Positief denken

Wanneer u hier over gaat nadenken moet u eerst eens bedenken dat er veel mensen zijn die onder dezelfde omstandigheden of zelfs nog veel slechtere, positief kunnen blijven denken en zelfs gelukkig zijn. Wat hebben deze mensen dat u mist? Op deze pagina zal ik proberen daar een antwoord op te geven. Hier is al vast een spreuk om over na te denken.

U hoeft geen ander mens te worden, om dingen eens anders aan te pakken.
(Onbekend)

© 2006 Hein Pragt

Wanneer u een beetje zoekt op Internet kunt u een ruime keuze vinden aan cursussen en trainingen voor het verbeteren van uw persoonlijke vaardigheden en zelfontwikkeling. Vaak is een belangrijk aandachtspunt "leren positief te denken". De negatieve verklaring is dat dit een mode verschijnsel is, de positieve verklaring is dat mensen tegenwoordig weten dat ze de architect van hun eigen lot zijn en daar dus ook iets aan kunnen veranderen.

Wat is positief denken?

Positief denken is een persoonlijke vaardigheid om met de negatieve zaken in het leven om te kunnen gaan en deze een positieve wending te kunnen geven. Het is een vaardigheid om niet negatiever tegen zaken aan te kijken dan strikt noodzakelijk is. Problemen zijn niet uitgesproken negatief of positief, u dient ze op de werkelijke waarde in te schatten. Het is belangrijk om geen energie te verliezen aan negatieve zaken en deze energie te gebruiken voor positievere zaken. In zekere zin is positief denken dus ook realistisch denken.

Het is medisch aangetoond dat onze gedachten een grote invloed hebben op onze lichamelijke en emotionele conditie. Het zijn dus niet altijd die bepaalde situaties of gebeurtenissen die ons het leven lastig maken, maar meestal onze interpretatie hiervan. Deze benadering noemt men de cognitieve psychologie en is de laatste jaren steeds meer in opmars. Cognitie is een ander woord voor gedachten, tegenwoordig gaan we er van uit dat veel psychische klachten veroorzaakt worden door verkeerde patronen en verbindingen in onze hersenen.

Dit zal ik proberen uit te leggen aan de hand van enkele eenvoudige voorbeelden:

Stel u loopt op straat en u komt een hele grote hond tegen, wat gaat er op dat moment door uw gedachten? U kunt denken wat een grote hond, misschien gaat hij mij bijten. Uw reactie is gespannen of zelfs angstig en u steekt uit voorzorg de straat maar over om de confrontatie te voorkomen. U kunt ook denken wat een mooie hond, u voelt zich rustig en loopt gewoon door en passeert deze hond rustig en kalm.

Een man heeft een jaarcontract en heeft volgens zijn eigen mening heel goed zijn best gedaan en goed werk geleverd. Hij merkt echter dat hij sinds een half jaar een teamleider heeft die er niets van bakt. Hij lost vaak zijn problemen op en denkt dat de teamleider hem hiervoor best dankbaar zal zijn. Tegen het einde van dat jaar wanneer zijn functioneringsgesprek er aan zit te komen merkt hij dat personeelszaken toch een ander idee over zijn functioneren heeft. Het blijkt dat zijn teamleider veel op hem afgeschoven heeft. Hij brengt dit bij personeelszaken onder de aandacht maar krijgt van een collega een tip dat deze teamleider samenwoont met het hoofd personeelszaken en dus heel erg de hand boven het hoofd gehouden zal worden. Hij vecht dus tegen de bierkaai. Vanuit zijn rechtvaardigheidsgevoel wilde de man het gevecht aangaan, maar na een avond rustig denken kwam hij tot de conclusie "wil ik wel voor een organisatie werken die zo met hun mensen omgaat?". Door dit inzicht kon deze persoon zijn negatieve gevoelens en boosheid omzetten in positieve gedachten en in een positief gesprek een ontslagpremie van 3 maanden krijgen.

Een vrouw is in een vorige relatie bedrogen door haar ex vriend. In de nieuwe relatie gaat alles eerst prima tot ze bang begint te worden dat dit haar weer zal overkomen. In plaats van er over te praten en te onderzoeken of deze gevoelens wel reëel zijn, besluit ze haar nieuwe vriend te controleren. Deze merkt dat hij verantwoording moet afleggen voor alles wat hij doet en dat ze hem controleert waardoor hij niet meer alles vertelt en wachtwoorden op zijn persoonlijke bestanden gaat zetten. Hierdoor wordt bij zijn vriendin alleen nog maar het vermoeden versterkt dat hij iets te verbergen heeft. Al deze negatieve invloeden zorgen er voor dat de relatie stuk loopt. De nieuwe vriend had geen enkele intentie om zijn vriendin te bedriegen, in dit geval spreken we van een "zelf vervullende verwachting" of "self-fulfilling prophecy".

U ziet hier heel duidelijk dat het niet zozeer de situatie is, maar uw eigen interpretatie van de situatie die bepaalt hoe u zich voelt en gedraagt. U kunt de wereld om u heen niet altijd veranderen maar wel de wijze waarmee u er mee omgaat. Door te leren om uw interpretatie van situaties te veranderen kunt u ook uw gevoel en gedrag veranderen. Positief denken is de kunst van constructief te kunnen denken en om negatieve situaties om te buigen naar positieve en om voordeel te kunnen zien in nadeel.

Negatieve gedachten

Positief denken klinkt eenvoudig maar is soms verschrikkelijk moeilijk. Door alle ervaringen die u heeft opgedaan in uw leven zijn er vele onbewuste patronen van emoties ontstaan die als duiveltjes uit een doosje op kunnen duiken en u het leven zuur kunnen maken. Let op deze duiveltjes hebben ook een positieve betekenis, ze kunnen u ook waarschuwen voor reëel gevaar. (Zie ook: Het verhaal van de duiveltjes.) Uw gezond verstand (bewustzijn) is normaal wel in staat zijn om dit te kunnen relativeren maar wanneer u moe of overwerkt bent nemen de onbewuste negatieve gevoelens vaak de overhand. Zie je wel roepen de duiveltjes en u bent niet meer in staat ze tegen te spreken. Dit kan zelfs leiden tot een stroom van negatieve gevoelens en gedachten waar u moeilijk meer doorheen kunt breken. Probeer dan even een rust moment te nemen, stap even uit de situatie en ga ergens rustig aan het water zitten. Probeer dan een kritisch naar uzelf te kijken en bepaal of deze gedachte of gevoel realistisch is. Bedenk eens of andere mensen in uw omgeving dezelfde reactie hebben in dezelfde situatie en of de oorzaak van deze negatieve gedachte niet uw blik op de zaak is. Probeer dan eens een positief punt te vinden in de situatie en probeer deze positieve gedachte vast te houden.

Humor

Uit eigen ervaring weet ik dat humor zeer goed is om te leren relativeren. De strips van Sigmund en de strips van Dilbert zijn hiervan zeer goede voorbeelden. Door een situatie belachelijk te maken ziet u zelf het lachwekkende van uw eigen gedrag in of van het gedrag van mensen in uw omgeving. Hang strips die u aanspreken op ergens in huis waar u ze regelmatig ziet zoals bij de kapstok of het toilet, dit kan zeer therapeutisch werken. Wanneer u boodschappen doet en al die chagrijnige mensen ziet die mopperen, voorkruipen en denken dat "hun" rij voor de kassa weer net de langzaamste is. Ik kan er sinds jaren om lachen waarom die haast en dat voorkruipen. Dan denk ik wat ben jij ongelukkig en dan prijs ik me gelukkig dat ik dit niet hoef te doen en dat ik gewoon geduld heb en het rustig aan wil doen omdat ik geen zin heb in dit soort zaken. Door deze positieve gedachte en een beetje leedvermaak en binnenpretjes kunt u de kijk op drukke weekend inkopen stukken aangenamer maken.

Zelfspot is heel gezond, lach eens om uw eigen gedrag en om uw eigen gedachten wanneer ze onterecht bleken te zijn. Probeer niet te vervallen in cynisme of zwartgalligheid want dat zijn nu juist de soorten "humor" die het negatieve alleen maar voeden.

Positief denken is werken aan uzelf

Positief denken kunt u leren, er zijn vele goede zelfhulpboeken te koop. Probeer aan uzelf te werken en bedenk dat de keuze om positief of negatief te denken uw eigen keuze kan zijn. U bent de architect van uw eigen lot. U hoeft uw persoonlijkheid niet te veranderen om zaken eens op een andere wijze aan te pakken. Leer van uw fouten en probeer er een positieve ervaring uit te halen.

© 2006 Hein Pragt

U heeft vast wel eens gehoord: "Je moet eerst van jezelf houden, voor je van een ander kan houden". Dit is in mijn ogen sterk overdreven. Houden van jezelf lijkt veel op narcisme mijn visie is dat je eerst een positief zelfbeeld moet hebben. Mensen met een positieve levensinstelling hebben vaak een positief of ten minste een realistisch beeld van zichzelf. Dit zelfbeeld bepaalt in grote mate hun houding tegenover anderen.

Veel dingen die u overkomen, zijn niet altijd het directe gevolg van wat anderen doen maar van de wijze waarop u dit voelt en ziet. Elke ervaring kan zowel negatief als positief benaderd worden, wanneer u een positieve levensinstelling heeft zult u proberen een positieve wending te geven aan alles wat u overkomt. Dit is niet even een knop die u omzet, maar iets waar u wel bewust op kunt leren letten. Dit wil niet zeggen dat u geen negatieve gevoelens meer mag hebben, ook tegenslagen, verdriet en boosheid zijn een onderdeel van het leven. Wanneer u boos of verdrietig bent neem dan even een timeout en denk eens rustig na wat dit gevoel veroorzaakt, wat u eigen aandeel was en wat u zelf kunt doen om dit in de toekomst te voorkomen.

Wanneer u een oplossing kunt bedenken waardoor u door zelf anders te reageren een vervelende situatie kunt voorkomen heeft u een sociale vaardigheid ontwikkeld waardoor u een negatieve situatie een positieve wending heeft kunnen geven. Het resultaat is een beter beeld van uzelf en door dit consequent toe te passen zult u ook een positiever beeld van uzelf ontwikkelen.

© 2006 Hein Pragt

De Amerikaanse psycholoog Abraham Maslow

De Amerikaanse psycholoog Abraham Maslow heeft over de behoeften van mensen een interessante theorie ontwikkeld. Hij onderscheidt vijf behoefte niveaus die hiërarchisch gestructureerd zijn. Een behoefte kan men zien als het verlangen naar iets, het willen eten, is een behoefte om de honger te stillen. Een behoefte kun je meestal niet bewust sturen, maar deze ontstaat meestal vanzelf. Een behoefte op een bepaald niveau moet eerst voor het grootste deel vervuld worden voordat men de behoefte van een hoger niveau zal krijgen. Een niveau overslaan is over het algemeen niet mogelijk. Wanneer men dit toch probeert zal de behoefte meestal toch blijven. Hoe groter een behoefte is, des te nadrukkelijker is hij aanwezig en des te meer zal hij het hele bestaan en gedrag beïnvloeden. Zodra een behoefte op een bepaald niveau bevredigd is, ontstaat meestal vroeg of laat een behoefte op het volgende niveau.

Volgens Maslow zijn deze behoeften in hiërarchische volgorde van het laagste tot het hoogste niveau:

• 1. Fysiologische behoeften, oftewel eten en drinken, dit zijn de meest overheersende behoeftes die we hebben;
• 2. Veiligheid en bescherming, hieronder vallen bijvoorbeeld bescherming, zekerheid en stabiliteit;
• 3. Liefde en geborgenheid, hieronder wordt verstaan prettige sociale contacten, liefde en vriendschap;
• 4. Achting en zelfverwezenlijking, het streven naar erkenning, aanbidding, status en prestige, het willen domineren is ook een teken dat men streeft naar erkenning;
• 5. Zelf-actualisering, dit is de laatste en de hoogste behoefte, deze behoefte ontstaat pas als aan alle andere (lagere) behoeftes voldaan is, op dit niveau ontstaat het streven naar ontwikkeling van zichzelf.

Het begrijpen van het behoefte model kan inzicht geven in uw eigen behoefte en gedrag. Een klein voorbeeld, in het begin van deze eeuw, toen Nederlanders nog arm waren, konden mensen dromen van een eenvoudige (gezins) auto. Tegenwoordig willen we een auto met een bepaalde vormgeving, uitstraling en interieur. In deze maatschappij waar bijna iedereen op het hoogste niveau zit zijn we helaas ontevredener dan ooit. Een negatieve conclusie kan dus ook zijn dat we altijd ontevreden zullen zijn en iets meer willen dan we nu hebben. Een positieve benadering is dat Maslow in tegenstelling tot zijn collega's, niet uitgaat van de zieke geest, maar van de gezond denkende mens. Positief denken leert u door positieve mensen te doorgronden en te begrijpen waarom deze mensen zo positief zijn en anderen niet. Van deze positieve mensen kunt u veel leren.

© 2006 Hein Pragt

U kunt beter een optimist zijn die ongelijk heeft, dan een pessimist die gelijk heeft.
(Jack Penn)

Optimisten zien de zonzijde en beschouwen een nederlaag als een tijdelijke terugslag en zien ze tegenslag als een uitdaging en werken ze hard om daar verandering in te brengen. Ze hopen op een betere toekomst en geloven dat ze kunnen slagen in wat ze zich voornemen. Deze houding maakt dat optimisten per definitie gelukkiger zijn dan pessimisten. Mensen die positief denken, zullen eerder positieve ervaringen meemaken omdat datgene wat u uitzendt ook weer bij u terugkomt. Pessimisten halen juist positieve dingen omlaag en zien de wereld om zich heen door een negatieve bril. Helaas is pessimisme vaak een self-fulfilling prophecy, waardoor de pessimist vaak bevestiging ontvangt wat hun negatieve instelling weer versterkt. We kunnen stellen dat optimisten hun eigen hemel creëren en pessimisten de architecten van hun eigen hel zijn.

Natuurlijk is balans erg belangrijk, een te groot optimisme kan leiden tot waanvoorstellingen en acties die hun doel voorbijstreven. Als we goede besluiten willen nemen, dan moeten we in staat zijn onderscheid te maken tussen de dingen die we wel en niet in eigen hand hebben, dit bepaald in grote mate gezond optimisme. Iedereen wil zowel fysiek als mentaal gezond zijn en de mate van mentale gezondheid zal voor een groot deel bepaald worden door optimisme. Een optimist is in staat om objectief en nuchter naar negatieve situaties te kijken. Met wat ervaring kunt u kalm tegen zichzelf praten in een positieve en optimistische zin, waardoor u de controle houdt over de situatie. Een optimist zal minder snel boos of geïrriteerd zijn dan een pessimist.

Kijk in uw leven eens naar situaties waarin u tegenslagen tegenkwam en hoe u daar mee omging. Wanneer u ziet dat u pessimistisch omging met deze situaties, vraag uzelf dan eens af hoe een optimist hiermee omgegaan zou zijn. Door op een andere wijze tegen zaken aan te kijken en u denk patroon te doorbreken kunt u de visie op uw omgeving en situaties om u heen totaal anders zien en beleven. Wanneer u geleerd heeft het positieve in te zien van bijna elke situatie, dan bent u op weg een echte optimist te worden.

© 2006 Hein Pragt

Iedereen is wel eens somber of lusteloos, dit zijn normale gevoelens die iedereen heeft, het leven kent nu eenmaal tegenvallers en problemen. Wanneer deze gevoelens echter langere tijd het grootste deel van de dag bestaan en u zich niet meer over de somberheid heen kunt zetten, kan er sprake zijn van een depressie. Een depressie is een ziekte, die helaas veel voorkomt, zeker tien procent van de mannen en twintig procent van de vrouwen maken wel eens een depressie door. Ook is een depressie niet aan een bepaalde leeftijd verbonden, het kan op alle leeftijden voorkomen.Vaak merkt u dat u het vermogen om plezier te kunnen beleven kwijt raakt. Ook uit een depressie zich in slaap problemen, verlies van interesse en concentratiestoornissen. Een depressie zich ook uiten in lichamelijke klachten zoals oververmoeid voelen, slechte eetlust, verminderde seksuele gevoelens.

Door een depressie kunt u in een negatieve spiraal terechtkomen. Negatief denken en handelen lokt meer negatieve ervaringen uit en versterkt het negatieve patroon waar u in bent terecht gekomen. Een depressie is een belangrijke oorzaak van zelfmoordpogingen en zelfmoord. Daarom kan herkenning en behandeling van de depressie letterlijk van levensbelang zijn.

Vaak is het niet mogelijk om één oorzaak aan te geven van een depressie, het gaat vaak om een combinatie van een aantal factoren. De kans om een depressie te krijgen is voor een deel biologisch bepaald. Sommige mensen hebben een erfelijk bepaald verstoord evenwicht tussen stoffen die nodig zijn voor de werking van het zenuwstelsel. Met antidepressieve medicijnen kan het evenwicht worden hersteld. Persoonlijke sociale vaardigheden spelen vaak ook een grote rol bij depressies. Karaktereigenschappen en vaardigheden om problemen op te lossen, hulp en steun van de naaste omgeving kunnen vragen, zijn daarbij van belang. Vaak is de aanleiding toch een aantal negatieve gebeurtenissen die de aanzet tot een depressie kunnen geven zoals relatieconflicten of een echtscheiding, ziekte of dood in de naaste kring, of spanningen op het werk.

Wanneer u denkt dat u een depressie heeft of denkt dat iemand in uw naaste omgeving depressief is, neem dan contact op met uw huisarts. Deze kan u helpen met medicijnen of u doorverwijzen naar specifieke hulpverlening. U hoeft zich niet te schamen, zelfs de sterkste persoon kan door voldoende tegenslagen depressief worden, dit weet ik uit eigen ervaring. Het is geen teken van zwakte, u bent geen uitzondering, het kan iedereen overkomen. De hulpverlening is er, u betaalt er voor dus maak er gebruik van. Het leven is te mooi om door een depressie te laten verzieken.

© 2006 Hein Pragt

Een aantal jaren geleden kwam ik er achter dat zelfs de sterkste persoon te breken is door een aaneengesloten reeks negatieve gebeurtenissen. Ik bleef maanden volhouden maar uiteindelijk brak ik en kwam ik in een reactieve depressie van een paar maanden terecht. Toen ik hulp zocht en in een eerste gesprek alle ellende van de laatste maanden vertelde aan een psycholoog was na een uur zijn reactie nogal verbazend. Ik mocht gaan en een paar dagen nadenken over wat mijn rol geweest was in alle ellende die me overkomen was.

Ik was boos, wat voor hulpverlener had ik nu weer, ik heb boos een paar dagen zitten mokken en ben toen toch gaan nadenken. Ik had geprobeerd de sterke boom te zijn die zich verzette tegen de sterke wind van tegenslagen en uiteindelijk verloor omdat ik omknakte. Ik had het riet moeten zijn dat meeboog met de wind en weer terugveerde en zo altijd overeind bleef staan. Toen ik eenmaal realiseerde dat veel van datgene wat voor mij een bron van ellende was ook gedeeltelijk het gevolg was van hoe ik, met de beste bedoelingen, tegen zaken aankeek en hierop reageerde had ik een eerste stap genomen.

Ik werd weer sterker en besloot heel bewust dat ik een tijdje cognitieve therapie wilde hebben om mijzelf beter te wapenen tegen tegenslagen in de toekomst. Hoewel ik alles met de beste bedoelingen deed zaten er toch een paar patronen in mijn denkwijze en gedrag die misschien voor anderen prima waren maar voor mijzelf niet altijd. Tijdens deze cognitieve sessie's die vaak erg confronterend waren heb ik veel over mijzelf geleerd. Mijn therapeut heeft meerder keren gezegd "en… voel je jezelf nu niet een enorme lul".

Ik ben hier veel sterker uitgekomen en heb geleerd iets meer voor mijzelf op te komen en vooral dat veel van mijn emoties voortkomen uit patronen die gebaseerd zijn op alle ervaringen uit het verleden die in mijn hoofd zitten. Deze patronen zijn niet altijd de juiste of gekoppeld aan negatieve of verkeerde gevoelens terwijl ze ook gekoppeld kunnen zijn aan positieve of meer realistische emoties. Mijn eigen gezonde verstand is in staat om dit soort conclusies te trekken en deze denkpatronen bij te stellen. Door deze kennis en zelfkennis ben ik in staat om weer een optimist te zijn en heel positief in het leven te staan. Dit wil niet zeggen dat het nooit meer mis gaat, ik ben nog steeds een mens met al zijn emoties maar ik heb nu wel het gereedschap om mijzelf bij te stellen waar nodig en het meeste weer een positieve wending te geven.

Hein Pragt