Integriteit en integer gedrag

integriteit, doen wat je zegtDeze pagina gaat over integriteit, we gebruiken het woord integriteit vaak om een oordeel over het karakter en het gedrag van een persoon uit te drukken. Het woord integriteit is afgeleid van het Latijnse 'integritas' dat heelheid, intact zijn, eerlijkheid, maar ook fatsoen betekent. Mensen die we integer noemen hebben over het algemeen de eigenschap dat ze doen wat ze zeggen en zeggen wat ze doen, ze handelen in overeenstemming met hun principes ook in moeilijke omstandigheden als er druk wordt uitgeoefend om van principes af te wijken, afspraken niet na te komen of niet loyaal te zijn, dit noemen we consistent gedrag. Een persoon die integer is gedraagt zich consistent op verschillende momenten en in verschillende situaties. Er zijn een aantal persoonlijke eigenschappen die aan iemands betrouwbaarheid bijdragen zoals eerlijkheid, openheid, oprechtheid, loyaliteit, toewijding en harmonie. Vriendelijke groet, Hein Pragt.

Op de inhoud van deze pagina rust copyright © Hein Pragt.

Integriteit is trouw blijven aan uzelf

Is er in een tijd waarin eigenbelang en zelfverrijking hoogtij vieren nog wel plaats voor zoiets ouderwets als integriteit? In de naoorlogse jaren van de vorige eeuw was integriteit nog iets dat vanzelfsprekend was. De norm was dat je een eerlijk en fatsoenlijk mens was en de grote sociale controle en de afhankelijkheid van het individu van de groep, waaronder vaak ook de kerkgemeenschap, was ook de stok achter de deur. De straf op een niet eerlijk en fatsoenlijk mens zijn was de sociale uitsluiting en het wegvallen van een sociaal vangnet. Met het stijgen van de welvaart, het toenemende individualisme en het sociale vangnet van alle wettelijke sociale voorzieningen, viel de afhankelijkheid van de groep en ook de sociale controle weg en werd het veel makkelijker om stiekem toch een beetje minder eerlijk en fatsoenlijk te zijn.

Toch is integriteit onmisbaar in deze maatschappij, soms staat er nog een klokkenluider op die misstanden aan de kaak durft te stellen ten koste van het eigenbelang maar dit is eerder uitzondering dan regel. Ik kan me zelfs soms niet aan de indruk onttrekken dat integer zijn gelijk gesteld wordt met naïef en dom zijn. De wereld is hard en je moet net zo hard zijn om te overleven lijkt de trend en en principes en normen en waarden zijn toch voor domme, naïeve en arme mensen? Ik hoorde laatste een opmerking van een jongen van twintig uit de randstad die zei: “waarom zou ik een hele week hard werk doen wat niet leuk is wanneer ik met dealen hetzelfde in twee dagen kan verdienen?”. En ik kon zijn standpunt ook nog eens begrijpen. Waarom zou je nog integere en fatsoenlijke zijn als het alternatief zonder teveel risico veel aantrekkelijker is?

Maar mensen die geen innerlijke waarden hebben, hechten vaak een groot belang aan uiterlijkheden en hun status, om een goed gevoel over zichzelf te hebben. Ze zullen helaas heel weinig doen om hun innerlijk gevoel van eigenwaarde te ontwikkelen en tot persoonlijke groei te komen. Zelfrespect en een zuiver geweten zijn de peilers van uw integriteit en vormen de basis voor uw relaties met anderen. Integriteit houdt in dat u handelt omdat dat de juiste handelwijze is en niet omdat dat “in” is, “politiek correct” of alleen maar in uw eigen voordeel. Een leven waarin u vasthoudt aan uw principes en niet bezwijkt voor de verleidingen van een gemakkelijke ethiek zal uiteindelijk toch het waardevolste blijken.

Onderzoek van het Bureau Integriteitsbevordering Openbare Sector

Bij een onderzoek in 2013 bleek dat 28% van de ondervraagde ambtenaren in de twee jaar daarvoor vermoedens heeft gehad van een misstand in de werkomgeving. Om inzicht te krijgen in deze vermoedens van integriteitsschendingen heeft de VU Amsterdam in opdracht van BIOS een nader onderzoek uitgevoerd. Hieruit bleek dat slechts een klein deel van de integriteitsschendingen in Nederland bestaat uit fraude en corruptie maar dat ongewenst gedrag relatief vaak voorkomt. Hoewel in het rapport ‘Een Luisterend Oor’ ook wordt gekeken naar de mogelijke invloed van de bezuinigingen op de werksfeer met gevolgen voor de integriteit, is dit niet specifiek onderzocht. Uit een eerder onderzoek kwam wel naar voren dat de bezuinigingen van invloed zijn op de werksfeer en volgens een kwart van de deelnemers leidt dit tot een toename van niet-integer gedrag.

Veel van de ondervraagde ambtenaren melden misstanden op het gebied van gedrag, er zou in verschillende lagen van de overheid sprake zijn van een grimmige werksfeer, waarin ambtenaren pesten, intimideren en zelfs dreigen. Ook komt vrouwonvriendelijk gedrag regelmatig voor. Daarnaast geeft men aan dat ambtenaren soms misbruik maken van hun bevoegdheden en soms zet men ondergeschikten onder druk om iets te doen wat tegen het beleid ingaat. Ook waren er meldingen van wanprestaties en verspilling door ambtenaren. Ook gaven ambtenaren in dit onderzoek aan dat er soms sprake is van vriendjespolitiek of het privégebruik van dingen zoals laptop of dienstauto. Daarnaast gaan veel overheidsinstellingen ook nog steeds niet goed om met klokkenluiders, blijkt uit dit onderzoek.

Helaas geven de uitkomsten van dit onderzoek geen rooskleurig beeld van de dagelijkse praktijk van het openbaar bestuur, er lijkt nog regelmatig iets mis te gaan. Er lijkt een grote bereidheid van ambtenaren te zijn om iets te doen met een vermoeden van een misstanden. Vertrouwen in een eerlijke en rechtvaardige aanpak van integriteitsschendingen is daarbij heel belangrijk. Bestuurders zouden dit soort melding vooral moeten zien als een kans om de organisatie te behoeden voor extra schade. Een krampachtige houding die alleen gericht is op schadebeperking en waarbij de organisatie de publieke aandacht vooral probeert te vermijden door zo weinig mogelijk naar buiten te brengen zal negatief uitwerken op toekomstige situaties. De uitkomsten van dit onderzoek biedt ook handvatten voor beter beleid, naast het aanstellen van goede vertrouwenspersonen maar ook voor het ontwikkelen van integriteitsbeleid.

Bron: www.integriteitoverheid.nl/

Persoonlijke integriteit

De reden dat veel mensen integriteit belangrijk vinden is dat we belang hebben bij de betrouwbaarheid van mensen, in het algemeen of in specifieke rollen. In een samenleving als de onze hebben we meestal met mensen in bepaalde rollen te maken. We letten dus slechts op een beperkt deel van zijn gedragingen. Het interesseert ons niet of een winkelier z'n vrouw bedriegt, als hij ons maar niet bedriegt tijdens zijn werk. We willen er zeker van zijn dat we iemand in een bepaalde rol kunnen vertrouwen. Een bijzondere rol in dit opzicht nemen ambtenaren in. Als een garage een slechte auto verkoopt, dan kunt u het onrecht verhalen via een brancheorganisatie, de consumentenbond of de ANWB. Burgers zijn vaak voor allerlei voorzieningen en diensten afhankelijk van ambtenaren. Als iemand slecht behandeld wordt bij de Belastingdienst dan heeft hij niet veel mogelijkheden om verhaal te halen. Ook kan hij niet naar een ander kantoor stappen zoals dat in het bedrijfsleven wel mogelijk is. Aan ambtenaren stellen we dus hogere eisen dan aan een winkelier.

Persoonlijke integriteit als leefwijze is een bewuste keuze die u kunt maken om uw eigen leven in te richten. Het is niet een keuze voor een eenvoudige wijze van leven maar wel een keuze die uw leven een stabiele inhoud kan geven. Als u integer wilt zijn beseft u dat u verplichtingen heeft tegenover uzelf en anderen. U zou kunnen zeggen dat u bepaalde dingen niet doet omdat u dat soort persoon niet bent. Iemand die integer is beseft zich dat er waarden zijn die een centrale rol in het leven spelen waarmee u uzelf mee identificeert en die u koestert. Persoonlijke integriteit heeft verder te maken met op komen voor uw overtuigingen, zonder dit op te dringen aan andere mensen, u kunt mensen beter overtuigen door een goed voorbeeld te zijn.

Ook is persoonlijke integriteit sterk verweven met zelfrespect, moed, trouw, loyaliteit, standvastigheid, eer en trots. Integriteit staat voor sommige mensen (die meestal niet zo integer zijn) gelijk aan naïef zijn, echter om u tegen allerlei valkuilen te beschermen die uw integriteit in gevaar kunnen brengen is een realistische kijk op uw omgeving en de wereld noodzakelijk.

Integriteit houdt in:

Persoonlijke noot: In onze maatschappij waar naar mijn mening hedonisme (de stroming die lust als hoogste beginsel neemt)hoogtij viert zou een beetje meer integriteit naar mijn mening erg welkom zijn. Gelukkig valt mij steeds meer op dat bedrijven meer belang hechten aan integiteit van hun werknemers en dat dit ook duidelijk uitgedragen wordt.

Het belang van integriteit

Waarom is integriteit voor mij en voor heel veel organisaties zo belangrijk. De betekenis van het Latijnse woord 'integer' zegt wel iets namelijk; "heel, af, volmaakt, ongeschonden, gaaf". Integriteit is dus te vertalen met heelheid, ongeschonden of niet gekwetst zijn. Integer handelen is dus "in wat ik zeg en doe wil ik ten opzichte van anderen heel blijven". Met andere woorden open zijn, eerlijk, handelen uit overtuiging, zonder vooroordeel of veroordeling, geen verkeerde bedoelingen hebben, niet willen krenken, niet liegen, niet bedriegen of omkopen. U kunt leren wat integriteit is maar echt integer handelen, zegt altijd iets over uw grondhouding en uw eigen innerlijke diepste overtuiging. Integriteit is belangrijk in alles aspecten van het leven of het nu om werk gaat, om omgang met vrienden, verenigingen of in de liefde.

De huidige media leert ons helaas iets anders, wanneer men de soap series zou moeten geloven, die veel mensen tegenwoordig toch als afspiegeling van de maatschappij zien, dan is list en bedrog en het recht van de sterkste de norm. Integriteit is voor watjes lijkt de norm en integer gedrag is zeker niet "cool'. Niet integer gedrag is stoer en trekt kijkcijfers, soms laat ik me verleiden om naar een programma als "big brother" of "de gouden kooi" te kijken waar ik dan maar kort met plaatsvervangende schaamte en walging naar kan kijken. Wanneer dit het lichtende voorbeeld moet zijn voor onze jeugd dan heb ik niet veel vertrouwen meer in de toekomst.

Helaas geven onze politici, artiesten en andere personen die in de publieke belangstelling staan ook nog eens veel verkeerde voorbeelden. Elkaar afzeiken, beetnemen, beledigen, voor gek zetten, met de ellebogen werken om zelf vooruit te komen, het lijkt het gereedschap van veel succesvolle bekende Nederlanders. Wanneer deze personen er ook nog mee weg komen of er zelfs een voordeel mee behalen zetten ze helaas de norm voor de rest van de Nederlanders en vooral voor de jeugd. Wethouders die opscheppen over prostitueebezoek, ambtenaren die smeergeld krijgen van aannemers, burgemeesters die financieel hun privé leven en baan door elkaar laten lopen, ambtenaren die informatie lekken om hun zin door te drijven of die hun ambt misbruiken om ergens onder vandaan te komen, dit zijn allemaal gevallen van integriteitschendingen. Het grote gevaar is in deze dat wanneer dit zo vaak voorkomt dat mensen dit als norm en excuus gaan zien voor hun eigen gedrag.

Gelukkig worden begrippen als integriteit en waarden en normen steeds belangrijker, zeker in de politiek. In de laatste verkiezingscampagnes speelden integriteit en normen en waarden een belangrijke rol maar helaas kunnen veel politici niet goed aangeven waar het om gaat. Veel discussies lopen door elkaar heen zoals die over normen en waarden op straat en op school. Maar strenger aanpakken en onrecht met een ander onrecht compenseren, kwaad met kwaad vergelden, respect afdwingen, elkaar nog beter in de gaten houden (camera toezicht), de ander met harde hand een mening opdringen en harder aanpakken zijn geen uitingen van integer gedrag en zeker geen oplossing van de problemen.

Hoe kunnen we deze problemen dan wel oplossen, door les te geven in integriteit en respect, door goed voorbeeld te geven ook in leiderschapsstijl, door eerlijke en heldere wetten en regels, eerlijke controle en handhaving, straffen die in maat zijn met het vergrijp, begeleiding en vooral beloning van goed en integer gedrag, dat is een integere aanpak. Ik denk zelf dat bekende Nederlanders, politici en de media hier een belangrijke voorbeeld rol zullen moeten hebben en ik denk dat daar onze aandacht ook op gericht moet zijn. Goed voorbeeld doet volgen.

Integriteit als kwetsbaarheid

Eerlijk en integer zijn is naast een, in mijn ogen zeer goede eigenschap, ook een kwetsbaarheid. Als iemand altijd eerlijk en integer is dan verwacht deze persoon ook vaak dat men hem of haar als eerlijk en integer ziet, als eerlijk en integer persoon gelooft men ook in een zekere reputatie. En hier zit tevens een grote kwetsbaarheid, wanneer iemand u kwaad wil berokkenen of het eigen straatje schoon wil vegen, dan hoeft deze persoon alleen maar met de waarheid verdraaien en wat (emotionele) manipulatie, uw betrouwbaarheid en integriteit ter discussie te stellen. Veel mensen zullen dan denken "waar rook is zal ook wel een beetje vuur zijn", ofwel misschien zal er wel een beetje van waar zijn of het kan zo zijn dat een andere "waarheid" hen beter uitkomt of beter bij hun wereldbeeld past. Voor iemand die veel waarde hecht aan integriteit kan reputatieschade heel hard aankomen.

Ik heb dit zelf helaas een paar keer moeten ervaren en vooral het feit dat mensen de verzonnen onwaarheden en leugens liever geloofden dan mijn oprechte waarheid, was voor mij een zeer pijnlijke ervaring. Het feit dat iemand die liegt en mensen manipuleert het wint in een conflict is soms moeilijk te verkroppen, maar het is belangrijk om nooit kwaad met kwaad te bestrijden. Als u zich rustig houdt en de ander denkt dat hij of zij "gewonnen" heeft dan zal deze u vanzelf met rust laten. Door consequent eerlijk en integer te blijven zijn er ook gelukkig de nodige mensen die uiteindelijk tot inzicht komen en die de vertrouwensband met u herstellen. Een Nederlands gezegde is "vertrouwen komt te voet en gaat te paard", mijn enige advies is dat uiteindelijk de aanhouder wint en het voor u het allerbelangrijkste dient te zijn, dat u uzelf elke ochtend oprecht in de spiegel kunt aankijken en uw zegeningen kunt tellen.

Vragen en antwoorden

Hier kunt u het onderdeel vragen en antwoorden m.b.t. intgriteit op deze website vinden.

Boeken over integriteit en integer gedrag

boek dilemma's aan de topboek bestellenCahiers Integriteit - Dilemma's aan de top. Topmensen in de publieke en semi-publieke sector over integriteit. Topmensen in de publieke en semi-publieke sector over integriteit. De Balkenende-norm is omstreden en leidt tot persoonlijke beschadiging van bestuurders. De sector onderwijs en wetenschappen kampt met een groot integriteitrisico vanwege de verstrengeling van belangen tussen de raden van bestuur en toezicht. Deze sector zou een grondig zelfonderzoek moeten uitvoeren. Dit zijn enkele opvallende conclusies uit het boek Dilemma’s aan de top. Voor dit boek spraken de auteurs met tien topmensen uit de publieke en semi-publieke sector: Hans Alders (voormalig Commissaris van de Koningin), Elco Brinkman (Bouwend Nederland), Ludo van Halderen (Nuon), Ralph Pans (VNG), Bram Peper (voormalig minister en burgemeester), Peter Tange (burgemeester), Jenny Thunnissen (Belastingdienst), Cees Veerman (voormalig minister), Ankie Verlaan (voormalig bestuurder van de Universiteit van Amsterdam) en Mariëtte van Wieringen (provincie Zuid Holland). Allen praten openhartig over hun omgang met en visie op integriteit.

boek deugdethiek en integriteitboek bestellenDeugdethiek en integriteit - achtergronden en aanbevelingen. De deugdethiek biedt een nieuw perspectief op het omgaan met integriteitsdilemma's. Lange tijd werden zulke dilemma's sterk benaderd vanuit codes, regelgeving en strikte procedures. Het afgelopen decennium is er steeds meer aandacht gekomen voor de attitude van waaruit de ambtenaar zijn werk doet en de invloed van de organisatiecultuur hierop. De centrale vraag is niet zozeer 'mag deze handeling?', maar eerder een vraag als 'draagt de handeling voor de persoon bij aan invulling van beroepseer, beroepstrots en een goed en zinvol leven?' Hierdoor agendeert de deugdethiek inhoudelijke kwaliteiten waarop mensen gericht behoren te zijn. Zij biedt zo een tegenwicht tegen de overheersende kwantitatieve taal in organisaties. Helder en beknopt wordt uitgelegd wat integriteit en deugdethiek zijn, worden vier kardinale deugden besproken (moed, verstandigheid, maat en rechtvaardigheid) en krijgt de lezer een aantal praktische tips voorgeschoteld. De auteurs hebben ervaring als universiteitsdocent en/of overheidsfunctionaris. Dit mooie boek is vooral (maar niet uitsluitend) bedoeld voor overheidsfunctionarissen.

boek bewustwording van integriteitboek bestellenBewustwording van Integriteit : wat te doen? Dit boek van de hand van de trainer Peter Pover benadert integriteit vanuit de trainings- en scholingspraktijk. Integriteit laat zich niet vangen in een onderzoekje hier, een ‘traininkje’ daar, een adviesje zus of een rapportje zo. Het ‘plukken’ van een Gedragscode of een Klokkenluiderregeling van internet leidt niet tot een integere organisatie. Zorg voor integriteit betekent serieuze constante en consistente aandacht voor de cultuur binnen de organisatie. Het begeleiden van ethische vraagstukken in organisaties, bedrijven, instellingen, bestuurlijke en politieke instituties zou de cultuur van morele leerprocessen in de organisatie moeten bevorderen. Aan de basis van dit deel 3 van de serie Cahiers Integriteit ligt het door prof. dr. H. van Luijk (oud-hoogleraar Bedrijfsethiek Universiteit Nyenrode) ontwikkelde 7-stappenmodel waarmee dilemma’s benaderd kunnen worden.

Forum vragen over: 11 - Levensbeschouwing  : Integriteit

Vraag of reactieReactiesDatum en tijd
• Reacties op de pagina: Integriteit(6 )2016-04-11 00:05:00

Last update: 02-06-2019

Disclaimer: Hoewel de heer Pragt de informatie beschikbaar op deze site met grote zorg samenstelt, sluit hij alle aansprakelijkheid uit. Op de artikelen van de heer Pragt rust auteursrecht, overname van tekst en afbeeldingen is uitsluitend toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming. Heinpragt.com is ingeschreven bij de KvK onder nummer: 73839426 en is gevestigd in Veenendaal.  Lees hier de privacyverklaring van deze site. Voor informatie over adverteren op deze site kunt u contact opnemen met: (mail@heinpragt.com).