Informatie over de flitsscheiding.

(C) 2012 Hein Pragt

In januari 2005 kondigde minister Donner het wetsvoorstel Wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding (kamerstuknummer 30145) aan, waarin een einde werd gemaakt aan de mogelijkheid om een huwelijk om te zetten in een geregistreerd partnerschap. In juni 2007 is de Tweede Kamer akkoord gegaan met dit wetsvoorstel en in november 2008 de Eerste Kamer. Ter compensatie van het voornemen om de flitsscheiding af te schaffen, kwamen ministers Ernst Hirsch Ballin (Justitie) en André Rouvoet (Jeugd en Gezin) in maart 2007 overeen dat de scheidingsprocedure voor echtparen zonder minderjarige kinderen vereenvoudigd moest worden. Volgens dat plan is voor echtscheiding weliswaar altijd rechterlijke tussenkomst vereist, maar kan het gezamenlijk echtscheidingsverzoek niet alleen door advocaten maar ook door notarissen namens de echtgenoten bij de rechtbank worden ingediend.

(C) 2002 Hein Pragt

Even na 2000 ontwikkelde zich de zogenaamde flitsscheiding. Ondanks de aandacht in de media is voor veel mensen niet duidelijk wat een flitsscheiding is.

Wat is de flitsscheiding?

Sinds April 2001 kende Nederland een nieuwe huwelijkswet waarin geregistreerd partnerschap geregeld is. Een van de nieuwe regels is dat men een gewoon gesloten huwelijk bij het loket van de burgerlijke stand kan omzetten in een geregistreerd partnerschap. Dit geregistreerd partnerschap kan daarna dezelfde dag nog via dezelfde gang naar het gemeentehuis ontbonden worden. De gang naar de rechter wordt zo omzeild. Na de eerste flitsscheidingen drongen de christelijke partijen CDA, Christen Unie en SGP in de Tweede Kamer erop aan dat deze onbedoelde mogelijkheid van de nieuwe wet wordt geschrapt. Paren zouden hierdoor te gemakkelijk in een impuls scheiden. Ook zouden partners onder druk kunnen worden gezet om snel uit elkaar te gaan. De staatssecretaris van Justitie vond een aanpassing toen niet nodig, omdat flitsscheidingen volgens haar slechts zeer af en toe voorkomen.

Kan iedereen er gebruik van maken?

Nee, net zoals het geval is met andere "gaten" in de wet zitten hier ook de nodige haken en ogen aan, slechts een beperkte groep heeft baat bij deze vondst. De flitsscheiding is geen echte echtscheiding maar slechts de formele ontbinding van het huwelijk. Dit is normaal de laatste (juridische) fase in het scheidingsproces is zeker niet het deel dat de meeste tijd vraagt. Bovendien moeten beide partners akkoord gaan en kan het niet gebruikt worden om een al lang slepende procedure nu even snel af te ronden.

Zijn er nadelen?

Aan een scheiding zitten meer kanten die in een flitsscheiding niet geregeld zijn. Zo zijn zaken rond de boedelscheiding en de omgangsregeling niet geregeld. Vaak zal hiervoor dus na de flitsscheiding alsnog een procedure bij de rechtbank moeten volgen. Dit is dan dus dezelfde procedure als bij een traditionele scheiding maar dan in omgekeerde volgorde. Ook moeten beide partners akkoord zijn, wat bij de meeste scheidingen juist een probleem is. Er is nog een gevaarlijke valkuil aan de constructie van de flitsscheiding, de wettelijke regels die de duur van de alimentatie beperken zijn hier niet van toepassing, waardoor de duur van de alimentatie op levenslang kan uitdraaien.

Partners die snel uit elkaar willen, moeten zich niet blind staren op de flitsscheiding, als men de procedure snel wil afhandelen is bemiddeling veiliger, vlugger en voordeliger. Bij een scheiding moeten de echtelieden het eens worden over allerlei zaken zoals de woning, de boedel, alimentatie, de kinderen en daarvoor is goede begeleiding naar mijn mening noodzakelijk.

Hoe kan ik een flitsscheiding regelen?

U kunt dit op eigen initiatief gaan doen door gezamenlijk naar de burgerlijke stand van uw gemeente te gaan. Ook breidt een groot aantal notarissen hun diensten uit met het aanbieden van flitsscheidingen. De branche beschouwt snel en goedkoop scheiden zonder rompslomp als een gat in de markt. Bezwaren dat bijvoorbeeld de alimentatie of de boedelscheiding niet goed is geregeld, worden volgens de notarissen ondervangen door de zorgplicht die zij hebben tegenover hun klanten. Om misbruik te voorkomen, willen ze beide partijen goed voorlichten over de gevolgen van de beslissing. Notarissen die te weinig van echtscheidingen weten zullen alsnog de hulp inroepen van een advocaat.

Aantal flitsscheidingen stijgt explosief.

(Mei 2003) Steeds meer echtparen ontbinden hun huwelijk met een flitsscheiding als een snelle manier om te scheiden. In 2002 kozen 4000 echtparen voor een flitsscheiding, dat zijn volgens het CBS 3000 meer dan het jaar ervoor. In totaal gingen vorig jaar 38.000 echtparen uit elkaar, dit is vrijwel gelijk aan 2001. Het aantal stellen dat hun huwelijk ontbond door een conventionele echtscheiding daalde van 38.000 naar 34.000.

Mogelijk heeft deze daling te maken met de populariteit van de flitsscheiding, maar dat is volgens een woordvoerster van het CBS nooit met 100 procent zekerheid te zeggen. Als gevolg van de flitsscheidingen nam het aantal partnerschappen sinds april 2001 flink toe. Vorig jaar werden ruim 8000 partnerschappen geregistreerd, 5000 meer dan het jaar ervoor. Ook in de eerste maanden van dit jaar steeg het aantal registraties. Van het totaal aantal partnerschappen in 2002 ging het overigens bij 60 procent om het omzetten van een bestaand huwelijk.

De meeste huwelijken die in een partnerschap zijn omgezet, worden korte tijd later gevolgd door een ontbinding. Meer dan de helft is een maand later ontbonden. Ruim driekwart is binnen drie maanden uit elkaar en bij 90 procent gebeurt het binnen een jaar.