Denkwerk pagina

hersenen en denkenDeze sectie van de site gaat over onze hersenen en over denken. Ons bewustzijn, onze persoonlijkheid, onze gevoelens en al onze gedragingen ontstaan in onze hersenen. Maar onze hersenen worden als we geboren worden niet kant en klaar afgeleverd zoals bij veel lagere diersoorten. De mens heeft na zijn geboorte een set basisvaardigheden (aanleg) maar moet daarna nog veel vaardigheden (ervaring) leren. Hiervoor is in onze hersenen dan ook enorm veel capaciteit beschikbaar. Aangezien de menselijke hersenen nogal last hebben van verstoringen en ruis is er enorm veel overcapaciteit beschikbaar in onze hersenen en kunnen we ons een enorme verspilling van opslag veroorloven om deze gebreken te compenseren. De laatste jaren heb ik een groot aantal boeken gelezen over onze hersenen, maar ook spirituele verlichting en vrije wil, autisme, hoogebaafdheid en eigenlijk alles wat met onze hersemen, denken, bewustzijn, onderbewustzijn, ons zenuwstelsel te maken heeft. Hoe meer ik lees, hoe meer bewondering ik krijg voor onze geweldig complexe hersenen en alle procesen die zich daarin afspelen op verschillende lagen. Op deze pagina's ga ik in op al deze aspecten van onze hersenen en hoe de mens denkt te denken. Met vriendelijke groet, Hein Pragt.

Op de inhoud van deze pagina rust copyright © Hein Pragt.

Mijn belangstelling voor onze hersenen

Al jong had ik een mateloze belangstelling voor onze hersenen en hoe deze zouden werken. Dit kwam mede omdat ik de mensen om mij heen niet altijd begreep en ik wilde dat doorgronden. Als eerste bekeek ik de hersenen als black box, dus wat er ingaat en wat er uitgaat. Al snel kwam ik er achter dat logica hier ver te zoeken was. Ik begon mij te verdiepen in sociale psychologie en heb uiteindelijk hier ook een schriftelijke cursus in gedaan. Ik probeerde de mensen en hun handelen te verklaren maar nog steeds vanuit de visie van psychologie. Daarna begon ik, na het lezen van het boek “Denken of denken” van Edward de Bono, meer na te denken over de structuren in onze hersenen en de wijze waarop we denken. Ik ontdekte ook dat ik vaak lateraal dacht en dit was de eerste aanzet naar meer boeken over ons brein. Ik begon ook steeds meer na te denken hoe mijn eigen brein werkte. Ik heb de laatste tien jaar een groot aantal boeken gelezen zoals de boeken van Dick Swaab, maar ook over non dualisme en spirituele verlichting. Ik las veel boeken die allemaal een andere invalshoek hadden op hoe onze hersenen werken en ik probeerde dit allemaal samen te brengen. Mijn bijzondere belangstelling voor autisme vond ik hier ook terug en ook het onderwerp autisme en onze hersenen boeide mij enorm. Vanuit deze belangstelling is deze sectie op mijn site ontstaan.

Onze hersenen

Vrije wil?

Licht autistisch

Intuïtie en onderbewustzijn

Denken over denken

Hoogbegaafdheid

Positief denken

Puzzels en breinbrekers

Letterpuzzels

Stoornis of gave?

Omdenken

Moeilijke kinderen?

Terug naar normaal

terug naar normaalVolgens het woordenboek is de betekenis van het woord normaal: "volgens de of een norm of standaard" en "gebruikelijk, gemiddeld, zoals men meestal aantreft". Er zijn zeer veel verschillende psychische stoornissen en zolang de mensheid bestaat, bestaan er ook psychisch gestoorde mensen. Echter lijkt het er op dat er de laatste jaren een enorme toename is van deze gestoorde mensen. Dit komt vooral omdat de definitie van psychische klachten de laatste jaren een stuk ruimer geworden is waardoor ook mensen met lichte psychische klachten nu onder deze noemer vallen. Vroeger was iemand excentriek, was een autist een monnik of kluizenaar en was narcisme gewoon ijdelheid. Bijna iedereen was normaal behalve soms een dorpsgek en dat vonden de meeste mensen vrij normaal. Tegenwoordig is iemand die een "pittig" karakter heeft een "borderliner" of "ADHDer" en heeft iemand die graag wat meer op zichzelf is een "autistische gedragsstoornis".

Wanneer we op deze voet doorgaan zullen straks miljoenen vrij normale mensen een etiket van een stoornis opgeplakt krijgen. Dit zal leiden tot onnodige dure en soms gevaarlijke behandelingen van deze nieuwe "patiënten" en heeft veel maatschappelijke consequenties voor bijvoorbeeld verzekeringen, onderwijs, rechtspraak en gezondheidszorg. We leven in een tijd waarin bijna iedereen wel van een diagnose te voorzien is (vooral kinderen zijn hier de dupe van) en het gevolg is een enorme stijging van medicatie voor al deze zogenaamde stoornissen onder druk van met name de farmaceutische industrie. Met name kinderen groeien op in een golf van ADHD en een zeer brede groep van autistische stoornissen en het is kennelijk niet meer normaal om af en toe droevig, druk, gefrustreerd, soms een beetje angstig of een tikkeltje excentriek te zijn.

Maar de moderne westerse mensheid kan zeer slecht omgaan met gevoelens van ongerustheid, onzekerheid en teleurstelling die het normale dagelijks leven met zich meebrengt. Bovendien kent ook de psychiatrie de nodige hypes, was het een paar jaar geleden nog autistische stoornissen en nu hechtingsproblematiek. Een van de grote boosdoeners achter deze problematisering en medicalisering is zeker de farmaceutische industrie, waar men miljarden omzet maakt met medicatie voor al deze aandoeningen. De schuld ligt echter ook bij de mensen zelf, veel ouders denken dat ze het beste met hun kind voor hebben door mee te werken aan een "aanvullend onderzoek" waar met de brede omschrijvingen meestal wel een kleine "stoornis" uit naar voren komt. Hierna laat men het kind vaak medicatie slikken zonder er bij stil te staan wat voor zware medicatie dit soms is (ritalin en concerta vallen onder de opiumwet) en de vaak ernstige gevolgen van deze medicatie op het zich nog ontwikkelende kinderbrein. Vaak denken deze ouders dat de "experts" het wel zullen weten en nemen ze klakkeloos aan dat dit wel goed is voor hun kind. Helaas toont onderzoek aan dat maar een klein deel van deze kinderen deze zorg en medicatie echt nodig heeft, de rest is er helaas ten onrechte tot veroordeeld. (Zie ook: Moeilijke kinderen )

Er zijn enkele psychiaters die zich nu al ernstig zorgen maken over de lange termijn gevolgen van deze medicatie op jonge leeftijd (de lange termijn effecten zijn nog niet bekend) en zij voorzien dan ook veel psychische en lichamelijke problemen op latere leeftijd die veroorzaakt zullen zijn door deze medicatie op jonge leeftijd. Maar ook ouderen worden de dupe omdat bijna elk ouderdomsverschijnsel (zoals bijvoorbeeld vergeetachtigheid) als stoornis aangemerkt kan worden en hierdoor dus ook van medicatie voorzien kan worden. Wanneer men soms kijkt hoeveel (vaak preventieve) medicatie ouderen slikken dan schrikt men, veel ouderen hebben zelf geen besef hiervan en denken dat het wel goed voor ze zal zijn. Veel kinderen en ouderen hebben zelf niet het vermogen om zelf te beslissen of ze wel of niet "gedrogeerd" willen worden en vaak worden deze onmondige groepen dus medicatie opgedrongen. Veel medicijnen hebben ook weer bijwerkingen waar weer andere medicijnen voor geslikt moeten worden en zo verdient "big pharma" miljarden.

Maar er komen ook steeds nieuwe stoornissen bij zoals bijvoorbeeld de 'Disruptive Mood Dysregulation Disorder' (DMDD). Hier kunnen kleine kinderen met driftbuien in de toekomst aan lijden en waarschijnlijk zijn hier binnenkort ook medicijnen voor verkrijgbaar. Als vader van een aantal kinderen weet ik dat bijna elk kind deze fase kent en mijn persoonlijke mening is dat de meeste kinderen met wat goede andacht van de ouders vanzelf en zonder psychologische hulp of medicijnen over deze driftbuien fase heen groeien. Maar ook in onze drukke maatschappij zien veel volwassen mensen een pilletje als snelle oplossing van hun problemen. Ik las in een artikel dat met de huidige definitie van DSM ruim 40% van alle Europeanen nu al onder de criteria van minstens één DSM-diagnose valt. Wat voor gevolgen gaat dit hebben wanneer 40% van de bevolking "niet normaal" is (en hierdoor dus ook vaak arbeidsongeschikt is of niet toerekeningsvatbaar), moeten we ons dan niet eens afvragen of onze definitie van "normaal" dan nog wel klopt?

Allen Frances, oud-hoogleraar psychiatrie van Duke University, Durham (VS) en oud-voorzitter van de commissie die DSM IV opstelde, is zeer kritisch over de beoogde veranderingen. Al meer dan dertig jaar geleden was psychiater Allen Frances betrokken bij de ontwikkeling van DSM 3 en begin jaren 90 was hij zelfs de voorzitter van de task force die verantwoordelijk was voor de ontwikkeling van de DSM 4. Toen hij in 2009 met enkel enthousiaste collegae sprak over de ontwikkelingen van de DSM 5 schrok hij van de hoeveelheid veranderingen die eraan kwamen. Hij wilde zijn collegae waarschuwen voor de gevaren die veranderingen teweeg zouden kunnen brengen, hij had zelf met lede ogen gezien hoeveel macht de Big Pharma hadden gekregen op de psychiatrie na de totstandkoming van DSM 4 en was bang dat dit met de komst van nieuwe diagnoses opnieuw zou gebeuren. Hij gaf aan dat bij deze nieuwe diagnoses meer mogelijkheden voor nieuwe medicijnontwikkelingen en dus meer macht voor "Big Pharma" zou ontstaan. Allen Frances wil niet alleen voorkómen dat teveel mensen een psychiatrische diagnose krijgen maar is ook bang dat de farmaceutische industrie teveel macht krijgt.

Allen Frances is niet tegen DSM op zich, maar hij pleit ervoor om de criteria van classificaties nog meer aan te scherpen om zo eerder onder- dan overdiagnostiek te bevorderen en de macht en invloed van de grote farmaceutische bedrijven in te perken. Dit kan gedaan worden door de marketing (reclame) van medicatie aan banden te leggen. Hij schreef het boek "Terug naar normaal" waarin hij de wereld waarschuwt om de grenzen van normaal weer eens wat op te rekken. Maar de belangen zijn groot, veel uitkeringen zijn verstrekt op basis van een psychisch label en ook scholen hebben er soms financieel belang bij om veel kinderen van een "stoornis" label te voorzien. Juist in het onderwijs moet de grootste verandering doordringen dat afwijkingen meestal heel gewoon zijn. Dat er nu eenmaal drukke, eenzelvige, dromerige en agressieve kinderen zijn. Als een kind lastig is in de klas, betekent het niet dat het een ziekte heeft en pillen moet slikken. "Terug naar normaal" is daarom ook een mooi thema voor bijscholingscursussen voor leraren op de basisschool.

Graag een diagnose die voor vergoeding in aanmerking komt.

Met alleen maar psychische klachten, kan men niet langdurig bij een psycholoog terecht, tenminste niet vergoed vanuit de basisverzekering. Om de therapie betaald te krijgen moet men een "echt probleem" hebben of een psychische stoornis. En de diagnose daarvan moet in het grote handboek DSM-V staan want zonder een correct label betaalt de verzekeraar niets. Kinderen van gescheiden ouders die hier problemen door hebben kunnen voor de verzekering de diagnose posttraumatische stressstoornis (PTSS) krijgen. Dit is een prima diagnose om een vergoeding voor de therapie te krijgen, maar zal in de meeste gevallen veel te zwaar aangezet zijn. En wie even een tijdje niet lekker in je vel zitten kan de diagnose "Dysthymie" (een langdurige milde depressie) goed gebruiken om voor vergoeding in aanmerking te komen en wanneer men ongelukkig is na een echtscheiding kan men met het label "depressie" toch door de verzekering betaalde therapie krijgen. Uit een artikel in de NRC blijkt dat veel psychologen wel eens een zwaarder stempel op een cliënt plakken dan strikt noodzakelijk is, omdat de verzekeraar de therapie dan wel vergoedt.

Men kan het fraude noemen maar ook creatief boekhouden, veel hulpverleners zullen het excuus gebruiken dat een cliënt anders van hulp verstoken blijft. Maar een zwaar label kan ook vervelende gevolgen hebben, het dossier kan mensen hun leven lang achtervolgen en het kan de kansen en toekomstplannen van mensen op latere leeftijd goed in de weg zitten. In 2014 worden de regels nog strenger, om de kosten van de geestelijke gezondheidszorg te drukken zijn hele diagnoses uit het basispakket gegooid. Een voorbeeld is dat vanaf januari 2012 de behandeling van "aanpassingsstoornissen" niet meer voor vergoeding in aanmerking komt waarmee men mensen met psychische klachten na een schokkende gebeurtenis, zoals de dood van een naaste of een scheiding, toch van een DSM diagnose kon voorzien. De verzekeraars hoeven de behandeling van dit soort klachten niet meer voor hun rekening te nemen, vond de minister, want bijvoorbeeld het verlies van een naaste is vervelend maar ook iets wat men zelf kan oplossen. Relatietherapie is ook al uit het pakket en een burn-out wordt ook niet meer vergoed.

Veel psychiaters en psychologen stoort het dat ze een correcte diagnose stellen en dan door de financiële administratie gevraagd worden of het misschien toch niet een andere diagnose kan zijn waar wél een vergoeding voor is. Dit zijn in de ogen van veelhulpverleners perverse prikkels en de grens van fraude is snel bereikt. De prikkels zijn nog perverser als er aan een diagnose ook een potje geld hangt, zoals een rugzakje voor kinderen met autisme of ADHD. Hier zijn ook scholen verantwoordelijk voor omdat ze zo extra geld krijgen wat ze zo hard nodig hebben. Dat het kind onterecht aan zware medicijnen zit maakt de zaak vaak nog schrijnender.

Een label kan ook stigmatiserend werken in de maatschappij, stel dat men solliciteert en een baan niet krijgt vanwege die zware stoornis, dan is het leuk dat men ooit een vergoeding had maar zijn de gevolgen ineens niet zo leuk meer. Een eenmaal geplakt label kan iemand het hele leven lang achtervolgen. Wanneer men een huis wil kopen of een arbeidsongeschiktheidsverzekering wil afsluiten krijgt men in de gezondheidsverklaring de volgende vragen: Lijdt u of heeft u geleden aan een of meer van de volgende aandoeningen, ziekten en/ of gebreken... en heeft u hiervoor een van de volgende artsen of hulpverleners bezocht... Wanneer men een zware stoornis moet invullen krijgt op zijn minst extra vragen en in het slechtste geval een hogere premie of afwijzing. En voor de mensen die dan maar liegen is er de kans dat men na lang premie betalen niets uitgekeerd krijgt. Helaas is nog steeds zo dat veel mensen geen idee hebben wat voor diagnose ze werkelijk hebben, zolang het maar vergoed wordt. Wellicht komen ze er in de toekomst wel achter wanneer het een keer tegen hun werkt.

Het verschijnsel déjà vu

Veel mensen kennen het verschijnsel, men maakt iets mee of men ziet iets voor het eerste en toch heeft men de indruk dat men het al eerder heeft gezien of meegemaakt. Dit verschijnsel heet een déjà vu wat Frans is voor 'eerder gezien'. Strikt genomen is een déjà vu in de wetenschap een onechte herinnering maar men is de term ook breder gaan gebruiken voor alles waarvan met het idee heeft dat men het eerder meegemaakt heeft of gezien heeft, terwijl men zich tegelijkertijd beseft dat dit onmogelijk is. Maar hoe werkt dit mechanisme van déjà vu dan in onze hersenen? Aangezien we nog lang niet alle processen in onze hersenen kunnen meten en verklaren bestaan er diverse aannemelijke verklaringen voor het fenomeen déjà vu. Een van de verklaringen is dat er een soort kortsluiting of foute routering in de hersenen plaatsvindt. Normaal zal een beeld eerst tijdelijke opgeslagen worden waarna men zich er bewust van zal worden en daarna zal het beeld samen met de bijbehorende emotie, geluiden, geur en andere context opgeslagen worden in een ander deel van de hersenen. Bij deze 'kortsluiting' zal het beeld al opgeslagen zijn voordat men zich er bewust van is en wanneer men zich er bewust van wordt zal er al een (valse) 'herinnering' zijn. Een andere verklaring is dat onze hersenen bij alle waarneming een signaal afgeven van 'vertrouwd' of 'al bekend'. Dit deel zit in de diepste basis van onze hersenen en de verklaring voor een déjà vu zou kunnen zijn dat er spontaan een verkeerd signaal wordt afgegeven waardoor men ten onrechte de indruk heeft dat men iets al eerder gezien heeft. Nog een verklaring is dat een droom een herinnering heeft gemaakt die later in de echte wereld een vals signaal van herkenning kan veroorzaken. Er zijn dus meerdere verklaringen voor het fenomeen déjà vu, maar allemaal hebben ze te maken met een 'foutje' in onze hersenen. Er bestaan ook spirituele en bovennatuurlijke verklaringen voor het fenomeen déjà vu, net als alles wat de mens niet logisch kan verklaren, maar aangezien deze pagina over onze hersenen gaat laat ik deze hier even buiten beschouwing.

Boeken over denken en onze hersenen

boekboek bestellenLaat je hersenen niet zitten Beweging baat het brein, en daarmee de gezondheid, van de wieg tot het graf. Als kinderen sporten worden ze slimmer, en wie meer beweegt verkleint de risico's op het ontwikkelen van dementie. Toch worden we wereldwijd steeds minder actief, steeds luier. Dit boek is een bevlogen pleidooi om weer 'gewoon' te gaan bewegen, om een half uurtje per dag uit die luie stoel te komen. Het beoefenen van topsport is echt niet nodig. Laat je hersenen niet zitten beschrijft de beloning die je krijgt als je beweegt, maar ook de nadelige gevolgen voor je lichamelijke en geestelijke gezondheid als je ervoor blijft weglopen. Met recht kan worden geconcludeerd: bewegen is niet alleen van belang voor de slanke lijn, maar zeker ook voor de conditie van het brein!

boekboek bestellenHet seniorenbrein - de ontwikkeling van onze hersenen na ons vijftigste Het seniorenbrein van André Aleman vertelt volgens de nieuwste wetenschappelijke inzichten wat er in ons hoofd gebeurt als we ouder worden. We maken ons allemaal wel eens zorgen over ons geheugen en ons verstand, zeker als we de vijftig gepasseerd zijn. De achteruitgang van het menselijk brein begint al vroeg maar is minder erg dan we soms denken. Sterker nog: een ouder brein is stressbestendiger en kan beter omgaan met complexe situaties dan een jong brein. Het seniorenbrein laat zien welke veranderingen je kunt verwachten en waarom, hoe je de voortekenen van alzheimer kunt herkennen, en hoe je zelf van alles kunt doen om je hersenen scherp en gezond te houden.

boekboek bestellenHersenen En Centraal Zenuwstelsel Dit boek onthult alles over het regelcentrum van het lichaam. U wordt meegenomen op een virtuele reis door de raadselachtige wereld van de elektrische en chemische activiteiten die al uw bewegingen, gevoelens, gedachten en herinneringen aansturen. Dit boek bevat een schat aan boeiende informatie en praktische tips voor uw gezondheid. U leert hoe u belangrijke maatregelen kunt nemen om hersenfuncties te verbeteren en de gezondheid van de hersenen te beschermen. De serie Lichaam en Gezondheid geeft u de informatie die u nodig hebt om uw gezondheid te verbeteren. U krijgt uitleg over hoe uw lichaam werkt, hoe u uw lichaam tijdens uw leven kunt verzorgen en wat u kunt doen als u gezondheidsproblemen krijgt.

boekboek bestellenJe onvervangbare hersenen Je onvervangbare hersenen van Kaja Nordengen is een vrolijk en slim boek dat je zelfinzicht verschaft. Het geeft antwoorden op vragen als: Hoe word je verliefd? Hoe komt het dat onze hersenen zo klein zijn? Het is ook vaak verrassend: Waarom misleidt je brein je zo vaak? Waarom belonen de hersenen iets slechts als verslaving? Het enige écht onvervangbare orgaan heeft niet altijd het beste met zichzelf voor, en dat moeten we aanvaarden. Nordengen ontleedt op glasheldere wijze en met effectieve illustraties deze wonderbaarlijke machine. Wat Giulia Enders voor onze darmen deed, doet Nordengen met het brein. Na een inleiding over hoe onze hersenen nu eigenlijk in elkaar zitten, volgen hoofdstukken over verschillende onderwerpen waar ons brein een rol speelt. De hoofdstukken over het geheugen en leren, over intelligentie en over eten met je brein spraken mij in het bijzonder aan. Het is vlot geschreven en zaken worden duidelijk uitgelegd en geillustreerd.

Last update: 27-05-2019

Disclaimer: Hoewel de heer Pragt de informatie beschikbaar op deze site met grote zorg samenstelt, sluit hij alle aansprakelijkheid uit met betrekking tot de informatie die via deze site wordt aangeboden. Op de artikelen van de heer Pragt rust auteursrecht, overname van tekst en afbeeldingen is uitsluitend toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming. Voor vragen hierover kunt u contact opnemen met: (email: mail@heinpragt.com). Heinpragt.com is ingeschreven bij de KvK onder nummer: 73839426 en is gevestigd in Veenendaal.  Lees hier de privacyverklaring van deze site. Voor informatie over adverteren op deze site kunt u contact opnemen met: (email: mail@heinpragt.com).