Levensjeuk

levensjeukDit titel van deze pagina heb ik geleend van één van de boeken in mijn boekenkast die ik met veel genoegen gelezen heb, "Levensjeuk en ander psychisch eczeem" van Jeffrey Wijnberg. Hij is een bekend Nederlandse psycholoog en psychotherapeut die gebruik maakt van provocatieve therapie. Hij is in staat om op een wat provocerende wijze, met de nodige humor, zelfspot en levenswijsheid mensen een spiegel voor te houden. Ik hou van deze vorm van therapie, net als Cognitieve therapie omdat het vrij snel en direct zelfinzicht geeft en het goed leert om uw eigen aandeel in de problemen te (h)erkennen. Wanner u deze pagina leest zult u soms geneigd zijn om af te haken, het ego wil zichzelf namelijk maar al te graag beschermen. Ik ben geen therapeut, ik wil mijzelf ook geen ervaringsdeskundige noemen (ik vind het ook een veel misbruikte term) ik bied op deze pagina mijn eigen levenservaring en levensvisie aan. Het is een aangeboden glas in de hoop dat het leeggedronken zal worden, meer niet. Vriendelijke groet, Hein Pragt.

Wacht niet op de steen

Het volgende verhaal is een vertaling van een Engels verhaal wat mij zeer aansprak. Een jonge succesvolle manager reed in zijn mooie Jaguar door een straat in een wijk, een beetje te hard want hij had het druk. Hij probeerde wat extra op te letten bij de geparkeerde auto's omdat er weleens kinderen tussenuit konden komen. Maar toen hij er langs reed, verscheen er geen kind, maar een steen knalde tegen zijn portier. Hij trapte op de rem en rende naar de plek waar de steen gegooid was. Hij was woedend, hij pakte het kind dat er stond, duwde het tegen de auto en schreeuwde waar de jongen in vredesnaam mee bezig was en dat de steen veel schade aan zijn dure auto veroorzaak had.

De jongen keek hem aan en verontschuldigde zich, "Alstublieft meneer, het spijt me maar ik wist echt niet meer wat ik anders moest doen. Ik gooide de steen omdat niemand wilde stoppen" en de tranen liepen van zijn gezicht toen hij naar de plek op de stoep wees. "Dat is mijn broer, hij rolde met zijn rolstoel van de stoeprand en viel eruit, ik kan hem er niet meer in krijgen!". "Wilt u mij helpen om hem weer in zijn rolstoel te zetten, hij heeft veel pijn en is te zwaar voor mij". Getroffen door deze woorden, viel de woede weg, slikte de jonge manager even de brok in zijn keel weg en hielp hij de jongen weer in zijn rolstoel. Hij nam zijn dure zakdoek en maakte de wonden van de jongen schoon. Hij inspecteerde de jongen even en zag dat het wel goed zou komen, "Dank u uit de naam van God" zei de jongen in de rolstoel en de jonge welbespraakte manager wist even geen woorden te vinden toen hij de jongen zijn oudere broer weg zag rijden.

Hij liep weer terug naar zijn auto en bekeek zijn deur, de schade was duidelijk zichtbaar, maar hij liet het niet repareren. Hij hield de deuk als waarschuwing, "Ga niet zo snel door het leven dat iemand een steen moet gooien om je aandacht te krijgen". Het leven geeft ons telkens subtiele boodschappen en maar al te vaak hebben we geen tijd om er naar te luisteren, totdat iemand een steen gooit. (Deze steen kan ook een burnout, depressie of hartanvaal zijn!) Het is onze keuze om te luisteren, of te wachten op de steen.

Kijken naar het eigen aandeel

hoezo ik?Dit verhaal heb ik al een aantal keer beknopt verteld op mijn site, rond de eeuwwisseling liep mijn echtscheiding uit op een vechtscheiding en binnen driekwart jaar kwamen er zoveel emotionele aanslagen (ook buiten de echtscheiding om) op me af dat ik op een bepaald moment niet meer sliep en na een week als een zombie rondliep, totaal irrationeel gedrag vertoonde en totaal instortte. De eerste les was dat, wanneer problemen zich maar hoog genoeg opstapelen, dit iedereen, hoe sterk u ook denkt te zijn, kan overkomen. Zo kwam ik voor het eerste van mijn leven bij een psychiater terecht die na mijn verhalen aangehoord te hebben, mij wegstuurde met medicatie om eerst drie dagen alleen maar na te denken over mijn eigen aandeel in al deze problemen. De eerste dag heb ik alleen maar kwaad mijn eigen ego laten botvieren, woest was ik, ik geloof dat ik zelfs tegen een boom heb staan schoppen. Er was mij zoveel aangedaan (en dat was ook wel het geval) maar ik vond dat ik daarin alleen maar slachtoffer was. De tweede dag kalmeerde ik wat en kon ik het ego al enigszins herkennen en de derde dag stond ik open voor kritiek op mijzelf.

In de gesprekken daarna werd mij pijnlijk duidelijk wat ik zelf ook gedaan had (soms met de beste bedoelingen) om al het leed over me af te roepen. Ik had ook een aandeel als dader in al de dingen die me overkomen waren. Toen deze schellen mij van de ogen gevallen waren heb ik op eigen verzoek drie maanden intensieve cognitieve therapie gehad, af en toe op mijn eigen verzoek ook provocerend. Mijn therapeut heeft in deze maanden meerdere keren gezegd "en voel je jezelf nou niet een enorme lul!" en ik moest hem oprecht gelijk geven. Ik had mijzelf behoorlijk laten gebruiken en precies gedaan wat mensen van mij wilden in alle (soms erg gemene) spelletjes die er gespeeld werden. Ik had veel leed kunnen voorkomen door oordelen en reacties uit te stellen, door met het verstand in plaats vanuit emotie gereageerd te hebben, meer aan mijzelf en mijn eigen grenzen gedacht te hebben, mijn eigen gevoel en emoties niet als absolute waarheid aangenomen te hebben en niet voor andere ingevuld te hebben.

Na deze drie maanden had ik het gevoel weer helemaal mijzelf te zijn, het ego had wat te verduren gehad maar was weer op gezond niveau en ik had weer heel veel geleerd, een beetje over andere mensen, maar vooral veel over mijzelf en wat mijn gedrag veroorzaakt en oproept in andere mensen. Het belangrijkst leerpunt was, bij enige twijfel het oordeel en impulsieve reacties te onderdrukken en uit te stellen tot ik er goed over nagedacht had, en vooral om bij mijzelf te blijven en niet voor anderen in te vullen. Een pot Nivea (niet invullen voor een ander) staat sindsdien ook altijd op mijn badkamer. Wanneer u zichzelf in een heel vervelende situatie bevindt is het vaak moeilijk om de ego valkuil aan de kant te zetten. Het ego wil graag zichzelf beschermen en zeggen, ik heb niets (of maar een klein beetje) fout gedaan, de ander is fout of de situatie, de wereld om mij heen, de maatschappij waarin we leven, vul verder maar in is fout en ik ben slachtoffer van deze fouten. De belangrijkst boodschap die ik ooit in mijn leven gehad heb is in dit geval: "denk eerst eens drie dagen na over uw eigen aandeel, hoe moeilijk deze knieval ook is!". De wereld kunt u niet veranderen, wel altijd de wijze waarmee u er zelf mee omgaat!

Het gaat niet zoals ik het graag wil

ik wil...Een belangrijke levensles kreeg ik ook van een vriendin die in de psychiatrie werkte. Ze leerde mij: “veel van de (psychische) problemen die mensen hebben komen voort uit één ding, het gaat niet zoals ik het wil!”. Ook dit heb ik bij mijzelf maar ook bij anderen een tijd in de gaten gehouden en wanneer u met deze bril op naar situaties kijkt dan gaat het verbazend vaak op. Waarom vechten mensen zo vaak, waarom reageren we emotioneel, waarom manipuleren we soms, waarom zitten we soms zo in de put, vaak omdat het niet gaat zoals we willen. We voelen weerstand in de ander en in onszelf. Ook de vragen zoals, waarom neemt niemand mij serieus, waarom overkomt mij dit weer, waarom houden mensen geen rekening met mij, waarom krijg ik de kans niet, waarom luisteren ze niet naar mij komen bijna altijd op hetzelfde neer, het gaat niet zoals ik het wil.

Waarom stoor ik mij zo aan die dominante collega en voel ik zoveel weerstand bij alles wat hij doordrukt, wanneer ik gewoon eerlijk ben tegen mijzelf moet ik toegeven, het gaat niet zoals ik het wil. Waarom laten mensen het monster van emotionele manipulatie of emotionele chantage op elkaar los, het gaat niet zoals ze het willen. Nog erger, waarom werken mensen elkaar tegen of saboteren ze elkaar, omdat het inderdaad vaak niet gaat zoals men het wil. Het is makkelijke om bij een ander dit te herkennen maar u heeft het zelf ook als u eerlijk durft te kijken naar uzelf. Hoe vaak komt het niet voor dat u verontwaardigd bent, zich opwindt of druk maakt over zaken, u stiekem iemand even dwarsboomt, ook hier gaat vaak op dat het niet gaat zoals u het graag wil.

Wanneer u deze ego valkuil bij uzelf ontdekt, is de eerste logische vraag, moet het per se zo gaan als u het wilt? Is het ook niet goed zoals het is? Zou u zichzelf kunnen aanpassen zodat wat er gebeurt ook voor u acceptabel is. Vaak ligt het probleem toch bij uzelf en zult u moeten leren accepteren dat het vaak niet zo gaat zoals u het graag zou willen, maar dat u met een beetje geluk er toch iets van uzelf in kunt verwerken. Loslaten en accepteren lijkt voor veel mensen tegenwoordig een groot probleem. We willen niet loslaten, we willen onze zin. Hoe moe, depressief, verdrietig, ellendig, overspannen we er ook van worden, we blijven vechten voor ons gelijk en onze zin, hoewel we in alle toonaarden ontkennen dat het om onze zin krijgen gaat. Nee, het gaat om nobele doelen, omdat we het beste willen voor iedereen of omdat we de kennis en ervaring hebben. De meeste mensen zullen niet snel toegeven dat het ego hier ook een grote rol speelt. Maar het ego heeft al heel veen mensen overspannen gemaakt, een burn-out bezorgd of RSI klachten veroorzaakt. Het is de grote vraag of het uw zin willen hebben, het slopen van uw lichaam waard is.

Maar ook in andere gevallen heb ik zelf gemerkt dat “het gaat niet zoals ik het wil” een rol speelt. Bijvoorbeeld bij slapeloosheid, u wilt slapen maar uw lichaam werkt tegen. U verzet zich tegen de slapeloosheid en eigenlijk zegt u “het gaat niet zoals ik het wil” want ik wil slapen. Door dot verzet kunt u meestal echt niet slapen, door u er aan over te geven en er bij neer te leggen en u er dus aan over te geven, maakt u de kans groter dat u uiteindelijk wel in slaap zult vallen. Ook bij migraine speelt dit een rol, door te ontspannen gaat de aanval sneller over. Maar omdat ik me verzette tegen de pijn en de migraineaanval (het gaat niet zoals ik wil) werd het alleen maar erger. Ik heb geleerd om mij niet meer te verzetten, wanneer ik een migraineaanval heb neem ik medicatie en accepteer ik dat ik even niets kan doen en dat dit ook overmacht is. Ik gun mijzelf het overgeven aan rust en het afsluiten en accepteer ook het ondergaan van het nare gevoel. Sinds ik dit doe heb ik bijna geen zware migraineaanvallen meer gehad. Verzet werkt alleen maar tegen in dit geval, acceptatie en het nemen zoals het is werkt in het voordeel.

Om hier wat aan te kunnen doen is het belangrijk om het ego even aan de kant te zetten en te accepteren dat het inderdaad bij uzelf gaat om het simpele zinnetje: “het gaat niet zoals ik het wil!”. Weerstand en verzet leveren u spanning op en de kans dat het echt iets aan uw situatie zal veranderen is gering. Wanneer u de trein gemist heeft, kunt u een half uur in de stress zitten tot de volgende trein komt, of het gewoon accepteren en een half uur rustig de krant lezen. Wat denkt u dat beter is voor uzelf? Accepteren dat het zo is zoals het is en loslaten is niet zo moeilijk als u denkt, het is een kwestie van uw ego even een halt toeroepen en te accepteren dat er dingen zijn waar u geen invloed of controle over heeft en dat het loslaten van de weerstand en het verzet u meer ontspanning en geluk geeft. En de slotvraag is: “wilt u gelijk of geluk?” en wie zegt: “kan beide ook?” die heeft het niet goed begrepen!

Leren loslaten geeft u meer controle

loslatenHet lijkt raar maar u kunt door de controle op te geven juist meer controle over uw leven krijgen. Ik heb moeten leren dat controle een illusie is, na zoveel jarten in dit leven ben ik tot de conclusie gekomen dat het leven iets is wat je overkomt terwijl je andere plannen had. Hoe zer we ook denken dat we alles onder controle hebben, helt leven zit zo vol verrassingen dat uiteindelijk tot de conclusie moeten komen dat we het leven niet zelf in de hand hebben. Er zijn zelfs mensen die denken dat we geen enkele invloed hebben en dat alles voorbestemd is, hier twijfel ik toch sterk aan, ik geloof wel dat wij één van de onderdelen zijn van het complexe systeem om ons heen en dat we als dat kleine onderdeel enige invloed hebben. Controle over uzelf is wel goed mogelijk en voor mij zelfs best belangrijk. Leren om niet te impulsief te regeren, (voor)oordelen uit te stellen en gebeurtenissen objectief en van een afstandje te observeren. Desondanks is het ook soms fijn om in een veilige omgeving de touwtjes eens wat meer te laten vieren, en te ontdekken dat u niet de verantwoordelijkheid hoeft te dragen voor alles in uw leven. U bepaalt zelf wanneer u mee wilt gaan met de gevoelens die vrijkomen bij een gebeurtenis.

Gebeurtenissen krijgen pas betekenis zodra u die eraan toekent, u krijgt op deze wijze dus meer controle over uw gevoelens en emoties. Controle opgeven heet ook wel loslaten, desondanks heb ik gemerkt dat de meeste mensen vasthouden vaak prettiger vinden dan loslaten. Maar waarom is het dan zo moeilijk om oude liefde, oude gewoontes, oude gedachtepatronen, kinderen, vriendschappen, idealen, overtuigingen, een verleden of zelfs een baan die u eigenlijk al lang niet meer bevalt los te laten? Vasthouden en cotrole houden lijkt vaak prettiger en veiliger dan veranderen. Mensen die als kind mishandeld zijn, zoeken zelf op latere leeftijd een partner die hun mishandeld omdat dit een vertrouwde wereld is die ze gewend zijn. En hoe ze dan ook bewust weten dat het niet goed is, onderbewust blijven ze dezelfde soort partners en de mishandeling vaak weer opzoeken. Veel mensen vallen telkens weer terug in dezelfde patronen, juist omdat het onderbewust vertrouwd is en veranderen en het onbekende eng js.

Vasthouden en controle uitoefenen op onze omgeving voelt fijn, het geeft een idee dat we weten hoe de wereld in elkaar zit, dat we ons veilig voelen, en we weten dat er geen vervelende dingen gaan gebeuren. Maar deze drang naar controle is voor veel mensen een enorme bron van stress. Wanneer u alles in de hand wilt houden, is het extra vervelend wanneer dingen niet zo gaan als u zou willen en u gepland had. Maar zoals ik al eerste zei, het grootste probleem in dit geval is dat we het leven niet onder controle te kunnen houden. Over alles wat zich buiten u afspeelt heeft u geen volledige controle en over andere mensen heeft u zelfs helemaal geen controle, controle is dus een illusie.

Wanneer u durft los te laten kunt u veel gemakkelijker gelukkig zijn. Laat mensen om u heen dingen op hun eigen wijze aanpakken, besef dat u op uw werk niet alles zelf hoeft te doen, geef werk uit handen en durf dingen fout te doen. Door los te laten maakt u zichzelf vrij, u staat open voor alles wat het leven te bieden heeft en laat het u overkomen. Leer om flexibele in te spelen op alle wat er op u afkomt en besef dat het aan u is om er iets mee te doen of erop te reageren, of juist niet. Leren loslaten kan in het begin best eng zijn maar als u er aan gewend bent geeft het een enorm gevoel van bevrijding. Uiteindelijk kunt u aankomen op het punt dat u het veilige gevoel heeft dat u in staat bent, de zekerheid heeft en controle over uzelf heeft om flexibele met alle verstoringen en veranderingen om u heen om te kunnen gaan. Op deze u wijze kunt u juist door de controle op te geven meer controle over uw leven krijgen.

 

Boeken over dit onderwerp

Loslaten kun je leren - Over relaties en idealen. We gaan allemaal relaties aan in ons leven en we streven allerlei idealen en doelen na. Het is prettig om dingen te pakken, te bewaken en voorgoed vast te houden. Echter, soms is 'loslaten' beter: mensen die zich van je afkeren, mensen die gestorven zijn, de zorg om je kind, je baan die op de tocht staat, je dromen die niet te verwezenlijken zijn en ga zo maar door. Ieder leert om los te laten en wie er goed in wordt, die merkt dat het leven daardoor een stuk eenvoudiger wordt. Loslaten is een belangrijke voorwaarde om gelukkig en ontspannen te kunnen leven, maar helpt hook bij het leveren van prestaties en het onderhouden van bevredigende relaties. Dit boek beschrijft, met vele voorbeelden, hoe loslaten werkt en welke psychologische processen zicht daarbij voordoen.


Jeffrey Wijnberg is Nederlands bekendste provocatieve psycholoog, en heeft al jaren een veelgelezen column in De Telegraaf. Vijftig van deze columns zijn nu gebundeld in Levensjeuk en ander psychisch eczeem. Met veel humor signaleert Wijnberg moderne psychische kwaaltjes als choice sensitivity syndrome, complimentkramp, sms-stress en ja-angst. Haarscherp brengt hij de psyche van de Nederlander, in al zijn levensjeukerige kronkels, met het geschreven woord in beeld. Geïllustreerd met Sigmund-strips van Peter de Wit.


Of je nu met angst of depressie kampt, van een verslaving af wil of van die extra pondjes, de sleutel tot het succes zit in je denkwijze. Cognitieve gedragstherapie (CGT) is een doeltreffende aanpak die je de controle over je gedachten geeft en je opbouwend leert denken. Deze compacte gids geeft je ongecompliceerd advies om je te helpen je weer jezelf te voelen. Cognitieve gedragstherapeuten Rob Willson en Rhena Branch helpen al jarenlang mensen bij het overwinnen van gedragsen psychische problemen.


Last update: 06-07-2021


Disclaimer: Hoewel de heer Pragt de informatie beschikbaar op deze site met grote zorg samenstelt, sluit hij alle aansprakelijkheid uit. Op de artikelen van de heer Pragt rust auteursrecht, overname van tekst en afbeeldingen is uitsluitend toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming. Heinpragt.com is ingeschreven bij de KvK onder nummer: 73839426 en is gevestigd in Veenendaal.  Lees hier de privacyverklaring van deze site. Voor informatie over adverteren op deze site kunt u contact opnemen met: (heinpragt@outlook.com).