Het ouderschapsplan.

(c) 2009 Hein Pragt

Vanaf 1 maart 2009 is een ouderschapsplan verplicht bij scheiding, dit is een stap in de goede richting maar er kleven toch nog enkele bezwaren aan. Bij echtscheiding, beëindiging van geregistreerd partnerschap of scheiding van tafel en bed worden ouders verplicht afspraken vast te leggen over hun kinderen in een zogeheten ouderschapsplan. Deze verplichting geldt ook voor samenwonende ouders die gezamenlijk gezag over hun kinderen uitoefenen. Het plan bevat een vrij grote reeks afspraken over de verdeling van de zorg voor de kinderen, de kinderalimentatie en andere financiële afspraken, informatie-uitwisseling tussen de voormalige partners, halen en brengen naar school en verenigingen, kortom alle afspraken waar gescheiden ouders vroeger uren over konden bekvechten of elkaar maar weer telkens voor de rechtbank slepen moeten nu vooraf beschreven worden en door de rechter goedgekeurd.

Goede afspraken kunnen, wanneer beide ouders blijven meewerken, in de toekomst conflicten voorkomen en dat is zeer belangrijk voor de kinderen omdat conflicten en ruzie tussen beide ouders een schadelijke invloed hebben op de ontwikkeling van kinderen.

De hele opzet is de bevordering van het voortgezet ouderschap wanneer ouders uit elkaar gaan en het is een poging tot het verminderen van de (echt)scheiding- en omgangsproblematiek. De ouderlijke verantwoordelijkheid wordt als volgt omschreven, een kind heeft recht op gelijkwaardig ouderschap na scheiding, de ouder is verplicht om de ontwikkeling van de band van zijn of haar minderjarig kind met de andere ouder te bevorderen, de ouder die niet het gezag uitoefent, heeft niet alleen een recht maar ook de verplichting tot omgang. De rechter kan, als het belang van het kind zich hier niet tegen verzet, op verzoek een dwangmiddel in de beschikking opnemen.

Waar gaat het nog mis?

Het ouderschapsplan is een stap in de goede richting maar het schiet tekort in het punt dat er geen sancties op staan op het niet nakomen van de afspraken. De wet zegt namelijk niets over de manier waarop ouders gedwongen kunnen worden om afspraken ook na te komen. Bij gangbare geschillen zijn dwangsommen, boetes of zelfs celstraffen mogelijk, maar deze komen bij bijvoorbeeld het niet naleven van omgangsregelingen zelden voor. Wanneer het echter om geld gaat (alimentatie) is er een LBIO en andere middelen met sancties als beslaglegging en zelfs celstraf maar voor andere afspraken in het ouderschapsplan gelden deze niet. Ik pleit er dan ook voor om vergelijkbare sancties vast te leggen voor bijvoorbeeld het bewust boycotten van een omgangsregeling.

Een goede sanctie zou ook verplichte hulpverlening kunnen zijn waarbij ouders verplicht worden om mee te werken in het belang van hun kinderen en hun kinderen niet met hun (echtscheiding en relatie) problemen te belasten. Het belang zou dat van de kinderen moeten zijn die recht hebben op verzorging en de vrijheid moeten hebben om loyaal te kunnen zijn en te mogen houden van beide ouders.

Kan men nog scheiden zonder ouderschapsplan?

Het antwoord is helaas ja, in de praktijk zal het nog steeds voorkomen dat beide ouders niet tot een gezamenlijk ouderschapsplan kunnen komen, ook niet na bemiddeling. De rechter zal in dit geval de knoop dan doorhakken en voor deze ouders een beslissing forceren. De rechter zal hierbij wel het belang van de kinderen zwaar laten wegen. Wanneer dus net als voorheen de partijen het niet eens kunnen worden, dan hakt de rechter de knoop door. Zonder ouderschapsplan zou het niet mogelijk moeten zijn om te scheiden maar in de praktijk kan dit dus wel als ouders echt onwillig zijn om tot een oplossing te komen.