Altru´sme ofwel onbaatzuchtigheid

Altru´sme ofwel onbaatzuchtigheidAltru´sme of onbaatzuchtigheid is het altijd klaarstaan voor een ander geen of nauwelijks eigenbelang, het is afgeleid van het Latijnse woord "alter" (een ander) in de betekenis van onbaatzuchtig. Altru´sme is dus de ultieme vorm van naastenliefde en het is daarmee het tegenovergestelde van ego´sme, echt altru´sme gaat dus niet gepaard met eigenbelang. Altru´sme is niet een puur menselijke eigenschap, het wordt ook vaak aangetroffen bij dieren en met name dieren die in sociale groepen leven, echter wanneer dieren altru´stisch gedrag vertonen zal het altijd indirect vaak wel een voordeel opleveren voor zichzelf. Dit kan zijn door er (later) iets voor terug te krijgen of door een voordeel te creŰren voor naaste familieleden met dezelfde genen. Bijen zijn een goed voorbeeld, waarbij de werksters al hun energie geven voor hun naaste familieleden zonder zelf nakomelingen te kunnen krijgen en het krijgen van nakomelingen aan ÚÚn vrouwtje overgelaten hebben. Dit zorg er voor de de soort (en dus ook de verwante genen) een betere kans van overleven heeft, het voordeel voor de werkster is dus indirect. Wat de altru´sten bezielt is niet altijd duidelijk, ondanks vele pogingen van wetenschappers om daar achter te komen. Wel ontdekte men dat altru´stische personen meestal mensen zijn die opgroeiden in een hecht gezin met een niet al te strenge opvoedingsstijl maar met wel een sterke de nadruk op verantwoordelijkheid, betrouwbaarheid, zorgzaamheid en edelmoedigheid. Ook zijn altru´sten vaak mensen met een sterk zelfvertrouwen en goede sociale vaardigheden, die makkelijk relaties met anderen aangaan en ze geloven in hun kracht en hun vermogen om gebeurtenissen in het leven te be´nvloeden. Het zijn dus mensen die sociaal en psychologisch gezien vaak wel stevig op hun benen staan. Sinds de tsunami en orkaan Katrina zijn er weer veel bewijzen van altru´sme geleverd. Veel mensen waagden spontaan hun leven om anderen te redden, zonder zelfs maar tijd te hebben om over zichzelf na te denken en blijken ze achteraf hun daden te bagatelliseren en vinden ze wat ze hebben gedaan volkomen vanzelfsprekend.


Bestaat oprecht altru´sme?

Er is een discussie of oprecht altru´sme bestaat en of niet ieder mens uiteindelijk op eigen gewin uit is. De echte realist (of pessimist) zal zeggen dat de onbaatzuchtige mens niet bestaat en dat we altijd alles uit eigenbelang doen. Vaak worden Moeder Teresa en Ghandi als voorbeelden gebruikt als het schoolvoorbeeld van onbaatzuchtigheid en altru´sme. Wanneer men dit met de negatieve bril bekijk dan was Moeder Teresa er wel op uit om zoveel mogelijk mensen te bekeren en door haar gedrag zichzelf te verzekeren van een goede plaats in de hemel. En ook Ghandi streed (wel geweldloos) voor de vrijheid van zijn volk zodat de kolonialisten niet alles in zouden pikken en ook dat kan dus als een materialistisch belang uitgelegd worden. Persoonlijk denk ik dat het een beetje ligt aan de bril die men opheeft, wanneer men zelf meer in het goede in de mensen gelooft zal men eerder geneigd zijn om het gedrag van de ander als altru´sme te bestempelen, wanneer men een wat meer negatieve levensinstelling heeft (of realist zoals men dat zelf graag aangeeft) dan zal men eerder geneigd zijn om achter elke vorm van altru´sme toch een vorm van eigenbelang te zoeken en te vinden. Maar de geschiedenis toont aan dat er wel degelijk altru´sme bestaat, voorbeelden zijn de mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog onzelfzuchtig en met groot gevaar voor eigen leven hebben geprobeerd om Joden en andere vervolgden te redden van de nazi's, maar ook aan de medewerkers van het Rode Kruis of Artsen zonder Grenzen. Dit zijn voorbeelden van mensen die in zeer gevaarlijke situaties, zoals burgeroorlogen of natuurrampen, hun leven riskeren om anderen te redden en dit zijn voorbeelden dat onbaatzuchtigheid wel bestaat.


Altru´sme vanuit geloof.

Aangezien bijna elk geloof onbaatzuchtige naastenliefde als een hoger doel stelt zou men kunnen aannemen dat altru´sme dus door geloof aangemoedigd zou worden. Maar ook is het zo in de meeste geloven dat de profeet of Jezus of God zelf het toppunt van altru´sme zijn en zo nooit geŰvenaard kunnen worden. Maar onderzoek toont aan dat altru´sten vaak agnosten of athe´sten zijn en zeggen de religieuze altru´sten vaak dat hun geloof geen rol van betekenis heeft gespeeld bij hun altru´stische handelingen. Er zijn zelfs altru´sten geweest die in de oorlog mensen hebben geholpen terwijl dat sterk werd afgeraden door pastoor of dominee waarmee ze zelfs tegen hun geloof in handelden. Voor naastenliefde, in de zin van schenken aan goede doelen en helpen van hulpbehoevenden, kan het geloof zeker een inspiratiebron zijn maar gelovige altru´sten zien hun daden vaak niet als een strategie om een betere plek in het paradijs te bemachtigen. Dus ondanks dat het geloof wel voor enig altru´stische handelingen verantwoordelijk is en de onbaatzuchtige naastenliefde die men vaak predikt ook wel in praktijk gebracht wordt, speelt religie bij de echte altru´sten vaak geen rol van betekenis.


Vier beroemde altru´sten

Als voorbeeld beschrijven we hier vier bekende en beroemde altru´sten van de afgelopen twee eeuwen.

Henry Dunant (1828-1910) was een Zwitserse bankier die alleen en met eigen geld de verzorging van de 38.000 gewonden van zowel het Frans-Italiaanse als het Oostenrijkse leger bij de Slag om Solferino in 1859 organiseerde. Zijn motto was "Wij zijn allen broeders" en met deze daad was hij de oprichter van het Rode Kruis.
Mahatma Gandhi (1869-1948) wijdde zijn leven aan de bevrijding van India en de verzoening tussen hindoes en moslims. Hij was een overtuigd pacifist en leidde een sober bestaan tot hij in 1948 werd vermoord door een extremistische hindoe.
Miep Gies (1909) is wereldberoemd geworden als de vrouw die met gevaar voor eigen leven de ondergedoken joodse familie Frank voorzag van voedsel en informatie. Nadat de familie was verraden en afgevoerd vond zij in het achterhuis het dagboek van Anne Frank.
Moeder Teresa (1910-1997) was een rijke Albanese van geboorte en werd als jonge non naar Calcutta gestuurd om daar les te geven. Ze stichtte daar de orde van de Missionarissen van Naastenliefde en wijdde haar verdere leven aan het helpen van de armen waarvoor zij de Nobelprijs voor de Vrede ontving.


Boeken over altru´sme ofwel onbaatzuchtigheid

boekboek bestellenAltru´sme de kracht van compassie. Matthieu Ricard, bekend van de best- en everseller 'De monnik en de filosoof', komt dit najaar met een rijk boek met een krachtige en universele boodschap. In 'Altru´sme; De kracht van compassie' laat hij zien hoe oprechte bezorgdheid voor het welzijn van anderen de redding kan zijn voor de uitdagingen van onze tijd. In deze tijd van economische crisis en milieurampen voeren individualisme en cynisme vaak de boventoon. We kunnen het tij alleen keren met de kracht van compassie. Dat is volgens de boeddhistische leraar Matthieu Ricard geen vrome wens of utopie, maar mogelijk en zelfs noodzakelijk. 'Altru´sme' is het resultaat van jaren van onderzoek, ervaringen, observaties en reflecties. Soepel verbindt Ricard inzichten uit de psychologie, filosofie, ecologie en neurowetenschappen. Hij laat zich ook inspireren door wijze mannen en vrouwen - onder anderen Gandhi, Seneca en Jane Goodall - uit diverse levensbeschouwelijke tradities. Aan de hand van talloze voorbeelden laat hij zien hoe we met altru´sme persoonlijke levens, samenleving, politiek en milieu kunnen be´nvloeden.


boekboek bestellenEffectief Altru´sme Ontdek hoe je het meeste goed kunt doen in de wereld en doe het. 'Stel,' zegt Peter Singer, 'je loopt door het park en je ziet een kind verdrinken. Er is niemand anders in de buurt. Zou je in de vijver springen om dat kind te redden?' 'Ja natuurlijk,' zullen de meeste mensen antwoorden. 'Maar waarom accepteer je dan,' gaat Singer verder, 'dat er in ontwikkelingslanden dagelijks kinderen overlijden zonder dat je ingrijpt, terwijl hun dood met jouw hulp voorkomen had kunnen worden?' Deze casus is typerend voor het denken van Peter Singer. Als je eenmaal hebt erkend dat mensen die honger lijden en doodgaan aan bestrijdbare ziektes geholpen dienen te worden, net als het verdrinkende kind in de vijver, dan is de volgende vraag: hoe dan? Er zijn onderzoeken die laten zien dat het ene goede doel meer dan honderd keer effectiever is dan het andere. Als je aan mensen vraagt of ze honderd keer zoveel willen doneren, dan zullen ze nee zeggen. Maar als je ze vraagt of ze met hetzelfde bedrag honderd keer zoveel effect willen genereren, dan willen ze daar best over nadenken. 'Peter Singer is de meest invloedrijke levende filosoof ter wereld, en Effectief altru´sme zou wel eens zijn meest invloedrijke boek kunnen zijn.'


boekboek bestellenEgo´sme en altru´sme een voordracht gehouden in Berlijn op 25 november 1909, aangevuld met enkele fragmenten: over wijsheid, liefde en luegen Over het overwinnen van egoisme. Af en toe zijn we allemaal egoistisch, is dat een goede karaktertrek of moeten we altruistischer zijn? Rudolf Steiner (1861-1925), de grondlegger van de antroposofie, heeft in diverse lezingen die hij heeft gehouden ter lering en overdenking, aandacht besteed aan deze vraag. Hij refereert vooral naar de visie van Goethe's 'Wilhelm Meister', maar geeft daar wel een eigen draai aan. Hij geeft richtlijnen voor de de theosofie en antroposofie en betrekt daarin de Liefdesimpuls (Christusimpuls) in theorie en praktijk. Dit boekwerkje uit de serie 'Kleine Steiners' is bedoeld als informatie voor iedereen met interesse voor de antroposofische levensvisie. Naast de (delen uit de) lezingen is uitleg gegeven en zijn aantekeningen, een literatuurlijst en een vermelding van andere boeken uit deze serie opgenomen.


Reacties op het onderwerp: Altruisme


01 - Menswerk »  -  Altruisme »
2018-04-07 10:45:00
Hier kunt u reageren op de onderwerpen op de pagina over altruisme, reacties en vragen zullen pas na goedkeuring geplaatst worden, dit kan enkele uren duren. Vriendelijke groet, Hein Pragt.
Reacties op de pagina over het onderwerp altruisme.
Er zijn nog geen reacties!

Last update: 07-04-2018

 Lees hier de privacyverklaring van deze site.

Disclaimer.

Hoewel de heer Hein Pragt de informatie beschikbaar op deze pagina met grote zorg samenstelt, sluit de heer Pragt alle aansprakelijkheid uit met betrekking tot de informatie die, in welke vorm dan ook, via zijn site wordt aangeboden. Het opnemen van een afbeelding of verwijzing is uitsluitend bedoeld als een mogelijke bron van informatie voor de bezoeker en mag op generlei wijze als instemming, goedkeuring of afkeuring worden uitgelegd, noch kunnen daaraan rechten worden ontleend. Op de artikelen van de heer Pragt op deze Internetsite rust auteursrecht. Overname van informatie (tekst en afbeeldingen) is uitsluitend toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming van de rechthebbende. Voor vragen over copyright en het gebruik van de informatie op deze site kunt u contact opnemen met: (email: mail@heinpragt.com). Dit is mijn