Attributietheorie (F. Heider)

wijzen naar een ander sociale psychologieEen van eigenschappen van de mens is dat hij dingen kan uitleggen. De meeste mensen hebben een sterke behoefte om te begrijpen en te verklaren wat er in de wereld gaande is. Omdat mensen een sterke behoefte hebben in een verklaring voor alles om hen heen, ontstaan er ook een interessante mogelijkheden voor beïnvloeding. Er bestaat een theorie over hoe mensen dingen verklaren en deze theorie heet de attributietheorie maar eigenlijk had deze ook de "verklaring" theorie kunnen heten. Deze pagina gaat over de attributietheorie. Vriendelijke groet, Hein Pragt


Wat is de attributietheorie.

(C) 2011 Hein Pragt

Vaak willen we graag een reden vinden voor het eigen gedrag of dat van een ander want dat maakt de wereld meer geordend en dus meer voorspelbaar. Dit onderdeel van de sociale psychologie heet de attributietheorie en de Oostenrijkse Amerikaan Fritz Heider was hiervan in 1958 een belangrijke grondlegger. De theorie gaat over de wijze waarop mensen het gedrag van zichzelf en van anderen verklaren in termen van oorzaak en gevolg en hoe dit van invloed is op hun eigen motivatie. Deze theorie verdeelt de wijze waarop mensen attribueren (oorzaken toekennen aan iets) in twee typen, namelijk interne en externe attributie.

Externe attributie. (Ik kon er niets aan doen)

We spreken van externe attributie als men de oorzaken zoekt buiten de invloedssfeer van de betrokkene. Een goed voorbeeld is iemand die zakt voor een examen en aangeeft dat dit komt doordat het te warm was in het lokaal en er teveel lawaai was van buiten waardoor hij of zij zich niet kon concentreren. De meeste mensen hebben de neiging om bij vervelende gebeurtenissen de oorzaak extern (buiten zichzelf) te zoeken, zoals de schuld leggen bij het openbaar vervoer als men te laat komt (men had ook een trein eerder kunnen nemen), of zakken voor een test omdat de cursusleider zo slecht les gaf. Sommige mensen leggen de verantwoordelijk buiten zichzelf door bijvoorbeeld aan te geven dat de duivel de oorzaak was, maar ook kinderen geven vaak aan dat een ander de oorzaak was van een gebeurtenis. Ook bij het verbreken van relaties ligt de oorzaak vaak buiten de persoon zelf en dus bij de ex partner. De meeste mensen hebben de neiging om te attribueren op een wijze die prettig en positief is voor het eigen zelfbeeld.


Interne attributie. (Dit is mijn prestatie)

We spreken van interne attributie als men de oorzaken zoekt binnen de invloedssfeer van de betrokkene. Dan is de verklaring die iemand geeft voor het zakken voor het examen dat hij of zij niet slim genoeg is of omdat men niet voldoende gestudeerd heeft. Nog een voorbeeld van interne attributie is een sporter die het zeer goed doet en als redenen van het succes veel trainen, gezonde voeding en goede nachtrust aangeeft. Aangezien dit allemaal dingen zijn die binnen de invloedsfeer van deze sporter liggen spreken we van interne attributie.

De meeste mensen hebben ook de neiging om bij leuke en positieve gebeurtenissen de oorzaak intern (dus bij zichzelf) te zoeken en zichzelf zo op de borst te kloppen. U bent geslaagd voor dat examen of die test omdat u slim bent of heel erg goed uw best gedaan heeft.

Het gedrag van de ander.

Bij het verklaren het gedrag van een ander hebben veel mensen de neiging dat gedrag te wijten aan factoren die binnen de andere persoon liggen, zoals een bepaalde persoonlijkheid, (zelfs een persoonlijkheidsstoornis) of karaktertrekken. Het lijkt er zelf op dat men dit vol probeert te houden zelfs als er duidelijk bewijs is dat de omgeving een grotere rol speelde. Onderzoek heeft uitgewezen dat mensen vaak vrij snel attribueren bij gedrag van anderen en vaak daar ook weer conclusies aan verbinden over de persoonlijkheid van de ander. Tegenwoordig lijkt het af en toe dat men zelfs een persoonlijkheidsstoornis toekent aan mensen die bepaald gedrag vertonen op basis van bepaalde gedragingen die ook een duidelijk andere oorzaak kunnen hebben. De ander is een narcist, een borderliner of een egoïst waardoor de oorzaak afgewenteld kan worden op een ander en men zelf een onschuldig slachtoffer is en alles dus buiten de eigen invloedsfeer valt.

Attributie fouten!

Attributie kan dus ook problematische vormen aannemen als vervelende gebeurtenissen meestal intern in plaats van extern geattribueerd worden en prettige gebeurtenissen meestal extern in plaats van intern. We spreken dan van fundamentele attributiefouten waarmee de neiging bedoeld wordt om gedrag van anderen te wijten aan de persoonlijkheid of het karakter van die ander waarbij de factoren die buiten de invloedssfeer van een persoon liggen worden onderschat, terwijl factoren die binnen de invloedssfeer van een persoon liggen worden overschat. De psycholoog Ross introduceerde in 1977 voor deze cognitieve fout de term 'fundamental attribution error' of 'fundamentele attributiefout'. Ook bestaat er de 'self serving bias' wat een ander soort attributiefout is waarbij men overdreven zichzelf het succes toewijst en al het falen aan factoren buiten zichzelf of de schuld altijd bij anderen legt.


Boeken over attributie en sociale psychologie

boekboek bestellenKleine sociale psychologie - Wanneer men meer wil weten over sociale psychologie, wordt men doorgaans geconfronteerd met uitgebreide inleidingen vol citaten en verwijzingen. Deze "Kleine sociale psychologie" is anders opgezet en nodigt uit tot lezen door de populaire stijl met veel illustratieve voorbeelden. Het biedt de lezer een raamwerk van kennis die aansluit bij zijn eigen belevingswereld en die hem helpt zijn ervaringen in een breder perspectief te plaatsen. Dit maakt het boek geschikt voor al die opleidingen waar een inleiding in de sociale psychologie op het programma staat, waar gebruik wordt gemaakt van sociaal psychologische begrippen en waar men wil aansluiten bij de ervaringen van de studenten, zoals middelbare opleidingen sociaal pedagogisch werk, arbeidstherapie, activiteitenbegeleiding, personeelsbeleid, verpleegkunde en verzorgende beroepen.


boekboek bestellenVoor Dummies - De kleine Psychologie Ben jij nieuwsgierig naar hoe je denkt, voelt en leert? Dit handzame boek voert je langs de achtergronden van het menselijke denken en gedrag. Leer jezelf en anderen echt kennen en ontdek wat jullie beweegt. Verdiep je in de verschillende ongezonde gemoedstoestanden waarin een mens terecht kan komen, maar ook in de wijze waarop je dat kunt voorkomen. De kleine Psychologie voor Dummies brengt je dichter bij jezelf. Adam Cash doceert psychologie en is daarnaast werkzaam als forensisch psycholoog. Het boek is net als de andere vele boeken in de serie een gemakkelijk leesbaar en ook handzaam boekje waarin diverse deelterreinen van de psychologie worden besproken. Achtereenvolgens wordt aandacht besteed aan denkpatronen, gevoelens, leerprocessen, persoonlijkheden, communicatieproblemen, mentale gezondheid en tips om mentaal gezond te blijven. De lezer wordt met icoontjes in de marge door de tekst geleid. Achterin een register. Het boek richt zich op een breed publiek. Pocketformaat; kleine druk.


boekboek bestellenJe bent wat je doet. - Van zelfkennis naar gedragsverandering. Wie kent het niet: je neemt je iets voor en er komt niets van terecht. We willen wel, een betere versie van onszelf is heel dichtbij, maar het komt er niet van. 'Later', zeggen we dan. En we sjoemelen vrolijk door. Roos Vonk legt uit hoe dit komt en wat je eraan kunt doen. Op vlotte en toegankelijke wijze, met humor en veel voorbeelden, laat ze zien hoe we onszelf op vele manieren in de weg zitten. Aan de hand van wetenschappelijk onderzoek en haar ervaring als coach en trainer maakt ze inzichtelijk hoe je tot gedragsverandering kunt komen. Als leesboek biedt 'Je bent wat je doet' een boeiende kijk op de kronkels van de mens, maar het is ook een werkboek met tips en opdrachten om het beste uit jezelf te halen. Roos Vonk is hoogleraar sociale psychologie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Ze heeft een column in Psychologie Magazine, en schreef eerder de bestsellers 'Ego's en andere ongemakken', 'Menselijke gebreken voor gevorderden' en 'Liefde, lust en ellende'.


Reacties op het onderwerp: Attributietheorie


01 - Menswerk »  -  Attributietheorie »
2013-11-15 17:37:00
Hier kunt u reageren op het onderwerp: Attributietheorie
Reactie van een bezoeker van de site!
Reacties op de pagina: Attributietheorie
Er zijn nog geen reacties!

Last update: 08-09-2017

 Lees hier de privacyverklaring van deze site.

Disclaimer.

Hoewel de heer Hein Pragt de informatie beschikbaar op deze pagina met grote zorg samenstelt, sluit de heer Pragt alle aansprakelijkheid uit met betrekking tot de informatie die, in welke vorm dan ook, via zijn site wordt aangeboden. Het opnemen van een afbeelding of verwijzing is uitsluitend bedoeld als een mogelijke bron van informatie voor de bezoeker en mag op generlei wijze als instemming, goedkeuring of afkeuring worden uitgelegd, noch kunnen daaraan rechten worden ontleend. Op de artikelen van de heer Pragt op deze Internetsite rust auteursrecht. Overname van informatie (tekst en afbeeldingen) is uitsluitend toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming van de rechthebbende. Voor vragen over copyright en het gebruik van de informatie op deze site kunt u contact opnemen met: (email: mail@heinpragt.com). Dit is mijn