Moeilijke kinderen?

Of kinderen die anders zijn?

meisje knipoog (c) Romy Pragt 2016Als vader van 5 bijzondere kinderen heb ik ondertussen ruime ervaring met het praten over "probleemkinderen". Ik heb mij altijd ingezet (samen met mijn partners) om te strijden voor het feit dat onze kinderen anders mogen zijn en geen label opgeplakt krijgen. Het lijkt er op dat tegenwoordig elk kind al vanaf de peuterspeelzaal en basisschool geanalyseerd wordt en men bijna zoekt naar een indicatie van een aantal medisch-psychische problemen zoals add, adhd, dyslexie en allerlei neurologische aandoeningen in het autistisch spectrum, pdd-nos, hooggevoelig / hoogsensitief, hoogbegaafdheid, Syndroom van Asperger enz. Het lijkt wel of elk gedrag dat maar enigszins afwijkt van de norm en een kind dat te rustig of juist onrustig en druk, een probleemgeval is. Het kind is niet sociaal genoeg, verstoort de orde in de klas, vraagt veel aandacht en dat hebben we liever niet in onze overvolle klassen. In Trouw las ik dat hoogleraar opvoedkunde Jo Hermanns schreef over de problematisering van de jeugd. Maar liefst 14% van alle kinderen volgt speciaal onderwijs, woont in een pleeggezin of een tehuis, of krijgt begeleiding van de jeugdzorg of de geestelijke gezondheidszorg. Ook blijkt dat 9% van deze jongeren onterecht tot hulpverleners is veroordeeld en slechts 5% van alle kinderen die gespecialiseerde zorg ook echt nodig heeft. Ik hoop op deze pagina wat inzicht te delen, vriendelijke groet, Hein Pragt.

Om even over na te denken

De jufrouw zei: "Wat ben jij snel klaar met verven, zet er nog maar een paar kleurtjes bij." want ze zag het meisje al 5 minuten niets meer doen. De andere kinderen waren nog bezig met strepen zetten, de smeerbaarheid van verf ontdekken, met de kwast door andere kleuren gaan, verf op de vingers krijgen, ze waren en dat was de bedoeling aan het verkennen hoe verf voelt aan je vingers, op een kwast, op papier en hoe je kleuren kunt veranderen. Het meisje had nog schone vingers, ze wist al hoe verf voelde en dat wilde ze niet weer voelen. Ze had de opdracht van de juf uitgevoerd en de kleuren geplaatst op een voor haar evenwichtige manier. "Daar zie ik papier, daar zit nog geen verf." zei de juf aanmoedigend. Mismoedig pakte ze de kwast en plakte twee klodders verf op de aangewezen plaatsen en..........toen was het haar schilderij niet meer.

Wat zijn gedragstoornissen en wat zijn de kenmerken

Wanneer u te maken krijgt met een gesprek over uw kind vallen vaak veel vaktermen waarmee men u overdondert en veel mensen krijgen dan ook het gevoel dat het hun allemaal boven de pet gaat en dat de specialist (of leerkracht) het wel allemaal weet. Vaak laten ouders zich overdonderen en stemmen in met een onderzoek omdat de school aangeeft dat het in het belang van het kind is. Dit is een vorm van emotionele manipulatie omdat elke ouder natuurlijk het beste voor het kind wil, maar het is maar de vraag of het in de praktijk echt het beste voor het kind is. Het is belangrijk om uzelf als ouder ook in te lezen in de materie en te zorgen dat u mee kunt praten en voor uzelf kunt beslissen of iets inderdaad in het belang van uw kind is! Mijn advies is dan ook om zeer kritisch te blijven en zelf eerst eens informatie in te winnen of een tweede mening te vragen en niet zomaar alles voor zoete koek aan te nemen.

Om een aantal stoornissen en termen duidelijk te maken, staat hier een beknopt overzicht met links naar sites wanneer u zich verder wil verdiepen in een onderwerp. Ik ben zelf een ouder met ervaring maar geen psycholoog, ik heb een poging gedaan om de vaak wetenschappelijke teksten zo helde mogelijk weer te geven.

Wat is autisme?

Autisme is een aangeboren stoornis die zich kenmerkt door een afwijkende sociaal-emotionele ontwikkeling en een gebrekkige ontwikkeling in taal en communicatieve vaardigheden. Een kind met autisme (of een autisme verwante stoornis) ervaart de wereld totaal anders, autisme wordt ook wel een informatieverwerkingsstoornis genoemd. De informatie (de waarneming) komt niet als een geheel, maar in losse delen binnen, en moet eerst als een soort puzzel in elkaar worden gezet. Een kind met autisme moet dus eerst alle losse delen samen tot een logisch beeld en het duurt dus langer voor een kind begrijpt wat er in de omgeving gebeurt. Ook kan het kind moeilijk onderscheid maken tussen de vele prikkels die het uit zijn omgeving opvangt waardoor het zich dus ook moeilijker kan concentreren.

Kinderen met autisme hebben moeite met het herkennen van dingen en begrijpen vaak niet wat er gebeuren gaat of wat van ze verwacht wordt. Ook begrijpen ze de woorden, gebaren en gezichtsuitdrukkingen van andere kinderen minder waardoor ze last krijgen van stress en angst wat weer agressie of teruggetrokkenheid tot gevolg kan hebben. Vanwege de moeilijk te stellen diagnose rondom autisme en autisme verwante stoornissen is het met zekerheid pas op latere leeftijd vast te stellen en aangezien sommige van de signalen tevens bij een normale ontwikkeling van het kind horen moet u zich niet direct zorgen maken bij het herkennen van enkele kenmerken.

Bij kinderen van 0 - 2 jaar:

Kinderen boven de 2 jaar:

link: wikipedia.org/wiki/Autisme

Syndroom van Asperger

Autisme kent zeer veel varianten en bovendien zijn er vormen van autisme die niet vroeg te herkennen zijn zoals het syndroom van Asperger. Het gaat hier vaak om kinderen die meer dan gemiddeld intelligent zijn, problemen hebben in het contact met anderen, afwijkend en eenzijdig gedrag vertonen, en vaak een andere of verstoorde taalontwikkeling hebben. Deze kinderen zijn in de babytijd vaak niet echt anders pas als ze naar school gaan treden de problemen op. Omdat ze vaak goed met taal zijn en heel intelligent is het soms moeilijk om te begrijpen wat er aan de hand is.

Kinderen met het syndroom van Asperger vinden het moeilijk om sociale situaties goed te begrijpen en hierdoor hebben ze vaak ook weinig tot geen vriendjes en zijn vaak erg op zichzelf. Ze kunnen moeilijk praten met andere kinderen, omdat ze vaak op een volwassen manier praten. Ze hebben niet veel verschillende interesses en zijn vaak erg gefixeerd op één bepaalde bezigheid waar ze urenlang mee bezig kunnen zijn. Kinderen met Asperger kunnen ook niet goed tegen veranderingen en raken snel van slag als dingen niet gaan zoals ze verwachten en willen graag dat alles hetzelfde blijft. Ze zijn lichamelijk onhandig en bewegen vaak traag en houterig en ook de fijne motoriek (hand-oogcoördinatie) kan niet zo goed zijn waardoor ze moeite hebben met schrijven. Ook hebben ze vaak een minder expressieve gelaatsuitdrukkingen en een wat monotone stem.

Dit zijn enkele kenmerken op een rij:

link: wikipedia.org/wiki/Asperger

Wat is PDD-NOS?

PDD-NOS is de afkorting van Pervasive Developmental Disorder Not Otherwise Specified, een Engelse naam voor stoornissen die worden gerekend tot de pervasieve ontwikkelingsstoornissen een overkoepelende naam voor stoornissen waartoe ook het autisme behoort. Met PDD-NOS wordt een restcategorie aangeduid die kenmerken heeft van het autisme, maar niet genoeg om zo te worden genoemd. Bij kinderen met PDD-NOS ontwikkelen sociaal begrip en de sociale intuïtie zich zeer moeizaam, waardoor ze vaak onzeker en angstig zijn. Hierdoor houden zij zich graag vast aan bekende regels en patronen die zelfs erg dwangmatig kunnen zijn. De oorzaak van PDD-NOS is nog niet echt duidelijk, men denkt wel dat erfelijkheid een grote rol speelt en het komt voor in veel varianten van sociaal een beetje onhandig tot puur autisme.

Kenmerken van PDD-NOS:

link: wikipedia.org/wiki/PDD-NOS

Wat is ADHD?

ADHD is de afkorting van Attention Deficit Hyperactivity Disorder (in het Nederlands: aandachts- en concentratiestoornis met hyperactiviteit). Kinderen met ADHD hebben moeite om hun aandacht blijvend op een taak te richten (concentratie) en moeite om zich niet door allerlei prikkels uit de omgeving te laten afleiden. Ook doen ze vaak al dingen voordat ze denken en kunnen ze de gevolgen van hun eigen gedrag niet goed overzien. Kinderen met ADHD zijn voortdurend in beweging, zijn vaak snel opgewonden en gefrustreerd en voelen vaak een grote onrust van binnen. Het verwarrende kan zijn dat ze zich soms wel goed kunnen concentreren op sterke prikkels zoals spannende films of computerspelletjes. Ook is het zo dat de kenmerken van ADHD kunnen voorkomen bij andere stoornissen en druk, impulsief en ongeconcentreerd gedrag komt ook in min of meerdere mate voor bij alle kinderen, een beetje druk is soms een beetje lastig maar dus niet gelijk aan ADHD.

Kenmerken van ADHD zijn:

wikipedia.org/wiki/Adhd

Alternatieve behandelingen ADHD.

Omdat de bij ADHD voorgeschreven medicijnen zoals Ritalin, Concerta, Equasym XL en Medikinet serieuze bijwerkingen hebben, die van invloed kunnen zijn op de ontwikkeling van het opgroeiende kind, zijn er inmiddels veel alternatieve therapieën op internet te vinden voor het behandelen van ADHD. Echter, net als bij behandeling met medicatie geldt ook hiervoor dat er weinig wetenschappelijk bewijs voor handen is voor de effectiviteit van deze behandelingen. Of de onderzoeksgroepen waren te klein, of niet specifiek genoeg waardoor uitspraken over de betrouwbaarheid van de behandeling niet bewezen geacht worden. In het algemeen wordt wel gesteld dat de alternatieve behandelingen zeker een goede belofte vormen voor de toekomst. Het blijft dan ook uiteindelijk de verantwoordelijkheid van de ouders, om de juiste behandeling te vinden die aansluit bij de individuele behoefte van hun kind.

Op deze site kunt u informatie vinden over gedragstherapie, ADHD Neurofeedback, EEG Biofeedback of Hersengolf therapie, het Fewfood dieet en het Feingold dieet, vetzuursupplementen zoals visolie, homeopathische middelen en megavitamines, antioxidanten, ijzersupplementen of sporenelementen.

Link: www.leerwiki.nl/Alternatieve_behandelingen_ADHD

Wat is ADD?

Zoals de afkorting al aangeeft is ADD ongeveer hetzelfde als ADHD maar dan zonder het hyperactieve deel. Deze kinderen worden niet snel opgemerkt omdat ze geen druk gedrag vertonen, ze vertonen juist eerder passief gedrag. Ze kunnen zich niet echt concentreren op één onderwerp, dit is onmacht, het is geen kwestie van wel of niet willen. Verveling slaat snel toe, de hersenen gaan bewust op zoek gaan naar iets dat leuker, spannender of interessanter is. Kinderen met ADD hebben vaak weinig vrienden, zijn erg gevoelig, trekken zich vaak terug en zijn zeer chaotisch. Zij kunnen slecht tegen onrecht en voelen zich regelmatig eenzaam en onbegrepen. Wel hebben ze vaak een opvallend doorzettingsvermogen en leren ze vaak vaardigheden om hun gedrag te verbergen. Ze zijn vaak heel creatief en fantasierijk en hebben een bijzonder inlevingsvermogen. ADD kinderen hebben meer moeite bij planmatige taken zoals bij het rekenen dan ADHD kinderen.

Kenmerken van ADD zijn:

wikipedia.org/wiki/ADD

Wat is Ritalin?

Ritalin is een medicijn dat wordt voorgeschreven bij slaapzucht en ADHD en het heeft een stimulerende werking op het centrale zenuwstelsel en verhoogt hun vermogen tot concentratie. Dit lijkt tegenstrijdig maar hierdoor worden overactieve mensen minder snel afgeleid waardoor ze rustiger worden. De werkzame stof in Ritalin is methylfenidaat. Methylfenidaat is sinds 1954 internationaal op de markt.

Het valt onder de Opiumwet en de farmacologische eigenschappen lijken op die van de cocaïne. Ritalin heeft een stimulerende werking op het centrale zenuwstelsel en verhoogt het vermogen tot concentratie waardoor kinderen minder snel afgeleid en rustiger worden. Bij mensen die geen ADHD hebben heeft Ritalin een vergelijkbare werking als cocaïne. Ook bij Ritalin kan al snel gewenning of psychische afhankelijkheid optreden. Ritalin mag alleen op doktersvoorschrift gebruikt worden en ingenomen worden volgens de voorgeschreven dosis.

Het is dus geen onschuldig medicijn en daarom is er strenge controle op het gebruik van dit medicijn en moet bijvoorbeeld bij een buitenlandse reis ook een vrijwaring meegenomen worden omdat het vrijwel overal onder de opium wet valt. De verleiding om kinderen die wat drukker zijn of slechte schoolresultaten hebben ook te behandelen met medicijnen is vaak erg groot de laatste jaren steeg het aantal gebruikers van ADHD-medicijnen ook explosief. De Nederlandse Gezondheidsraad heeft geadviseerd dat Ritalin alleen door psychiaters mag worden voorgeschreven.
Lees meer op: wikipedia.org/wiki/Ritalin

Invloed van voeding op gedragsproblemen

Nu medicatie steeds meer ter discussie staat en veel ouders toch proberen de oplossing van gedragsproblemen op een meer natuurlijke wijze op te lossen, is er steeds meer studie naar de invloed van voeding op gedragsproblemen. Bij kinderen van alle leeftijden kan onderzocht worden of de voeding mogelijk de oorzaak is van de gedragsproblemen. ADHD (druk gedrag) en ODD (opstandig gedrag), driftig of agressief gedrag kan een relatie hebben met voeding.

Ervaren ouders hebben het bewijs misschien niet nodig, maar kinderen worden inderdaad drukker van toevoegingen in snoep en frisdrank. "Bijna alle kinderen (hyperactief of niet) blijken gevoelig voor kunstmatige kleurstoffen en bepaalde conserveermiddelen," vertelt de Britse kinderallergoloog John Warner. Al vijfentwintig jaar wordt naar de relatie gezocht, met wisselende uitkomsten. De nieuwe studie is groter dan voorgaande studies, en neemt als eerste ook gewone kinderen mee. Warner zag in zijn onderzoek geen engeltjes die van een toverbal ineens over rooie gingen: "Het was meer dat alle kinderen een klein beetje drukker werden. Toch is het belangwekkend. Als je de scores omrekent, dan zorgt zo'n toename dat twee keer zoveel kinderen doorschieten in hun drukte, en de grens overschrijden waarboven het gedrag problematisch is. In een omgeving zonder toevoegingen zouden twee keer zo weinig kinderen echt nadeel ondervinden van hun hyperactiviteit."

Op deze site vindt u informatie over onderzoek naar de invloed van voeding op ADHD en op andere gedragsproblemen bij kinderen. U kunt uw kind voor dit onderzoek (het Pelsser-Voeding en Gedrag (PVG)-onderzoek) aanmelden. Dit reguliere onderzoek wordt uitsluitend uitgevoerd door het ADHD Research Centrum, met vestigingen in Eindhoven en in Rotterdam. Het onderzoek verloopt volgens een strikt protocol, het PVG-protocol. Dit protocol is wetenschappelijk getoetst en is zeer effectief gebleken.
link: www.pelsser.nl/

Een disharmonisch ontwikkelingsprofiel

De term verbaal-performaal-kloof (of Een disharmonisch ontwikkelingsprofiel) is ontstaan als een gevolg van de meetmethode die bij de WISC III gehanteerd wordt. Men meet er enerzijds het verbale IQ mee, en anderzijds het performale IQ. Het verbale IQ is een meting van alles wat betrekking heeft op woordenschat, taalgevoel, redeneringsvermogen, enz., Rekensommen worden in de vorm van (verbale) redactiesommen aangeboden, maar rekenen in het algemeen telt niet mee in de waarde van het Verbale IQ. Het performale IQ is een meting van hoe je praktisch omgaat met je kennis. Hoe los je bijvoorbeeld een praktisch probleem op. Motorische vaardigheden spelen hierbij een rol, maar evengoed een aantal inzichten, zoals bijvoorbeeld het ruimtelijk inzicht. Dit onderdeel is meer praktisch handelend dan kennis gerelateerd: figuren leggen, onvolledige tekeningen, blokpatronen, plaatjes in een logische volgorde leggen, etc. Op een non-verbale, handelende manier maak je zichtbaar wat je kunt. Een disharmonisch ontwikkelingsprofiel betekent een verschil in verbale prestaties tegenover performale prestaties of andersom. De term verbaal-performaal kloof verwijst naar een gemeten verschil in de prestaties op de onderdelen van de WISC III die tot het verbale en performale IQ worden gerekend. Wanneer dit verschil 15 punten of meer is, is er in statistisch opzicht sprake van een significant verschil.
Lees meer op: www.pharosnl.nl/?v-p-kloof

Archief artikelen

De tijd haalt veel in zo ook het onderwerp op deze pagina, het leerrugzakje (wat een oplossing moest zijn maar eigenlijk het probleem alleen maar erger maakte) is inmiddels afgeschaft en ook het onderwijs en de overheid zijn (ook onder druk van bezuinigingen) anders gaan kijken naar deze problemen. Hier staan nog wel enkele relevante artikelen die al wat ouder zijn.

Is de Nederlandse jeugd echt knettergek?

Het blad Elsevier (2009) heeft grootscheeps onderzoek gedaan naar de jeugd van tegenwoordig onder directeuren van speciale scholen, hoogleraren en indicatiecommissies. De beangstigende conclusie is dat Nederland wereldwijd koploper is in probleemkinderen. Van de 3,5 miljoen kinderen tot 17 jaar krijgen 300 duizend professionele hulp wegens opvoed- en opgroeiproblemen. Tegenwoordig worden "lastige" kinderen al op 4-jarige leeftijd psychiatrisch onderzocht en gaat er enorm veel geld om in deze "probleem industrie". Het artikel is zeer duidelijk en zeer goed onderbouwd met statistieken en bedragen. Niet voor niets geeft de ontwikkelingspsycholoog J. Bijstra aan dat probleemgedrag veel minder objectief is vast te stellen dan de indicatiecriteria suggereren.
Lees hier: het volledige artikel dat in Elsevier verscheen!

Kabinet wil medicalisering van de jeugd halt toeroepen.

November 2011

Een naar mijn mening goede bijzaak van de bezuinigingen is dat men ook weer een kritisch gaat nadenken over de medicalisering van de jeugd. De nu meer gangbare stelling is dat jongeren en hun ouders beter moeten leren omgaan met gedragsproblemen en tegenvallende prestaties. Men wil deze taak nu uitbesteden aan het wijdvertakte net van centra voor jeugd en gezin die gezinnen hierbij moet gaan helpen. Volgens CDA-staatssecretaris Marlies Veldhuijzen van Zanten-Hyllner van Volksgezondheid is de laatste jaren de jeugd geproblematiseerd, elk probleem moest gediagnosticeerd met een etiket: adhd, pdd-nos, dyscalculie, tot hypersensitiviteit aan toe. Als zo'n etiket is geplakt wordt door de overheid hulp aangeboden. Daar moeten we van af, we moeten ontproblematiseren. Die etiketjes moeten er weer af. 9 November 2011 stond er een een zeer duidelijk artikel in de Volkskrant over dit onderwerp.
Lees hier het artikel uit de Volkskrant: de pdf versie van het artikel.

Medicalisering van zeer jonge kinderen.

Gisteren zag ik op Nieuwsuur een zeer interesante documentaire over het gebruik van Ritalin bij zeer jonge kinderen. De cijfers deden mij schrikken, in 2010 slikten ruim 800 kleuters in Ritalin en dat aantal lijkt inmiddels te zijn opgelopen tot ruim duizend. Volgens de bijsluiter van de fabrikant (Novartis) mag Ritalin alleen worden voorgeschreven aan kinderen boven de 6 jaar en is er nooit enig onderzoek gedaan naar het effect op kleuters en daarom is het middel in Nederland dan ook voor kleuters niet geregistreerd. Helaas geven we dus kleuters zware medicijnen die notabene onder de opiumwet vallen en waarvan de effecten op langere termijn dubieus zijn omdat ze druk zijn en voor extra werkdruk voor de docent en school zorgen.

Op dit moment wordt Ritalin aan 150.000 mensen voorgeschreven, vooral aan kleuters en jongeren. Elke maand komen er bijna 20.000 kinderen bij. Dit is een zeer zorgelijke situatie waarbij steeds meer kinderen op jonge leeftijd al afhankelijk gemaakt worden van medicatie. Ook viel hier ook weer de relatie met het zogenaamde rugzakje op, een kind met de diagnose ADHD krijgt meestal zo'n rugzakje en daardoor wordt het aantrekkelijk om de diagnose te stellen en ook om dit zo jong mogelijk al te doen. Gelukkig gaat de minister aan deze misstand een einde maken, wel zal het vrijgekomen geld standaard naar de basisscholen moeten gaan want deze hebben het geld hard nodig om goed onderwijs te kunnen blijven geven, ook als er wat kinderen met leer en gedragsproblemen in de klas zitten.

In het programma hoorden we ook ouders van kleuters bij wie de Ritalin een erg slechte uitwerking had en agressie en verdriet veroorzaakte en hoorden we hoe ouders door scholen onder druk gezet worden om het kind te laten testen, aan de medicatie te krijgen en een rugzakje aan te vragen. Een van de ouders vertelde zelfs dat de school gedreigd had dat het kind niet meer welkom was op die school als het niet aan de medicatie ging. Alternatieven (die buiten de rugzakregeling vallen) worden meestal niet eens besproken, laat staan serieus genomen als ouders dit voorstellen.

Omdat de gevolgen op langere termijn nog niet zo bekend zijn en zeker niet als het gaat om zeer jonge kinderen waarvan de hersenen nog volop in ontwikkeling zijn, vraag ik me af hoe een school (of docent) zich kan verantwoorden om aan te dringen een kind zulke zware medicijnen toe te laten dienen waarvan de schade op langere termijn zeer ernstig kan uitpakken. Waar ligt hier het belang van het kind? Ook werd in het programma duidelijk dat de macht van de farmaceutische industrie erg ver gaat en dat er miljarden euro's aan belangen op het spel staan.

Last update: 29-02-2020

Disclaimer: Hoewel de heer Pragt de informatie beschikbaar op deze site met grote zorg samenstelt, sluit hij alle aansprakelijkheid uit. Op de artikelen van de heer Pragt rust auteursrecht, overname van tekst en afbeeldingen is uitsluitend toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming. Heinpragt.com is ingeschreven bij de KvK onder nummer: 73839426 en is gevestigd in Veenendaal.  Lees hier de privacyverklaring van deze site. Voor informatie over adverteren op deze site kunt u contact opnemen met: (mail@heinpragt.com).