Stoornis of gave?

normaal mens poster pandoraIn deze tijd overheerst het ziektemodel in de psychiatrie, met daarbinnen een merkwaardige trend om symptomen zoals een tekort aan aandacht en een teveel aan activiteit te benoemen als 'stoornis'. Deze zogenaamde afwijkingen krijgen dan ook nog een goed klinkende afkorting en iedereen slikt het als zoete koek. Bij elke nieuwe editie van het Amerikaanse Diagnostic and Statistical Manual for Mental Disorders (DSM) zien we weer een spectaculaire stijging van het aantal labels. Die labels waren bedoeld om alle termen wereldwijd te standaardiseren maar nu misbruikt vooral de farmaceutische industrie het om aan elk label een (bijna standaard kort door de bocht diagnose) en vooral medicatie te hangen. We zien het doel van psychotherapie sterk opschuiven in de richting van verplichte sociale aanpassing. Maar wat is dan "normaal" en is datgene wat we soms als stoornis beschouwen in veel gevallen ook niet een gave? Op deze pagina wil ik hier eens op ingaan en proberen u eens aan het denken te zetten. Vriendelijke groet, Hein Pragt.

Op de inhoud van deze pagina rust copyright © Hein Pragt.

Hoe een stoornis ook een gave kan zijn.

Ik ben zelf niet een doorsnee persoon en wanneer ik nu kind zou zijn ben ik bang dat ik wel zou scoren op enkele zogenaamde stoornissen. In de DSM (een classificatiesysteem voor psychische aandoeningen, uitgegeven en opgesteld door de American Psychiatric Association) staan ze allemaal mooi (maar soms erg ruim) beschreven en er ontbreekt nog maar n definitie om via dit boekwerk alle mensen op aarde van een diagnose te voorzien en dat is ANS (Acting Normal Syndrome). Tenslotte is de definitie van "normaal" ook maar de dictatuur van de meerderheid, of het gemiddelde van alle afwijkingen! Wanneer 70 procent van alle mensen ADHD had, dan waren alle mensen die nu denken dat ze "normaal" zijn waarschijnlijk autisten. Veel bekende wetenschappers, artiesten, zakenmensen en politici hebben waarschijnlijk een vorm van persoonlijkheidsstoornis. Wanneer men hier over nadenkt dan kan een zogenaamde persoonlijkheidsstoornis ook een gave zijn waardoor sommige mensen dus in staat zijn om beter te presteren dan de zogenaamde "normale" mensen. Mijn ervaringen met mensen de laatste vijftig jaar hebben mij wel gesterkt in de overtuiging dat "normaal" ook een heel relatief begrip is en dat sommige stoornissen echt als gave gezien en gebruikt kunnen worden.

Ooit werkte ik in een groot en druk project en bijna alle teamleden hadden last van stress en liepen hier ook over te klagen. Er was echter n persoon die prima leek te functioneren en die juist beter ging functioneren hoe meer de stress en de complexiteit toenam. Deze persoon was de projectleider die alle druk prima aankon en die continue iedereen liep te motiveren en zich de benen uit het lijf liep. Toen ik hier een keer met hem over sprak gaf hij aan dat hij gediagnosticeerd ADHD had en geen medicatie slikte omdat hij vond dat deze zogenaamde stoornis in zijn geval een gave was. Hij kon prima functioneren onder hoge druk, hij draaide zijn hand niet om voor een beetje chaos en hij kon met meerdere dingen tegelijk bezig zijn. Allemaal dingen waar hij als projectleider voordeel had ten opzichte van zijn meer "normale" collega's. Dit zette mij wel aan het denken en ik begon in te zien dat hij wel eens gelijk kon hebben, voor sommige vakken is ADHD juist een voordeel. Zouden we ons dan niet meer moeten concentreren om deze mensen naar het vak op te leiden dat bij ze past, in plaats van deze mensen aan te passen naar wat wij "normaal" vinden?

Een ander voorbeeld las ik recent. Er is een bedrijf dat ontdekt heeft dat mensen met een autistische stoornis bijzonder goede software testers zijn. Wanneer men een beetje rekening kan houden met een rustige en sobere werkplek zonder al te veel storende prikkelingen zijn veel autistische mensen juist uitstekende softwaretesters, Ook hier zet men een zogenaamde beperkende stoornis om in een gave. Wanneer we naar bekende politici, artiesten maar ook grote zakenmensen kijken dan zijn dit vaak zogenaamde "markante" persoonlijkheden. Wanneer deze mensen hetzelfde gedrag zouden vertonen wanneer ze niet succesvol zouden zijn, dan zouden we het waarschijnlijk een persoonlijkheidsstoornis noemen. Maar al te vaak zijn deze mensen juist op deze hoge positie gekomen omdat ze afwijken van de norm. Wat wij vaak bestempelen als een stoornis is voor deze mensen dus vaak een gave waarmee ze boven de massa kunnen uitstijgen.

Kijk naar de mens achter het label!

Doordat we mensen snel van een label voorzien verandert deze persoon van een mens in een klacht en een probleem en gaan we iemand vanaf dat moment ook als zodanig behandelen. Wanneer iemand maar lang genoeg als "probleem" behandeld gaat worden zal deze persoon zich na een tijd gaan schikken en zo zal het opgeplakte label ook een soort zelf vervullende profetie gaan worden. Wanneer eenmaal op basis van een paar symptomen een label geplakt is, dan zijn de aanvullende symptomen ook snel gevonden. Helaas valt dan het humane weg en kijken we vanaf dat moment meer naar de problemen dan naar de mogelijkheden van deze persoon. Ik schrik soms hoe snel en hoe makkelijk mensen tegenwoordig gelabeld worden door gewone mensen maar ook door de politiek, de reguliere zorg, het onderwijs, jeugdzorg, en de media. Veel mensen worden hierdoor niet meer als mens behandeld maar als een klacht of een veroordeling of beoordeling. Door deze labels verliezen mensen hun oorspronkelijke identiteit en worden ze als "abnormaal" vaak buitengesloten in onze samenleving. Door deze mensen niet meer als uniek en individueel mens te zien, in een hokje te plaatsen en ze te voorzien van allerlei (voor)oordelen, meningen en stigma's zullen deze mensen uiteindelijk steeds meer klachten krijgen. Het label 'verziekt' dus de mens er onder.

Binnen de reguliere psychische zorg, jeugdzorg en het onderwijs is men kampioen geworden in het labelen en in hokjes plaatsen, het gebruik van de DSM-IV die als richtlijn gehanteerd wordt voor het stellen van diagnoses slaat veel te ver door. Iemand die een paar symptomen van een bepaald gedrag of gevoel vertoont die voorkomen in de DSM krijgt een onmiddellijk het label van een stoornis opgeplakt en verandert van een mens in een patint met een stoornis. Door de zogenaamde behandeling worden veel mensen zwak gemaakt en gaan ze vaak zelf geloven in hun stoornis en de problemen. Vaak worden deze mensen van medicatie voorzien en veel mensen slikken momenteel dure medicatie die ze strikt genomen helemaal niet nodig hebben. Maar de farmaceutische industrie vaart er zeer wel bij want het levert heel veel op. Bijna alle stoornissen worden tegenwoordig behandelt met medicatie omdat het vaak goedkoper is dan jarenlange therapie. Deze medicijnen onderdrukken echter alleen maar de symptomen maar lossen de oorzaak niet op.

Iemand met een verslaving wordt tegenwoordig al gezien als ziek, maar ook iemand die iets te lang rouwt om zijn of haar overleden dierbare heeft een psychische stoornis. Kan de maatschappij een norm opleggen hoe lang iemand mag rouwen om zijn overleden dierbare? Wanneer een puber van veertien zich afzet tegen de ouders, de school en het systeem en zich verzet tegen de huidige waarden en normen, krijgt het mogelijk het label "borderline" opgeplakt. Vanaf dat moment is dit kind een zieke en niet meer een opstandige puber. Ik schrik ook en verzet me tegen alle labels die kinderen van 6,7 of 8 jaar al opgeplakt krijgen op de basisschool waardoor ze al op jonge leeftijd als probleemgeval te boek komen te staan. Ook hier zie ik veel kinderen die al zeer jong aan de medicatie zijn om ze vooral rustig te houden in onze al zo overvolle klassen terwijl de lange termijn effecten van deze medicatie totaal niet bekend zijn en we over tien jaar een golf aan (echte) lichamelijke en geestelijke klachten kunnen verwachten die veroorzaakt zijn door deze medicatie. (Ook hier heb ik ruimschoots over geschreven!)

Stel de mens weer centraal!

Is het niet tijd dat we stoppen met deze waanzin en mensen weer als uniek individu met een eigen persoonlijkheid en mogelijkheden te zien in plaats van "stoornissen" en problemen. Wanneer iemand zich niet goed kan concentreren,dan is dat maar zo, ergens anders zal deze persoon wel goed in zijn. Iemand die druk is of iemand die erg rustig is kan ook zonder het label ADHD of autist heel goed functioneren wanneer we letten op hun mogelijkheden en ons minder richten op de problemen. Een persoonlijkheid die afwijkt van de "norm" kan juist voor sommige vakken een enorm voordeel zijn en wie weet leren we mensen weer op te leiden in de dingen waar ze goed in zijn in plaats van "algemene" vaardigheden. Wanneer we ons concentreren op de mogelijkheden in plaats van de problemen ontstaan er totaal nieuwe kansen en hebben mensen die we nu veroordelen tot vaak chronische zwakte en uitsluiting in deze maatschappij hele goede kansen om zelfs boven het "gemiddelde" uit te stijgen.


Boeken over stoornis of gave.

boek Hoogbegaafd, nou en?boek bestellenHoogbegaafd, nou en? Ontdek-boek over hoogbegaafdheid. Wat is dat nu precies, hoogbegaafd zijn? Wanneer ben je dan hoogbegaafd? En moet je daar dan iets mee, met dat hoogbegaafd? Dit boek geeft antwoorden op deze en nog veel meer vragen over hoogbegaafdheid. En vooral over hoe dat nu voor jou voelt, zeker als je de uitzondering in de klas of je omgeving bent. Want soms kan het best lastig zijn dat je hoogbegaafd bent. Soms ook leuk. In ieder geval ben je in een aantal opzichten gewoon anders dan andere, 'gemiddeld' begaafde kinderen. Dat 'anders zijn' ervaar je misschien wel elke dag. Als ervaren adviseur en therapeut van hoogbegaafde kinderen verheldert Lammers van Toorenburg, theoretisch en praktisch, hoe hoogbegaafde kinderen de wereld om zich heen kunnen ervaren. Daarbij spreekt ze de kinderen persoonlijk aan en gebruikt hun eigen taal. Alle tot nu toe verschenen literatuur over hoogbegaafdheid is geschreven over hen, niet voor hen. Terwijl zij er wel elk moment van hun leven mee te maken hebben. Specifieke onderwerpen die besproken worden zijn: je 'anders' of eenzaam voelen, onderpresteren, verveling op school, pesten, aanpassen, leerstijlen. Ze laat zien hoe deze problemen kunnen ontstaan en reikt volop manieren aan om daar mee om te gaan. Voor kinderen van 5 tot 99 jaar!

boek eigen weg met autismeboek bestellenVind je eigen weg met jouw autisme Als je autisme hebt, werken jouw hersenen anders dan bij de meeste mensen. Je verwerkt informatie op een andere manier. In je kinderjaren bepalen volwassenen wat jij nodig hebt. Maar als je in de bovenbouw van de basisschool komt, of naar het voortgezet onderwijs gaat, is het belangrijk dat je zlf weet wat jouw autisme inhoudt. Je begrijpt jezelf dan niet alleen beter, maar kunt ook aan anderen uitleggen wat je nodig hebt om je goed te voelen en hoe jij het beste kunt leven, werken en leren.

Forum vragen over: 09 - Denkwerk  : Stoornis of gave?

Vraag of reactieReactiesDatum en tijd
• Reacties op de pagina: Stoornis of gave?(1 )2016-12-18 14:13:00

Last update: 27-08-2017

Disclaimer: Hoewel de heer Pragt de informatie beschikbaar op deze site met grote zorg samenstelt, sluit hij alle aansprakelijkheid uit. Op de artikelen van de heer Pragt rust auteursrecht, overname van tekst en afbeeldingen is uitsluitend toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming. Heinpragt.com is ingeschreven bij de KvK onder nummer: 73839426 en is gevestigd in Veenendaal.  Lees hier de privacyverklaring van deze site. Voor informatie over adverteren op deze site kunt u contact opnemen met: (mail@heinpragt.com).