Vreemdgaan

(C) 2009 Hein Pragt

In 2002 schreef ik na een eerste eigen ervaring met liefdesbedrog het onderstaande artikel, als verwerking en als geheugensteun voor mijzelf. Helaas is het niet bij deze ene ervaring gebleven, ik heb zelf de ervaring recent nog eens mogen ervaren en tevens heb ik het in de kennissen kring ook mee mogen maken. Toch probeer ik telkens weer de mensen die vreemdgaan en de mensen die er de dupe van zijn te doorgronden. Wat was de oorzaak en wat zijn de (emotionele) gevolgen voor beide partijen? Wat ik wel weet is dat de emoties van het ontdekken dat uw partner u met een ander bedrogen heeft de grond onder de voeten weg kan laten vallen en dat vooral het gebroken vertrouwen heel erg pijn doet.

Als ik zie hoe vaak zowel mannen als vrouwen bij het uitgaan, op de sportvereniging en op het werk openlijk aan het flirten zijn en het grote aantal mislukte relaties en overspel dat ik de laatste jaren heb mogen aanschouwen, dan stemt me dit vaak toch wel enigszins somber. Helaas ben ik ook pessimistischer geworden over hoe vaak overspel voorkomt, ik denk dat het nog veel vaker voorkomt dan we om ons heen zien en dat maar een klein gedeelte werkelijk uitkomt. In de vele jaren dat ik musicus was en veel optredens had, heb ik meer overspel en bedrog gezien dan mij lief was. In de bands waarin ik gespeeld heb, was overspel ten strengste verboden. Maar als je werkt in de uitgaan sector, dan zie en hoor je vrij veel.

Ik heb persoonlijk meegemaakt dat ik op het podium zat en een vrouw die met haar man aan het dansen was telkens oogcontact zocht en me telkens met een bepaalde blik aankeek. Toen ik daarna in de pauze naar de wc ging, stond ze ineens bij de uitgang op te wachten waarna ze met een veelbetekende knipoog mijn hand pakte en me naar buiten wilde trekken. Toen ik hier niet op inging werd ze erg boos en vroeg ze wat voor vent is was. Ik antwoordde toen alleen, "een vent die niet vreemdgaat!".

Veel mensen zullen echter denken dat hun relatie mislukt is door verschillen in karakter (en in opzicht van eerlijkheid en trouw is dat meestal dan ook wel het geval) of omstandigheden. Maar vaak is het helaas zo dat de ander in de eindfase van de relatie al een intieme relatie had met iemand anders. Sommige mensen staan in deze periode namelijk erg open voor de aandacht van een ander en door weer verliefd te worden, of de steun van een minnaar(es), kunnen ze de stap om te breken met de oude relatie makkelijker maken. Ik denk dat veel mensen niet weten dat een derde de oorzaak was van het uit elkaar gaan of de echtscheiding en het ook nooit zullen weten. Soms is het denk ik ook beter om het niet te weten omdat meestal mensen die uit elkaar gaan nog kinderen hebben waar ze nog jaren lang als vader en moeder voor moeten zorgen.

Verliefdheid en seksuele spanning is een goede afleiding voor schuldgevoelens ten opzichte van de eigen partner. Mensen die verliefd zijn of een spannende affaire hebben kunnen door alle pretstofjes die door hun lichaam stromen niet echt gevoelens (van schuld of begrip of enig inlevingsvermogen) richting hun partner voelen. Zelfs als het vreemdgaan, uitkomt voelen ze zich wel schuldig over het (nu vaak zichtbare) verdriet dat ze hun partner aangedaan hebben, maar zorgen de verliefde hormonen er voor dat ze hier eenvoudig overheen kunnen stappen. Deze schijnbare onverschilligheid kan voor de bedrogen partner nog eens extra pijnlijk zijn en de emoties nog meer laten oplopen, maar dit in gedachten houdende kunt u misschien iets makkelijker het gedrag van de ander relativeren.

Vaak moet men wel bedenken dat deze relatie toch al gedoemd was te mislukken en dat het door het bedrog alleen maar in een stroomversnelling is gekomen. Een troostende gedachte in dit opzicht kan de heksenregel van drie zijn, alles wat je doet zal in drievoud bij je terugkomen en eerlijk duurt het langst. Bedenk ook dat wat met overspel begint meestal geen succes kan hebben omdat beide partners of een van de twee niet uitblinken in eerlijkheid en betrouwbaarheid en dat een relatie die met overspel begint hier ook vaak mee eindigt.

In de volgende gevallen probeer ik neutraal te schrijven, de situatie gaat op voor zowel mannen als vrouwen, daarom spreek ik over een persoon, de partner en de minnaar(es).

Het eerste geval dat ik wil beschrijven is een persoon die redelijk gelukkig getrouwd is met twee kinderen en een gezin en een modern huwelijk heeft waarbij beide partner ook ruimte voor zichzelf hebben. Na vele jaren duikt ineens een vroegere ex op waar deze persoon smoorverliefd op is geweest. Deze zoekt weer toenadering, eerst als oude kennis, waarbij deze vroegere ex ook kennismaakt met de nieuwe partner en waarbij beiden net doen alsof het om een vriendschappelijk contact gaat. Wat deze echter niet weet is dat zijn partner op internet via chat en email een steeds intiemer contact heeft met deze oude liefde, die ook getrouwd is, en dat oude gevoelens weer opbloeien. Uiteindelijk loopt dit uit op jarenlange seksuele ontrouw, waarna deze persoon uiteindelijk besluit te scheiden. De partner weet niet dat de affaire de oorzaak is van de echtscheiding en het triest is dat deze, met hoop op eventuele hereniging, de ander ook nog aan alle kanten helpt. De minnaar(es) is echter ook getrouwd en kan nog niet scheiden. Terwijl de inmiddels gescheiden persoon alleenstaande is heeft deze nog enkele (kortstondige) relaties waarbij de vroegere ex telkens weer (intiem) in beeld blijft. Uiteindelijk gaat de minnaar(es) ook scheiden als het bedrog eindelijk uitkomt, waarna een aantal bedrogen partners de wonden kunnen gaan likken en de twee echtbrekers eindelijk openlijk een relatie aan kunnen gaan. Helaas hebben ze wel hun goedgelovige en goedbedoelende ex partners erg veel verdriet gedaan, ook achteraf. Een geruststellende gedachte is wel dat alle bedrogen partners weer een liefdevolle en vertrouwensvolle relatie gevonden hebben waardoor ze uiteindelijk beter af zijn en veel gelukkiger zijn geworden.

Het volgende geval heb ik meerdere keren gezien en gehoord, ook hier betreft het weer een huwelijk dat niet echt goed loopt, maar waarbij beiden partners, zeker omwille van de kinderen en het gezin, niet uit elkaar willen gaan. De persoon die vreemdgaat, geeft aan dat deze twijfels heeft over de relatie en de ander wil er alles wel aan doen om de relatie te redden. Wat de ander helaas niet weet is dat de partner via chat een vriend(in) heeft waarmee deze een intensief contact heeft. Op een bepaald moment geeft deze persoon aan dat hij of zij een weekend rust nodig heeft om na te denken en een weekend weggaat. De goedgelovige partner (of de partner die wel twijfels heeft maar het hoofd in het zand steekt), stemt hiermee in. In dit weekend heeft de overspelige partner echter meerdere ontmoetingen en seksueel contact met de Internet minnaar(es). In sommige gevallen zal deze persoon hierna de relatie beëindigen maar soms hobbelen deze mensen gewoon door met het huwelijk en hebben ze nog een aantal keren een weekend nodig om na te denken. Wanneer echter de deur naar lichamelijke en geestelijke intimiteit buiten de relatie open staat dan is dit vaak een teken dat de relatie niet meer te redden is. In deze gevallen had de bedrogen partner iets meer voor zichzelf op moeten komen. Maar dit is vaak een van de grote probleem van mensen die bedrogen worden.

Een heel bekende variant die ik meerdere keren gezien heb is de midlife ciris die voor vrouwen zo rond de 35 jaar en voor mannen zo rond de 40 jaar ligt. Vaak zijn deze mensen al lang getrouwd en is de relatie in een soort van sleur gekomen. Huis, werk, kindjes alles loopt en er is weinig spanning en veel zekerheid. Op dit moment overdenkt de persoon in midlife crisis zijn of haar bestaan en slaat de twijfel toe of men dit nog wel wil. De angst dat de jonge jaren waarin alles kon nu echt voorbij is en dat dit het is voor de rest van het leven, kan mensen echt aan het twijfelen brengen. Ineens willen ze weer jong en vlot zijn en het gevoel hebben dat ze nog aantrekkelijk zijn en in de markt liggen. Ze gaan flirten om te zien of ze nog in de markt liggen en soms loopt dit uit op een verliefdheid die kan ontaarden in een spannende buitenechtelijke relatie. Wanneer u goed om u heen kijkt dan ziet u veel echtscheidingen waarbij de vrouw rond de 35 en de man rond de 40 jaar oud is. Veel van deze scheidingen zijn het gevolg van een buitenechtelijke (midlife crisis) relatie. Ik denk zelf dat veel van deze relaties gered hadden kunnen worden wanneer er in een vroeg stadium hulp gezocht was. Wanneer een relatie een soort van punt bereikt waarna men niet meer terug kan, (point of no return) dan is het einde helaas in zicht.

Wanneer je pessimistisch kijkt dan komt het helaas heel vaak voor dat mensen die in een relatie zitten die moeizaam loopt, open staan voor een verliefdheid op een buurman of buurvrouw, een kennis of en goede collega op het werk die ook aangeeft in een relatie dip te zitten. Wanneer iemand in zo een situatie aandacht krijgt van iemand van het andere geslacht en deze vrijgezel is of aangeeft dat zijn of haar relatie ook niet lekker loopt, wat mensen lotgenoten zal maken, dan ligt emotionele en seksuele ontrouw op de loer. Ik denk zelf dat de meeste gevallen niet uitkomen en dat de scheiding of het verbreken van de relatie op andere redenen zal gebeuren. Ik weet dat het soms beter is om niet alles te weten, omdat je dan makkelijker met je eigen leven door kunt gaan. Daar staat wel tegenover dat wanneer de partner vreemd is gegaan men zich sneller (maar ook heftiger) emotioneel los kan maken van de ex partner.

Wanneer u bedrogen bent dan is dit een enorme aanslag op uw gevoel van eigenwaarde en het zal zeker in het begin moeilijk zijn om weer te vertrouwen. Wat ik wel geleerd heb ik om voor mijzelf op te komen en overspel niet te accepteren. Maar voor zichzelf opkomen is vaak het grote probleem van de persoon die bedrogen is. Ik heb zelf ooit iemand een tweede kans gegeven waarna ik kort daarna weer bedrogen werd. Voor mij is overspel nu het einde van een relatie want de basis van een relatie moet eerlijkheid en vertrouwen zijn.

Toch is het belangrijk om het vertrouwen in mensen en relaties niet te verliezen, u bent zelf eerlijk en betrouwbaar en er lopen genoeg andere mensen op deze wereld rond, die goede partners kunnen zijn en die ook net zo oprecht, eerlijk en betrouwbaar zijn als u. Wanneer u weer een partner kunt vinden die u kunt vertrouwen en die vertrouwen kan vinden bij u, dan bent u uiteindelijk betere af en gelukkiger dan toen u bedrogen werd. De weg hier naar toe kan moeilijk zijn maar ook de soms heftige emoties van bedrogen zijn helen op de duur, dat weet ik ondertussen uit eigen ervaring. Maar neem de tijd om te helen!

Vreemdgaan, overspel en ontrouw

(C) 2000 Hein Pragt

Wanneer uw partner vreemdgaat is dat waarschijnlijk een van de meest vernederende ervaringen die u kunt meemaken. U voelt zich machteloos, bedrogen, alle vertrouwen dat u had is op dat moment stuk en u voelt zich vernederd en boos. Toch gebeurt het vaker dan u denkt, zowel door mannen als vrouwen. Ik heb zowel met slachtoffers en daders gesproken en de verhalen die ik hoorde waren over het algemeen hetzelfde. Ook ik heb helaas ervaring en weet dat het veel tijd en nieuw vertrouwen vergt om het te verwerken.

Volgens Yvonne Kroonenberg is overspel de aardigste misdaad die u in de liefde kunt plegen. In haar boek ´kan ik hem nog ruilen´ gaat het er om dat u laat zien hoe gevaarlijk en ongetemd u nog kan zijn. Mannen zijn niet ontworpen voor kantoor maar voor de mammoetjacht. Als ze hun vrouw bedriegen met een andere vrouw veroveren ze even de hele wereld. Vrouwen gaan volgens Kroonenberg ook vreemd maar het kost hun een beetje moeite. Vrouwen worden eerder geplaagd door schuldgevoel dan mannen, daarom durven ze alleen slecht te zijn als ze een goede reden voor hun ontrouw hebben verzonnen.

Het feit is dat mensen die op deze wijze bedrogen zijn vaak geestelijke wonden voor het leven aan deze ervaring overhouden. Dit kan soms een probleem worden in een nieuwe relatie wanneer de nieuwe partner er weinig of geen rekening mee kan of wil houden. Een relatie met iemand die ooit bedrogen is door zijn of haar partner zal voor de nieuwe partner meestal inhouden dat hij of zij een zeer groot vertrouwen zal moeten geven. Meestal zal voor de eenmaal bedrogen partner dit vertrouwen ook heel hoog in het vaandel staan.

Het excuus dat vreemdgaan in de genen zit is naar mijn mening grote kolder, we hebben duizenden jaren evolutie achter de rug en het is ronduit laf om het wangedrag af te schuiven op het feit dat men er niets aan kon doen, omdat het nou eenmaal in de genen zit. Mijn mening is dat de huidige media zoals TV een slecht beeld scheppen over sex en vreemdgaan. Dit kan bij sommige mensen de indruk wekken dat het heel normaal is, of het verlangen naar meer en anders aanwakkeren. Helaas is het gras bij de buurman altijd groener, en u zult in uw leven altijd verleidingen moeten weerstaan.

De recente cijfers liegen er niet om, in Nederland wordt veel overspel gepleegd. Twee op de vijf mannen met een relatie gaat wel eens vreemd, vrouwen schijnen trouwens met een aardige inhaalslag bezig te zijn. Wat wel opvalt is dat mannen vaker vreemdgaan met een minnares die geen relatie heeft, en vrouwen vaak overspel plegen met een man die wel een relatie heeft. Dit heeft te maken met het feit dat mannen niet graag op de tweede plaats willen staan. Maar vreemdgaan blijft meestal catastrofaal voor een relatie, ruim 30 procent van de echtscheidingen zijn het gevolg van overspel. Niets is zo erg als belogen en bedrogen te worden door uw partner.

De kans dat iemand die vreemd is gegaan deze grens weer over zal gaan is redelijk groot. Ik ken mensen die bijna in elke relatie vreemd gegaan zijn, en vraag me soms af of ze wel enkele vorm van geweten hebben. Voor sommige mensen blijft de spanning van het vreemdgaan lokken, ook al is hun huidige relatie goed. Ik ken echter weinig relaties die het vreemdgaan overleven. Het grote probleem is toch dat men een dubbelleven moet gaan leiden en steeds op de hoede moet zijn. Dit zal zeker aanleiding zijn tot spanningen in de relatie.

Mannen hebben vaak het excuus dat ze in hun huidige relatie iets (meestal sex) te kort komen maar willen eigenlijk van twee walletjes eten. Ze willen meestal hun huidige partner niet kwijt maar zoeken hun andere behoeften buiten de deur. Ze zijn vaak te laf om hun huidige relatie te verbreken en opnieuw te beginnen en proberen hun ongenoegen op deze wijze op te lossen.

1. Het versierders type is een man die nooit volwassen is geworden, hij blijft zijn hele leven vrouwen versieren en bewijzen dat hij mannelijk en aantrekkelijk is.
2. Het machtstype wil overal de baas zijn, hij ziet alles als zijn eigendom, ook vrouwen en hij accepteert geen nee.
3. De impulsieve man versiert een vrouw zonder over de gevolgen na te denken, als zijn vrouw zou vragen of hij ook wel eens aan haar gevoel gedachte heeft zal het antwoord meestal nee zijn.
4. De getraumatiseerde man is psychisch beschadigd en zoekt vanuit een behoefte aan begrip of boosheid om zijn slechte relatie een andere liefde.

Vrouwen gaan vaak vreemd om de aandacht die ze in hun relatie missen of om het gevoel te hebben dat ze nog aantrekkelijk zijn en in de markt liggen. Ook het onschuldig flirten om te zien of mannen nog reageren of om te plagen kan uit de hand lopen.

Ik ken ook mensen die via het vreemdgaan van de ene in de andere relatie rollen, maar meestal gaan deze relaties dan ook weer stuk omdat de basis van de relatie al op bedrog gebaseerd is. In mijn visie is vertrouwen nog steeds een van de basis pijlers van een relatie.

Internet is een plaats waar veel mensen elkaar leren kennen. Dit gaat vrij anoniem en kan via chatten, mailen of ICQ programma's en kan rustig gedaan worden als de partner er niet is. Deze spanning kan de eerste stap zijn naar het vreemdgaan. De drempel is steeds lager en de verleiding steeds groter. Voor veel vrouwen die de aandacht van hun man missen kan het chatten met een vreemde man die hun wel aandacht schenkt, een vorm van verliefdheid oproepen die zeker uit de hand kan lopen. Ik ken verhalen van getrouwde mannen die zich voordoen als vrijgezel om zo via een chatbox een slippertje te kunnen maken. Er zijn ook een groot aantal alleenstaande mannen en vrouwen die op deze wijze een nieuwe relatie zoeken. In dit geval moeten we niet de schuld geven aan het medium internet, dit zou oorzaak en gevolg omdraaien. Vreemdgaan gebeurt net zovaak op het werk, op sportclubs of in het uitgaansleven, de werkelijke oorzaak is toch vaak een mentaliteitskwestie.

In negen van de tien gevallen vertelt de echtgenoot niets aan zijn partner. Het geheim is een van de krachten van de buitenechtelijke relatie. De spanning van het geheim wakkert de hartstocht alleen maar aan.

Aanwijzigen dat uw partner vreemdgaat:

• Uw partner praat over andere mannen of vrouwen in de slaap.
• Uw partner heeft ineens last van een vreemde SOA.
• Als u in de buurt van zijn of haar PC komt worden ineens allerlei vensters gesloten.
• Uw partner voert cryptische telefoon gesprekken of neemt in uw bijzijn de telefoon niet op als het nummer gelezen is.
• Uw partner ontvangt allerlei SMS berichten die snel gewist worden.
• U komt er achter dat uw partner op een avond dat hij of zij zogenaamd bij een vriendin was, daar helemaal niet is geweest.
• Als uw partner ineens vaak overwerken moet, of ineens regelmatig veel later thuis komt van een vaste sport avond of vergadering. Vooral plotseling onverklaarbare veranderingen zijn een aanwijzing.
• Als u een nacht niet thuis bent, blijkt ineens de telefoon naast het toestel te liggen.
• Uw partner doft zich ineens heel erg op als hij of zij even de stad in moet om wat inkopen te doen.
• Uw partner is niet zo blij als u ineens onverwacht thuiskomt en moet ineens even telefoneren.
• Als u een gesprek over vreemdgaan hebt en uw partner geeft ineens aan dat voor hem of haar een keer vreemdgaan niet het einde van de relatie hoeft te betekenen.

Als een van deze zaken zich eens een keer voordoet moet u zich niet direct zorgen gaan maken, echter als dit een patroon gaat worden moet u gaan nadenken, maar pas er voor op geen spoken te gaan zien.

Hoe verwerk het vreemdgaan van uw partner

Als u bedrogen bent voelt u zich boos, in de steek gelaten en verraden. Uw vertrouwen is geschonden en dat herstelt zich meestal niet spontaan. Dit zijn een aantal stappen om het vertrouwen terug te krijgen:

• Probeer objectief te bekijken wat er gebeurd is, probeer je gedachten en gevoelens niet te analyseren of te begrijpen maar een soort helikopter blik op de gebeurtenissen te nemen.
• Laat de gevoelens aan de oppervlakte komen en sta uzelf toe om verdriet en pijn te voelen.
• Schuif het niet van u af, leg het probleem niet volledig bij de andere partij. Voor sommigen kan het schrijven van een dagboek en oplossing zijn, voor anderen is sport een goede uitlaatklep.
• Zoek steun, als u gekwetst bent hebt u de neiging om uzelf terug te trekken. Het is moeilijk om uw gevoelens met anderen te delen als uw gevoel van eigenwaarde gekrenkt is. Steun van een collega, familielid, vriend of een lotgenoot kan u helpen. Probeer niet met uw gedachten in een cirkeltjes te blijven ronddraaien.
• Ga na waarom het juist nu gebeurd is, en wat het over uzelf zegt. Probeer de kwestie te relativeren en te bezien in een groter geheel.
• Neem uw eigen verantwoordelijkheid, het heeft geen zin om te blijven hangen in wraakgevoelens. In plaats van u af te vragen wie de schuld had, kun u zichzelf beter afvragen wat uw aandeel is geweest in het proces, en onderzoek of u het ook anders had kunnen doen.
• Probeer te vergeven of te berusten, zolang er nog bitterheid en wrok bestaat maakt u het voor uzelf steeds weer moeilijk.
• Laat het los en ga verder, als u terugkijkt op de ervaring probeer er dan wat van te leren zodat het niet nog eens kan gebeuren.

Kan een relatie vreemdgaan overleven?

Heel vaak zeggen mensen dat als de partner vreemdgaat dit voor hen het einde van de relatie is. Maar vaak pakt het toch anders uit en is alles wat u samen heeft opgebouwd ook belangrijk en is het plaatje opeens niet meer zwart / wit. Hoe u er uiteindelijk mee omgaat, is ook afhankelijk van de reden waarom de ander is vreemdgegaan en hoe vaak het al is voorgekomen. De grote vraag is toch of er weer een relatie van vertrouwen op te bouwen is en of de ander oprecht berouw heeft. Dan moet u zelf bepalen of u de ander kunt vergeven, wat u ook doet de beslissing is aan u. Wanneer het u lukt om uw partner echt te vergeven, dan wacht er een nieuwe uitdaging en dat is de relatie weer opbouwen, samen werken aan eventuele problemen die mogelijk de oorzaak waren en weer werken aan het wederzijdse vertrouwen.

Gerelateerde onderwerpen:

Het grappige van dit boek is dat het is uitgevoerd als keerdruk, dus twee boeken in een omslag. De ene helft gaat over de liefde en het spel van de liefde, wanneer u het boek omdraait krijgt u alles te lezen over overspel en de liefde. Deze tegenstelling ziet u ook terug in de inhoud van beide boeken. Het eerste deel gaat over trouw binnen de relatie het tweede deel over ontrouw. Het boek leest heel prettig, alleen is de indeling van de interviews en de email stijl van ervaringen af en toe wat onoverzichtelijk. In de interviews vertellen mensen openhartig over hun keuzes, dilemma’s, ontrouw en seksualiteit. Het deel over trouw bevat veel waardevolle tips hoe u uw relatie gezond kunt houden en de mogelijke dilemma’s. Het deel over overspel bevat ook interessante informatie zeker wanneer het om de ervaringen van daders en slachtoffers gaat. Tevens gaat het boek in opnieuw vertrouwen na een affaire en de eventueel onvermijdelijke keuze tussen een van de beide partners.

Over de gevaren en de verleidingen van het vreemdgaan Vreemdgaan is een fenomeen dat onze fantasie prikkelt. Waarom is de verleiding van het overspel zo sterk, ondanks alle ellende die er meestal van komt? Volgens schattingen gaat één op de vijf mannen en één op de tien vrouwen vreemd. Carolien Roodvoets, mede-auteur van Nu alleen de liefde nog, beschrijft op heldere wijze de psychologische achtergronden van overspel. Wat drijft de vreemdganger? Wat zijn de motieven van de minnares? En wat is de reden dat de bedrogen echtgenote haar man ondanks alles toch niet kwijt wil? Roodvoets' betoog wordt op levendige wijze geïllustreerd door waar gebeurde verhalen van mannen en vrouwen. De duivelsdriehoek geeft inzicht in de verschillende typen vreemdgangers, minnaressen en bedrogen echtgenotes. Roodvoets schetst het ontstaan van een buitenechtelijke relatie, neemt ons mee naar het uur van de waarheid en het moment van de keuze. Kiest de vreemdganger voor zijn gezin of kiest hij voor zijn minnares, en wat zijn de gevolgen van zijn keuze? Roodvoets beantwoordt tot slot de vraag of er ook een uitweg uit het driehoeksdrama mogelijk is.

Scheiden of blijven? Weinig vragen veroorzaken zoveel twijfel en slapeloze nachten als deze. Of je een langdurige relatie hebt of net iemand hebt gevonden, deze vraag is altijd actueel. Veel boeken proberen de breuk te lijmen. Het bijzondere van dit wijze en nuchtere boek is dat het duidelijk maakt waar je tussen kunt kiezen, en op welke gronden. Mira Kirshenbaum heeft als relatietherapeute twintig jaar lang mensen geholpen bij het zoeken naar de beste oplossing. Haar kennis en ervaring bracht ze bijeen in deze praktische gids. Ze stelt alle cruciale vragen over je relatie:
* Welke fouten kun je vergeven en welke niet?
* Zullen de dingen die je dwarszitten beter of slechter worden?
* Hoe goed is je seksleven en hoe belangrijk vind je dat?
* Wat krijg je als je weggaat; is dat beter of slechter?
Vervolgens helpt ze je verder, door stap voor stap, en met veel voorbeelden uit de praktijk, antwoord op die vragen te geven. Het resultaat is altijd positief. Als je wilt blijven zul je al lezend ontdekken hoe waardevol je relatie is. Als je besluit te scheiden zal dit boek je laten inzien waarom je dat wilt. Ook dat is goed nieuws, want je weet nu waar je aan toe bent, en je geeft twee mensen hun vrijheid terug.