Denken over denken pagina.

Op deze pagina ga ik niet zozeer in op de fysieke werking van de hersenen maar probeer ik een beschrijving te geven van de verschillende manieren van denken zoals natuurlijke denken, logisch denken, wiskundig denken en in het bijzonder lateraal denken. Ook ga ik nader in op een aantal grote denkers en wat zij ons kunnen leren over het denkproces. Vriendelijke groet, Hein Pragt

Verandering voorkom je niet door je ertegen te verzetten.

Verschillende soorten van denken.

(C) 2003 Hein Pragt

Natuurlijke denken.

Dit zouden we ook het rauwe, eenvoudige of primitieve denken kunnen noemen. Natuurlijk denken lijkt veel op het denken in extremen, cliche's en vooroordelen. Een waarneming heeft een vooraf bepaald gevolg. Het is denken in zeer rechte korte lijnen van oorzaak naar gevolg. Ook is het erg gevoelig voor herhalingen, iets lijkt meer juist als het meerdere keren gebeurt.

Het natuurlijke denken is ook vatbaar voor dominantie in waarnemingen, een felle kleur maakt iets bijvoorbeeld meer belangrijk, en het mist ook het gevoel voor proportie. Als één Duitser toevallig dronken en vervelend is, zal het natuurlijke denken vaak tot de conclusie komen dat alle Duitsers dronkenlappen zijn. Wanneer één puber rebels is, zijn alle pubers rebels. Als bepaalde patronen zich gevormd hebben in het natuurlijk denken is het moeilijk deze nog te veranderen, aangezien het gedachten patroon enkel datgene volgt wat benadrukt wordt.

Er is weinig ruimte voor vaagheid of twijfel in het natuurlijk denken omdat een kleine dominantie van een opgeslagen patroon onmiddellijk de aandacht daarheen zal sturen. Ook sluit het gebrek aan gevoel voor proportie het herkennen van alternatieven uit, als eenmaal een patroon herkend is heeft het de volledig aandacht. Het natuurlijke denken maakt meer gebruik van extremen en uitersten omdat deze patronen zich gemakkelijker vestigen dan gemiddelde patronen.

Kort samengevat kunnen we stellen dat het natuurlijke denken de natuurlijke manier is waarop het geheugenoppervlak zich van nature gedraagt. Het is onmiddellijk en direct maar is ook geneigd tot aanzienlijke vergissingen.

Logisch denken.

Het logische denken is een verbetering van het natuurlijke denken omdat het selectief een aantal banen van het natuurlijk denken blokkeert. Het logische denken blokkeert sommige banen van het natuurlijk denken door middel van een nee conditie, waardoor de stroom langs andere banen verder gaat. Logica kan men voorstellen door het gelijk zijn of niet gelijk zijn. Vaak is het eenvoudiger om de niet gelijk conditie te herkennen dan de complexere gelijk conditie omdat de eerste kleine ongelijkheid onmiddellijk een nee tot gevolg heeft.

Niet gelijk aan kan ook staan voor fout, of een verkeerde combinatie, hiervoor worden tegenstrijdige patronen op het geheugenoppervlak gebruikt. Deze patronen ontstaan door eerdere ervaringen die gevoelens of emoties gekoppeld hebben aan bepaalde patronen. Deze emoties kunnen zowel fysieke gevoelens als pijn maar ook emotionele gevoelens als angst of verdriet zijn. Ook kunnen een groot aantal patronen gevormd zijn door beloning of bestraffing. Het logische denken is dus één stap verder dan het natuurlijke denken omdat het natuurlijke denken controleert en corrigeert door middel van nee condities.

Het natuurlijke denken geeft een aantal rechtlijnige reacties op een bepaalde gebeurtenis, het logische denken blokkeert een aantal van deze reacties en selecteert zo de beste reactie. We zouden kunnen stellen dat het natuurlijk denken onze eerste impulsieve gedachten zijn en het logische denken hier corrigerend werkt waardoor we gebruik maken van eerder opgeslagen patronen om dezelfde fouten niet meer te maken. Het logische denken kan de aandacht dus af leiden naar minder voor de hand liggende patronen.

Logische denken is een grote verbetering ten opzichte van het natuurlijke denken maar kent nog steeds veel beperkingen. Het te vroeg blokkeren van banen door het te snel toekennen van een nee kan ook banen blokkeren die uiteindelijk nuttig hadden kunnen zijn. Logische denken beperkt het natuurlijke denken en zorgt er voor dat weinig gebruikte patronen in staat om gebruikt te worden. Bij succes zullen deze patronen dan ook sterker worden in het natuurlijke denken.

Wiskundig denken.

Wiskundig denken is het denken volgens een vooraf bepaald patroon of formule. Dit vooraf bepaald patroon is te vergelijken met een recept. Men voert de instructies van het recept uit op de ingrediënten waardoor een van tevoren bepaald doel, namelijk het gerecht bereikt zal worden. Het recept kan in dit geval gezien worden als een soort van wiskundige formule. Sommige formules bestaan uit gedetailleerde instructies, maar soms is het handiger om algemene regels te hebben die in verschillende combinaties toegepast kunnen worden.

Een ander woord voor deze formules of recepten is algoritmen. Een algoritme is een vast patroon dat niet is afgeleid uit de aangeboden informatie, het patroon dient alleen om die informatie te controleren en te ordenen. Een algoritme kan een wiskundige techniek zijn, maar ook een woordpatroon of elk ander soort vooraf ingesteld patroon.

Binnen wiskundig denken gedraagt de informatie zich volgens de regels van het algoritme en niet volgens de regels van het geheugenoppervlak. Niet de informatie zelf zal de kanalen aanleggen, de kanalen worden deze op voorhand gegraven en de informatie moet deze ingestelde kanalen volgen. Op deze manier kunnen de meeste fouten en beperkingen van het natuurlijk en logisch denken vermeden worden. Het resultaat hiervan is een zeer doeltreffende methode om informatie te verwerken.

Maar zelfs hier zijn er beperkingen, het volgende voorbeeld geeft dit heel duidelijk weer.

We nemen als voorbeeld het probleem van de twee fietsers, die op dertig kilometer afstand van elkaar vertrekken en naar elkaar toe rijden en daarbij een snelheid aanhoudend van vijftien kilometer per uur. Een vlieg vertrekt van de neus van de ene naar de neus van de andere fietser, en dan terug met een constante snelheid van vijftig kilometer per uur. Als de vlieg op deze manier heen en weer vliegt tot de fietsers elkaar ontmoeten, hoeveel kilometer zal de vlieg dan afgelegd hebben? Voor het gemak nemen we aan dat de pauze op de neus van de fietsers geen tijd in beslag zal nemen.

Dit probleem werd gegeven aan een bekende wiskundige, die er een tijdje over nadacht en toen aangaf dat het probleem opgelost kon worden met behulp van een nogal lastige, wiskundige techniek om met een afnemende reeks om te gaan. Hij deed er een tijdje over om het probleem uit te werken en gaf het juiste antwoord.

Een student loste het probleem veel eenvoudiger op. Hij rekende uit dat de fietsers er een uur over zullen doen om elkaar te ontmoeten. Aangezien de vlieg vijftig kilometer per uur vliegt zal hij dan vijftig kilometer hebben afgelegd.

Deze oplossing was het gevolg van een andere kijk op het probleem door niet naar de (voor de hand liggende) afstand, maar naar tijd te kijken. De wiskundige was niet op de eenvoudige oplossing gekomen omdat hij in staat was het probleem op moeilijke manier uit te werken.

Het hierboven vermelde probleem geeft aan dat ook het wiskundig denken zijn beperkingen heeft.

Wat is lateraal denken.

(C) 2003 Hein Pragt

Lateraal denken.

Als je enige gereedschap een hamer is, ziet elk probleem eruit als een spijker.

De bedoeling van het laterale denken is het ondervangen van de fouten als de beperkingen van het geheugenoppervlak. Zowel logisch als wiskundig denken kunnen niet volledig de beperkingen van het geheugenoppervlak ondervangen. Het natuurlijke denken selecteert een baan op basis van nadruk, het logische denken sluit banen af op basis van het herkennen van verkeerde combinaties en het wiskundige denken gebruikt de regels van een formule voor selectie. Meestal worden bekende patronen in onze hersenen alleen verbeterd door informatie die van buitenaf komt zoals nieuwe ervaringen of bevestiging van ervaringen. Het patroon zal aangevuld of aangepast worden.

Het laterale denken is gebaseerd op het opnieuw ordenen van de bestaande informatie om zodoende nieuwe informatie te laten ontstaan. Het laterale denken is in staat de vertrouwde patronen aan te passen zonder invloeden van buitenaf. Het laterale denken is ook denken met veel verspilling, maar we hebben zoveel onbenutte capaciteit in onze hersenen dat we ons dit in ruime mate kunnen veroorloven.

Een probleem kent vaak een begin en een eindsituatie en het denkproces is het vinden van een weg van het begin naar de eindsituatie. Normaal is de mens geneigd om een zo recht mogelijke lijn te volgen van begin naar einde via beproefde methodes. Als ergens in deze lijn een onmogelijkheid of een schijnbare onmogelijkheid zit, gooien de meeste mensen onmiddellijk de hele oplossing weg om een nieuwe te zoeken. Iemand die lateraal denkt gaat verder met de ingeslagen weg met de gedachte van stel dat het wel mogelijk zou zijn. Dit geeft hem een middel om verder te kijken dan die positie waar het schijnbaar onmogelijk leek. Dit kan dan leiden tot geheel nieuwe inzichten.

Bedenk eens hoe zou de wereld er uit zien als varkens konden vliegen. Dit is een voorbeeld van dit soort denken. De meeste mensen zouden denken dat varkens nooit kunnen vliegen en ook niet fantaseren wat de gevolgen zouden zijn als het wel kon. Iemand die dat wel doet kan tot inzichten komen die niets met vliegende varkens te maken hebben, maar wel heel nuttig kunnen zijn op een ander gebied.

Soms kan een probleem niet direct opgelost worden maar wel via een andere weg. Om deze weg te vinden is het nodig bepaalde vaste patronen te negeren en op een andere wijze naar het probleem te gaan kijken. In het voorbeeld bij wiskundig denken, wilde de wiskundige het probleem op een voor hem bekende wijze oplossen. Als hij ook de aandacht van afstand naar tijd had verschoven, had hij waarschijnlijk ook de veel simpelere oplossing gezien.

Ook kan het soms handig zijn om het probleem vanuit de eindsituatie naar de beginsituatie te herleiden, of het probleem eens compleet om te draaien. Door middel van fantasie en humor kunnen nieuwe patronen ontstaan die tot nieuwe inzichten kunnen leiden.

Lateraal denken is soms denken via een zijweg of een omweg, als een omweg onmogelijk lijkt, maar het wel mogelijk zou zijn tot een goede oplossing zou leiden, is het handig om de aandacht eens te richten op het mogelijk maken van deze omweg.

Lateraal denken houdt in dat u selectief de beperkingen van alle andere methodes van denken tijdelijk buiten werking zet. Als een pad niet logisch is kan het toch een perfecte oplossing zijn als u durft verder te denken voorbij de logische nee situatie.

Lateraal denken maakt de andere vormen van denken niet overbodig, het heeft de andere vormen van denken nodig om nieuwe patronen te valideren. Als het lateraal denken een nieuw patroon gegenereerd heeft kan het bijvoorbeeld door positieve ervaringen tot een vorm van natuurlijk denken worden. Als lateraal denken een ruime hoeveelheid soms onzinnige oplossingen gegenereerd heeft kan het logisch denken weer een selectie uitvoeren om de beste oplossing te kiezen.

Lateraal denken heeft veel met creativiteit te maken en het vermogen van mensen om zich los te maken van bestaande ideeën en patronen.


Wie is Edward de Bono.

(C) 2003 Hein Pragt

Edward de Bono werd geboren in 1933 op Malta. Hij studeerde medicijnen aan de Universiteit van Malta en promoveerde in psychologie en fysiologie in Oxford. Zijn belangrijkste boek is The Use of Lateral Thinking. Hij is de goeroe van het creatieve denken en de uitvinder van het begrip lateraal denken. Hij is als goeroe groot geworden door één enkel idee steeds verder uit te melken, op basis van lateraal denken schreef hij inmiddels zo'n dertig boeken. Hij zegt van zichzelf: 'Ik ben een van de weinige mensen in de geschiedenis die een belangrijke invloed heeft gehad op de manier waarop mensen denken'.

Uitspraken van Edward de Bono

A person who knows all the answers, has an opinion on everything, has a certainty backed up by rational argument, has very little possibility of further progress. Such a person is unlikely to walk away from a discussion with anything more than a reaffirmation of how right he or she has been all along
(Edward de Bono)

Creativity involves breaking out of established patterns
in order to look at things in a different way.
(Edward De Bono )

Humor is by far the most significant activity of the human brain.
(Edward De Bono)


Denken als Albert Einstein.

(C) 2014 Hein Pragt

Albert Einstein was ongetwijfeld een van de grootste denkers van de afgelopen eeuw. Hij werd geboren op 14 maart 1879 in Ulm, Duitsland. Toen hij vijf jaar oud was kreeg hij zijn eerste kompas en op dat moment begon voor Einstein de zoektocht naar wetenschappelijke verklaringen. Hij liet zijn gedachten graag de vrije loop gaan en hij bedacht zijn briljante theorieën door uit het raam te staren met zijn voeten op het bureau. In 1905 loste Einstein het eeuwenlange mysterie van tijd en ruimt op met zijn relativiteitstheorie. Het toenmalig natuurkundig onderzoek zette hij met deze formule op zijn kop. De relativiteitstheorie van Einstein legde de basis voor de kernfysica. Dit deed hij niet als oude en wijze professor, maar een jonge medewerker van het Zwitserse Octrooibureau die natuurkunde er een beetje bij deed. Wat was het geheim van deze grote denker?

Einstein gaf zelf aan dat de kracht van denken zijn verbeelding was, dit loopt ook als rode draad door zijn biografie. Einstein kwam zelden in een laboratorium om te experimenteren, het enige wat hij gebruikte waren zijn hersens en een blaadje papier. De experimenten die Einstein deed waren gedachte experimenten waarbij hij een enorme verbeeldingskracht gebruikte. Volgens Einstein zelf was het belangrijkste dat hij nog als een kind naar de wereld kon kijken. Hij zei zelf: "Ik ben niet superslim, maar ik ben gewoon extreem nieuwsgierig." Daarnaast durfde hij vastgeroeste denkbeelden ter discussie te stellen en nieuwe vragen te stellen.

Einstein omschreef het zogenaamde 'gezond verstand' als de verzameling vooroordelen die men op zijn achttiende jaar heeft opgedaan. Hij vond kennis dan ook niet zo belangrijk maar hamerde hij op het belang van fantasie. Tijdens zijn leven maakte Einstein zich grote zorgen over het afbrokkelen van de creativiteit. Hij vond dat mensen zich snel lieten hinderen door te veel kennis. Hierdoor ontstond volgens Einstein denkluiheid waarbij mensen niet meer buiten kaders durven te denken. Ook zag Einstein kunst, zoals muziek, toneel en tekenen, als een goede methode om creativiteit te trainen. Zelf vond hij vioolspelen een ontspannen manier om met andere regels en grenzen om te gaan. Einstein zei zelf: "Als ik geen natuurkundige was geworden, dan zou ik waarschijnlijk musicus geworden zijn."

Uitspraken van Albert Einstein

Het geheim van creativiteit is weten hoe je bronnen weet te verbergen.
(Albert Einstein)

Creativiteit is hetzelfde zien als anderen, maar er iets anders bij denken.
(Albert Einstein)

Als een idee niet absurd is, dan is er geen hoop.
(Albert Einstein)

Logica brengt je van A naar B, fantasie brengt je overal.
(Albert Einstein)

Fantasie is belangrijker dan kennis, want kennis is begrensd.
(Albert Einstein)

Het echte teken van intelligentie is niet kennis, maar verbeelding.
(Albert Einstein)

Wie nog nooit een fout heeft gemaakt, heeft nooit iets nieuws geprobeerd.
(Albert Einstein)


Nawoord (waarom deze pagina).

(C) 2003 Hein Pragt

Als kind had ik al belangstelling hoe de menselijke hersenen werken. Als jongen van 8 spaarde ik weken om de eerste elektronische rekenmachine te kunnen kopen, om die eenmaal thuis, tot afgrijzen van mijn ouders onmiddellijk uit elkaar te halen. Op dertienjarige leeftijd las ik ongeveer alles wat er toen over computers gepubliceerd werd en dat was toen helaas nog niet erg veel. Toen ik 17 jaar was kocht ik mijn eerste echte computer (TRS-80) die ik ook onmiddellijk uit elkaar haalde en aanpaste aan mijn eigen wensen. Ik wilde tot op het laatste bit niveau weten hoe het apparaat werkte en na een jaar wist ik dit.

Vanaf die tijd ging ik me ook bezig houden met kunstmatige intelligentie. Ik schreef een Nederlandse versie van het kunstmatige intelligentie computerprogramma Eliza dat al een beetje intelligentie na kon bootsen en een adventure game interpreter voor het verwerken van natuurlijke taal. Al snel ontdekte ik dat de menselijke hersenen heel anders werken dan een computer geheugen.

In mijn werk kreeg ik gelukkig ook te maken met kunstmatige intelligentie toen ik bij Wolters Kluwer als software ontwikkelaar meewerkte in het team dat de bestaande opgeslagen uitgaven (meest wetgeving) moest interpreteren en omzetten naar SGML (structuur) gecodeerde bestanden. We schreven complexe grammatica en gebruikten patroon herkenning software. Al snel ontwikkelde ik een groot ontzag voor de menselijke hersenen die voor mij heel ingewikkelde processen toch heel eenvoudig en snel konden uitvoeren terwijl wij telkens weer ontdekten hoe ambigu (voor meerdere uitleg vatbaar) de gedrukte taal in elkaar zat. Het computer programma was bijna niet in staat de context te herkennen. Als voorbeeld probeerde ik een programma te maken dat in de Nederlandse taal enkelvoud naar meervoud kon omzetten. Dit bleek een bijna onmogelijk probleem voor een computer, terwijl wij mensen dit zonder problemen heel snel kunnen.

Toen ik me ook nog ging interesseren in psychologie was het plaatje compleet. Deze artikelen zijn dan ook ontstaan vanuit mijn ideeën en overpeinzingen over de menselijke hersenen en de processen die zich hier in afspelen. Ook ben ik zeer geïnspireerd door het werk van Edward de Bono, de schrijver van het boek 'denken over denken', wat op deze pagina wel duidelijk merkbaar zal zijn.


Nog geen vragen of reacties binnen deze rubriek!

Situatie puzzels voor lateraal denken.

Om lateraal denken te trainen kunt u proberen situatiepuzzels op te lossen. Dit kan ook een leuk gezelschap spel zijn waarbij een persoon de puzzel vertelt en de rest van het gezelschap door middel van het stellen van Ja / Nee vragen de oplossing moet achterhalen. Als er geen ja of nee antwoord mogelijk is kan het antwoord ook "niet relevant" zijn. Het leert u om door middel van creatieve vragen de meestal vrij onconventionele oplossing te achterhalen.

Puzzels om lateraal denken te trainen

Hier onder staan een aantal voorbeelden van deze situatie puzzels.
Op het internet zijn nog veel meer voorbeelden te vinden.




Een man stapt in een taxi en vertelt de chauffeur de bestemming.
Na een korte rit stopt de chauffeur ergens in een afgelegen gebied, waarna hij een pistool pakt en de klant neerschiet. Hierna dumpt hij het lijk en rijdt hij terug naar de stad. De chauffeur had geen crimineel verleden en had de klant nog nooit eerder ontmoet. Ook had hij absoluut geen interesse in het geld van de klant.
Wat was de reden om deze man te vermoorden?

( OPLOSSING )



Een man gaat samen met zijn zoon een stukje rijden in zijn auto. Ze raken verwikkeld in een ernstig ongeluk waarbij de man ter plekke overlijdt. De zwaargewonde zoon wordt naar het ziekenhuis gebracht, waar de dienstdoende Chirurg een levensreddende operatie moet uitvoeren. Deze kijkt naar de man op de operatietafel en zegt verschrikt "deze persoon kan ik niet opereren, het is namelijk mijn zoon."
Hoe is dit mogelijk?

( OPLOSSING )



Twee normaal geklede inbrekers kloppen op de deur van het huis dat ze willen beroven. Ze wachten tot de hond naar de deur komt en begint te blaffen, waarna ze via een raam inbreken in het huis. De volwassen waakhond volgt hen overal, maar bijt ze niet. Ze nemen de buit mee en vertrekken. Wanneer de eigenaar thuis komt wordt hij begroet door de hond, waarna hij de hond naar de dierenarts moet brengen. De hond had een goede opleiding tot waakhond gehad, liep altijd vrij in het huis, en zou nooit voedsel van iemand anders dan zijn eigen baas aannemen.
Hoe was het mogelijk dat deze twee inbrekers ongestoord konden inbreken?

( OPLOSSING )



Een man duwt zijn auto naar een hotel, als hij daar aankomt beseft hij dat hij failliet is.
Hoe is dit mogelijk?

( OPLOSSING )



Op een dag ontvangt een man een postpakket. Hij maakt het pakket open wat niet erg eenvoudig is, omdat de man slechts een arm heeft. De inhoud blijkt een menselijke arm te zijn en de man lijkt zeer tevreden te zijn bij deze aanblik. Hij pakt de arm weer zorgvuldig in en verzendt hij het opnieuw. Ook de tweede man die het pakket ontvangt, onderzoekt de inhoud en lijkt zeer tevreden te zijn, waarna deze het pakket meeneemt naar het bos om het daar te begraven. Ook dit is niet zo eenvoudig omdat ook deze man slechts een arm heeft.
Wat is hier aan de hand?

( OPLOSSING )



Langs de weg staat een auto met waarin op de achterbank een zeer grote vis ligt. Een stukje verderop staat een telefooncel waarin een dode man ligt in een plas met bloed. De telefoon hangt van de haak en de glazen ruiten van de telefooncel zijn gebroken.
Wat is hier gebeurd?

( OPLOSSING )



Een man loopt lusteloos rond in zijn appartement op de 24 ste verdieping van een flat. Hij voelt zich eenzaam en besluit dat er geen reden meer is om te blijven leven. Hij besluit zichzelf te doden door uit het raam te springen. Tijdens zijn val hoort hij een telefoon rinkelen waarna hij spijt heeft van zijn besluit, maar helaas valt hij dood te pletter op de straat. Waarom sprong hij uit het raam en waarom had hij er na het horen van de telefoon spijt van?

( OPLOSSING )



Een man komt een gebouw binnen en vraagt iets te drinken. Na een korte aarzeling wordt er een pistool op hem gericht. De man schrikt, maar bedankt de andere persoon en verlaat tevreden het gebouw.
Wat is hier aan de hand?

( OPLOSSING )



Bert en Anneke liggen dood op de vloer van de slaapkamer. Het raam staat open en op de vloer ligt een bal, een plas water en gebroken glas.
Wat is er gebeurd?

( OPLOSSING )



Een man gaat elke dag naar zijn werk op de veertiende verdieping van groot kantoorgebouw. In de ochtend neemt hij de lift naar de zesde verdieping, waarna hij de rest van verdiepingen de trap neemt. Dit doet hij echter alleen als er geen andere mensen in de lift staan, als er wel andere mensen in de lift staan neemt hij de lift tot de veertiende verdieping. Hij gaat elke avond geheel met de lift naar de begane grond.
Waarom vertoont deze man dit rare gedrag?

( OPLOSSING )



Jan en zijn vrouw Gerda staan te wachten op de uitrit bij hun huis op een opening in het drukke verkeer op de straat. Tijdens het wachten kijkt Gerda op een kaart voor de kortste route en Jan zit te mopperen op het drukke verkeer. Gerda probeert hem gerust te stellen. Eindelijk is er een opening in het verkeer en Jan trekt met piepende banden op. "Pas een beetje op" waarschuwt Gerda. Hierna overleggen ze over het avondeten. Opeens rijdt Jan in op een stilstaande vuilniswagen waarna hij met zijn hoofd tegen de ruit knalt. Gerda, die alleen erg schrikt belt bijna hysterisch het alarmnummer. Maar ondanks dat ze de stad op haar duimpje kent kan ze niet zeggen waar het ongeluk heeft plaatsgevonden.
Waarom niet?

( OPLOSSING )



Forum vragen over: 09 - Denkwerk  : Denken over denken

Vraag of reactieReactiesDatum en tijd
Overcapaciteit van het geheugen(2 )2009-10-28 02:46:00
Waarom denken mensen?(2 )2009-09-25 17:16:00
Doordenkertje.(6 )2009-08-05 00:16:00
Wat is de beginleeftijd van het geheugen?(3 )2008-10-15 13:56:00

Last update: 02-09-2017


 Lees hier de privacyverklaring van deze site.

Disclaimer.

Hoewel de heer Hein Pragt de informatie beschikbaar op deze pagina met grote zorg samenstelt, sluit de heer Pragt alle aansprakelijkheid uit met betrekking tot de informatie die, in welke vorm dan ook, via zijn site wordt aangeboden. Het opnemen van een afbeelding of verwijzing is uitsluitend bedoeld als een mogelijke bron van informatie voor de bezoeker en mag op generlei wijze als instemming, goedkeuring of afkeuring worden uitgelegd, noch kunnen daaraan rechten worden ontleend. Op de artikelen van de heer Pragt op deze Internetsite rust auteursrecht. Overname van informatie (tekst en afbeeldingen) is uitsluitend toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming van de rechthebbende. Voor vragen over copyright en het gebruik van de informatie op deze site kunt u contact opnemen met: (email: mail@heinpragt.com). Dit is mijn