| |
De betekenis kleuren en de kleurensymboliek
© 2010 Hein Pragt
Kleurensymboliek is erg omvangrijk en kan vanuit veel aspecten bekeken worden. Elke kleur heeft zijn eigen expressie en kan de
psyche direct beïnvloeden. Kleuren hebben niet voor ieder mens dezelfde emotionele waarde maar dat ieder mens een andere favoriete
en minder geliefde kleur heeft. Ondanks individuele verschillen in de waardering van kleuren, komt men in de oude culturen al bepaalde
vormen van kleurensymboliek tegen. Zo werden de primaire kleuren vaak in verband gebracht met de hemelstreken en de elementen en in
een kruisvormig of vierkant schema ondergebracht. De volksmond heeft zijn eigen kleurensymboliek: groen is de kleur van de hoop,
blauw van de trouw, geel van de haat en de nijd, rood van de liefde en van het gevaar, wit van de onschuld en zwart van de dood.
Bij de oude Maya's van Midden-Amerika werden de hemelstreken in de volgorde oost, noord, west en zuid gerelateerd aan rood, wit,
zwart en geel, terwijl in het oude China oost, zuid, west, noord en het midden de kleuren blauw, rood, wit, zwart en geel betekenden.
Een mooi voorbeeld van een verschil in cultuur is dat in de Europese kleurensymboliek rode rozen de vurige liefde uitdrukken, in
het oude Egypte al wat rood of okerkleurig was als bedrieglijk en schadelijk gezien werd. In westerse culturen is zwart de
traditionele rouwkleur, terwijl in Aziatische culturen wit de rouwkleur is. In westerse culturen ziet men wit als symbool van
zuiverheid en hoop en het is de kleur die traditioneel door bruiden gedragen wordt, terwijl in oosterse culturen de
huwelijksparen rood dragen omdat deze kleur vreugde en geluk symboliseert. In oude tijden was natuurlijk de keuze
van kleuren ook afhankelijk van de beschikbaarheid van kleurstoffen, in prehistorische schilderingen komt bijvoorbeeld nooit blauw
voor omdat er geen geschikte kleurstof was. Kleurenpsychologen hebben theorieën ontwikkeld om iemand volgens de lievelingskleur
bepaalde eigenschappen toe te schrijven. Zo zouden liefhebbers van rood de behoefte hebben om krachtdadig te lijken, indruk
te willen maken en prestaties belangrijk te vinden.
© 2010 Hein Pragt
| |
Rood is de lievelingskleur van veel mensen, de voorhistorische mens gebruikte het al in de vorm van ijzeroxyde waardoor het op
grotschilderingen vaak gebruikt werd. In het algemeen geldt rood als agressief, vitaal en energiek, verwant met het vuur en zowel de
liefde als de strijd op leven en dood. Op introvert en melancholieke mensen heeft rood een opdringerige en afstotende werking. Bij
de Maya stelde rood het oosten voor en in het oude China was rood de heilige, levenschenkende kleur. Rood is ook de kleur van de vlag
van communistisch China. In de Christelijke kunst was rood de kleur van het offerbloed van Christus en de martelaren. Het rood is ook
de kleur van de hel en de duivel en van in dat opzicht verdachte dieren zoals de vos en de eekhoorn. In de volkssymboliek is rood een
kleur van de liefde, maar ook van het leven en van de woede. Rood licht duidt in de rosse buurt op prostitutie en in het verkeer op gevaar.
|
| |
Blauw is de kleur die veelal wordt beschouwd als symbool voor al wat geestelijk is. In tegenstelling tot rood maakt blauw een koele
indruk. In de dieptepsychologie is blauw een toestand van psychische bevrijding en een milde, lichte en superieure levensopvatting. In
het verre oosten zijn het blauwe amuletten die het boze oog neutraliseren. In de volkssymboliek geldt blauw als kleur van de trouw, maar
ook van het mysterieuze, van bedrog en onzekerheid. In de politieke symboliek is blauw de kleur van het liberalisme. Blauw is de kleur
van het verstand, die ontspanning en koelte. Ook is blauw de kleur van de adel, denk hierbij aan de term blauw bloed hebben. In de
religie wordt blauw geassocieerd met reinheid, vroomheid, de hemel en bescherming tegen boze invloeden.
|
| |
Geel was in de Oud Chinese symboliek de kleur van het midden. De kleur van goud wordt vaak geel genoemd en goden werden vaak met een
goudgele huidskleur afgebeeld en in Azië werd geel gedragen door keizerlijke personen.. In de volkssymboliek wordt geel met afgunst en
jaloezie in verband gebracht. Bij de Maya was geel de kleur van het zuiden. Geel wordt dus soms gezien als de kleur van haat, verraad
en bedrog maar als goudkleur is het weer de kleur van de hoogste orde. Geel kan dus zowel een hele negatieve als uiterst positieve
betekenis hebben.
|
| |
Groen heeft evenals de meeste andere kleuren symbolisch twee aspecten. In de volkse symboliek is het de kleur van de hoop en vaak
worden dromen waarin deze kleur een rol speelt als positief beschouwd. In de Christelijke symboliek zit groen midden tussen het blauw
van de hemel en het rood van de hel en het kruis van Christus, het symbool van de hoop, werd vaak groen voorgesteld. Groen is ook de
traditionele kleur van de Islam, volgens de overlevering was groen de lievelingskleur van Mohammed en in de vlaggen van Arabische
landen verwijst groen naar de Islam. Groen is ook de kleur van de natuur, groen schenkt rust, vrede en een gevoel van verbinding
hebben. Groen staat ook vaak voor jeugdigheid, jong zijn en onervaren (het groentje).
|
| |
Wit kan men opvatten als nog geen kleur of als vermenging van alle kleuren van het licht en als symbool van ongereptheid en
maagdelijkheid, reinheid en waarheid. Nieuw gedoopte Christenen droegen witte kleren, en wit was ook de kleur van een goede ziel.
De Heilige Geest wordt als witte duif voorgesteld. Wit heeft echter ook negatieve symbolische betekenis, in de eerste plaats wegens
het verbleken als men doodgaat. Spoken worden in veel culturen als witte gedaanten, bijvoorbeeld witte wieven of schimmen gezien. In
de Chinese symboliek is wit de kleur van de ouderdom, de herfst, het westen en het ongeluk, maar ook van de maagdelijkheid en de
reinheid. Wit is in China ook de kleur van de rouw net als in veel Aziatische en Afrikaanse culturen.
|
| |
Zwart is een van de kleuren met het symbolische karakter van het verzinken in het donker, de rouw en de duisternis. In Europa is
zwart een negatieve kleur, de satansdienst werd als zwarte mis aangeduid. Zwart is ook het tegenovergestelde van aardse praal en
ijdelheid en daarom de kleur van het priestergewaad. Zwart is ook de kleur van schrikaanjagende godheden de 'grote zwarte' in de
Indische mythologie. In het oude China werd zwart geassocieerd met het element water en met het noorden. Zwart is een kleur zonder
schijnsel, zonder weerkaatsing en het kan somberheid tot uitdrukking brengen of versterken.
|
Ook in de taak worden kleuren gebruikt om dingen weer te geven en zo zijn bepaalde kleuren ook onlosmakelijk verbonden met een
kleur. De meeste mensen zullen de kleur oranje verbinden aan ons koningshuis of aan ons nationaal voetbalalftal. Maar sommige
kleuren drukken bepaalde gevoelens of emoties uit die vaak in spreekwoorden of uitdrukkingen terug te vinden zijn. Hier staat
een kleine opsomming van het gebruik van kleuren in de Nederlandse taal.
- Een blauwe maandag: ooit wel eens een keer
- Van de blauwe knoop zijn: iemand die nooit alcoholische dranken drinkt
- Zich blauw betalen: erg veel geld betalen
- Zwart werken: werken zonder belastingen te betalen
- Zwartkijker: een een pessimist
- Zwartrijden: rijden met het openbaar vervoer zonder te betalen
- Hij liegt dat hij zwart ziet: een grote leugenaar zijn
- Iets zwart op wit willen zien: iets afspreken op papier om problemen te voorkomen
- Geel van nijd worden: erg kwaad en afgunstig worden
- Rood met groen is boerenfatsoen: dit geeft slechte smaak op gebied van kledij aan
- Witte rook zien: de uitslag is bekend (Vaticaan)
- De prins op het witte paard: de man van je dromen
- Een wit voetje halen: in de gunst proberen komen
- Een groentje zijn: nog erg jong en onervaren zijn
- Het gras aan de overkant is altijd groener: bij een ander ziet het er altijd beter uit
- Groene vingers hebben: goed kunnen tuinieren of planten kunnen verzorgen
- Zijn koren groen eten: geld uitgeven voor men het verdiend heeft
- Een bruine arm halen: met vleierij in de gunst komen
- Een bruin leven hebben: een goed leven hebben
- Iets bruin bakken: liegen
- De toekomst ziet er rooskleurig uit: de toekomst ziet er goed uit
- Groen zien: Jaloers zijn
- Zeven kleuren stront schijten (bargoens): doodsbang zijn
- Zich groen en geel ergeren: heel erg geïrriteerd zijn
- Alles door een roze bril zien: alles heel optimistisch bekijken, vaak bij verliefdheid
Last update: 07-05-2010
Disclaimer.
Hoewel de heer Hein Pragt de informatie beschikbaar op deze pagina met grote zorg
samenstelt, sluit de heer Pragt alle aansprakelijkheid uit met betrekking tot
de informatie die, in welke vorm dan ook, via zijn site wordt aangeboden. Het
opnemen van een afbeelding of verwijzing is uitsluitend bedoeld als een mogelijke
bron van informatie voor de bezoeker en mag op generlei wijze als instemming,
goedkeuring of afkeuring worden uitgelegd, noch kunnen daaraan rechten worden
ontleend.
Op de artikelen van de heer Pragt op deze Internet Site rust
auteursrecht. Overname van informatie (tekst en afbeeldingen) is uitsluitend
toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming van de rechthebbende. Voor vragen
over copyright en het gebruik van de informatie op deze site kunt u contact opnemen
met: (email: copyright@heinpragt.com)
Webdesign: © Hein Pragt
Fotografie: © Hein Pragt
Auteur: © Hein Pragt (Veenendaal - Utrecht - Nederland)
Privacy beleid
Wij maken gebruik van externe advertentiebedrijven om advertenties weer te geven wanneer u onze website
bezoekt. Deze bedrijven gebruiken mogelijk informatie (niet uw naam, adres, e-mailadres of telefoonnummer)
over uw bezoek aan deze of aan andere websites om advertenties weer te geven over goederen en services
waarin u wellicht geïnteresseerd bent. Als u hierover meer informatie wenst of als u wilt voorkomen dat
deze bedrijven deze informatie gebruiken, klikt u op
deze link.
|
|
