De multicultirele samenleving

(C) 2010 Hein Pragt

Volgens de cijfers van het CBS uit 2006 is ongeveer 19% van de inwoners van Nederland van allochtone herkomst. Iets meer dan de helft hiervan bestaat uit niet Westerse allochtonen uit Turkije, Marokko, Suriname en de Nederlandse Antillen. Naast deze bevolkingsgroepen zijn er in Nederland nog iets meer dan een half miljoen inwoners uit andere niet Westerse landen en voor een deel gaat het hier om vluchtelingen en asielzoekers. Maar ook wonen hier mensen uit heel Europa en natuurlijk de Chinezen en mensen uit andere oriëntaalse landen. We hebben het wel soms over de Nederlandse cultuur, maar ook onze zogenaamde eigen cultuur is een historisch samenraapsel van allerlei culturen doordat we overheerst zijn door veel verschillende landen en zelf ook de vreemde culturen binnen haalden omdat we een zeevarend volk waren. Onze zogenaamde Nederlandse cultuur bestaat uit veel aspecten van vele andere culturen, een proces dat dus al eeuwen aan de gang is maar tegenwoordig in een soort van stroomversnelling is gekomen.

De komst van grote groepen nieuwe Nederlanders betekent een verrijking van de Nederlandse samenleving maar veroorzaakt ook problemen. Veel allochtonen voelen zich niet welkom en geaccepteerd in de Nederlandse samenleving, terwijl bij autochtonen veel onvrede bestaat over de verpaupering van hun buurt en overlast door groepen allochtone jongeren, en angst voor criminaliteit en de (fundamentalistische) islam. Zeker in economisch slechte tijden zijn er altijd weer mensen die gebruik maken van de onvrede in het algemeen om een bevolkingsgroep te schuld te geven. Wanneer ik weer een tegenstander van hoofddoekjes hoor vertel ik meestal dat mijn tante een non was en dat ze met haar hoofddoek juist respect kreeg. Volgens mij kan er uit deze enorme smeltkroes van culturen iets heel moois ontstaan, eten, muziek, kunst en culturen die elkaar vinden, versmelten en nieuwe dingen die ontstaan. Onze samenleving is ook zoveel rijker geworden, wanneer we kijken wat we in Nederland nu in winkels kunnen vinden, dat hadden we 30 jaar geleden niet kunnen voorspellen. Natuurlijk zijn er problemen, de nieuwe multiculturele samenleving ontstaat niet zonder slag of stoot, dit zal zeker enkele generaties duren.

Tot die tijd moeten we ons gewoon inzetten om de problemen op te lossen, niet door mensen tegenover elkaar te zetten maar door het kweken van kennis over elkaar. Niet alleen de allochtonen maar ook de oorspronkelijk Nederlanders moeten van elkaar leren en elkaar leren begrijpen en respecteren. En dat er een jonge generatie is die tussen twee culturen valt, dat is een probleem wat we gezamenlijk moeten oplossen en dat betekend ook samenwerken en samen denken over oorzaken en oplossingen. In mijn werk heb ik de laatste jaren met veel allochtone collega's samengewerkt en ik heb altijd genoten van alle culturele verschillen. Wanneer je elkaar met respect behandeld kun je zelfs grapjes over elkaars cultuur maken en samen van de verschillen en overeenkomsten genieten. En er zijn meer overeenkomsten dan men op het eerste gezicht vaak ziet. Het is de kunst om te zoeken hoe deze verschillen elkaar kunnen aanvullen in plaats van tegenover elkaar te staan.

Ik denk dat alle Nederlanders, jong en oud, allochtonen en autochtonen iets meer fatsoen, respect en normen en waarden moeten gaan leren, want ook wij Nederlander zijn af en toe onbeschofte egocentrische horken aan het worden en slecht gedrag roept hetzelfde gedrag bij anderen op. We kunnen eens beginnen om de straffen op bijvoorbeeld agressie tegen personeel van openbaar vervoer, hulpverleners en politie, net als in Amerika met meer dan duizend euro boete te voorzien en dat ook heel duidelijk te maken met borden en spotjes. Of een extreem hoge boete op het vervuilen van de straat zoals in Zwitserland en Amerika, zal tot gevolg hebben dat we weer een schone stad krijgen. Dit zijn simpele maatregelen die voor ALLE Nederlanders zouden moeten gelden, bestraf slecht gedrag met extreme boetes, dat is een bewezen techniek.

Ik geniet, ondanks dat ik ook wel eens de minder leuke kant ervaar, meestal heel veel van onze multiculturele samenleving en ik geniet van de kennis die ik op kan doen van de grote culturele smeltkroes en ik geniet van alle het exotische eten. Lang leve de multiculturele samenleving.

(C) 2010 Hein Pragt

Historisch gezien zijn er door de eeuwen altijd al buitenlanders geweest die naar Nederland trokken, vaak vanwege godsdienstige of politieke redenen. Door de vele oorlogen, hongersnoden en de vaak onduidelijk grenzen kwam binnen Europa verhuizingen naar andere landen regelmatig voor. Veel mensen kozen toen ook al voor Nederland omdat wij historisch bekend stonden om een tolerante houding die ook wel uit eigenbelang voortkwam. Nederland was ook een handelsvolk dat wist dat men andere bevolkingsgroepen goed kon gebruiken.

Een goed voorbeeld is de komst van de joden in de geldhandel want bij hen kon men geld lenen. In 1585 viel de Antwerpen in handen van de hertog van Parma waardoor veel mensen van Antwerpen naar Amsterdam vluchtten waarbij ze veel handelsrelaties meenamen. Ook vluchtten er veel hugenoten uit Frankrijk naar de Nederlanden waarbij het voordeel voor Nederland de zijde, fluweelweverijen en hoedenmakerijen waren. De 17e en 18e eeuw kwamen er veel joden uit Portugal en uit Midden en Oost Europa naar Nederland en in de 19e eeuw komen ook nog veel Duisters naar Nederland. Begin 20e eeuw kwamen er alleen migranten naar de Limburgse mijnen.

De migratie naar Nederland na de tweede wereldoorlog werd voor een belangrijk deel een oorzaak door ons koloniaal verleden. Toen Indonesië onafhankelijk werd kwamen er Indische Nederlanders en Molukkers naar Nederland en vlak voor de onafhankelijkheid van Suriname kwamen veel Surinamers naar Nederland. Ook de Nederlandse Antillen en Aruba zijn Nederlandse koloniën geweest, veel Antillianen komen naar Nederland om te studeren of te werken waarna ze hier ook bleven wonen op zoek naar en een beter leven.

In de jaren '60 en '70 kwamen er veel arbeidsmigranten (gastarbeiders) naar Nederland, deze kwamen vooral uit Marokko en Turkije. Nederland werd steeds welvarender en in Nederland waren niet genoeg mensen om al het werk te doen. Vooral voor laaggeschoold werk waren arbeiders nodig en die werden gezocht in de landen rondom de Middellandse zee waar toen veel werkloosheid was. Velen keerden niet terug naar hun eigen land, ze waren gewend geraakt aan het leven hier en in hun geboorteland was weinig welvaart en werk. Deze gastarbeiders haalden ook hun vrouw en kinderen naar Nederland in het kader van gezinshereniging was dit ook mogelijk.

Na de olie crisis en de daarop volgende economische crisis nam de migratie af, nu komen er bijna alleen nog maar vluchtelingen en asielzoekers naar Nederland. Deze kunnen hier toegelaten worden op grond van godsdienstige of politieke redenen, op grond van ras, of een bepaalde sociale groep, of vluchten voor oorlogsgevaar. Zo kwamen er bijvoorbeeld in de jaren '90 veel vluchtelingen uit Joegoslavië naar Nederland en nu veel mensen uit verschillende (voormalige) oorlogsgebieden maar ook economische vluchtelingen die hier een beter bestaan zoeken.

(C) 2010 Hein Pragt

In Nederland staat het recht op vrijheid van godsdienst in artikel 6 van de Nederlandse grondwet. Het artikel luidt:

Artikel 6.

Ieder heeft het recht zijn godsdienst of levensovertuiging, individueel of in gemeenschap met anderen, vrij te belijden, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet. De wet kan ter zake van dit recht buiten gebouwen en besloten plaatsen regels stellen ter bescherming van de gezondheid, in het belang van het verkeer en ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden.

Daarnaast is godsdienstvrijheid is een van de klassieke grondrechten en staat het in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens:

Artikel 18.

Een ieder heeft recht op vrijheid van gedachten, geweten en godsdienst; dit recht omvat tevens de vrijheid om van godsdienst of overtuiging te veranderen, alsmede de vrijheid hetzij alleen, hetzij met anderen zowel in het openbaar als in zijn particuliere leven zijn godsdienst of overtuiging te belijden door het onderwijzen ervan, door praktische toepassing, door eredienst en de inachtneming van geboden en voorschriften.

In Nederland geeft 44% van de bevolking aan tot geen enkele religie te behoren, van de rest is de verdeling ongeveer al volgt:

Christendom

Islam

Overige religies

Bron: Kaski, 2006.

Al sinds de Reformatie in de 16e eeuw is Nederland een land waar meerdere religies naast elkaar leven. De twee grootste religieuze stromingen sinds die tijd zijn de calvinistische protestanten en de rooms-katholieken. Protestanten en katholieken woonden hoofdzakelijk gescheiden van elkaar, de grens tussen de protestantse en katholieke gebieden liep dwars door Nederland van zuidwest naar oost. Religie is belangrijk voor het persoonlijke leven van mensen en het heeft een grote invloed zowel emotioneel, sociaal en politiek. De Islam is in Nederland momenteel de tweede godsdienst en op de wereld de snelst groeiende. Er is een enorme diversiteit binnen de Islam in veel delen van de wereld en net als de bijbel is de Koran uiteraard voor meerdere interpretaties vatbaar. Daarnaast zijn er in Nederland ook Hindoes, Joden en Boeddhisten en ook deze groepen hebben hun eigen religieuze gewoontes en feestdagen.

Mijn visie is dat geloof en staat streng gescheiden moeten blijven en dat geen van de gelovige gemeenschappen zijn wil moet kunnen opleggen aan niet gelovigen of andersdenkenden. Respect begint met de overtuiging van de ander te respecteren zonder de eigen overtuiging aan de ander op te willen leggen. Ook de streng Christelijke gemeenschap binnen Nederland is niet erg tolerant, in het verkiezingprogramma van de SGP staat dat ze geloven dat hun waarden en normen goed zijn voor alle Nederlanders en daarmee wil men graag de eigen geloofsregels opleggen aan andersdenkenden en ongelovigen. Men zou graag zondagsport verbieden en het zwembad gesloten houden.

Zo lang een geloofsgemeenschap niet in strijd is met de Nederlandse wet mag iedereen binnen de besloten kring van de eigen gemeenschap zijn geloof betuigen zoals hij of zij zelf wil. Daarom vind ik de hoofddoekjes discussie ook totaal zinloos, dan kan men ook discussiëren over het feit dat meisjes op Christelijke scholen geen broek mogen dragen op straffe van verwijdering of dat een jongen geweigerd wordt als leerling op een school omdat zijn zus wel eens een broek draagt. Natuurlijk zijn verminkingen zoals meisjes besnijdenissen en gedwongen huwelijken en bloedwraak tegen de Nederlandse wet en mogen deze nooit vanuit religie of cultuur vergoelijkt worden. Het is aan ons om dit duidelijk te maken (in alle talen) en dit ook zwaar te bestraffen en te controleren. Hier ligt duidelijk een taak van voorlichting voor de Nederlandse staat.

Maar ook voor religie gaat op dat men met belangstelling, respect en begrip voor elkaar goed samen kan leven en zelfs gezamenlijk religieuze feesten kan vieren. Een van de grote problemen tussen gelovigen is onbegrip en gebrek aan kennis van het geloof en de gebruiken van de ander. Door van elkaar te leren kunnen we vreedzaam en in goede harmonie met elkaar samenleven en elkaars religieuze gevoelens (wederzijds) respecteren. De huidige Islam angst die door bepaalde politici ook aangewakkerd wordt komt vooral door de uitingen van een relatief kleine groep die radicale ideeën heeft en uit wil dragen. Helaas is hier het probleem dat de meeste Moslims vredelievende en verstandige mensen zijn die met argwaan bekeken worden omdat een kleine groep het verknald. Ook hier moeten we verstand boven emotie zetten en bedenken dat: Er zijn meer eerlijke en betrouwbare mensen op deze wereld dan je soms zou denken, we vallen alleen minder op. (Hein Pragt) Alleen samen kunnen we deze maatschappij waarin we leven goed laten werken en kunnen we de problemen waarmee we geconfronteerd worden aan.

(C) 2010 Hein Pragt

Culturele antropologie dat ook wel volkenkunde, etnologie, sociale antropologie of sociaal culturele antropologie genoemd word is de wetenschap die het sociale gedrag en cultuur van volken en bevolkingsgroepen bestudeert. In de Culturele Antropologie onderzoekt men culturen van de hele wereld, zowel dichtbij en ver weg. Het onderzoekt gewoontes en denkbeelden in verschillende culturen, hoe is het ontstaan, waarom doet of denkt men dit en wat is de betekenis. Ook bekijkt men het vergelijkende perspectief, wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen culturen en hoe zijn deze te verklaren. Binnen een samenlevingen kijkt de Culturele Antropologie naar de sociale relaties van mensen op het gebied van relaties, politiek, economie, familie en religie. Onze huidige multiculturele samenleving is een grote inspiratie voor cultureel antropologen en deze kennis kan ons nader samen brengen, want prettig samenleven in een multiculturele samenleving begint met elkaar begrijpen.

Of we het willen of niet, Nederland is een multiculturele samenleving geworden en veel etnische groeperingen zijn niet meer weg te denken uit onze samenleving. Zij wonen en werken hier, hun kinderen gaan hier naar school en ze nemen deel aan onze samenleving. Wie zijn al die nieuwkomers, mensen met een andere culturele achtergrond en hun kinderen die hier geboren zijn met een biculturele bagage. Er zijn cultuurverschillen maar ook culturele overeenkomsten. Wij vragen de nieuwkomers om onze cultuur aan te nemen en onze cultuur te leren kennen, maar wat weten we zelf over de culturele achtergrond van onze nieuw medeburgers. Kennis verwerven en onderzoeken van elkaars achtergronden en cultuur is heel belangrijk en heel interessant, het geeft inzicht in de waarden, normen en gewoon­ten en het gedrag van de ander. Door meer kennis over de anderen leren we (misschien) met elkaar samen te leven en het beste van elkaar over te nemen en elkaar aan te vullen. Het begint met achtergrond kennis over de wederzijdse cultuurverschillen. Culturele Antropologie is dus een heel interessant en nuttig vakgebied.

Vanaf de jaren negentig staat de multiculturele samenleving in Nederland onder druk. Tolerantie voor andersdenkenden is tanende en de gewenste vrijheid van meningsuiting is door gebrek aan mogelijkheden om een ander geluid publiekelijk te laten horen eenzijdig. Ook de mogelijkheden voor het door sommigen verdedigde primitieve 'recht om te beledigen' verraadt de scheve machtverhouding tussen de groepen in de samenleving. Dit boek is bedoeld voor alle die geïnteresseerd zijn in multiculturalisme en in de positie van immigranten, en vooral in die van de islam in Nederland. Het is een bundel columns en korte artikelen van prof. dr. W.A.D. Shadid (hoogleraar interculturele communicatie, verbonden aan de universiteiten van Leiden en Tilburg) over het thema: de multiculturele samenleving. Veel van deze artikelen zijn de afgelopen zeven jaar verschenen en zijn na te lezen op de website van de auteur. Aan bod komen de negatieve effecten van de islamdebatten, de stigmatiserende rol van de media, godsdienstvrijheid ook voor islam-scholen, hoe het CDA de belangen van allochtonen verraadt etc. Ieder artikel is uitvoerig gedocumenteerd met verwijzingen naar wetenschappelijk onderzoek. De columns zijn laagdrempelig en geven een goed beeld van de discussies in de media. Deze bundel is een pleidooi voor de multiculturele samenleving.

Na 11 september 2001 en Pim Fortuyn lijkt de multiculturele samenleving als ideaal te hebben afgedaan. De auteur Peter Derkx, hoogleraar Humanisme en Levensbeschouwing aan de Universiteit voor Humanistiek, denkt daar anders over. In dit boek, gebaseerd op zijn oratie van 10 maart 2004, gaat de auteur allereerst uitgebreid in op het begrip 'multiculturele samenleving', waarna hij de Turkse en Marokkaanse huwelijksmigratie aan de orde stelt. Hoe moeten we daarmee omgaan? Hoe moeten we de neiging van de Nederlandse overheid zien om deze huwelijksmigratie in te perken? Staat een dergelijke inperking niet op gespannen voet met het fundamentele mensenrecht om de eigen huwelijkspartner zelf in vrijheid te kiezen? Peter Derkx besluit met de relatie tussen humanisme en godsdienst, in het bijzonder de islam, en komt tot de volgende stelling: de kern van de humanistische levensbeschouwing is een lotsverbondenheid met alle mensen en niet alleen met mensen uit de eigen kring, levensbeschouwing of cultuur.

Dit boek laat zien hoe verschillende culturen in zonde multiculturele samenleving omgaan met geboorte, ziekte en dood. Het stelt hulp- en zorgverleners in staat hun inlevingsvermogen te ontwikkelen en oplossingen te vinden als cultuuruiting en zorg- of hulpverlening elkaar in de weg zitten. In de hulpverlening en gezondheidszorg wordt steeds meer gestreefd naar client- en vraaggericht handelen. Dit betekent dat kennis van de culturele achtergrond van clienten onmisbaar is geworden. Dit boek richt zich op culturele aspecten met betrekking tot ingrijpende gebeurtenissen zoals geboorte, ziekte en dood, en is bedoeld als aanzet tot het verwerven van culturele competenties onder zorgverleners. Het boek is, samen met een website vol vragen en opdrachten, bruikbaar in het middelbaar en hoger onderwijs. In het boek komen dertien bevolkingsgroepen aan bod. De eerste twee hoofdstukken zijn gewijd aan begripsbepaling en de onderwerpen geboorte, ziekte en dood. In de volgende hoofdstukken worden deze drie onderwerpen telkens voor een andere bevolkingsgroep uitgewerkt. Het boek biedt een schat aan informatie, al wordt niet alles even diep uitgewerkt. De uniforme opzet van de hoofdstukken zorgt ervoor dat men het overzicht niet kwijt raakt. De website is nuttig om de schat aan opgedane informatie te kunnen verwerken. De uitgebreide literatuurlijst nodigt uit tot verder lezen. Een interessant en zeer leesbaar naslagwerk.

Dit boek is het eerste deel van een serie van vijf met multiculturele recepten gericht op jonge en oudere mensen met een lage leesvaardigheid. In dit aardige boek staan recepten uit Nederland, Marokko, China en Italie, met over elk land heel kort wat wetenswaardigheden over het geloof en een specifiek product: kaas, couscous, rijst of pasta. Per land twee menu's van elk drie gangen met aandacht voor de volgorde van bereiden: zo moet aan een dessert soms het eerst worden begonnen! Per recept opgave van ingredienten en opgave van gereedschappen. De aanwijzingen voor de bereiding zijn puntsgewijs, terwijl in een gekleurde cirkel staat aangegeven dat gebruik wordt gemaakt van of de koelkast of het gasfornuis. Voorin uitleg over hoe dit boek gebruikt moet worden, over hygiene, over gereedschappen (duidelijk gefotografeerd en benoemd), hoeveelheden met foto's van een mespunt, een eetlepel, een theelepel en een verklaring van kooktermen (al dente, bakken, binden enz.). De recepten zijn voor een persoon, achterin alle menu's met opgave voor twee en voor vier personen. Inhoudsopgave, geen register. Voor schoolbibliotheken en/of mediatheken in het basis-, speciaalonderwijs en voor vbo-scholen en voor openbare collecties in het kader van projecten voor speciale doelgroepen.

Verbindende waarden Multiculturele begeleiding in het basisonderwijs, hoe kan een gemengde basisschool universele waarden inzetten om haar rijkdom aan culturen te verbinden? Waar kun je op letten als je, als leerkracht, communiceert met anderstalige ouders? Hoe stem je het pedagogisch schoolklimaat af op de verschillende culturen in de groep? Wat zijn de basisbehoeften van kinderen uit sociaal zwakkere wijken? Hoe kunnen rolmodellen kinderen inspireren?Al deze vragen kan een leerkracht, directeur of ouder zichzelf stellen bij het werken op een gemengde school. Verbindende waarden geeft een handreiking aan basisscholen hoe zij het onderwijsklimaat beter kunnen afstemmen op de voorbereiding op de multiculturele samenleving. De inzet van verbindende waarden als respect, saamhorigheid en integriteit staat hierbij centraal. Het boek beschrijft de Waardenaanpak: theorie, praktijkervaringen, suggesties en stappenplannen om direct met waarden aan de slag te gaan in de school.. Verbindende waarden is speciaal geschreven voor: pabostudenten, groepsleerkrachten, zorgmedewerkers, schooldirecteuren, bovenschools managers, beleidsmakers in het onderwijs en beleidsmakers van politieke partijen. Het gedeelte over kinderen en ouders is ook geschikt voor medewerkers van zorg- en welzijnsinstellingen voor jeugd en gezin. Aanleiding voor dit boek was een verzoek van een basisschool om begeleiding bij een moeilijk functionerende groep. Naar aanleiding daarvan werd een lesprogramma ontwikkeld voor kinderen, leraren en ouders. Daarmee was de basis gelegd voor de Samen-Sterker-Training. Uitgangspunt van die training is de ontwikkeling van sociale vaardigheden en waarden. Dit is de rode draad door dit boek: het ondersteunen van universele waarden in de schoolcultuur. Dit wordt verder uitgewerkt naar de multiculturele school, de competenties van leraren, leerlingen en ouders. Deel II is bijzonder praktisch van aard en stelt de ontwikkeling van waarden centraal. Voor tien waarden (behulpzaamheid, betrouwbaarheid, dankbaarheid, respect en dergelijke) wordt didactisch materiaal aangereikt dat direct in de basisschool gebruikt kan worden. Het boek wordt afgesloten met aanbevelingen aan ministerie, Onderwijsraad en beleidsmakers. Het is de auteur gelukt om dit complexe onderwerp zowel vanuit een theoretische als een praktische benadering te behandelen.

De huidige Nederlandse samenleving bestaat uit een diversiteit aan mensen, groeperingen en organisaties. Een belangrijke taak en opdracht voor de professional is om het accent te legeen op de winst die uit diversiteit te halen valt, ook in de situaties die problematisch zijn. De kernvraag is hoe je de overeenkomsten en verschillen inzichtelijk en productief kunt maken en de meerwaarde eruit lichten. Het bestaan en erkennen van verschillende gezichtspunten en verschillende ervaringen geeft de mogelijkheid om te veranderen en te groeien. Dat geldt voor individuen, maar ook voor een organisatie en de samenleving als geheel. Een echte dialoog voeren betekent kijken naar wat mensen scheidt en wat hen bindt. In veel beroepen en organisaties worden medewerkers geconfronteerd met die diversiteit. Dit studie- en werkboek wil de lezer inzicht geven in al die verschillen, in de achtergronden ervan en vooral laten zien hoe je op een effectieve wijze om kunt gaan met die verschillen. Sleutelwoorden daarbij zijn onder andere relatie en interculturele communicatie. Het boek bestaat uit drie delen. In deel een wordt het thema verkend en wordt ingegaan op begrippen als cultuur, referentiekader, waarden en normen en dergelijke. In deel twee vindt een verdere verdieping plaats en wordt ingegaan op sociale systemen. Deel drie laat zien hoe je op een effectieve wijze kunt omgaan met de verschillen door open te staan voor veranderingen en te werken aan de verbetering van de communicatie. Het boek kan zowel binnen als buiten opleidingen gebruikt worden. Ten aanzien van opleidingen moet gedacht worden aan lerarenopleidingen en opleidingen voor maatschappelijk werk en sociale dienstverlening.

De islam is een zeer gevarieerde religie, veel gevarieerder dan buitenstaanders denken, en ook meer dan veel moslims denken. Dat moslims de laatste jaren nogal eens negatief in het nieuws zijn gekomen, heeft de reputatie van de islam in Nederland geen goed gedaan. In De islam in een notendop brengt Dick Douwes de niet-islamitische lezer basiskennis bij over de islam, zodat deze beter kan begrijpen en zelf kan oordelen. Auteur (1957) is hoogleraar niet-westerse geschiedenis aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij schreef onder andere over heterodoxe stromingen in de islam en islamitische geschiedenis. Met dit boek wil hij niet-moslims basiskennis bijbrengen over de islam, dit om vooroordelen op te heffen en het negatieve imago van de islam zoals dat vaak uit het nieuws naar voren komt, te veranderen. Hij doet dit door inzicht te geven in historische en hedendaagse ontwikkelingen en achtergronden. Naast een algemeen overzicht komen onderwerpen aan de orde als: geloofspunten, riten en voorschriften, Mohammed, de koran, tekst en gezag, mystiek en heiligen, wet en samenleving, huwelijk, gezin, feminisme, hoofddoek etc. Vooral interessant zijn de laatste hoofdstukken: 'Politiek en geloof' en 'Islam in Europa en Nederland.' Een helder, hedendaags overzicht over een blijvend actueel onderwerp. Voor niet-moslims en voor geinteresseerde moslims.

Al bijna een halve eeuw maken Marokkanen deel uit van de Nederlandse samenleving. Toch lijken ze er nog altijd niet helemaal bij te horen. Hoe komt dat? De geschiedenis van de Marokkanen van het eerste uur biedt mogelijk uitkomst. Wie waren de jongemannen die hun geboorteland verlieten en vaak na vele omzwervingen in Nederland terechtkwamen? Waarom vertrokken ze en hoe is het hen sindsdien vergaan? In Naar Nederland vertellen de mannen van toen openhartig over hun eerste tijd in Nederland. Net als zoveel ouderen kijken zij met weemoed terug op die vroegste jaren, tussen grofweg 1960 en 1975. Naar Nederland biedt een reconstructie van de komst, de vestiging en de gebrekkige inburgering van Marokkaanse gastarbeiders. Niet alleen in verhalen maar ook aan de hand van tientallen foto's uit privé-albums. Zo ontstaat een even intiem als genuanceerd beeld van de eerste generatie Marokkanen in Nederland. Annemarie Cottaar (1955) werkt bij het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis in Amsterdam. Bij Meulenhoff publiceerde zij eerder Zusters uit Suriname (2003) en Indisch leven in Nederland (2006). Nadia Bouras (1981) bereidt een dissertatie over Marokkanen voor aan de Universiteit van Leiden. Fatiha Laouikili (1976) werkt op de publiciteitsafdeling van Pharos in Utrecht. Het idee voor het samen schrijven van een boek over de eerste generatie ontstond tijdens het project Marokkaanse Culturele Spoorzoekers. Naar Nederland verschijnt ter gelegenheid van het project Rif retour. In de zomer van 2009 reizen een tentoonstellingsbus, een theatershow en een documentaire door Marokko.

Bezoek de kraampjes op straat, de thuiskeukens en de exotische paleizen van Marokko en ontdek een keuken vol smaken, geuren en kleuren. "De complete Marokkaanse keuken" bevat recepten voor elke gelegenheid en elke kok. Ze geven u een goed idee van de Marokkaanse keuken, van verleidelijke kleine gerechten tot lamstajines, couscous en gerechten voor speciale gelegenheden, zoals bisteeya. Dit boek geeft uitgebreide informatie over ingrediënten en technieken die bij de Marokkaanse keuken horen. De stapsgewijze afbeeldingen maken moeilijke stappen in de recepten inzichtelijk, en de prachtige gerechtenfoto's maken "De complete Marokkaanse keuken" tot een fraai en praktisch naslagwerk. Ondanks het feit dat veel medelanders oorspronkelijk uit Marokko komen, is deze keuken bij ons toch nog tamelijk onbekend. Dat hij echter zeer de moeite waard is, bewijst deze uitgave. De oorspronkelijke Berberbevolking drukte er zijn grootste stempel op, maar er waren ook invloeden uit Perzie en Andalusie, zoals het gebruik van vruchten in hartige schotels. Hier is geprobeerd een zo volledig en authentiek mogelijk beeld te geven, met recepten voor allerlei gelegenheden, van simpele snacks tot complete paleisbanketten. Bij elk van de vier hoofdstukken wordt achtergrondinformatie gegeven over markten, specerijenwinkels, het maken van brood, de juiste bereiding van couscous en muntthee enz. Omdat een en ander hier en daar nogal afwijkend is van ons kookpatroon, wordt de bereiding steeds uitgebreid beschreven. Van veel ingredienten zijn op een pagina drie recepten bijeengezet, b.v. vijgen, olijven, pompoen. Het uiterlijk is zeer verzorgd, met mooie sfeervolle kleurenfoto's, kleine instructiefoto's en een prettige, rustige bladspiegel. Ingredientenlijstjes zijn vetgedrukt, het recept is gedrukt in een dunne, schreefloze letter.

Pinto geeft in zijn nieuwe boek aan waarom het integratiebeleid gedoemd was te mislukken. Integratie in de zin van culturele integratie is een volstrekte illusie. Dat is wat hij in tal van publicaties (sinds eind jaren tachtig) heeft uitgedragen. Het huidige integratiebeleid is groepsgericht. De grote groep allochtonen waarop dit beleid is gericht, is zeer divers. Het verschil tussen bijvoorbeeld Marokkanen en Turken kan heel groot zijn. Dit blijkt uit het empirisch onderzoek in dit boek. Eén en hetzelfde beleid voor totaal verschillende mensen kan gewoonweg niet slagen. Is er dan een alternatief? Ja, zegt Pinto, het is een realistisch en tevens haalbaar alternatief. Het huidige Kabinet heeft het, wellicht onbewust, met één woord aangegeven: MEEDOEN. Het MEEDOEN kan bevorderd worden door de volgende eisen te stellen: taal leren mores doorgronden je aan de wet en andere regels houden sociaal en economisch participeren. Dit is concreet en meetbaar, terwijl het begrip integreren een containerbegrip is geworden met uiteenlopende interpretaties en daardoor ongrijpbaar, onwerkbaar, onmeetbaar maar bovenal onhaalbaar. Uit de aanbeveling van Roel Pieper in dit boek: "David Pinto, die al eind jaren tachtig het begrip 'doodknuffelen' introduceerde, analyseert in dit boek haarscherp de problematiek van de integratie van allochtonen. Hij komt met verfrissende en tegelijk visionaire oplossingen. Onorthodoxe, onconventionele ideeën - zeg maar: 'een niet-Nederlandse aanpak' - zijn Pinto niet vreemd. Daar trakteert hij ons al decennialang op." "Pinto toont enerzijds aan waarom het tot op heden gevoerde beleid gedoemd was te mislukken, en wel aan de hand van zijn gedegen kennis van de Nederlandse geschiedenis en cultuur, zijn nuchtere analyse van het besproken beleid en zijn talmoedische precisie. Anderzijds beargumenteert hij op heldere wijze wat het alternatief is en waarom dat wél succesvol kan zijn." "De fundamentele beleidswijzigingen die Pinto in dit boek bepleit, gaan ver, maar zij snijden wel hout. De empirie ondersteunt de jarenlange pleidooien van deze man, die kennis, kunde, engagement, passie en ervaringsdeskundigheid combineert. Hij is zelf immers tweemaal geëmigreerd: van Marokko naar Israël en van Israël naar Nederland. Laten we niet weer wachten - om pas na jaren te gaan roepen dat we beter naar de in dit boek bepleite voorstellen hadden moeten luisteren." Over de auteur Prof. dr. David Pinto is hoogleraar Interculturele communicatie aan de Universiteit van Amsterdam en hoogleraar aan de Bar-Ilan Universiteit, vestiging Ashkelon, in Israël. Voorts is hij directeur van het Intercultureel Instituut (ICI) in Amsterdam. Hij is op 28 februari 2004 beëdigd als lid van de 'Derde Kamer', een schaduwparlement dat zich bezighoudt met internationale samenwerking en duurzame ontwikkeling (www.dederdekamer.org).