Algemene informatie echtscheiding.

(c) 2011 Hein Pragt

Laatst kreeg ik weer een hartverscheurende email van een man wiens vrouw een ander ontmoet had (waar ze nu blijkbaar niets meer mee had) maar ze wilde toch scheiden. De man wilde dat niet en putte uit alles maar weer hoop dat het weer goed zou komen. Als ze zijn verdriet zag troostte ze hem waarna hij weer de hoop had dat het nog goed kon komen omdat ze toch nog wat voor hem voelde. Het was hard om te vertellen dat zijn bijna ex vrouw waarschijnlijk het point of no return al gepasseerd was. Maar wat is dan dat point of no return bij het verbreken van een relatie.

Letterlijk betekend de term Point of No Return dat men een punt bereikt heeft waarop terugkeren geen zin meer heeft of niet meer mogelijk is. Ook in een huwelijk of relatie bestaat er een punt waarop geen terugkeer meer mogelijk is. Binnen iedere huwelijk of relatie zijn er wel eens problemen, maar wanneer is het punt bereikt dat de relatie niet meer gered kan worden? De meeste relaties zijn vaak nog niet voorbij als beide partners nog emoties tonen al is dit ruzie, ook niet wanneer er nog gedreigd wordt met uit elkaar gaan of een echtscheiding. Dit punt is meestal wel bereikt als één van de partners koel en rustig aangeeft dat hij of zij niet verder wil, weinig of geen emotie meer toont of zelfs schuldgevoel toont. Wanneer er geen echte emotie meer te zien is in de ogen van de ander dan is het echt voorbij. Deze partner is het punt van terugkeer gepasseerd omdat deze partner al afscheid genomen heeft van het huwelijk of de relatie.

Voor de andere partner kan de hele wereld instorten en vaak wil deze partner nog vechten om te relatie te redden en hoopt deze partner dat het allemaal nog weer goed kan komen. Maar in werkelijkheid is de partner die een einde aan de relatie wil maken al veel verder in het rouwproces en het afscheid nemen dan de partner die er nog voor wil (of wilde) gaan. De partner die nog hoop heeft houd zich vaak vast aan de meest kleine dingen. Wanneer de bijna ex partner bijvoorbeeld uit schuldgevoel nog begripvol, aardig of zelfs lief probeert te zijn, put de ander daar weer gelijk hoop uit. In dit opzicht maakt de partner die de relatie wil verbreken het alleen maar moeilijker voor de ander omdat deze de ander onbewust en ongewild weer hoop geeft. Vooral wanneer er een liefdesaffaire in het spel is kan de partner die al verliefd is op een ander geen of weinig compassie meer tonen voor de partner die verlaten gaat worden. Wel kan deze partner een groot schuldgevoel hebben en zelfs medelijden voelen voor de bijna ex partner.

Ook de partner die de relatie wil verlaten heeft verdriet maar deze heeft al een langere tijd gehad om dit te verwerken. Het punt waarop geen terugkeer meer mogelijk is kan door een groot voorval zoals ontrouw of bedrog bereikt worden maar soms is het ook een kleine aanleiding die de bekende druppel is die de emmer doet overlopen. Wanneer een van de partners dit punt bereikt heeft dan neemt deze partner op dat moment eigenlijk de beslissing om te stoppen met de relatie of het huwelijk maar het echte vertrekken en het vertellen aan de ander kan nog wel een tijdje duren. Partner die dit besluit genomen hebben zijn vaak nog een tijd aan het overdenken en hun vertrek aan het voorbereiden. Vandaar dat ze vaak emotioneel al veel verder zijn in de verwerking van het verdriet en andere emoties. Wanneer de verlaten partner erg veel verdriet toont of wanhopig probeert de relatie te redden kan dit weer een groot schuldgevoel oproepen bij de partner die het initiatief nam, wat andere emoties weer kan onderdrukken.

Vaak is het zo dat de partner die nog hoopt op het weer goed komen wel weet dat de relatie slecht was maar houd deze zich vast aan een ideaalbeeld wat hij of zij graag zou willen, niet aan wat er werkelijk nog is of was. Maar de praktijk is vaak dat mensen die besluiten om de relatie een tweede kans te geven in een totaal ongelijke positie in de relatie terecht komen. Mensen kunnen proberen om te veranderen of om dingen eens anders te doen maar iemands karakter veranderd niet zomaar. Vaak is deze doorstart van een relatie of huwelijk alleen maar uitstel van executie en is het een kwestie van tijd voordat het weer mis zal gaan. Zeker wanneer er een derde in het spel is zal de kans op herstel heel klein zijn. Het zal pijn doen en veel verdriet veroorzaken om zich er bij neer te leggen en te accepteren dat het voorbij is. Het verdriet zal slijten en het leven zal gewoon doorgaan. En soms helpt het om rationeel te denken en te realiseren dat de relatie toch niet meer het ideaalbeeld zou worden wat men had en dat men uit zelfbescherming de ander beter kan loslaten om zelf weer een weg naar een toekomst open te zetten. Het is niet makkelijk, het zal pijn en huilbuien kosten maar uiteindelijk zal het slijten.

(C) 2001 Hein Pragt

U denkt zelf aan een scheiding of u wordt geconfronteerd met het feit dat uw partner wil scheiden. Het is dan van belang dat u zich gaat informeren over de wijze waarop u zich alleen of samen met uw partner gaat voorbereiden op een definitieve scheiding. Er komt al snel een aantal vragen naar voren zoals omgang en gezag over de kinderen, alimentatie en verdeling van het vermogen of schulden en de bezittingen. Ook kunnen grote conflicten ontstaan, die een bedreiging kunnen vormen voor de verdere toekomst van uzelf, uw partner en de kinderen.

Een van de eerste dingen die u moet doen is een advocaat raadplegen. U kunt kiezen voor een gezamenlijke advocaat of elk een eigen advocaat. Als goed overleg nog mogelijk is zal mediation een goede optie zijn, zie hiervoor het artikel over mediation.. Als een van de partners de echtscheiding niet wil of als er conflicten zijn kan men ook met twee advocaten werken. Tegenwoordig is het gebruik maken van één advocaat of een advocaat die gespecialiseerd is in mediation.

Er zijn advocaten zich specialiseren op het gebied van het familie- en jeugdrecht en het scheidingsrecht. Het loont een goede advocaat te zoeken. De advocaat zal u, waar nodig, doorverwijzen naar andere deskundigen, soms zal het bijvoorbeeld nodig zijn een accountant of fiscalist te raadplegen. De notaris zal met name worden ingeschakeld bij de afwikkeling van onroerend goed zaken zoals een eigen huis. De inschakeling van een psycholoog of maatschappelijk werker kan nodig zijn bij partners, die tijdens het echtscheidingsproces volledig vast lopen.

De advocaat zal de scheidingsprocedure in gang te zetten. Allereerst zal onderzocht worden of tussen partijen overeenstemming kan worden bereikt omtrent de zaken, die geregeld moeten worden. Lukt dat, dan worden de afspraken schriftelijk vastgelegd in een zogenaamd echtscheidingsconvenant. Daarbij moet U denken aan afspraken omtrent alimentatie, de bezittingen en schulden, het pensioen enzovoorts. Ook zal daarin zijn weergegeven hoe partijen zich een regeling ten aanzien van de kinderen voorstellen met betrekking tot het gezag en financiële bijdrage. U kunt er mits partijen daar eensluidend over denken, voor kiezen samen het ouderlijk gezag te blijven uitoefenen. Als een echtscheidingsconvenant tot stand komt verloopt de echtscheidingprocedure verder vlot. Als er blijvende geschillen zijn zullen deze ter beslissing aan de rechter voorgelegd worden.

Iedere echtscheidingsprocedure moet met een verzoekschrift bij de rechtbank in gang gezet worden. In de gevallen waarin partijen het eens zijn geworden, kan men een gemeenschappelijk verzoek tot echtscheiding aan de rechtbank richten. De rechter zal dan doorgaans geheel conform dat verzoek beslissen. U ontvangt dan een beschikking waarbij de echtscheiding wordt uitgesproken. Die beschikking moet u laten inschrijven in het register van de Burgerlijke Stand van de Gemeente waar u destijds voor de wet bent getrouwd. Het huwelijk is pas ontbonden als deze inschrijving gebeurd is.

In de gevallen waarin u en uw partner het over een of meerdere zaken niet eens kunt worden, zal de procedure met een verzoekschrift van een van de partijen naar de rechtbank gaan. De andere partij krijgt de gelegenheid een verweerschrift in te dienen. De rechter zal partijen vervolgens tijdens een zitting horen waarbij hij zal trachten partijen alsnog tot overeenstemming te brengen. Lukt dat niet, dan zal de rechter beslissen. Mocht de beslissing in uw nadeel uitvallen, dan is hoger beroep mogelijk.

Op verzoek van een van de partners kan de rechter voorlopige maatregelen treffen tot de echtscheidingsprocedure is afgerond. Dit kan betrekking hebben op het gebruik van de echtelijke woning, alimentatie, tijdelijke voorzieningen in het gezag over en de omgang met de kinderen en de voorlopige kinder alimentatie. Bij deze maatregelen is geen beroep mogelijk. Wanneer zich na de uitspraak van de voorlopige voorzieningen een wijziging van de omstandigheden voordoet die het uitvoeren van de getroffen voorzieningen onmogelijk maakt, kan men via de rechter vragen deze te wijzigen.

Tijdens het huwelijk zijn partners verplicht elkaar het nodige te verschaffen, na een echtscheiding komt daarvoor in de plaats de verplichting tot het betalen van alimentatie. Alimentatie moet betaald worden indien de ex-partner voldoende middelen heeft om te kunnen betalen (draagkrachtig is) en de andere ex-partner het geld nodig heeft (behoeftig is). Voor het bepalen van de draagkracht zal de zogenaamde TREMA norm gehanteerd worden. (Zie TREMA norm.)

Voor wie de kinderen krijgt toegewezen bestaat geen vaste regel. Wanneer de partners gezamenlijk een regeling aan de rechter voorstellen, bijvoorbeeld in het echtscheidingsconvenant, dan zal de rechter die regeling doorgaans in de beslissing overnemen. Een dergelijk verzoek wordt slechts afgewezen als er gegronde redenen zijn dat de belangen van het kind zouden worden geschaad. Als men het niet eens is over het gezamenlijk gezag, dan zal de rechter een van de ouders met het gezag belasten. Dit zal doorgaans de ouder zijn, die de dagelijkse zorg voor het kind heeft, in de meeste gevallen zal dit de vrouw zijn. Het kind en de andere ouder hebben recht op omgang met elkaar wat in het convenant als omgangsregeling zal worden vastgelegd.

Ook heeft de ouder die de kinderen niet toegewezen heeft gekregen recht op informatie over belangrijke aangelegenheden met betrekking tot het kind. De ouder die de kinderen toegewezen heeft gekregen is verplicht die informatie te verstrekken en de andere ouder te raadplegen omtrent belangrijke beslissingen voor het kind, zoals een schoolkeuze. Ook heeft de ouder die de kinderen niet toegewezen heeft gekregen recht op informatie van derden die beroepshalve met het kind omgaan zoals scholen en leerkrachten.

De niet verzorgende ouder moet doorgaans financieel bijdragen in de kosten van levensonderhoud (kinderalimentatie). Vanaf 12 jaar hebben kinderen zelf inspraak in de omgangsregeling.

Heel vaak worden tijdens en na de scheiding de kinderen gebruikt om de andere partner te kwetsen of onder druk te zetten. Het mag duidelijk zijn dat dit zeer schadelijk is voor de kinderen. Het is in het belang van de kinderen dat beide ouders zich verantwoordelijk tegenover elkaar gedragen en zich verantwoordelijk gedragen tegenover de kinderen.

Meestal moeten er gemeenschappelijke bezittingen worden verdeeld, dit geldt ook voor eventuele gemeenschappelijke schulden. U kunt met uw partner afspraken maken over de wijze van boedelscheiding, eventuele geschillen kunt u aan de rechter voorleggen. Ook kan hierbij een notaris ingeschakeld worden om nauwkeurig toe te zien op de boedelscheiding. Als er sprake is van een eigen woning aandelen of vermogen dan zal dit meestal via de notaris geregeld moeten worden. Als men in gemeenschap van goederen is getrouwd zullen beide partners recht hebben op een evenredig deel van de bezittingen en / of schulden. Als er op huwelijkse voorwaarden is getrouwd zal de notaris toezien op het uitvoeren van deze voorwaarden.

Iedereen in Nederland heeft recht op een advocaat, wie een advocaat niet zelf kan betalen komt in aanmerking voor door de overheid gefinancierde rechtshulp. Als u in aanmerking wilt komen voor deze rechtshulp dient u een bewijs van onvermogen bij het gemeentehuis aan te vragen. In dit geval betaalt de Nederlandse staat de advocaat, afgezien van een eigen bijdrage. De hoogte daarvan hangt af van uw financiële positie, deze informatie kan een advocaat u geven. Vraag altijd bij een advocaat vooraf naar een schatting van de kosten.

(c) 2011 H.M. Pragt

Wie in deze crisistijd (2011/2012) gaat scheiden, heeft niet alleen de gebruikelijke obstakels maar ook vaak een enorme financiële strop voor beide partners door een onverkoopbaar huis of een huis dat uiteindelijk ver onder de waarde van de hypotheek verkocht moet worden omdat geen van beide partners in staat is de ander uit te kopen. Veel mensen met een eigen huis die in deze financiële crisis gaan scheiden blijven beiden achter met een enorme schuld wat een nieuw leven opbouwen ernstig kan belemmeren. Mede door deze schuld kunnen ze ook niets nieuws kopen en zijn beide ex partners dus aangewezen op een sociale huurwoning waar ze vaak jaren op moeten wachten en leven ze jarenlang in armoede.

In 2009 toen de economische crisis begon liep het aantal scheidingen zeer sterk terug, veel mensen namen maar de beslissing de crisis samen door te zitten. Bij elkaar blijven vanwege de economische crisis lijkt mij een vreselijke nachtmerrie, gedwongen samen leven met een partner met wie je eigenlijk niet meer samen wil zijn en de ellende als de ander alvast een ander zoekt terwijl jullie nog samenwonen. Stellen die alleen nog maar ruzie hebben en elkaar zoveel mogelijk proberen te ontlopen is erg vooral als er kinderen bij zijn die door de constante liefdeloze omgeving of de constante agressie tussen papa en mama voor het leven beschadigd kunnen worden. Nog afgezien van ouders die noodgedwongen een aantal jaren (voor soms extreme bedragen) op zolderkamers of in caravans moeten wonen wat ook minder prettige gevolgen heeft voor mensen zelf en de kinderen.

Maar de financiële crisis is ook een van de oorzaken van het stijgende aantal echtscheidingen en mensen die uit elkaar gaan. Uit cijfers van het CBS blijkt dat zo'n 5,5% van alle echtscheidingen als oorzaak 'financiële problemen' heeft en momenteel raken huishoudens in snel tempo in financiële problemen door verlies van baan, ernstige vermindering van inkomen, waardedaling van de eigen woning en waardedaling van beleggingen en vermogen. Door de financiële problemen komen relaties in moeilijke tijden terecht waarbij het er echt op aankomt en veel echtparen zijn niet in staat om deze moeilijke tijd samen te overwinnen.

Kortom de financiële crisis heeft ook een ingrijpende invloed op relaties¸huwelijken en echtscheidingen en scheiden of uit elkaar gaan in deze financiële crisis is extra moeilijk.