Christelijke symbolen pagina.

Op deze pagina geef ik een eigen impressie weer van de betekenis en herkomst van Christelijke symbolen en tekens. Vanaf het begin kende het Christelijk geloof al symbolen zoals de vis als geheim teken om te zien of een ander ook Christen was. Maar ook heeft de kerk zelf veel symbolen gecreëerd en ook veel oude heidense symbolen omgevormd tot Christelijke symbolen en ze zo opgenomen in de Christelijke leer. Veel van de symbolen kunt u terugvinden in de rijk versierde kerken en op graven.

© 1998-2012 Hein Pragt

	Anker. Het anker is het algemene symbool van hoop. In de Christelijk cultuur staat het voor de hoop in Jezus Christus. Dit symbool was ook het embleem van Sint Clement, de Bishop van Rome die volgens de overlevering vastgebonden aan een anker in zee geworpen werd.
	Duif met palmtak. De duif is een Christelijk symbool voor verzoening en vrede. De duif verwijst ook naar eenvoud, onschuld en zuiverheid. Ook is de duif binnen de Christelijke kerk een teken van reinheid en vrede verwijst het naar de Heilige Geest.
	Engel. Het woord engel zou afkomstig zijn van het Griekse "ángelos" dat "boodschapper" betekent en het Hebreeuwse woord voor engel is "mal'ach" wat ook staat voor "boodschapper". Ook het Arabische woord "malak" is hier aan verwant. Engelen hebben vaak vleugels als teken van hun goddelijke macht en dit komt voort uit de oudheid waar vogels vaak als verbinding tussen het aardse en het hemelse werden gezien. Er zijn veel engelen in de Bijbel gesproken over tienduizenden maal tienduizenden en in de christelijke traditie staan serafijnen aan het hoofd van de engelenhiërarchie. Ook staat in de Bijbel geschreven dat engelen over bovennatuurlijke macht, kennis en capaciteiten beschikken en de theologie ondersteunt deze eigenschappen van engelen. Engelen staan boven de natuurwetten en zijn tot dingen in staat die voor de mens onmogelijk zijn. Lees hier meer over: Engelen
	Franse Lelie symbool. De Franse Lelie of Fleur-de-Lis stelden in de Byzantijnse tijd voorspoed en koninklijkheid voor. Koning Lodewijk VII van Frankrijk gaf de lelie een plaats in zijn familiewapen en onder zijn regering werd de lelie het embleem van de Franse monarchie en het symbool van de Heilige Maagd voor de Christenen. De Franse lelie werd het embleem voor de Franse koningen.
	Grieks kruis. Dit is het Grieks kruis en staat voor het de Griekse letters "chi", de eerste letters van het woord Christus. Het heeft 8 armen en het nummer 8 staat voor de wedergeboorte.
	Hugenotenkruis. Het Hugenotenkruis heeft als hoofdbestanddeel het Maltezer-kruis. Dit is het kenteken van de ridders van Malta. Dit is een geestelijke ridderorde uit de middeleeuwen. Het kruis heeft gelijke armen, met een wijd uiteenlopende top. Het Maltezerkruis werd gezien als symbool van de wedergeboorte. De acht punten stellen voor de acht zaligsprekingen uit het Evangelie naar Matheüs (Matheüs 5: 3-10). De armen van het kruis worden verbonden door een krans van vier lelies of harten. Dit zijn de symbolen van reinheid en trouw. Het oorspronkelijke aanhangsel onderaan was een traan, later is de traan vervangen door een duif, het symbool van de Heilige Geest. Het Hugenotenkruis is tegenwoordig het symbool van reformatorische Christenen.
	Internationaal Rouwsymbool. Dit is een universeel rouwsymbool, los van nationale en godsdienstige gevoelens en sentimenten. Voor meer informatie kunt u kijken op de site van: www.rouwsymbool.nl.
	Ichtusteken of vis symbool. De oorsprong van het teken komt uit de tijd dat de eerste Christenen vervolgd werden. Ze gebruikten dit teken om te zien of een ander ook Christen was. ICHTHUS betekent letterlijk 'vis'. De I staat voor Jezus, de CH voor Christus, de T voor THeou, de U voor Uios, de S voor Soter. Dit is een ruwe vertaling voor Jezus Christus Gods Zoon Verlosser. Tegenwoordig zie je het symbool vaak op de achterkant van een auto ten teken dat de eigenaar een Christen is.
	Jacobsschelp symbool. De Jacobsschelp of Sint Jacobsschelp is een Christelijk symbool en het symbool van de heilige Jacobus. Sinds de middeleeuwen staat de schelp symbool voor de heilige Jacobus. De symboliek van de schelp in het algemeen gaat verder terug, er zijn afbeeldingen van schelpen bekend die uit de Romeinse tijd, waar de schelp een symbool was geboorte en wedergeboorte.
	Kikker. De metamorfose van de kikker werd door de Christenen in verband gebracht met de wederopstanding van Christus. In de Middeleeuwen werd het gedroogde lijf van een kikker vaak in een zijden zakje om de hals gedragen als bescherming tegen epilepsie. De pad was minder populair bij werd beschouwd als een handlanger van de duivel en heksen.
	Kruis symbool. Het kruis is al een heel oud symbool, voor het een algemeen Christelijk symbool werd, was het het kruis al een symbool van verzoening, synthese tussen hemel en aarde en de vier windrichtingen. Als Christelijk symbool wordt het in verschillende vormen aangetroffen. Het kruis is voor Christenen het symbool van het lijden en sterven van Jezus, ook wel 'Christus' genoemd. Hij is namelijk aan het kruis (een Romeins martelwerktuig) gestorven. Zij geloven dat door dit lijden en sterven nodig was, omdat hij daarmee de straf heeft ondergaan, voor alle verkeerde dingen die we in het dagelijks leven doen. Het is daarmee een symbool van de verzoening tussen God en de mensen, het centrale gegeven in het Christelijke geloof.
	Lam. Het lam is eeuwenlang het symbool voor Jezus Christus geweest, de beeltenis biedt krachtige bescherming tegen onvruchtbaarheid en ook wordt er vrede mee afgedwongen. Het is ook een symbool van reinheid en onschuld en het lam, afgebeeld met kruis en nimbus is het symbool van de offerdood van Christus.
	Malterzerkruis. Dit is het kenteken van de ridders van Malta. Dit is een geestelijke ridderorde van St. John uit de middeleeuwen. Het kruis heeft gelijke armen, met een wijd uiteenlopende top. Het Maltezerkruis werd gezien als symbool van de wedergeboorte. De acht punten stellen voor de acht zaligsprekingen uit het Evangelie naar Matheüs (Matheüs 5: 3-10).
	PX symbool. Dit is het monogram van Christus. Het monogram is samengesteld uit de Griekse letters X en P, die de eerste letters van Christus vormen. De ovale cirkel, het ei, is het symbool van geboorte en nieuw leven.
	PXAO symbool. Dit is ook een monogram van Christus. Het monogram is samengesteld uit de Griekse letters X en P, die de eerste letters van Christus vormen. Een aanvulling is hier links en recht de eerste en laatste letter van het Griekse alfabet, als symbool van het begin en het einde.
	Raaf. De raaf staat in de Christelijke symboliek gelijk aan andere kraaiachtigen als de roek en de kraai en het is een vogel die doorgaans een kwade roep heeft, maar soms ook om zijn wijsheid gewaardeerd wordt. In de bijbel krijgt de profeet Elia in de woestijn brood van de raven. In het vroege Christendom werd de raaf verweten dat hij Noach niet op de hoogte stelde van het aflopen van de zondvloed en zo werd hij tot symbool van de slaaf van wereldse lusten, die draalt met zijn bekering, hij roept immers "eras, eras" (Lat. morgen, morgen).
	Rozenkrans. De rozenkrans heeft een lange geschiedenis, in vroeger tijden was het een touwtje waarin op bepaalde afstanden knoopjes waren gelegd. Na elk gebed werd het touwtje, dat in de hand werd gehouden, een knoopje verder geschoven. Aan het eind van het touwtje was de gebedscyclus gereed. Later in de tijd werden uiteinden aan elkaar geknoopt en in de daarop volgende versie werden de knopen vervangen door kralen. De rozenkrans is voor veel mensen meer geworden dan een hulp bij het bidden, het is een soort van amulet geworden. Het werkt als een bescherming tegen onheil, van verleiding tot hekserij en zelfs lichamelijke ziekten. Poolse boeren lopen drie keer met een bel, kaars en een rozenkrans om hun huis heen om de bliksem af te weren en in Oostenrijk wordt een speciale versie gebruikt om kinderen te behoeden tegen ziekte en het Boze Oog. Hoewel de meeste mensen denken dat de rozenkrans met het katholieke geloof verbonden is kwam een vorm van een rond snoer gebedskralen ook al voor in India in de oude cultus van Shiva. Via India belandde de rozenkrans in Tibet en China en van China naar Japan. De Christelijke gebedstellers verschenen pas rond het jaar 1000. Het precieze aantal kralen in een rozenkrans varieert per godsdienst.
	Russisch kruis. Dit soort kruis komt voor in de Russische Orthodoxe Kerk. De bovenste balk staat voor het bordje met de letters "INRI", de betekenis van de onderste balk is niet geheel duidelijk.
	De vis of het Ichtusteken. De oorsprong van het Ichtusteken komt uit de tijd dat de eerste Christenen vervolgd werden. Ze gebruikten dit teken om te zien of een ander ook Christen was. ICHTHUS betekent letterlijk 'vis'. De I staat voor Jezus, de CH voor Christus, de T voor THeou, de U voor Uios, de S voor Soter. Dit is een ruwe vertaling voor Jezus Christus Gods Zoon Verlosser. Tegenwoordig zie je het symbool vaak op de achterkant van een auto ten teken dat de eigenaar een Christen is.
	Zegel van Salomon. Dit symbool word gedragen als een amulet ter bescherming tegen alle vormen van gevaar, tegenspoed en kwaad. Binnen in het symbool staan twee kruislings geplaatste driehoeken. Het staat ook beken als het schild van David.

Kleuren in de eredienst

In de begintijd van de Christelijke kerk was de kleding vrijwel gelijk aan de kleding die de mensen thuis gewend waren. De romeinse burgers die het konden betalen droegen witte kleding, maar in de bijbel had de kleur wit ook nog een symbolische betekenis. In het oude testament is wit een feestkleur, kleur van de reinheid en van vergeving van de zonden. In het nieuwe testament is wit ook de kleur van reinheid en van toewijding aan god. Op oude afbeeldingen van de kerk zien we dat de voorgangers witte kleding droegen maar toen er meer welvaart kwam kreeg het kleed van de voorganger bij feestdagen een versiering. Omstreeks 1200 gaf de paus regels voor het gebruik van kleuren in de eredienst: wit voor de feestdagen, rood voor de martelaarsdagen, zwart voor de boetedagen en groen voor de dagen die over bleven. Ook de lutherse en de anglicaanse kerk kenden kleuren.

Wanneer u een suggestie heeft voor dit overzicht kunt u contact opnmemen met: (email: opmerking@heinpragt.com)

De vrijmetselarij is een met veel geheimzinnigheid omgeven seculiere broederschap, uitsluitend toegankelijk voor mannen, die wereldwijd circa vier miljoen leden telt (Nederland ca. 6000 en België ca. 16.000). Kirk MacNulty, al meer dan veertig jaar actief als vrijmetselaar in Engeland en de Verenigde Staten, heeft een prachtig geïllustreerd (300 afbeeldingen tellend) internationaal overzichtswerk geschreven, dat de geschiedenis, de symbolen en de gebruiken van de vrijmetselarij voor leken verklaart.

Bijna alle culturen en religies kennen mythische verhalen met allerlei symbolen. Bij de oude Egyptenaren, de Kelten, de Noord-Amerikaanse indianen en de Mayas, in het boeddhisme, christendom en taoïsme: de diversiteit aan symbolen is indrukwekkend. Ze vertellen waar we vandaan komen, waarom we op aarde zijn en waar we op mogen hopen. In Spirituele Symbolen " Volkeren, Religies, Mysteries zijn de fraaiste, krachtigste en heiligste bijeengebracht: andreaskruis, ankh, chakra, dharma, dondervogel, Driekoningen, fallus, feniks, Heilige Graal, hierogliefen, I Tjing, kruisiging, het Lam Gods, lotus, de lijkwade van Turijn, mandala, mantra, Pasen en Pinksteren, Popol Vuh, raaf, scalp, scarabee, sfinx, sjamaan, slang, spirituele seks, swastika, de tarot, Thoth, totem, yin en yang, zonnedans en nog veel meer...

De bekende Engelse psycholoog Fontana geeft in dit mooie, informatieve en toegankelijk geschreven boek een inkijk in de rijk geschakeerde wereld van de symbolen, door de eeuwen heen, wereldwijd, in verschillende culturen. In de inleiding gaat hij in op de betekenis en het gebruik van symbolen en besteedt hij i.h.b. aandacht aan het werk (m.n. de archetypen) van de filosoof Jung. Vervolgens worden honderden symbolen beschreven en afgebeeld, gerangschikt onder thema's als kosmos, natuur, mens, goddelijkheid, mythen. In kaderteksten komen o.a. de grote wereldgodsdiensten, esoterische groeperingen (bv. Rozenkruisers) en symboolstelsels (astrologie) aan bod.

Christelijke symbolen van A tot Z behandelt in de vorm van een beknopt woordenboek onder meer de symboliek uit Oude en Nieuwe Testament, van Christus, Maria, apostelen, heiligen, engelen, van planten, dieren, vormen en getallen, van zinnebeelden, christelijke kunst en liturgie. Voor het gebruik is geen uitgebreide kunsthistorische kennis vereist. Het boek is ruim geïllustreerd en mag niet ontbreken in de catechese en in het onderwijs. Predikanten, liturgisten, bloemschikgroepen, beeldende kunstenaars, maar ook bezoekers van musea, tentoonstellingen, of oude kerkgebouwen en geïnteresseerden in geschiedenis en symboliek vinden in dit handzame naslagwerk een praktische gids.

Dit handzame boekje geeft een overzicht van symbolen in de beeldende kunst over de hele wereld, in verschillende culturen, door de eeuwen heen. In een algemene inleiding begint Gibson (historica en specialist op dit gebied) met de oudste (oer)symbolen en gaat zij in op (het gebruik van) symbolen en symbolisme, achtergrond, context en onderlinge verbanden. De rangschikking in het boek is geografisch en thematisch. Per werelddeel (Afrika, de 2 Amerika's, Azie, Europa, Oceanie) worden achtereenvolgens religieuze symbolen, identiteitssymbolen en symboolsystemen (soms ook allegorieen) behandeld. Elk besproken symbool is afgebeeld en kort beschreven met aandacht voor vorm, betekenis en geschiedenis.