pagina wil ik een aantal van deze trucs uitleggen maar wat u zich wel moet realiseren is dat de trucjes in allerlei vormen en gedaanten gebruikt worden. De grote kunst van het gebruik van deze "trucs" is echter dat de gesprekspartner het niet als een "truc" moet ervaren.

Psychologische trucjes op sociaal vlak

Iemands naam regelmatig noemen

Wanneer men in een gesprek is dan gebruiken sommige mensen de truc om na een paar zinnen telkens de naam van de luisteraar te noemen of in een zin te gebruiken. Onderzoek heeft uitgewezen dat dit een vertrouwd gevoel oproept bij de toehoorder. Van sektes is bekend dat ze dit gebruiken om mensen over de streep te trekken en vertrouwen op te bouwen. Natuurlijk gebruiken de recruiters voor deze sektes nog meer trucs om het slachtoffer van hun goede bedoelingen te overtuigen. Maar ook verkopers en sales managers maken van deze eenvoudige techniek gebruik.

Manipuleren met verdriet

Een bewezen methode om gelijk te krijgen is het tonen van verdriet en huilen. Yvonne Kroonenberg beschrijft in een van haar boeken ook hoe ze deze techniek inzet als ze weer eens iets gedaan heeft waar haar verloofde nogal kwaad om kan worden zoals het in elkaar rijden van zijn auto. Ze geeft aan dat het pruillipje en een paar tranen voldoende zijn om voor alles vergeving te krijgen. Wanneer twee mensen een conflict hebben en er niet meer uitkomen kan één van beide partijen huilen en verdriet in de strijd gooien. Dit kan bij de ander schuldgevoel of troostende en verzorgende gevoelens oproepen waarbij de ander snel zal inbinden. Dit is dus een zeer effectieve bescherming wanneer men onder druk komt te staan of ongelijk of verlies moet toegeven. Nog een stapje verder is heel verdrietig zijn en ALLE schuld bekennen waardoor de ander (of anderen) dit ook weer zielig vinden en juist zullen bevestigen dat het NIET de schuld is van de verdrietige persoon. Heel subtiel is hiermee het doel weer bereikt.

Een meisje over de drempel trekken door te zeggen dat ze preuts is

Een truc die veel jongens gebruiken wanneer een meisje ietwat terughoudend is met lichamelijke intimiteit, is vragen of het meisje soms preuts is of zeggen dat hij haar maar preuts vindt. Meisjes willen meestal niet het imago hebben dat ze preuts zijn en gaan vaak dus maar in op de wensen van de jongen,ook omdat ze niet preuts willen overkomen of uit angst dat de jongen zal vertellen dat ze preuts is. Dit werkt vooral goed bij meisjes die al wat onzeker zijn. Meisjes die deze truc kennen trappen er minder snel in en weten hun grenzen beter te bewaken.

Maak gebruik van kuddegedrag

Wanneer u iemand wilt overtuigen dan werkt het deze persoon te wijzen op anderen die dezelfde keuze maken. Wanneer u wilt dat veel mensen op uw feestje komen, vertel hun dan wie er allemaal nog meer komen. In de reclame probeert men u ook te vertellen dat bijna iedereen dit product gebruikt om u over te halen dit product ook aan te schaffen. Een extra punt hierbij is dat veel mensen zich sneller laten overtuigen dat iedereen hetzelfde doet, door iemand die op hen lijkt of in dezelfde sociale positie of omstandigheden zit. Ook hier maakt de reclame veelvuldig gebruik van.

Laat iemand A zeggen, dan volgt bijna vanzelf B

Omdat mensen vaak iets doen wat ze al eerder gedaan hebben kan daar dus ook gebruik van gemaakt worden. Wanneer men kleine stapjes neemt, werkt het heel goed. Als iemand al "ja" gezegd heeft tegen een klein verzoek is hij daarna sneller geneigd om ook "ja" te zeggen tegen een groter vergelijkbaar verzoek. Door dus vragen te stellen waarop het meest voor de hand liggende antwoord "ja" is komt iemand in een "ja" ritme en zal hij dus sneller "ja" antwoorden wanneer u de finale vraag stelt. Verkopers maken ook gebruik van dit trucje door u eerst in een "ja" ritme te krijgen om u daarna "ja" op de koop te laten zeggen.

Psychologische truuks op het werk

Gaan staan terwijl de ander zit

Een truc die leidinggevenden soms gebruiken om verschil in rangorde duidelijk te maken is de ander vragen te gaan zitten en zelf te blijven staan. Hierdoor ontstaat er een hoog naar laag verhouding waarbij de leidinggevende op de ondergeschikte neerkijkt en zo meer gezag uit zal stralen. De ondergeschikte zit letterlijk in een lagere positie wat psychisch doorwerk. Maar ook in gezelschap gaat deze truc op, wanneer iedereen zit en de spreker staat en zelfs een beetje heen en weer loopt. Sterke leiders laten zich ook graag zien op een podium, boven de massa waardoor ze nog belangrijker lijken en hun mening sterker overkomt.

Bevestiging vragen aan een expert of beslisser

Vaak merk ik dat in een vergadering de persoon die iets gedaan wil krijgen of de rest wil overtuigen van een mening, eerst uitzoekt hoe de verhouding liggen in de groep tegenover hem. Wanneer hij de leider, de beslisser of de expert in de gaten heeft zal hij zijn mening zo brengen dat het bijna dom lijkt om er anders over te denken en dan de beslisser of expert om bevestiging vragen door aan te geven dat de expert er net zo over zal denken. Het ego van de expert is dan gestreeld of deze wil niet voor dom doorgaan waardoor deze maar een bevestigend antwoord geeft en zo de spreker steviger in het zadel zet. Het ego even strelen en dan iemand laten bevestigen wat men zegt is een bekende truc.

Psychologische verkoop truuks

Benadruk schaarste

Wanneer mensen twijfelen of ze een dure aanschaf moeten doen of een abonnement moeten nemen dan werkt de truc van de schaarste (een beperkt aanbod) vaak heel goed. Wanneer mensen te horen krijgen dat ze alleen deze week nog een grote korting krijgen, of dat een bepaalde aanbieding morgen afloopt dan zijn veel mensen sneller over de streep te trekken. Bovendien vinden de meeste mensen schaarse zaken waardevoller dan dingen die heel makkelijk verkrijgbaar en beperkt schaarste de mens in zijn keuzevrijheid.

Foto's van kinderen laten zien

Een bekende truc is de bekende foto samen met kinderen, goed in zicht bij de klant om de indruk te wekken dat men een zorgzame vader of moeder is, en dat men dus te vertrouwen is. Wanneer commerciële mensen een presentatie geven en vooraf hun kind met een leuke lieve foto op de achtergrond hebben staan en dan even terloops vermelden dat dit hun zoon of dochter is dan begint bij mij de betrouwbaarheidsmeter juist omlaag te gaan. Wanneer mensen dit soort dingen doen dan is dat vaak om juist de indruk te wekken dat ze betrouwbaar zijn en te verhullen dat ze u een oor aan willen naaien. Ook gebruiken mensen kinderen vaak in bijvoorbeeld zakelijke introducties om betrouwbaarheid, vertrouwen en openheid uit te stralen.

Niemand wil de minste zijn en de beste hoeft ook niet

In een verkoop is het soms handig om via wat doorvragen te weten te komen wat de klant wil om dan als verkoper te bepalen dat u deze klant een toestel van 3000 euro wilt verkopen. Dan zoekt de verkoper iets van onder de 3000 euro en iets boven de 3000 euro en geeft aan dat er mensen zijn die met het goedkoopste toestel al erg tevreden zijn en dat de mensen die voor echte kwaliteit gaan voor het duurste toestel gaan. Dan geeft u aan dat u ook een toestel van 3000 euro heeft en dan is de prijs geen issue meer en zal de meerderheid van de klanten kiezen voor het toestel van 3000 euro. Afdingen is ook geen optie meer omdat er een goedkopere keuze is maar niemand goedkoop wil zijn.

Neem eerst de boosheid weg bij een boze klant

Wanneer een klant boos is dan is het bijna onmogelijk om deze te overtuigen om een regeling of compromis te accepteren. Het eerste wat men dan moet doen is de boosheid wegwerken waarna men de klant voorzichtig kan overtuigen. De boosheid wegnemen kan heel eenvoudig door begrip te tonen voor het gevoel van boosheid van de klant. Let op u geeft de klant geen gelijk u toont begrip voor zijn of haar gevoel. Door begrip te tonen in plaats van een confrontatie aan te gaan ontwapend u de klant. Vooral niet zeggen dat de klant ongelijk heeft maar zeggen dat u zijn of haar gevoel van boosheid kunt begrijpen. Wanneer de klant weer rustig is kunt u deze overtuigen van uw gelijk. Wanneer ik merk dat men overdreven sympathie toont wanneer ik ontevreden ben dan ben ik altijd extra op mijn hoede.


Last update: 11-11-2020
Disclaimer: Hoewel de heer Pragt de informatie beschikbaar op deze site met grote zorg samenstelt, sluit hij alle aansprakelijkheid uit. Op de artikelen van de heer Pragt rust auteursrecht, overname van tekst en afbeeldingen is uitsluitend toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming. Heinpragt.com is ingeschreven bij de KvK onder nummer: 73839426 en is gevestigd in Veenendaal.  Lees hier de privacyverklaring van deze site. Voor informatie over adverteren op deze site kunt u contact opnemen met: (mail@heinpragt.com).