Leenwoorden en vaagtaal.

Vele jaren geleden werkte ik voor het kleine ICT bedrijf Micro Technology en als ontwikkelaar moest ik toen ook tekst aanleveren voor de handleidingen. Deze handleidingen werden gemaakt door onze directeur en deze had een duidelijke voorkeur voor het gebruik van Nederlandse woorden in de gebruikershandleidingen. Wanneer we weer eens de nodige Engelse leenwoorden gebruikt hadden kregen we weer de opdracht om hier goede Nederlandse synoniemen voor te verzinnen. Ik kan mij herinneren dat we wel eens een week gezocht hebben naar een goede vertaling van het woord "default" en uiteindelijk werd de "default instelling" de "voorinstelling". In de recensies van onze producten werden onze handleidingen ook altijd als bijzonder goed en duidelijk geroemd. Vanuit deze tijd komt ook mijn voorkeur voor het gebruik van Nederlandse termen. Soms is het niet mogelijk maar wanneer er een goede Nederlandse variant is, gebruik ik deze liever.

Een leenwoord is dus een woord dat door een taal is ontleend aan een andere taal en het Nederlands kent veel leenwoorden, die soms niet eens meer als zodanig worden herkend. Veel mensen gebruiken de Engelse termen ook om zogenaamd deskundig over te komen, omdat ze hip klinken of om bewust vaag te zijn. Binnen een grote groep managers worden Engelse termen ook vaak gebruikt om rapporten en verslagen opzettelijk onduidelijker te maken en voor meerdere wijze uitlegbaar (vaagtaal) om zich bij voorbaat in te dekken. Ik krijg vaak van jonge ontwikkelaars de vraag waarom ik zoveel Nederlandse termen gebruik en zelfs soms voor de grap het woord "vuurmuur" gebruik. Ik vind vuurmuur geen goede vertaling van firewall maar vind het wel een grappige letterlijke vertaling. Toch zal ik mijn documenten het woord firewall gebruiken omdat ik hier geen goede Nederlandse variant voor weet. Op deze pagina staat een woordenlijst van woorden waarvoor wel een goed Nederlands alternatief is, dat vaak mooier en duidelijker is dan het leenwoord. Ik wil mensen die graag duidelijke teksten en handleidingen willen aanleveren en duidelijke taal willen gebruiken, adviseren om de Nederlandse woorden uit deze verklarende woordenlijst te gebruiken. Wanneer u een leuke aanvulling heeft voor deze lijst met leenwoorden en vaagtaal dan hoor ik het graag. Vriendelijke groet, Hein Pragt.


Leenwoorden / vaagtaal woordenboek

Dit is een lijst met vaagtaal en leenwoorden met de betekenis of verklaring, het is de bedoeling dat deze lijst door uw inbreng zal groeien, wanneer u een aanvulling heeft, dan hoor ik dit graag.

A
AbbreviatieAfkorting
AbortAfbreken
AccessToegang
Acquireren (acquire)Verwerven
Alliantie (alliance)Bondgenootschap of (ver)bond
Applicatie (application)Toepassing
AreaGebied
Assumptie (assumption)Veronderstelling
Attaqueren (attack)Aanvallen
AttitudeHouding
Attractief (attractive)Aantrekkelijk
AttitudeHouding
Attribueren (attribute)Toeschrijven aan
B
BacklinkTerugverwijzing
BackupReservekopie
Blameren (blame)Beschuldigen
ButtonKnop of knoop
C
Calamiteit (calamity)Ramp of noodsituatie
CursorAanwijzer of schermaanwijzer
Calculeren (calculate)Berekenen
Casus (case)Geval of in geval van
Changeren (change)Veranderen of aanpassen
Charitatief (charitable)Liefdadig
CommitmentVerplichting of betrokkenheid
Comparatief (comparative)Vergelijkend of vergelijkbaar
Compatibel (compatible)Verenigbaar
Connectie (connection)Verbinding
Contradictie (contradiction)Tegenstrijdigheid
Contribueren (contribute)Bijdragen (aan)
Curieus (curious)Merkwaardig
D
Decisie (decision)Beslissing
DefaultVoorinstelling of standaardinstelling
Deficit (deficit)Tekort of gebrek
Delete(n)Verwijder(en)
Dependentie (dependence, dependency)Afhankelijkheid
Descriptie (description)Omschrijving
DesignOntwerp of vormgeving
Determineren (determine)Bepalen of vaststellen
Destinatie (destination)Bestemming of einddoel
Directief (directive)Richtinggevend
DiskSchijf
Distinctie (distinction)Onderscheid of onderscheiden
Distributie (distribution)Verdeling of verspreiding
Distribution listVerzendlijst
E
Electie (election)Verkiezing
EmporiumWarenhuis of handelsplaats
EquivalentGelijkwaardig
EvidentDuidelijk
ExcellentVoortreffelijk of bijzonder goed
Exceptioneel (exceptional)Uitzonderlijk
Excessief (excessive)Overmatig
Excitatie (excitement)Opwinding
Exhibitie (exhibition)Tentoonstelling
Existeren (exist)Bestaan
Expectatief (expectative)Afwachtend
Expectatief (expectative)Afwachtend
Expireren (expire)Verlopen
Expliceren (explain)Uitleggen
Expliciet (explicit)Uitdrukkelijk of nadrukkelijk
Exploreren (explore)Verkennen
Extensie (extension)Uitbreiding of afmeting of achtervoegsel
EyecatcherBlikvanger
F
Fabuleus (fabulous)Geweldig of bijzonder goed
Facie (face)Gezicht
FeedbackTerugkoppeling
Feminien (feminine)Vrouwelijk
Final (final)Laatst(e) of eind(e)
Fragiel (fragile)Kwetsbaar of breekbaar
Frequent (frequent[ly])Regelmatig of vaak
G
GenderGeslacht
Gravitatie (gravity)Zwaartekracht
H
Habitude (habit[ual])Gewoonte
HarddiskHarde schijf
Hostiliteit (hostility)Vijandelijkheid of vijandig
I
Ignorant (ignorant)Onwetend
ImageAfbeelding
Imperatief (imperative)Gebiedende wijs
ImportantBelangrijk of gewichtig
Indicatief (indicative)Aantonende wijs
Infinitief (infinitive)Onbepaalde wijs
Initieel (initially)Aanvankelijk of begintoestand
InitiŽren (initiate)Invoeren of beginnen of in gang zetten
Intentie (intention)Bedoeling of voornemen
Inviteren (invite)Uitnodigen
J
JusticeRechtvaardig of rechtvaardigheid
K
KeySleutel of sleutelwaarde
KeyboardToesenbord
L
LabelEtiket
Legitiem (legal)Toegestaan of wettig
Letaal (lethal)Dodelijk
LocalPlaatselijk
M
ManualHandleiding
Masculien (masculine)Mannelijk
Maturiteit (mature)Rijpheid of volwassenheid of volgroeid
Miserie (misery)Ellende
Modificeren (modify)Wijzigen of aanpassen
MouseMuis
MonitorBeeldscherm of controle programma of controle toestel
MonitorenBewaken of controleren
Mortaliteit (mortality)Sterftecijfer of sterftegetal
N
Notoir (notorious)Berucht
O
Obstructie (obstruction)Belemmering of beletsel of verhindering
Occasie (occasion)Gelegenheid of geval
Occupatie (occupation)Bezigheid of bezetting
OpponentTegenstander
P
Palpabel (palpable)Overduidelijk
Participeren (participate)Deelnemen
Permissie (permission)Toestemming of toegang hebben
PixelBeeldpunt
Populatie (population)Bevolking
Possessie (possession)Bezit
Possibiliteit (possibility)Mogelijkheid
Precederen (precede)Voorafgaan
Precautie (precaution)Voorzorgsmaatregel
Prediceren (predict)Voorspellen
Prefereren (prefer)Verkiezen of de voorkeur geven aan
PrefixVoorvoegsel
PrintenAfdrukken
PrinterAfdrukeenheid
Proclameren (proclaim)Afkondigen of verkondigen
Prohibitie (prohibite)Verbod of verhinderen
Propositie (proposition)Voorstel
Q
Queeste (quest)Speurtocht
QueueWachtrij
R
Recommanderen (recommend)Aanbevelen
Refereren (refer)Verwijzen
Rejectie (rejection)Verwerping of afwijzing of afkeuring
Representeren (represent)Vertegenwoordige
Repressie (repression)Onderdrukken of onderdrukking
Respons (response)Antwoord
Reversie (reversion)Omkering
S
ScreenScherm of beeldscherm
Solutie (solution)Oplossing
SourceBron
SourcecodeBroncode
Successie (succession)Opvolging
SufficiŽnt (sufficient)Toereikend of voldoende
SuffixAchtervoegsel
SufficiŽnt (sufficient)Toereikend of voldoende
SyllabeLettergreep
T
Temporeel (temporary)Tijdelijk
Temptatie (temptation)Verleiding
Tensie (tense)Spanning
Termineren (terminate)BeŽindigen
Toucheren (touch)Aanraken
TouchscreenAanraakscherm
Transferabel (transferable)Overdraagbaar
Transitief (transitive)Overgankelijk
U
UsermanualGebruikershandleiding
Utiliseren (utilise)Benutten of gebruiken
V
Valide (valid)Geldig of gezond
Violeren (violate)Schenden
Visiteren (visit)Bezoeken
W
WarningWaarschuwing
X
XX
Y
YY
Z
ZZ

Boeken over taal en leenwoorden

boekboek bestellenHerziene, aangevulde/geactualiseerde uitgave van het Leenwoordenboek uit 1996. Het boek bestaat uit een leesgedeelte en een naslagwerk. Het leesgedeelte bestaat uit drie lange hoofdstukken over verschillende typen ontleningen. Binnen die hoofdstukken is de ordening systematisch op taal(familie). Het naslaggedeelte bestaat uit een alfabetisch register van de besproken woorden. De bijgeleverde cd-rom (geschikt voor Windows en Mac) bevat naast de volledige inhoud van het boek twee hoofdstukken met uitgewerkte achtergrondinformatie. Als extra's biedt de cd-rom de noten, literatuur en een taalspecifiek register: een overzicht van alle besproken ontleningen aan een bepaalde taal. Op de cd-rom kan men vanuit de registers doorklikken naar de tekst en andersom. Ook zonder raadpleging van de cd-rom verschaft de auteur, bekend van o.a. het 'Chronologisch woordenboek' en haar studie over het ontstaan van het ABN (2004), met deze uitgave niet alleen taalkundigen, maar ook taalkundig geinteresseerden veel leesplezier over een onderwerp waar iedere gebruiker van het hedendaags Nederlands mee te maken heeft.


boekboek bestellenEen monumentaal naslagwerk voor iedereen die zich met taal bezighoudt... Leenwoorden, woorden die overgenomen zijn uit een andere taal, vormen een fascinerend onderwerp. Sommige leenwoorden, zoals middels en uberhaupt, worden algemeen verguisd. Toch leiden ze een taai leven. Leenwoorden zijn het gevolg van contact tussen mensen die verschillende talen spreken. Het 'Leenwoordenboek' geeft een helder cultuurhistorisch overzicht van de talen waaruit het Nederlands geleend heeft en van het soort woorden dat geleend is. Zo dienen leenwoorden als de spiegel van onze cultuur. De leenwoorden worden chronologisch behandeld: eerst die uit het klassieke Latijn, vervolgens de woorden uit de moderne Romaanse talen, zoals Frans, Spaans en Italiaans, en tot slot de woorden uit de Germaanse talen, zoals Duits en Engels. Met uitgebreide registers.


boekboek bestellenFunshoppen in het Nederlands is een initiatief van de Stichting Nederlands, die zich inzet voor een vitale en rijke Nederlandse taal. 'We gaan funshoppen met de kids in de summersale!' Daar is geen woord Frans bij. Wel veel Engels. Het haast achteloze gebruik van Engelse leenwoorden neemt hand over hand toe. Soms is een Engels woord makkelijker of korter, soms ook vaag of pedant. Bijna altijd is het onnodig. Je kunt hetzelfde ook, en vaak duidelijker, met Nederlandse woorden zeggen. 'Maar er bestaat geen Nederlands woord voor!' zegt men dan. Dat probleem is nu opgelost. Dit boek biedt ruim 11.000 vervangers voor 4500 Engelse woorden en uitdrukkingen die veel en onnodig in het Nederlands worden gebruikt. De vervangers passen bij uiteenlopende contexten en verschillende smaken. Formeel of speels, bekend of verrassend, er is altijd een geschikte vervanger te vinden. Doe onnodig Engels in de (zomer)opruiming, ga pretwinkelen in het Nederlands! Nederlanders gebruiken vaak onnodig Engelse woorden, terwijl er een Nederlands woord voorhanden is. Bevordert 'sale' de omzet in de periode van de uitverkoop? Bereiken bedrijven met hun Engelse kwalificaties het beoogde imago van betrouwbaarheid? Dit boekje geeft een lijst met Engelse woorden met de Nederlandse vertaling of vervanger. In de inleiding gaan de samenstellers in op de motieven bij het misbruik van het Engels en op de vraag of dit verschijnsel van voorbijgaande aard is. Er is bij hen geen sprake van purisme: namen van muziekstijlen (house), eigennamen (Gaygames), merknamen (Cityhopper) en namen van organisaties (World Trade Center) accepteren ze en zijn dus niet opgenomen. Ook algemeen ingeburgerde woorden (baby) laten ze buiten beschouwing. Zeer informatief, met soms zelfspot en ironie, zijn de tekstblokken in de lijst. In het Engels klinkt alles veel mooier en beter ('friendly fire' -vriendelijk vuur- maar hoeveel treffender is het Nederlandse: 'eigen vuur'!). Dit is een nuttig en leerzaam pleidooi voor de vervangers van sommige Engelse woorden. Voor wie van taal houdt.


Last update: 11-12-2017


 Lees hier de privacyverklaring van deze site.

Disclaimer.

Hoewel de heer Hein Pragt de informatie beschikbaar op deze pagina met grote zorg samenstelt, sluit de heer Pragt alle aansprakelijkheid uit met betrekking tot de informatie die, in welke vorm dan ook, via zijn site wordt aangeboden. Het opnemen van een afbeelding of verwijzing is uitsluitend bedoeld als een mogelijke bron van informatie voor de bezoeker en mag op generlei wijze als instemming, goedkeuring of afkeuring worden uitgelegd, noch kunnen daaraan rechten worden ontleend. Op de artikelen van de heer Pragt op deze Internetsite rust auteursrecht. Overname van informatie (tekst en afbeeldingen) is uitsluitend toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming van de rechthebbende. Voor vragen over copyright en het gebruik van de informatie op deze site kunt u contact opnemen met: (email: mail@heinpragt.com). Dit is mijn