Veel kennis en een hoge intelligentie is niet per definitie de basis voor goede sociale vaardigheden.

Intelligentietesten meten vooral doelgericht handelen, rationeel denken en effectief omgaan met omgeving c.q. met nieuwe situaties. De gemiddelde uitkomst is 100 en voor Vwo-niveau heb je minimaal 120 nodig. Toch is deze test vrij eenzijdig en geeft maar een deel van de persoon weer. Een hoog IQ is dus geen garantie voor succes in het leven, er zijn onderzoeken die aantonen dat mensen met een hoog IQ soms faalden in hun leven, terwijl anderen met veel lager IQ succesvoller waren. Het gaat er vooral om hoe mensen omgaan met hun intelligentie, hun omgeving en hoe zij daarbij hun emotionele en sociale vaardigheden inzetten.

Een tegenhanger van de IQ test is de EQ (Emotionele Intelligentie) test. De EQ test meet persoonlijkheidsstijlen. Daardoor is het EQ te verbeteren en te veranderen, terwijl het IQ redelijk vast ligt. Een wetenschappelijke definitie van EQ is:

Reeks van non-cognitieve vermogens, competenties en vaardigheden die iemands kans van slagen en het tegemoet treden van eisen en druk vanuit de omgeving beïnvloeden

De emotionele intelligentie bestaat uit 5 belangrijke onderdelen.

1. Intra-persoonlijk (innerlijk)
   • Emotioneel zelfbewustzijn(kunnen kijken naar jezelf, samenhang, gevoelgedrag).
   • Assertiviteit (kunnen uiten van gevoelens en voor eigen mening opkomen).
   • Zelfbeeld (respect en acceptatie van jezelf met positieve en negatieve eigenschappen).
   • Zelf-actualisatie (inhoud geven aan je leven, talenten en je mogelijkheden gebruiken).
   • Onafhankelijkheid (je leven een richting geven en zelfstandig beslissingen nemen).
   
   
2. Inter-persoonlijk (omgang met anderen)
   • Empathie (bewust van gevoelens van anderen en daarop kunnen afstemmen)
   • Sociale verantwoordelijkheid.
   • Probleemoplossend (problemen onderkennen, in kaart brengen en analytisch kunnen oplossen).
   
   
3. Aanpassingsvermogen.
   • Realiteit onder ogen zien.
   • Flexibel zijn.
   
   
4. Stressmanagement.
   • Stress bestendig zijn.
   • Impulscontrole (vermogen om impulsief gedrag te onderdrukken en driften kunnen sturen c.q. beheersen).
   
   
5. Algemene stemming.
   • Optimisme.
   • Het vermogen zich gelukkig te voelen.