Hoogbegaafd

hersenen hoogbegaafdWanneer men intelligentie meet met behulp van een gestandaardiseerde IQ-test dan spreekt men meestal van hoogbegaafdheid bij een IQ vanaf 130 (getest volgens David Wechsler en 136 of 140 andere testen). Ongeveer 2% van de bevolking is volgens deze norm hoogbegaafd maar volgens critici is hoogbegaafdheid op deze wijze niet zuiver vast te stelen. Bovendien is een hoog IQ geen garantie voor bovengemiddelde prestaties. Naast een hoog IQ zijn blijkbaar ook creativiteit en doorzettingsvermogen nodig om ergens in uit te kunnen blinken. Daarnaast hangt hoogbegaafdheid ook vaak samen met een verhoogde responsiviteit van het centrale zenuwstel op prikkels en is overprikkeling een bekende kwetsbaarheid van hoogbegaafde mensen. Maar ook op sociaal emotioneel vlak scoren de meeste hoogbegaafde mensen niet zo goed. Erfelijkheid is blijkbaar een belangrijke component van hoogbegaafdheid en hoogbegaafdheid is een combinatie van een uitzonderlijke intelligentie, creativiteit en doorzettingsvermogen. De gemiddelde hoogbegaafde mens is nieuwsgierig, sensitief en emotioneel, een snelle en slimme denker die complexe zaken kan doorgronden.

Ook is hij of zij vaak erg autonoom, gedreven van aard en intens levend en vaak zeer creatief. Toch is hoogbegaafdheid meestal geen zegen omdat het ook veel valkuilen kent, zeker in omgang met andere mensen omdat het gedrag en het taalgebruik van hoogbegaafde mensen vaak verkeerd begrepen wordt. Zo wordt hoogbegaafdheid bij kinderen vaak ten onrechte aangezien voor een van de vormen van een autistische stoornis. Het trieste hiervan is dat er hoogbegaafde kinderen ten onrechte behandeld worden (en soms medicatie moeten slikken) voor een totaal verkeerd gediagnostiseerde stoornis. Maar ook volwassenen kunnen tegen veel problemen aanlopen door hoogbegaafdheid, het herkennen hiervan en het bespreekbaar maken kan hier veel problemen voorkomen. De IQ testen die ik in mijn leven gemaakt hebben vielen ook altijd hoog uit en sinds kort weet ik dat ik zelf ook hoogbegaafd ben met waarschijnlijk ook een performaal / verbaal kloof. Veel van de kenmerken gaan zeker voor mijzelf op en veel zaken die ik op deze pagina beschrijf zijn gevonden in diverse publicaties met aanvulling vanuit eigen ervaringen. Ook de ervaringen van dochter met een (P/V kloof) spelen hierbij mee en wanneer ik terugkijk ook ervaringen met mijn oudere kinderen. Vriendelijke groet, Hein Pragt.

Kenmerken hoogbegaafdheid volwassenen

Een volwassen hoogbegaafd mens is meestal een snelle en slimme denker, die complexe zaken kan bevatten en doorzien, die vrij autonoom is, nieuwsgierig, gedreven, sensitief en emotioneel, intens levend en vaak heel creatief. Helaas blinken de meeste hoogbegaafde mensen niet uit in sociale vaardigheden. U kunt op Internet veel lijstjes vinden met kenmerken van hoogbegaafdheid en meestal voldoet geen enkele hoogbegaafde aan alle kenmerken. Dit is ook vaak het geval bij diverse psychische stoornissen (DSM) en daar gaat dan meestal op dat wanneer men een bijvoorbeeld zeven van de tien kenmerken voldoet, de diagnose positief is. Wanneer u zich kunt herkennen in een groot aantal van de hier onder beschreven kenmerken dan is de kans groot dat u ook hoogbegaafd bent. Het eerste kenmerk is toch wel een vrij hoog IQ en wanneer u dat (globaal) wilt testen kun u hiervoor de online test van Vereniging Mensa Nederland gebruiken. Deze test kunt u hier vinden.

Deze lijst bevat een aantal kenmerken voor hoogbegaafde volwassenen, dit is geen "officiële" lijst maar een lijst die door mijzelf is samengesteld vanuit een aantal lijstjes die circuleren op het Internet:

Ondanks dat niet alle hoogbegaafde mensen hetzelfde zijn, zijn er wel kenmerken die veel voorkomen. Enkele van deze kenmerken zijn vanuit de aanleg aanwezig, andere zijn ontstaan door ervaringen met de omgeving en aangeleerd gedrag. Hoogbegaafde mensen denken bijvoorbeeld vaak sneller dan de gemiddelde mens en maken soms veel gedachtesprongen en springen schijnbaar van de hak op de tak. Dit kan dus ook verward worden met AD(H)D. Ook gaat hoogbegaafdheid vaak samen met hoog gevoeligheid op verschillende vlakken en ook hier is het grote gevaar van zintuiglijke overprikkeling een bekende valkuil. Ook dit kan dus snel verward worden met AD(H)D. Veel hoogbegaafde mensen zijn ook vrij kwetsbaar en als kind worden ze ook vaak gepest. Hierdoor houden ze vaak mensen (emotioneel) op een afstand. Veel hoogbegaafde mensen voelen sterke emoties maar omdat het cognitieve denken zeer sterk is blijft de emotionele ontwikkeling vaak een beetje achter. Hoogbegaafde mensen hebben vaak moeite om gevoel en verstand te verbinden. Veel hoogbegaafde mensen voelden zich als kind al vaak eenzaam omdat de omgeving hen niet als hoogbegaafd herkende.

Hoogbegaafden mensen denken vaak anders dan normaal begaafde mensen, ze denken vaak globaler en met een sterker voorstellingsvermogen en kunnen snel patronen herkennen. Hierdoor zijn ze voor gemiddeld intelligente mensen vaak niet goed te volgen. De kan ook voor problemen zorgen in het reguliere onderwijs. Hoogbegaafden mensen zijn ook vaak vrij autonoom en non-conformistisch en vertonen hierdoor vaak gedrag wat door leerkrachten snel als 'onaangepast gedrag' gezien wordt. Het autonome en drang naar onafhankelijkheid komt vaak voort uit het niet goed om kunnen gaan met niet-democratische autoriteit, en het niet begrepen worden. Vaak hebben hoogbegaafde mensen te hoge verwachtingen van zichzelf maar ook van anderen waardoor ze vaak teleurgesteld zullen zijn zowel in zichzelf als in anderen. Mijn eigen ervaring is dat hoogbegaafde kinderen extreem trouw en loyaal kunnen zijn en ook hevig teleurgesteld kunnen zijn wanneer dit niet altijd wederzijds is. De leerstijl van een hoogbegaafde is vaak onderzoekend en aan leren van gewone rijtjes en dingen in hun hoofd stampen hebben ze vaak een enorme hekel. Ze zijn vaak extreem goed in dingen waar ze interesse in hebben maar soms zelfs ronduit slecht in zaken waarin ze niet geïnteresseerd zijn. Wanneer hoogbegaafdheid niet wordt onderkent kunnen hoogbegaafde kinderen soms de indruk krijgen dat ze dom zijn, angst krijgen om te falen en gaan onderpresteren.

Hoogbegaafden en werk

Als hoogbegaafde loopt men vaak tegen problemen in het werk aan. Veel problemen worden veroorzaakt door de vaak minder ontwikkelde sociale vaardigheden, problemen met niet democratische autoriteit, slecht kunnen omgaan met collega's die in de "rat race" zitten en problemen met werken in een groep. Vaak ziet men veel conflicten met management en autoriteiten vanuit het grote rechtvaardigheidsgevoel van de hoogbegaafde medewerker. Vaak is de hoogbegaafde persoon niet zo goed in het luisteren naar anderen en worden zijn of haar ideeën vaak niet goed begrepen. Vaak doorzien ze listig gedrag van hun collega's niet goed en kunnen ze zich soms ergeren dat dingen veel te langzaam gaan. Omdat ze veel interesses hebben en zich soms ook graag willen bewijzen nemen ze vaak te veel hooi op hun vork. Vaak zijn hoogbegaafde mensen snel afgeleid waardoor ze in een dynamische omgeving slecht gaan presteren.

Hoogbegaafde mensen die zich hier niet van bewust zijn ervaren collega's soms als onkundig en onwillig. Bij een goede benadering kan een hoogbegaafde werknemen zeer goed functioneren, innovatieve ontwikkelingen doen en zeer hoogwaardig werk afleveren maar veel is afhankelijk van de stijl van leidinggeven, de werkomgeving en collega's. Aangezien er dus veel afhankelijkheden zijn komt het vaak voor dat hoogbegaafde mensen zich niet zo gelukkig voelen in hun werksituatie. Aangezien veel hoogbegaafden mensen geneigd zijn rationeel te redeneren zijn ze vaak verbaasd of teleurgesteld wanneer ze ontdekken dat dit niet vanzelf leidt tot een goede aansluiting op het werk. Wanneer ik dit vanuit mijzelf bekijk voel ik ook de behoefte aan een "veilige" werkomgeving waar mensen met respect en vertrouwen met elkaar omgaan. In een omgeving waar veel "politiek" heerst kan ik zelf ook niet goed functioneren en raak ik gedemotiveerd.

Eigen ervaring met hoogbegaafdheid

Wanneer ik naar mijn eigen ontwikkeling kijk was ik op de lagere school ook het buitenbeentje. Ik had geen belangstelling voor sport, vechten, stoeien en typisch jongensgedrag maar was zeer leergierig en had al jong belangstelling voor alles. Ik was heel creatief, speelde graag alleen en ik verslond boeken over hoe en wat van techniek, elektronica, de aarde, biologie. Ik wilde al vrij jong "uitvinder" worden. Op school was ik een matige leerling en achteraf begrijp ik dat ik moeite had met ondemocratische autoriteit die in mijn jeugd nog heel gewoon was en dat ik dingen moest en wilde "begrijpen" in plaats van domweg uit het hoofd leren. Dit was helemaal moeilijk wanneer het vak mij niet zo interesseerde en er zoveel andere dingen veel interessanter waren. Ik had wel vriendjes en vriendinnetjes maar hoorde er nooit echt bij en werd ook wel vaak gepest op school.

Tot de eerste klas middelbare school deed ik echt mijn best om bij de groep te horen en geaccepteerd te worden, daarna besloot ik dat ik mijzelf wilde zijn en ging ik mijn eigen gang en accepteerde ik dat ik anders was. Ik probeerde ook de logica te vinden in psychologie en menselijk gedrag en begon ook hier veel over te lezen. Mijn schoolprestaties waren middelmatig, voor vakken die ik leuk vond haalde ik negens en voor vakken die ik niet zo leuk vond een matige vijf of zes. Ik slaagde met een wiskunde, natuurkunde en scheikunde pakket en ging naar de MTS. Ondertussen vond ik in mijn muziek wel waardering en acceptatie en toen ik achttien jaar oud was, greep ik de kans om van school te gaan en beroepsmusicus te worden, met twee handen aan. Ook ging ik op mijzelf wonen en ben ik zeer vaak op mijn neus gevallen, omdat ik eigenwijs was en mijn sociale vaardigheden veel te wensen over lieten, waardoor ik niet echt aansluiting vond bij een groep. Mijn vrienden en vriendinnen waren ook vaak mensen die niet helemaal "gewoon" waren.

Pas toen ik vierentwintig was en wilde stoppen als beroepsmusicus, deed ik een zogenaamde beroepskeuze test waarbij een intelligentie test ook een onderdeel was. Toen bleek dat ik een vrij hoog intelligentieniveau had maar wel op wisselende gebieden. Het was in ieder geval genoeg om een ICT opleiding te mogen volgen (wat toen al jaren mijn hobby was) en toen mijn gemiddelde cijfers tussen de negen en de tien lagen en mijn examen cijfers allemaal boven de negen lagen begon mij toch iets te dagen. Ik was blijkbaar ergens heel goed in en sindsdien heb ik ook een boeiende innovatieve ICT carrière achter de rug die mij in ieder geval financieel altijd redelijk onafhankelijk gemaakt heeft zodat ik mijzelf ook op andere gebieden kon ontwikkelen.

Mijn belangstelling voor psychologie en menselijk gedrag is ook altijd gebleven, maar puur vanuit theorie is dat geen garantie voor succes. Later kreeg ik ook veel belangstelling voor het spirituele en door veel levenservaring, veel falen en succes en veel zelfinzicht heb ik veel geleerd over mijzelf en mensen om mij heen. Desondanks blijf ik redelijk autonoom en non-conformistisch en mijn eigen eigenwijze weg te gaan en mij desondanks wel voldoende aan te passen om sociaal geaccepteerd te worden. Ik heb mijn weg gevonden en voel mijzelf meestal een gelukkig, optimistisch, vriendelijk en sociaal persoon die vaak toch net even anders is dan de rest. Dat ik hoogbegaafd ben met waarschijnlijk ook een disharmonisch profiel is mijzelf wel duidelijk, er over praten zien veel mensen toch helaas als opscheppen en zelfverheerlijking terwijl ik het zelf als handicap heb ervaren.

Pas na de ervaringen en problemen die ik bij mijn eigen kinderen zag, realiseer ik me dat hoogbegaafdheid ook erfelijk is en ben ik zelf ook weer op zelfonderzoek uitgegegaan om mijn kinderen en de situatie waarin ze zich bevinden beter te kunnen begrijpen. Ook ben ik me meer in deze matarie gaan verdiepen waarbij ik ook voor mijzelf nog enkele belangrijke dingen geleerd heb die ik weer kan doorgeven aan mijn kinderen.

P/V kloof en valkuilen

Bij een IQ test worden zowel het verbale als het performale IQ vastgesteld waarbij verbaal staat voor: woorden, woordbetekenis, redeneren in taal en taalsymbool, redeneren in rekenen, en performaal: praktisch handelen, oplossen van problemen en deelproblemen, bijvoorbeeld wiskunde. Een verbaal / performaal kloof is van invloed vanaf 12 punten verschil. Een verbaal hoog performaal laag (V/P) kloof komt zeven keer vaker voor dan een performaal hoog / verbaal laag kloof (P/V). Door P/V of een V/P kloof zijn beide onderdelen dus niet goed in balans. Helaas kan het gedrag van een dergelijk kind leiden tot de (verkeerde) diagnose ADHD, Asperger of dyslexie terwijl er 'alleen maar' sprake is van een P/V kloof. Wanneer een kind dan ook nog medicatie krijgt voor een autistische gedragsstoornis is het extra triest.

Kinderen en volwassenen met een P/V kloof zijn vaak heel creatieve en snelle denkers en ze denken vaak in concepten en kunnen een oplossing opeens voor zich zien. Het praktisch handelen ligt bij deze kinderen dus op een nog hoger niveau dan het handelen in taal. Kinderen met een P/V kloof hebben vaak problemen in het sociaal contact, omdat deze kinderen sterk het gevoel hebben dat ze het niet lukt over te dragen wat ze precies bedoelen. Dit kan tot diepe gefrustreerdheid en boosheid leiden, maar ook tot clownesk gedrag. Veel van deze kinderen hebben baat bij een creatieve en open onderwijsomgeving, waarin de leerstof niet perse alleen in taal aangeboden wordt maar ook visuele wijze, door voordoen of wanneer er veel voorbeelden en metaforen worden gebruikt. Het kind leert beter door samenhangen te zien in plaats van uit het hoof leren. Veel hoogbegaafde kinderen zijn ook beelddenkers, mijn dochter gaf altijd aan dat ze alles opsloeg als een plaatje en dat haar hoofd ook vol zat met plaatjes die ze op kon roepen. Ik merk zelf dat ik in mijn werk in staat ben om hele complexe systemen in een overzichtelijk plaatje samen te vatten en dat ik ook complexe computersystemen in mijn hoofd als één geheel kan bevatten en doorzien. Ook moet ik dingen doorzien om ze te begrijpen en kan ik slecht dingen gewoon uit mijn hoofd leren.

Maar hoogbegaafdheid met een P/V kloof kent ook de nodige andere valkuilen, omdat de gegevensverweking heel snel gaat is er een grote kans op overprikkeling in een drukke omgeving of een drukke schoolklas. Het hoofd kan dan een beetje op hol slaan en ik moet zelf dan altijd even een rustige plek zoeken om het hoofd weer even rustig te krijgen. Dit word later in het leven wat makkelijker omdat je jezelf beter leert afsluiten. Als kind is het vaak moeilijk om datgene wat voor jouw heel eenvoudig lijkt ook duidelijk te maken aan een ander waardoor er snel frustratie kan ontstaan. Ik heb zelf pas op latere leeftijd ontdekt dat ik ook wel in staan ben om dingen in Jip en Janneke taal begrijpelijk uit te leggen, (zie deze site) maar toch maken mijn collega's graag een grapje dat ik redelijk breedsprakig ben en dingen altijd vrij uitgebreid uitleg. Dit is mijn drang om alles perfect over te brengen en alle details duidelijk te maken. Soms is echter een kort en bondige uitleg gewenst en dan schiet ik wel eens tekort. Gelukkig heb ik daar in mijn meeste werkomgevingen veel begrip voor ervaren.

Hoogbegaafden zijn ook vaak erg creatief en kunnen dingen maken op een geheel andere wijze dan gebruikelijk is. Mijn schriften stonden vroeger altijd vol met kleine tekeningen en droedels, dan was ik namelijk in staat om het beter te onthouden. Ook tekende ik heel erg graag. Dit zelfde gedrag zie ik bij mijn dochter terug, zeker in haar schiften. Op school ziet men dit toch helaas vaak als ongewenst gedrag. Een andere valkuil is een soms extreem rechtvaardigheidsgevoel en het niet snel doorzien van gedrag van andere mensen. Mijn ervaring is dat mensen die hoogbegaafd zijn vaak in sociaal opzicht enigszins naïef zijn. Dit kan tot problemen leiden zeker in gedrag binnen een groep of met mensen met minder goede bedoelingen. Mijn ervaring is ook dat ze negatief gedrag van anderen ook niet snel doorzien waardoor ze vaker dan andere mensen / kinderen last hebben van manipulerend gedrag en pest gedrag. Veel hoogbegaafde mensen vallen meer dan eens in dezelfde valkuilen. Soms voelen kinderen ook de behoefte om zich even terug te trekken en ook dat kan verkeerd begrepen worden. Zo werd mijn dochter wel eens voor straf op de gang gezet om daar te werken en dat vond ze fijn want dan kon ze ongestoord verder werken.

Vaak wordt het gedrag van een hoogbegaafde met of zonder P/V kloof niet goed begrepen en vinden sommige mensen hen maar raar of vreemd. Of op zijn minst is er volgens hen sprake van een gedragsstoornis. Ik heb zelf in mijn jeugd ook veel onbegrip ervaren en dit zie ik ook bij mijn kinderen weer terug. Terwijl een beetje uitleg over hoogbegaafdheid en het gedrag wat daarbij hoort voor zoveel meer begrip kan zorgen waardoor de hoogbegaafde zich veel meer veilig en geaccepteerd kan voelen. Hoogbegaafdheid is niet alleen maar heel slim zijn maar kan juist door de sociaal emotionele problemen leiden tot onderpresteren door verveling of de behoefte om toch geaccepteerd te worden.

Hoogbegaafde kinderen, kinderen die anders zijn!

Vooraf wil ik graag eerst definiëren wat hoogbegaafdheid eigenlijk is. De term hoogbegaafd wordt gebruikt om aan te geven dat iemand opvallende vermogens of vaardigheden heeft en dat gaat op voor zowel kinderen als volwassenen. Als maat voor hoogbegaafdheid wordt vaak het IQ genomen en men spreekt meestal van hoogbegaafdheid bij een IQ vanaf 130 of 136 afhankelijk van de soort test. Daarnaast zijn er nog een aantal andere kenmerken voor mensen die hoogbegaafd zijn. Op Wikipedia vond iks het volgende lijstje van Prof. dr. Franz Mönks, oprichter van het Centrum voor Begaafdheidsonderzoek in Nijmegen en Antwerpen. Hij noemt voor hoogbegaafde kinderen onder meer de volgende kenmerken: grote nieuwsgierigheid en leergierigheid; veel energie; zich met meerdere taken tegelijk bezig kunnen houden; buitengewoon goed geheugen; breed scala van interesses; bijzonder gevoel voor humor; hoge mate van empathie en betrokkenheid; denken in veel gevallen al op buitengewoon jonge leeftijd (bijvoorbeeld drie jaar oud) al na over de zin van het leven; het veel lezen en verzamelen van informatie; veel feitenkennis en grote algemene ontwikkeling en opvallend taalgebruik.

Sommige hoogbegaafde mensen zijn ook hoogsensitief, zij nemen dan bijvoorbeeld bepaalde (subtiele) nuances waar in de lichaamstaal van andere mensen maar ook kunnen ze zeer gevoelig zijn voor bepaalde textielsoorten, licht en / of geluiden. Het kind kan vaak snel overprikkeld raken en dit kan het dagelijks functioneren van een hoogbegaafde kind soms belemmeren. Ook kan dit gedrag totaal verkeerd opgevat en verkeerd begrepen worden wat tot grote frustratie bij kind en ouders kan leiden.

Kenmerken hoogbegaafdheid kinderen

Deze lijst bevat een aantal kenmerken voor hoogbegaafde kinderen, dit is geen "officiële" lijst maar een lijst die door mijzelf is samengesteld vanuit een aantal lijstjes die circuleren op het Internet:

Hoogbegaafde kinderen zien zichzelf in eerste instantie vaak niet als anders dan de rest en begrijpen daardoor niet waarom anderen hen soms wel als anders zien. Vaak zullen volwassenen ook het hoogbegaafde in het kind ook niet herkennen waardoor omgang met andere kinderen en leraren soms moeilijk gaat en als probleemgedrag gezien worden. Hoogbegaafde kinderen willen vaak toch graag bij de groep horen en zullen zich soms proberen te conformeren aan de groep, proberen de groep in hun richting te veranderen, geheel zelfstandig hun eigen weg te gaan of proberen een nieuwe kleine groep te vinden die beter bij hen past. Zeker op de peuterspeelzalen en eerste twee groepen van de basisschool kan hoogbegaafdheid vaak niet goed herkent worden. Een groot gevaar voor hoogbegaafde kinderen is dat ze gaan onderpresteren door gebrek aan uitdaging / motivatie of te veel aandacht gaat naar de sociaal emotionele problemen die hoogbegaafde kinderen vaak ervaren. Soms proberen kinderen zelfs hun hoogbegaafdheid te verbergen door minder te presteren en er zo meer "bij te horen" en geaccepteerd te worden. Ook hebben hoogbegaafde kinderen vaak problemen met zogenaamde asynchrone ontwikkeling, dit wil zeggen dat de ontwikkeling niet gelijkmatig verloopt. Bij hoogbegaafde kinderen kan ontwikkeling op één gebied erg voorliggen terwijl het op een ander gebied normaal is of zelfs achterblijft. Het gedrag van hoogbegaafden kan ook snel verward worden met gedrag dat bij autisme en AD(H)D hoort waardoor een misdiagnose van hoogbegaafdheid ook op de loer ligt. Het is dan ook belangrijk dat ouders van een hoogbegaafd kind zich goed laten informeren over hoogbegaafdheid en de problemen en mogelijkheden van hun kind.

De keerzijde van een diagnose

Voor zover ik zelf onderzocht heb zijn de meeste psychologische testen voor jonge kinderen zeer onbetrouwbaar. De meeste (verstandige) psychiaters zullen dan ook geen eenduidige conclusie trekken maar voorzichtig aangeven dat er mogelijk sprake kan zijn van een bepaalde stoornis. Helaas is dit voor de meeste mensen (ook scholen maken deze fout) voldoende om een diagnose absoluut tot waarheid te promoveren. Het kind kan gelabeld worden en er kan een protocol met financiële vergoedingen en medicatie gestart worden. Ik las ergens in een recent onderzoek dat een groot deel van de kinderen in het psychiatrische circuit zeer onterecht tot dit circuit veroordeeld zijn en dat dit vaak ook grote gevolgen heeft voor de ontwikkeling van dit kind. Ook speelt de farmaceutische industrie hier een rol, men heeft ondertussen voor elke psychische stoornis of afwijking wel een medicijn, helaas zijn de gevolgen op langere termijn niet duidelijk en steeds meer psychiaters beginnen hier hun vraagtekens bij te stellen. Er is nauwelijks onderzoek mogelijk naar de gevolgen van dit soort zware medicijnen, die vaak zelfs onder de Opiumwet vallen, op het zich nog volop ontwikkelende kinderbrein. Dit lijkt op een tijdbom waarvan we over een tiental jaren de gevolgen pas zullen zien.

Nog een groot gevaar dat ik zelf constateer is dat veel kinderen uiteindelijk gaan voldoen aan de (vaak onterechte) diagnose die ze gekregen hebben. Dit heet halo-effect in de psychologie. Mensen hebben de neiging om meerdere, nog niet geconstateerde kenmerken die ook horen bij een bepaalde psychische stoornis, ook toe te passen op iemand wanneer een paar kenmerken wel duidelijk zijn. Wanneer iemand dus bepaalde gedrag vertoont dat bij een bepaalde psychische stoornis past, dan zijn de andere eigenschappen die bij deze stoornis horen ook snel op iemand te "plakken". Elke gedrag is namelijk op zeer verschillende wijze te interpreteren en kan vaak net zo geïnterpreteerd worden als men zelf wil. Een voorlopige diagnose kan de vooringenomenheid bij een conclusie erg versterken waardoor het een soort "zelf vervullende profetie" gaat worden. Wanneer men kinderen aangeeft wat er zogenaamd mis is met ze en ook zo met ze omgaat, zullen ze zich hier ook naar gaan gedragen waardoor uiteindelijk het kind zal gaan voldoen aan zijn diagnose. Dit is helaas de omgekeerde wereld en in mijn ogen een groot gevaar van het op jonge leeftijd psychisch labelen van kinderen.

Wanneer we hier nog een toevoegen dat veel scholen financieel gebaat zijn bij kinderen met een psychische stoornis in het autistische spectrum, dan is de belangenverstrengeling wel duidelijk zichtbaar. Nederland is wereldwijd het land met de meeste kinderen met autistische stoornissen ter WERELD en dan hebben we het over gemiddeld vijf keer zoveel. Volgens mijn visie zijn veel van deze kinderen onterecht "veroordeeld" tot psychiatrische hulpverlening en medicatie. Dit toont in mijn ogen het belang aan van goed kijken naar alle mogelijkheden en voor zowel ouders als scholen met een open en onbevooroordeelde blik te blijven kijken naar "het belang van het kind!".

Hoogbegaafd met een disharmonisch ontwikkelingsprofiel.

Een bijzondere vorm van hoogbegaafdheid is een hoogbegaafdheid met een disharmonisch ontwikkelingsprofiel wat men ook wel de verbaal / performaal kloof noemt. Bij een intelligentietest meet men zowel het verbale IQ maar ook het performale IQ. Het verbale IQ is een meting van alles wat betrekking heeft op woordenschat en taalgevoel en het performale IQ is een meting van hoe men praktisch omgaat met de kennis. Motorische vaardigheden spelen hierbij een rol maar ook een aantal inzichten, zoals bijvoorbeeld het ruimtelijk inzicht. Een disharmonisch ontwikkelingsprofiel betekent een verschil in verbale prestaties tegenover performale prestaties of andersom. Wanneer dit verschil 15 punten of meer is dan is er dus sprake van een redelijk verschil. Een wetenschappelijke onderbouwing voor de term verbaal / performaal kloof en alle problemen die hier aan gekoppeld worden is er helaas nog niet. Wel zijn een groot aantal van de kenmerkende problemen van deze kinderen in kaart gebracht en worden er gelukkig ervaringen uitgewisseld.

Hoogbegaafde kinderen met een disharmonisch ontwikkelingsprofiel zijn vaak ook beelddenkers. Dit is denken in beelden en gebeurtenissen en het kan worden omschreven als ruimtelijk denken. Beelddenkers ordenen hun wereld bij voorkeur met niet-talige middelen. Zij slaan alles op in de vorm van beelden van situaties en gebeurtenissen, onze dochter zegt vaak: "ik heb allemaal plaatjes in mijn hoofd en als ik iets wil weten dan zoek ik het plaatje erbij". Een voordeel dat beelddenkers hebben is dat ze complexe situaties in één oogopslag overzien omdat het is een hele vlugge manier van denken is. Een nadeel is dat een beeldendenker datgene wat zij overzien, niet altijd snel en makkelijk in taal kunnen omzetten. Maar beelddenkers hebben vaak moeite met seriele informatie. Seriele informatie bestaat uit achtereenvolgende gegevens, waarbij volgorde en tempo essentieel zijn. Het opnemen en verwerken van dit soort informatie verloopt vaak traag en onnauwkeurig en dit laatste kan in ons gangbare onderwijs systeem tot problemen leiden. Vaak is het probleem: "jij onderwijst in de vorm van taal en ik denk in beelden!".

Informatie over en voor hoogbegaafde kinderen en hun ouders.


digischool.nl

De Digitale School is een stichting die tot doel heeft alternatieve leerwegen aan te bieden aan leerlingen. Tevens ondersteunt zij leraren die deze leerwegen willen ontwikkelen en gebruiken. Daartoe heeft de stichting een educatieve website ontwikkeld die wordt onderhouden door ongeveer 35 docenten uit het primair en het voortgezet onderwijs uit heel Nederland. In Vaklokalen bieden deze docenten gratis digitaal lesmateriaal aan. Via Vakcommunities wordt docenten een platform geboden waar zij nieuws en ondersteuning kunnen vinden en waar zij materiaal kunnen uitwisselen. Deze Vakcommunities komen tot stand in samenwerking met Kennisnet. Naast de website, draagt De Digitale School haar onderwijsvisie uit door middel van presentaties en workshops voor scholen en instellingen en ontwikkelt zij applicaties voor het onderwijs, zoals WRTS, klikbrief en Memoryspelen.

digischool.nl


Centrum voor Begaafdheidsonderzoek

Het CBO is één van de internationale expertisecentra op het gebied van hoogbegaafdheid. Vanuit een wetenschappelijke benadering leveren wij een bijdrage aan professionalisering van onderwijsveld en hulpverlening ten behoeve van hoogbegaafde kinderen. Het CBO stelt zich ten doel door middel van wetenschappelijk onderzoek naar hoogbegaafdheid bij te dragen aan een optimale ontwikkeling van hoogbegaafde kinderen en (jong-) volwassenen. Speerpunten van het onderzoek zijn gedrag en leren van hoogbegaafden, thuis en op school. Het CBO wil niet alleen theoretisch en empirisch onderzoek naar hoogbegaafdheid uitvoeren, maar er ook toe bijdragen dat begeleiding van begaafde kinderen en adolescenten gerealiseerd wordt. CBO-mederwerkers bieden ouders en leerkrachten informatie, workshops en cursussen over bijzondere leer- en ontwikkelingsbehoeften van hoogbegaafde kinderen. Daarnaast streeft het CBO naar (onderwijs)beleid waarbinnen structurele differentiatie is geborgd in opvoeding en onderwijs van hoogbegaafde leerlingen.

Centrum voor Begaafdheidsonderzoek


Oudervereniging Pharos

Pharos is een oudervereniging van en voor ouders van hoogbegaafde kinderen. Met ongeveer 1700 leden is Pharos de grootste landelijke vereniging van ouders van hoogbegaafde kinderen. Pharos wil bereiken dat de Nederlandse samenleving in het algemeen en ouders in het bijzonder hoogbegaafde kinderen herkennen, erkennen en accepteren, en op een positieve manier met hen omgaan. De bestaansgrond van Pharos is echter mede gelegen in het feit dat kinderen door onbekendheid en onbegrip (soms) ernstig in de knel (kunnen) komen. Daarom verspreidt Pharos informatie over hoogbegaafdheid en behartigt de vereniging de collectieve belangen van ouders en kinderen bij overheid, onderwijs en hulpverleners. Binnen de vereniging helpen ouders elkaar door het uitwisselen van ervaringen en het organiseren van bijeenkomsten voor ouders en kinderen.

De website van Pharos


Hoogbegaafd en een leerstoornis

Leerproblemen en -stoornissen komen ook voor bij meer- en hoogbegaafde kinderen. Deze leerlingen hebben vaak een disharmonisch intelligentieprofiel met uitgesproken sterktes en zwaktes. De schommelingen in sterke en zwakke schoolse resultaten zijn groot en moeilijk te begrijpen. Eureka!, Kenniscentrum meer- en hoogbegaafdheid INOS streeft naar passend onderwijs voor hoogbegaafde leerlingen van groep 1 tot en met 8 van de basisschool. Eureka! begeleidt de signalering en diagnosticering van hoogbegaafde leerlingen en voldoet met haar verrijkingsklassen aan de basisbehoefte van deze leerlingen om in contact te komen met ontwikkelingsgelijken. Daarnaast beschikt Eureka! over een online kenniscentrum voor scholen en ouders, waar voorlichting wordt gegeven over een verscheidenheid aan aspecten van hoogbegaafdheid op school en thuis (http://eureka.inos.nl). Tenslotte biedt Eureka! de basisscholen van INOS middels Eureka!Mobiel en Kleuterbegeleiding ondersteuning en begeleiding bij het vormgeven van passend onderwijs aan hoogbegaafde leerlingen en kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong in de groep.

Website van Eureka!


Ik leer anders

Leerproblemen praktisch en snel aanpakken met de training ‘Ik leer anders’. Een grote groep ondergewaardeerde leerlingen heeft juist een bijzondere gave: het zijn beelddenkers! Zij denken niet in woorden, maar in beelden. Daarom wordt het lesmateriaal niet begrepen en onthouden. Vaak hebben beelddenkers een leerachterstand of denkt men aan dyslexie. Bijles helpt niet of nauwelijks omdat er dan nog meer schoolwerk op ‘foute’ wijze wordt aangeboden. De training ‘Ik leer anders’ vertaalt de lesstof naar jouw manier van denken.

Website van Ik leer anders

Boeken over hoogbegaafdheid.

Dit zijn de boeken die (ondermeer) gebruikt zijn voor bovenstaande artikelen.

boekboek bestellenHoogbegaafd Als je kind (g)een Einstein is. Hét basisboek over hoogbegaafdheid in een volledig geactualiseerde editie. Vijf jaar na de publicatie van Hoogbegaafd brengt expert Tessa Kieboom een volledig geactualiseerde uitgave, aangepast aan de recentste wetenschappelijke stand van zaken, met nieuwe inzichten en achtergronden. Hoogbegaafdheid is géén luxeprobleem! Vaak zijn deze kinderen juist erg kwetsbaar en hebben ze een grote nood aan begrip en een aangepaste begeleiding, zowel op school als thuis. Dit basisboek geeft een antwoord op veelgestelde vragen als: wat is hoogbegaafdheid precies? Hoe wordt de diagnose gesteld? Wat zijn de gevolgen van hoogbegaafdheid? Hoe ga je het beste om met hoogbegaafde kinderen? 'Een boek met veel praktijkvoorbeelden. Een prima hulp bij het opvoeden en begeleiden van hoogbegaafde kinderen en jongeren.'

boekboek bestellenWij zijn ons brein - van baarmoeder tot AlzheimerHet verhaal van je leven is het verhaal van je brein. Dick Swaab volgt de mens,en dan vooral zijn hersenen, vanaf de conceptie tot en met de dood. Alles komt voorbij in Wij zijn ons brein: puberteit, seksualiteit, anorexia, alzheimer, medicatie, criminaliteit, geloof, hersenbeschadiging, psychische problemen en bijnadoodervaringen. Na lezing van dit boek zul je beter begrijpen waarom je bent wie je bent. De auteur, hersenonderzoeker, publiceert regelmatig in diverse kranten en tijdschriften. In de jaren zeventig kwam hij in het nieuws door zijn destijds hevig omstreden onderzoek naar hersenverschillen tussen de seksen, en tussen homo- en heteroseksuelen. Swaab is er nog altijd van overtuigd dat de basis voor menselijk gedrag in de eerste plaats in de hersenen gelegen is, maar inmiddels is dat, dankzij geavanceerd neurobiologisch onderzoek, geen taboe meer. Dit onderzoek vormt de basis voor het beeld dat dit boek geeft van de werking van de hersenen. Er komt een breed scala aan onderwerpen aan de orde, zoals seksuele differentiatie, puberteit, veroudering, Alzheimer en geheugen, maar ook zaken als moreel gedrag, spiritualiteit en religie. Natuurlijk is er ook aandacht voor stoornissen, ziekten en therapieën. Een veelomvattend boek waarin een serieus geïnteresseerd algemeen publiek antwoord kan vinden op veelgestelde hersenvragen, terwijl het boek, dat een uitvoerig register (maar geen literatuuropgave) bevat, ook voor professioneel geïnteresseerden een basis biedt om hun kennis te actualiseren en uit te breiden.

boekboek bestellenHoogbegaafd, nou en? Ontdek-boek over hoogbegaafdheid. Wat is dat nu precies, hoogbegaafd zijn? Wanneer ben je dan hoogbegaafd? En moet je daar dan iets mee, met dat hoogbegaafd? Dit boek geeft antwoorden op deze en nog veel meer vragen over hoogbegaafdheid. En vooral over hoe dat nu voor jou voelt, zeker als je de uitzondering in de klas of je omgeving bent. Want soms kan het best lastig zijn dat je hoogbegaafd bent. Soms ook leuk. In ieder geval ben je in een aantal opzichten gewoon anders dan andere, 'gemiddeld' begaafde kinderen. Dat 'anders zijn' ervaar je misschien wel elke dag. Als ervaren adviseur en therapeut van hoogbegaafde kinderen verheldert Lammers van Toorenburg, theoretisch en praktisch, hoe hoogbegaafde kinderen de wereld om zich heen kunnen ervaren. Daarbij spreekt ze de kinderen persoonlijk aan en gebruikt hun eigen taal. Alle tot nu toe verschenen literatuur over hoogbegaafdheid is geschreven over hen, niet voor hen. Terwijl zij er wel elk moment van hun leven mee te maken hebben. Specifieke onderwerpen die besproken worden zijn: je 'anders' of eenzaam voelen, onderpresteren, verveling op school, pesten, aanpassen, leerstijlen. Ze laat zien hoe deze problemen kunnen ontstaan en reikt volop manieren aan om daar mee om te gaan. Voor kinderen van 5 tot 99 jaar!

boekboek bestellenHartstikke hoogbegaafd! Praktische gids voor kinderen en ouders. Hartstikke Hoogbegaafd! is een positief boek, waarin moeder en dochter hun (wetenschappelijke) kennis en ervaringen delen met hoogbegaafde kinderen en hun ouders. De teksten zijn toegankelijk geschreven van ouder tot ouder en van kind tot kind en doorspekt met herkenbare voorbeelden. Dit boek daagt daarom uit om samen de belangrijkste thema's rond hoogbegaafdheid te verkennen. Wat we graag willen bereiken? Dat ouders 'hoogbegaafde' opvoeders worden, met gelukkige kinderen die het beste uit hun bijzondere talenten halen. Want: hartstikke hoogbegaafd is hartstikke leuk! Drs. Floor Raeijmaekers is Specialist in Gifted Education (ECHA*) en heeft zowel persoonlijk, praktisch als theoretisch ruime ervaring met het onderwerp hoogbegaafdheid. Floor is eigenaar van Het TalentenLab en verzorgt workshops, adviseert scholen en begeleidt hoogbegaafde kinderen. Daarnaast werkt zij voor verschillende landelijke organisaties als specialist hoogbegaafdheid en deelt ze haar kennis graag via artikelen en de social media. Loes van der List is 14 jaar en hoogbegaafd. Dat weet ze sinds ze als zevenjarig meisje in groep 4 zat. Inmiddels zit Loes in de tweede klas van de middelbare school. Ze houdt van dansen en muziek en gaat graag naar feestjes met haar vrienden en vriendinnen. Loes speelt piano in verschillende bandjes. Ook tekent ze graag en droomt ze van de kunstacademie.

boekboek bestellenDe hoogbegaafdheid survivalgids In deze survivalgids uit de serie 'Lach en leer' wordt op genuanceerde wijze aandacht besteed aan hoogbegaafheid. De insteek is: kinderen leren zélf over hun bijzondere gave, de sterke en zwakke kanten inzien, ook de humor ervan inzien en ze krijgen vele tips en voorbeelden (o.a. van andere kinderen) over hoe om te gaan met de intellectuele en emotionele aspecten van hoogbegaafdheid. Zij zijn vaak erg gevoelig, ongeremd nieuwsgierig, faalangstig (als gevolg van hoge verwachtingen van andere kinderen, ouders, zijzelf), gefixeerd op het waarom-waardoor-hoe van dingen. Ze moeten vaak stress-situaties doorstaan. De verbindende gedachte in dit aansprekende boekje is: zelf, maar ook samen met anderen, leren je bewust te worden van wat hoogbegaafdheid met je doet als kind, je ervan bewust worden dat je mag zijn zoals je bent en dat hoogbegaafdheid (met name in onderwijssituaties) vraagt om vraagstukken die met begrip mogen worden opgelost, om vervolgens beter zelf je leergedrag te kunnen sturen. Met eenvoudige cartoonachtige illustraties (oranje steunkleur), praktijkervaringen van kinderen, onderzoeksvragen, (web)adressen en tips. Ongewijzigde heruitgave. Aanbevolen voor hoogbegaafde kinderen en hun begeleiders.


Reacties op het onderwerp: Hoogbegaafd


09 - Denkwerk »  -  Hoogbegaafd »
2016-01-21 02:02:00
Hier kunt u reageren op de onderwerpen op de pagina over hoogbegaafdheid.
Reactie van een bezoeker van de site!
Reacties op de pagina: Hoogbegaafd
Er zijn: 3 reacties!
2016-01-21 02:02:00
Zo herkenbaar!
Hoe vaak het me niet gebeurt, dat ik moe van frustratie en onbegrip ben... Of simpelweg tijdens mijn verhaal ineens opmerk, dat ik latijn lijk te spreken voor de ander... Dingen en emoties voorvoel, hetgeen als aanname wordt gelabeld: oftewel de muur van onbegrip waar ik eerst weer mee the dealen krijg. Ik wordt er gek van om steeds weer overtuigend te zijn, niks zeggen is rustgevender. Waarom stress opzoeken?
Of dat mensen zich ongemakkelijk gaan voelen, doordat ze me niet kunnen volgen. Waardoor ik heb meegemaakt, dat ze me gingen wegpesten. Maar ja, je komt schijnbaar zodanig over dat je dat allemaal wel alleen aankan in de ogen van diegenen die bij machte zijn om het pesten the stoppen. Of zij zeiden achteraf dat ze bij zichzelf dachten: " Ach, zo erg zal het toch niet zijn..."
Hoogbegaafd zijn is leuk als je met gelijkgestemden bent. Dan kun je jezelf zijn.
En val je niet uit de toon....Hoef je niet moeilijker te denken dan strikt noodzakelijk.
Als ik iets uitdruk in 1 woord, is dat voor mij makkelijker on bondig over te komen. Bovendien komt dat woord als eerste in mij op.
Echter, dan stuit ik geregeld in mijn werk op de kritiek van wat bedoel je. Dus moet ik in mijn hoofd als het ware de Dikke van Dale open slaan. Om hieruit een vertaalslag te halen.
Het wordt dan, voor mij althans, een uitdaging om dan ook nog kort en krachtig te formuleren.

Tot slot het punt over niet weten waar te beginnen, want er zijn zoveel mogelijkheden.
Wat hoorde ik als reden van afwijzing afwijzing na sollicitatie? Ik kwam onbetrouwbaar over. Het feit dat nieuwe informatie mij het gegeven antwoord deed heroverwegen dan wel dat ik dezelfde situatie vanuit meerdere perspectieven wilde belichten, was negatief ingekleurd.
Tja...Een glazen bol zou vast geholpen hebben dan...
Reactie van een bezoeker van de site!
2016-07-01 21:06:00
Erg herkenbaar.Verhaal klopt ook voor mij.Ik had een cito score van 550. Zegt niet zoveel. Op de lagere school was ik na klas 4 verveeld naar buiten aan het kijken. Doch dit werd toen niet herkend. Schooladvies Gymnasium natuurlijk. Mijn vader was zeer dominant en vond mavo goed genoeg. Resultaat naar Havo Atheneum gegaan. Bij wiskunde vond ik de formules zelf overnieuw uit. Zo ook bij natuur en scheikunde. Ik leerde toen ik 18 jaar mijn huidige vrouw kennen. Moest gaan werken omdat ik wilde samenwonen en geen stufi kreeg. Daarna avondopleiding gedaan. Boekhouden in 3 maand.Normaal 1 1/2 jaar. Bij justitie gewerkt in leidingevende banen. Na ontslag. Test bij arbeidsbureau gedaan. De maatschappelijk werkster zei. Qua intelligentie had je nu 2 universitaire Opleidingen gedaan moeten hebben. Iq lag rond de 150. 10 Jaar geleden getest op meer als 140 moeilijk meetbaar zeiden ze. Kan ook best 160 zijn. Denk het wel. Ik praat redeneer en denk erg snel. Er zijn weinig mensen die mij kunnen volgen! Erg irri zeg maar. Later nog HBO + en master gedaan. Ik heb in veel leidingevende banen gewerkt zowel overheid als bedrijfsleven. Maar geloof mij ik heb een hoogbegaafde zoon en 2 normalen zeg maar en een lager begaafde dochter. Nu weet ik dat hoogbegaafdheid en laagbegaafd (slecht lerend zeg maar) beide erg veel problemen op kan leveren. Vroeger had ik beter begeleid moeten worden. Ik ben ook erg blij dat nu hoogbegaafden meer aandacht krijgen. Hoogbegaafdheid is niet altijd prettig zeg maar. Maar goed ik heb nu een leuk leven. Doe leuke dingen. Je leeft maar een keer.
Bedankt voor dit artikel. Mvg Kris L
Reactie van een bezoeker van de site!
2016-12-29 22:11:00
Ook met een term als hoogbegaafdheid moeten we voorzichtig omspringen! Ik heb zelf zonder enig huiswerk te maken gymnasium gedaan. Kan dus niet al te dom zijn (IQ test - die ook echt niet al te betrouwbaar zijn, want oefening baart kunst en interesses ook!!!!- gaf aan 150) ...toch zou ik mezelf niet als hoogbegaafd bestempelen, ondanks dat ik alle aspecten hier op de site wel degelijk herken. Er zijn verschillende vormen van intelligentie. Psychologische structuren en onderlinge conflicten voel ik goed aan (ben dan ook een vrouw..;).). Alleen de uitleg ervan is misschien niet altijd de juiste. Aangezien mensen toch altijd in eerste instantie vanuit zichzelf redeneren en ik ook heel principieel ben, met een sterk gevoel voor rechtvaardigheid en een hekel aan autoriteit die niet op inzicht en menselijkheid baseert.

Iedereen is anders! Denken in hokjes kan misschien voor wat meer begrip en aansluiting bij lijkenden (let wel: niet gelijken) zorgen, maar daar houdt het dan ook echt op! En als je enig zelfvertrouwen hebt, hoef je ook niet met termen als hoogbegaafdheid te gaan lopen. Je bent meer dan bovengemiddeld intelligent op bepaalde gebieden. Er zijn anderen (misschien wel de 'autisten'...hihi) die jou zeker verslaan op andere.

Zo is mijn vriend bijvoorbeeld ook een apart geval: IT'er, met brede interesses, verschillende talenten, maar compleet geen inzicht in emoties van anderen. Echter heel erg lief en zorgzaam en een sterk gevoel voor rechtvaardigheid.

Idd kan een karakter en kwaliteiten (die trouwens ook niet helemaal vaststaat-hersenonderzoek laat zien dat veranderen wel dergelijk mogelijk is!)voor problemen zorgen binnen je omgeving en de maatschappij. Het vergt aardig wat kennis en inzicht in je kind om hem/haar te helpen in zijn levensweg. En een hele boel geluk! Dat de ouders bij het kind passen, dat het kind de juiste weg vindt, dat je tegen het juiste begrip en de juiste steun in je omgeving aanloopt, etc... Maar vooral ook zelfkennis en vrede met jezelf, de wereld en je bewandelde pad. En zelfdiscipline op het juiste moment. Succes allemaal!!!
Reactie van een bezoeker van de site!
Reageren!


Forum vragen over: 07 - Kinderen  : Hoogbegaafde kinderen

Vraag of reactieReactiesDatum en tijd
Ik heb een disharmonisch IQ en ik vraag me af hoe groot deze discrepantie effectief is.(1 )2014-11-28 14:22:00

Last update: 13-03-2019

Disclaimer: Hoewel de heer Pragt de informatie beschikbaar op deze site met grote zorg samenstelt, sluit hij alle aansprakelijkheid uit met betrekking tot de informatie die via deze site wordt aangeboden. Op de artikelen van de heer Pragt rust auteursrecht, overname van tekst en afbeeldingen is uitsluitend toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming. Voor vragen hierover kunt u contact opnemen met: (email: mail@heinpragt.com). Heinpragt.com is ingeschreven bij de KvK onder nummer: 73839426.  Lees hier de privacyverklaring van deze site. Voor informatie over adverteren op deze site kunt u contact opnemen met: (email: mail@heinpragt.com).