Echtscheiding en kinderen

© 2012 Hein Pragt

De meeste kinderen gaan er van uit dat hun ouders voor altijd bij elkaar zullen blijven en dat ze in een veilig gezin kunnen opgroeien en bijna elk kind wil graag dat zijn of haar ouders van elkaar houden en dat ze gelukkig met elkaar zijn. Wanneer een relatie niet meer goed is hebben kinderen dit vaak zeer goed in de gaten maar onbewust willen ze het meestal niet zien of koesteren ze in stilte de angst dat hun ouders uit elkaar zullen gaan. Som gaan kinderen in deze situatie zelfs actief proberen de relatie tussen hun ouders te verbeteren en kunnen ze met een schuldgevoel zitten omdat ze soms denken dat het aan hen ligt dat het niet goed gaat tussen de ouders. Vaak denken mensen alleen aan de moeilijke periode na een echtscheiding, maar voor kinderen kan er al een hele moeilijke periode aan vooraf gegaan zijn.

Maar dan opeens vertellen de ouders dat ze uit elkaar gaan en dan is het werkelijkheid geworden. Voor kinderen is dit vaak een verwarrende tijd en vragen ze zich af wat er nu gaat gebeuren? Bij wie en waar moet ik nu wonen? Vinden ze mij ook niet meer aardig en niet meer lief? Ook in deze fase denken veel kinderen dat het aan hen ligt en proberen ze soms wanhopig om hun ouders toch weer bij elkaar te brengen. Voor kinderen is het belangrijk om bevestigd te krijgen dat het niet aan hen ligt ook als ze bijvoorbeeld een moeilijke puber zijn. Het is belangrijk om kinderen rustig duidelijk te maken dat het aan de ouders ligt die niet meer samen verder kunnen en niet aan hen.

Maar wanneer ouders gaan scheiden of uit elkaar gaan zijn beide (ex) partners vaak zo druk bezig met hun eigen leven weer op orde krijgen en vaak sterke emoties waardoor de belangen van de kinderen er vaak bij inschieten. Dit is niet altijd boze opzet maar komt meestal voort uit onvermogen. Soms kunnen kinderen een van beide ouders veel minder zien en moeten ze steeds weer afscheid nemen van een van de ouders. Soms worden kinderen gedwongen te verhuizen en van school te veranderen en ontstaan er voor de kinderen ineens twee werelden, de plek van papa en de plek van mama. Vaak zijn kinderen boos en verdrietig over wat hen is overkomen, sommige kinderen uiten zich agressief en onhandelbaar, anderen worden angstig en trekken zich terug. De onzekerheid dat beide ouders van ze blijven houden en dat ze van beide ouders mogen blijven houden kan voor een kind een enorm probleem zijn. Voor volwassenen is er vaak wel steun en hulp tijdens de echtscheiding maar vaak is dat er niet voor de kinderen. Die proberen soms steun te vinden bij vriendjes en vriendinnetjes of ze sluiten zich af wat later vaak weer voor de nodige problemen kan zorgen. Ook zijn er vaak praktische zaken zoals de sportclub of de vereniging waar het kind lid van is, van verjaardagen en feestdagen. Voor veel kinderen is een echtscheiding of het uit elkaar gaan van hun ouders een vaak traumatische ervaring die men vaak erg onderschat. Soms komt het voor dat gescheiden ouders problemen of woordenwisselingen die ze hebben met de andere ouder, gebruiken om kinderen te beïnvloeden of dat ouders via hun kinderen de andere ouder proberen te kwetsen. Zelfs als een van beide ouders kwaad spreekt over de ander in bijzijn van een kind is dit al erg onprettig voor een kind en moeten ouders zich realiseren dat ze hiermee hun kind belasten met hun problemen.

Sommige ouders proberen zonder te veel ruzie uit elkaar gaan, maar soms kunnen ze ook heel erg veel ruzie en conflicten hebben. Voor kinderen zullen er bijna altijd spanningen merkbaar zijn en ouders zullen zich los moeten maken van elkaar en dat zal voor beiden moeilijk zijn. Wanneer ouders erg veel ruzie maken is dat als kind erg vervelend en is het zeker erg belangrijk om de kinderen niet in de conflicten te betrekken en zeker niet over te laten halen om partij te kiezen. Het is het probleem van de ouders en die zullen het moeten oplossen en ze mogen de problemen niet bij de kinderen neerleggen. Ook wanneer een kind geen zin heeft om geconfronteerd te worden met verdriet of boosheid van de ouders dan moeten de ouders dit respecteren. Kinderen zijn zeker geen hulpverlener voor de ouders en moeten ook niet die rol krijgen. Ook moet een jongen niet de rol van de vader of een meisje de rol van de moeder moet proberen over te nemen. De meeste kinderen hebben het al moeilijk genoeg in een echtscheiding van hun ouders en het is heel onredelijk en oneerlijk als ouders hun zorgen ook nog bij de kinderen neerleggen.

Kinderen houden meestal van allebei je ouders en ze willen beiden geen verdriet doen. Vaak gaan ouders op een ander adres wonen en zullen de kinderen bij de ene ouder gaan wonen en bijvoorbeeld in het weekend naar de andere ouder gaan, dit heet een omgangsregeling. Tegenwoordig is ook co-ouderschap steeds meer een norm waarbij kinderen bijna evenveel bij de ene ouder als de andere ouder verblijven. Dit is voor kinderen en ouders vaak de beste situatie omdat kinderen hun beide ouders als opvoeders en verzorgers houden en voor ouders dit vaak makkelijker is om zorg en werk beter te combineren. Het kind of de kinderen wonen dan bijvoorbeeld een week bij de ene ouder en de andere week bij de andere ouder of de helft van de week bij de ene en de andere helft bij de ander. Voorwaarde is meestal wel dat wanneer een kind naar de basisschool gaat dat beide ouders in dezelfde plaats blijven wonen. Het is belangrijk om kinderen niet weg te houden van de andere ouder tenzij beide ouders die zo afgesproken hebben. Wanneer een kind officieel bij de moeder woont maar na schooltijd graag bij de vader langs wilt gaan dan is dit heel normaal en is het niet in het belang van het kind om dit te verbieden. Het is heel belangrijk om een kind nooit te laten kiezen tussen ouders. Stel je als ouders een voor dat je maar één kind kunt redden en het andere moet laten verongelukken, deze keuze is onmenselijk en net zo onmenselijk is een kind voor de keuze stellen om te kiezen voor één van beide ouders.

© 2012 Hein Pragt

Het is een zeer hardnekkig misverstand dat een kind vanaf 12 jaar mag kiezen bij welke ouder het wil wonen. Telkens weer hoor ik deze verhalen waarmee ouders elkaar het leven zuur maken en kinderen voor een dilemma plaatsen. Dit is echter een hardnekkige fabel die op Internet maar steeds weer bevestiging krijgt door mensen die de klok hebben horen luiden maar niet weten waar de klepel hangt. Dit misverstand is ontstaan omdat rechters een protocol bedacht hebben voor echtscheiding waarbij kinderen van twaalf jaar en ouder bij betrokken zijn. Wanneer er sprake is van een omgangsregeling dan kan de rechter bepalen dat hij kinderen vanaf 12 jaar graag persoonlijk (zonder dat er ouders bij zijn om het kind te beïnvloeden) wil horen voor het bepalen van de omgangsregeling. Het kind heeft geen keuze de rechter kan de mening van het kind mee laten spelen in zijn oordeel. Na de beslissing van de rechter staat in de uitspraak en het convenant de afspraken waar beide ouders zich in het geval van geschillen aan moeten houden. Wanneer beide ouders hier in goed overleg van af willen wijken is dat geen enkel probleem. Vaak ziet men dat in het begin men de regels en tijden die in het convenant staan strikt gaat uitvoeren maar vaak vinden ouders en kinderen hun eigen weg die voor iedereen het beste is.

Dit hoeft ook niet opnieuw in een convenant aangepast te worden, maar het kan wel nuttig zijn. Wanneer de betaling van alimentatie aan de andere ouder stopt omdat het kind bij de andere ouder gaat wonen, kan de andere partner (uit wraak) na jaren nog steeds de zogenaamd achterstallige alimentatie opeisen. Ik heb het eens zien gebeuren bij een collega en het LBIO is dan zeer onredelijk en legt zelfs loonbeslag omdat deze organisatie geen rekening wil houden met de werkelijke situatie maar alleen het (oude) rechtelijk vonnis zal uitvoeren. Voor mensen die hier een leuke wraakactie tegen de ex partner zien wil ik wel zeggen dat dit geld via een tegen rechtzaak met oplag van alle gemaakte kosten voor de gedupeerde wel weer terug te eisen is en men er dus uiteindelijk wel veel geld aan zal verliezen, de wraak van korte duur is en tegen zichzelf zal keren. Dit voorbeeld geeft tevens aan hoe gemeen en onredelijk, maar ook goed van vertrouwen ex-partners soms kunnen zijn. Om dus problemen en misverstanden te voorkomen is het dan verstandig de nieuwe regeling in een aangepast convenant vast te leggen en dat via een advocaat te laten bekrachtigen. Dit hoeft niet erg duur te zijn en kan veel problemen voorkomen. Maar ook als er al (jarenlang) een omgangsregeling is, dan is er met 12 jaar niet ineens een keuze voor het kind om te kiezen bij welke ouder het wil wonen. Dit blijft een hardnekkige fabel die op diverse internet fora in stand gehouden blijft worden.

Dit is de juridische kant van het verhaal, er is ook een morele kant. Veel gescheiden ouders doen er moeilijk over op welk adres het kind woont maar eigenlijk is dit niet zo belangrijk. Wel kan het vervelend zijn dat de ene ouder meer tijd door kan brengen met het kind dan de ander. Maar veel ouders denken daarbij alleen aan hun eigen belang en niet het belang van de kinderen. Het kind moet zich prettig en veilig voelen en wanneer het een tijdje vaker bij de andere ouder wil zijn dan moeten ouders daar gewoon rustig over kunnen praten zonder aan zichzelf te denken maar juist in het belang van het kind. Vooral puber kinderen moeten niet de ouders gaan manipuleren en wanneer de puber kinderen weten dat ze de ouders kunnen "pakken" door te dreigen met wonen bij de een of ander dan hebben ze de ouders in de tang. Het is beter om de pubers de vrijheid te laten om bij beide ouders te zijn en te laten merken dat beide ouders zich niet tegen elkaar laten uitspelen om dit dilemma te voorkomen. Mijn ervaring is dat kinderen vanaf een jaar of veertien vanzelf gaan bepalen bij welke ouder ze willen wonen of dat ze een weekend of vakantie niet willen komen of juist extra. Wanneer het kind puber problemen heeft kan de andere ouder hier bijvoorbeeld beter mee omgaan of heeft deze er meer tijd en aandacht voor. Dit zegt niets over de andere ouder en het is echt geen nederlaag als uw kind een tijd wat meer bij de andere ouder wil zijn, het is belangrijk dit met het belang van het kind in gedachten rustig met het kind en de ex partner te overleggen. Persoonlijk vind ik 12 jaar wat jong om dit soort beslissingen te nemen, maar bij het bepalen van een middelbare school kan het een keuze zijn.

Sommige ouders denken ten onrechte dat ze het kind kwijt zullen raken aan de andere ouder en door deze angst proberen ze de kinderen bij zich te houden met alle middelen. Soms door zich te beroepen op de wet maar ook door manipuleren en zelfs de kinderen opzetten tegen de andere ouder. Dit alles uit eigenbelang om de kinderen aan zich te binden of om oud zeer te vereffenen naar de ex partner. Soms maken ze hierbij zelfs ten onrechte misbruik van het zogenaamde belang van het kind. Wanneer u gescheiden bent en kinderen heeft dan is het belangrijk om het eigen ego eens aan de kant te zetten en echt aan de belangen van de kinderen te denken en te proberen in goed overleg het best voor de kinderen te regelen. U bent beiden ouders van de kinderen en moet in het beste belang van uw kinderen handelen waarbij u terdege rekening moet houden met de wensen en de belangen van het kind zelf. Verstandige ouders komen er wel samen met het kind uit en zorgen er voor dat het kind, ondanks dat beide ouders gescheiden zijn, toch op kan groeien in een veilige omgeving tot een emotioneel stabiel persoon die in staat is om zonder te veel "oud zeer" een stabiele relatie aan te gaan.

Bron: AD.nl
Het is altijd een shock voor de kinderen als één van de ouders een nieuwe partner heeft. Wanneer stel je ze aan elkaar voor? Daniëlle Hartog met haar dochters Robyn en Frederique en haar nieuwe vriend Sander. Neem je elke scharrel mee naar huis of wacht je totdat het serieus is? ‘Je hoeft een nieuwe partner niet meteen voor te stellen als de ware. Het is gewoon een vriend met wie je leuke dingen doet. De rest komt later wel,’ zegt familietherapeut Ietje Heybroek.

Jan Hein van Spangen (40) zag er tegenop om zijn vriendin Jolanda aan zijn zoontje Thies (9) voor te stellen. Hij wilde geen verwachtingen scheppen bij zijn kind en hem niet opnieuw teleurstellen.

,,De scheiding was een klap voor Thies. We waren nu al een paar jaar verder, maar ik wilde hem niet nog meer pijn doen. Het is naar als hij aan een nieuwe vriendin went en we dan na een tijdje uit elkaar gaan. Daarom was ik voorzichtig. De eerste drie maanden hebben ze elkaar niet gezien. Ik heb co-ouderschap en als Thies zondagochtend kwam, was Jolanda al weg.

We hebben het contact daarna rustig opgebouwd. Jolanda kwam eerst gewoon als vriendin over de vloer. We deden soms leuke dingen met z’n drieën, maar ze was er meestal niet bij. Na twee maanden vertelde ik hem dat er meer speelde tussen ons. Inmiddels vond hij het eigenlijk best gezellig met Jolanda. Hij zag dat ik met haar in de buurt vrolijk was, dus had er niet zoveel moeite mee.’’

Jolanda (30) moest wel enorm wennen aan haar nieuwe rol als stiefmoeder. ,,Ik was er helemaal niet aan toe om een soort moeder te zijn en een gezin te vormen. Ik wilde Jan Hein voor mezelf hebben en had moeite hem te delen. Dat klinkt egoïstisch, maar zo was het wel. Ik zag Thies als een last. Nam hem eigenlijk op de koop toe, maar dat is heel oneerlijk. Ik realiseerde mij dat ik niet alleen voor Jan Hein koos, maar ook voor Thies. Dat ik mijn best moest doen voor een band met hem. Dat heb ik ook gedaan. Ik nam hem mee naar de dierentuin, een speeltuin of deed iets anders met hem alleen. Zo is onze band gelukkig gegroeid. Nu ben ik daar heel erg blij mee.’’

Toch botst het nog steeds wel. ,,Nu niet zo met mij, maar meer met zijn ouders. Thies trekt het slecht om tussen twee huizen heen en weer geslingerd te worden. Hier gelden andere regels dan thuis en dat begrijpt hij niet altijd. Hij heeft het niet makkelijk. Hij is stapel op beide ouders en inmiddels ook op mij, maar voelt zich soms ontheemd. Dat is sneu, maar waarschijnlijk realiteit voor veel kinderen van gescheiden ouders.’’

Ietje Heybroek komt deze problemen vaak tegen in haar praktijk voor ouder- en kindrelaties in Blaricum. Ze meent daarom dat iedereen zich goed moet realiseren wat het inhoudt om in een stiefgezin te wonen. ,,Het is voor alle partijen niet makkelijk. Het is voor kinderen vaak een shock als papa of mama met een nieuwe partner thuiskomt. Niks lijkt aan die persoon te deugen. Hun eigen ouder is altijd beter. Het is daarom belangrijk meteen duidelijk te maken dat jouw partner niet de plaats van de andere ouder inneemt. Maar dat jij je prettig voelt bij die persoon en hoopt dat jouw kind hem of haar ook aardig vindt.

Zeker in de puberleeftijd is het lastig voor kinderen. Ze zitten dan al met zichzelf in de knoop en hebben geen zin in een verliefde ouder. Ook kleintjes snappen het niet altijd. Dan kun je er het beste een opvoedboek over dit onderwerp bij pakken. Daar staan plaatjes waarbij je het verhaal uit kan leggen.’’

De nieuwe partner hoeft ook niet meteen als de ware geïntroduceerd te worden. ,,Een nieuwe partner kan eerst alleen af en toe als vriend langs komen. Het hoeft niet meteen allemaal zo officieel. Kinderen hebben zelf ook vriendjes en vriendinnetjes, dus snappen best dat ouders ook graag mensen om zich heen hebben. Maar wordt het echt serieus, wacht dan niet te lang. Het is heel vervelend als kinderen van anderen moeten horen dat papa of mama verliefd is’’, zegt Heybroek.

Een nieuwe partner hoeft niet dramatisch te zijn. Soms willen kinderen juist dat hun ouders weer verliefd zijn. Zo ook bij Daniëlle Hartog uit Amsterdam. Haar oudste dochter Robyn (12) vond het tijd voor een nieuw vriendje. ,,Ze zei zelfs dat haar leuke meester Sander nog een lieve vriendin zocht. Of hij niks voor mij was.’’

Op dat moment speelde er nog niks, maar na de zomer kregen de twee contact. Hartog vertelde het niet meteen aan Frederique (9) en haar zus. ,,De relatie voelde eigenlijk meteen goed, maar ik wilde het niet direct vertellen. Hun vader en ik waren al een tijd niet meer samen en we hadden beiden een andere relatie achter de rug. Dan ben je toch voorzichtiger. Uiteindelijk kon ik het niet lang rekken, omdat het roddelcircuit op school al in gang was. Ze moesten het wel van mij horen, dus na twee weken vertelden Sander en ik hoe verliefd we waren.’’

Robyn was blij, maar Frederique moest wel even wennen. Daniëlle: ,,Frederique had het er best moeilijk mee dat Robyn en Sander al zo close waren. Zij kende hem natuurlijk nog helemaal niet. Dat moest groeien. We deden leuke dingen met z’n vieren, maar ze gingen na een tijdje ook samen op pad. Ze houden allebei van koken, dus stonden gezellig samen te kokkerellen, bezochten musea en hij hielp haar met dingen van school. Dat was fijn.’’

Het stel is nu twee jaar verder en het gaat goed. Sander en de meiden zijn heel hecht en beginnen zelfs op elkaar te lijken. ,,Ze dansen opeens alle drie hetzelfde, hebben interesses gemeen en Robyn kopieert zelfs zijn kledingstijl. Het is zo leuk om ook dingen van hem terug te zien in mijn meiden.’’

Jan Hein van Spangen heet in werkelijkheid anders. Ook de namen van zijn zoon en vriendin zijn gefingeerd.

PAS staat voor Parental Alienation Syndrom in het nederlands het ouderverstotingssyndroom.

Wat is de definitie van een syndroom?

In de medische wetenschap is een syndroom een groep van symptomen die bij elkaar mogen worden geplaatst omdat ze zich gezamenlijk voordoen. Een goed voorbeeld van een syndroom is het downs syndroom, waarin een combinatie van een geestelijke handicap en een gezichtsuitdrukking die lijkt op die van Aziatische mensen. De kinderen met dit syndroom hebben ook allemaal een relatief korte vijfde vinger. Begin jaren ’80 werd het ontdekt door Prof. R. Gardner die zich bezig houd met kinderpsychiatrie.

Wat is PAS?

PAS is een verstoring die ontstaat exclusief in een dispuut om het gezag om een kind. Meestal gaat het om de vader en de moeder, soms ook de grootouders. Maar het gaat altijd om een gezagskwestie. Het gaat om twee componenten. Ten eerste is er sprake van het systematisch hersenspoelen van het kind, een campagne van denigreren van de ene ouder door de andere.

De tweede component, en dit is belangrijk, is de eigen bijdrage van het kind. Het syndroom van ouderverstoting is de echtscheidingsziekte bij uitstek. Elk kind heeft daar in meer of mindere mate last van. Er ontstaat een verwijdering tussen de kinderen en de niet verzorgende ouder. Vaak gebruikt de verzorgende ouder allerlei manieren om die oudervervreemding zo groot mogelijk te maken. Daartoe aangemoedigd zal ook het kind hierin een rol vervullen en ontwikkelt zich bij het kind het zogenaamde Ouderverstotingssyndroom: het Parental Alienation Syndrome (PAS).

Dit syndroom kan het verdere hele leven van het kind sterk beïnvloeden, maar kan ook in de volgende generatie merkbaar zijn. PAS is dermate ernstig dat dit in het diagnostisch handboek voor psychische stoornissen (DSM-V) zal worden opgenomen. (WWW.familycourt.com)

Volgens prof. Gardner is PAS een stoornis omdat ‘geen enkel kind door zijn genen geprogrammeerd is om een ouder af te wijzen die van dat kind houdt’. De stoornis bestaat uit hysterie, in ernstige gevallen uit paranoia. Bovendien handelt een kind dat zonder reden een ouder verstoot, consequent tegen zijn belang in en ook dat wijst niet op geestelijke gezondheid. Gardner benadrukt dat PAS niets te maken heeft met die kinderen die om een gegronde reden (b.v. ernstige mishandeling of verwaarlozing) een ouder verstoten. In die gevallen is verstoting immers een normale reactie, zij wordt pas een stoornis als zij niet gegrond is en tegen het eigen belang indruist.

Lees hier meer...

Stichting Jonge Helden

Stichting Jonge Helden heeft als missie te voorkomen dat kinderen/tieners ernstig vastlopen, nadat ze met een ingrijpend verlies te maken hebben gehad dat ze niet (voldoende) hebben kunnen verwerken. Scheiding en het overlijden van een gezinslid in het bijzonder. Men heeft bijna een jaar gewerkt aan de ontwikkeling van vijf Jonge Helden Adviessites:

www.voorjongehelden.nl is ontwikkeld voor kinderen en jongeren die een ingrijpend verlies hebben meegemaakt.

www.voorjongehelden.nl is ontwikkeld voor kinderen en jongeren die een ingrijpend verlies hebben meegemaakt.

www.oudersvanjongehelden.nl is ontwikkeld voor ouders van kinderen die te maken krijgen met de dood of scheiding.

www.jongeheldenindeklas.nl is ontwikkeld voor medewerkers in het primair en voortgezet onderwijs.

www.jongeheldenopdebso.nl is ontwikkeld voor medewerkers van de kinderopvang en buitenschoolse opvang.

www.jongeheldeninjeomgeving.nl is ontwikkeld voor volwassenen met Jonge Helden in hun omgeving, bv. opa's en oma's.

Voor gescheiden ouders is het een hele klus om samen op een goede manier ouder te zijn en te blijven voor hun kinderen. Nuchter verstand en emoties botsen dikwijls met elkaar. Ouders wéten wel dat zij met elkaar moeten blijven communiceren, maar dat ook doen is een ander verhaal. Ouders willen hun kinderen behoeden voor de nadelige effecten van een scheiding, maar zij merken dat hun dit dikwijls toch niet lukt. Ouders zijn partijdig; hun gedachten worden beïnvloed door hun gevoelens; zij willen en moeten met erg veel zaken tegelijk rekening houden. Dit boek is geschreven voor die ouders, met als doel om orde te scheppen in de factoren die na een scheiding tussen ouders en hun kinderen een rol kunnen spelen. Onderwerpen die aan bod komen, zijn: de huidige juridische situatie rondom ouderschap en echtscheiding, de situatie binnen een gezin in de periode na een scheiding, de betekenis van een scheiding voor het kind en diens ontwikkeling, de vorm van communicatie die het meest gewenst is, zeker in geval van meningsverschillen en de hulp die ouders hun kinderen kunnen bieden. De auteur heeft jarenlang ervaring opgedaan, wat betreft echtscheidingen. Hij heeft een eigen adviesbureau en is daar werkzaam als orthopedagoog, psycholoog en familie-mediator, en helpt bij echtscheidingen waar kinderen bij betrokken zijn. In dit boek geeft zij volgens een heldere theorie en met veel praktische tips en oefenstof aan, op welke wijze ouders en kinderen met elkaar om kunnen gaan na een scheiding.

In Nederland krijgen elk jaar ongeveer 35.000 kinderen te maken met de scheiding van hun ouders. Desondanks komen zij in de Nederlandse literatuur nauwelijks aan het woord. In Echtscheiding: kiezen voor het kind staan de ervaringen van de kinderen zelf wél centraal. Femke van der Gun en Lavinia de Jong deden onderzoek naar de wijze waarop kinderen de echtscheiding van hun ouders beleven en gingen daarvoor in gesprek met tweeëntwintig kinderen in de leeftijd van 10 tot 14 jaar. De kinderen spreken zeer openhartig over hun ervaringen en gevoelens ten aanzien van de scheiding. Vooral de nieuwe woonsituatie en het contact met hun ouders staan centraal. Bovendien geven de kinderen zelf adviezen voor gescheiden gezinnen. Echtscheiding: kiezen voor het kind is een belangrijk boek voor scheidende ouders. Het helpt hen te begrijpen wat er in kinderen omgaat en hoe rekening met hen kan worden gehouden. Ze vinden er bovendien een beschrijving van enkele hulpvoorzieningen voor kinderen in echtscheidingssituaties. Dit boek is niet alleen waardevol voor ouders, maar ook voor advocaten, bemiddelaars, beroepskrachten in de jeugdzorg, beroepskrachten binnen het onderwijs én voor een ieder die de scheiding eens door de ogen van de kinderen wil bezien.

Meestal gaat het met kinderen na een scheiding goed, maar een aantal houdt problemen. Ed Spruijt beschrijft deze problematiek in Scheidingskinderen vanuit verschillende gezichtspunten: sociologische, pedagogische, juridische, psychiatrische en op het gebied van preventie en interventie. Vragen die daarbij aan de orde komen zijn onder andere: Waar gaan de kinderen wonen? Welke adviezen geeft de Raad voor de Kinderbescherming? Hoe erg zijn ouderlijke conflicten? Welke problemen hebben kinderen? Hoe vaak komen oudervervreemding en huiselijk geweld voor? Wat zijn de effecten van wetgeving, voorlichting en cursussen voor ouders en kinderen? Scheidingskinderen is vooral bedoeld voor allen die in hun werk op één of andere manier te maken hebben met deze groeiende groep kinderen en jongeren. Ed Spruijt is senior docent/onderzoeker bij de Onderzoeksgroep Adolescen-tie van de Universiteit Utrecht. Hij publiceert regelmatig over de gevolgen van ouderlijke scheiding voor kinderen en jongeren. Ed Spruijt is erin geslaagd wetenschappelijke kennis toegankelijk te presenteren. Verwacht mag worden dat dit rapport een bijdrage zal leveren aan de verdere discussie over de positie van scheidingskinderen en de nood-zaak van een landelijk dekkend (preventief) hulpverleningsaanbod voor kinderen en ouders.' Gerrit Verweij, adviseur beleid Landelijk Bureau van de Raad voor de Kinderbescherming (in het voorwoord).