Gezond egoisme

(C) 2001 Hein Pragt

Egoisme is het ene uiterste, altruisme altijd klaarstaan voor een ander zonder enig eigenbelang is ook niet gezond. Om het evenwicht tussen egoisme en altruisme te vinden, is de term gezond egoisme bedacht. Dit betekent rekening houden met de wensen van uzelf en met die van een ander, zelfvertrouwen kweken en duidelijk afbakenen wat u wilt en vooral niet wilt.

Veel mensen zijn vooral aardig om ook aardig gevonden te worden door anderen. uzelf uitsloven voor anderen komt meestal voort uit een minderwaardigheidsgevoel. Door anderen te helpen, heeft u even het gevoel dat u minder leeg bent van binnen. Veel mensen zijn voortdurend op zoek naar compensatie voor de onvrede die ze in zichzelf voelen.

Gezond egoisme kunt u enkel bereiken als u een reëel beeld over uzelf hebt. Bedenk dat niemand perfect is, accepteer uzelf zoals u bent en dat u het niet iedereen naar de zin kunt maken. U moet kiezen tussen eigenbelang en dat van een ander, dat is niet altijd eenvoudig. Uw eigen schuldgevoel of het werken op uw schuldgevoel komt al snel om de hoek kijken. Het is elke keer weer een keuze maken. Eerst moet u loskomen van onterecht schuldgevoel.

Wegcijferen in een relatie komt ook veel voor, vaak heeft u het gevoel dat u alles geeft en er weinig voor terugkrijgt. Dit kan een heel ontevreden en onzeker gevoel geven. Soms is dit niet eenvoudig terug te draaien, maar bedenk dat voor een goede relatie geven en krijgen in evenwicht moet zijn. Vaak is de ander zich er helemaal niet van bewust, een goed en eerlijk gesprek kan dan veel oplossen. Probeer dit dan niet in een verwijtende vorm te doen, verwacht niet dat de ander veel verandert, kijk eerst naar uw eigen gedrag. Krop ontevreden gevoelens niet op omdat die op den duur ook alle andere gevoelens gaan overheersen.

We zijn allemaal verantwoordelijk voor de mensen om ons heen, maar we zijn ook verantwoordelijk voor onszelf. Te veel van het ene is niet goed, te veel van het andere ook niet. Gezond egoisme zorgt ervoor dat u het eigen geluk verwezenlijkt, zonder dat onze betrokkenheid voor anderen verminderd.

• Wanneer u ontevreden bent over uw eigen gedrag, probeer eens na te gaan of er een patroon zit in de situaties waarin u telkens terecht komt. Kijk eens objectief wat uw eigen aandeel hier in is, u kunt op deze wijze een zogenaamde valkuil voor uzelf ontdekken.
• Neem eens een helikopter kijk op de zaak, stel u eens voor hoe u zou reageren als u naar iemand anders kijkt die hetzelfde gedrag als uzelf vertoont.
• Probeer uw eigen grenzen te bepalen en neem u voor die ook te verdedigen. Tot zover mag iemand gaan, als ze verder proberen te gaan dan accepteert u dit niet meer. Probeer duidelijk voor uzelf af te bakenen wat u wel wilt en vooral wat u niet wilt en probeer uzelf en anderen daar aan te houden.
• Onderzoek en erken uw tekortkomingen en kom er eerlijk voor uit. Als u een beter beeld van uzelf schept dan de werkelijkheid bent u alsmaar bezig uzelf te bewijzen. Ook wordt het wel heel ingewikkeld als u zichzelf anders presenteert tegenover verschillende mensen die dan ineens tegelijk bij elkaar komen. Kortom wees uzelf en leer uzelf kennen. Probeer te accepteren dat niet iedereen u aardig hoeft te vinden.
• Leer te ontdekken wanneer men op uw schuldgevoel gaat werken, en geeft dan duidelijk aan dat u dat niet prettig vindt.
• Leer nee te zeggen als iemand op een heel ongelegen moment om hulp aanklopt. Als u geen tijd heeft, spreek dan eventueel af wanneer u wel tijd heeft. Probeer eerlijk te zijn en er niet met een smoes onderuit te komen. Laat merken dat u wel belangstelling hebt voor de ander maar dat het nu even niet mogelijk is. In de meeste gevallen zal de ander daar begrip voor hebben.
• Leer dat u niet verantwoordelijk bent voor de hele wereld, wel voor uzelf.

Lees meer over altruisme en gezond egoisme op: Altruisme (eroses.eu)

Het woord egoïsme heeft een negatieve klank maar het kent wel twee kanten, in deze moderne wereld waarin het eigen belang centraal lijkt te staan, is het woord egoïst een scheldwoord. Maar is een beetje egoïsme zo slecht, horen geven en nemen niet onlosmakelijk bij elkaar? Het lijkt er op dat onszelf identificeren met de behoeften van de ander niet een aangeboren menselijke vaardigheid is. Egoïsme, zich laten bewonderen, beminnen en te nemen zonder verplichting tot wederkerigheid is ook een onderdeel van diezelfde wederkerigheid. Door soms te nemen weet men ook hoe goed het voelt en is men ook in staat om hetzelfde te geven omdat men weet dat het de ander ook goed doet.

Wanneer men zichzelf niet af en toe op de eerste plaats kan stellen, zal men zich in het contact met anderen ook gauw op de tweede plaats gedrukt voelen. Wel is het zo dat het er op lijkt dat de hedendaagse samenleving wordt gedomineerd door een vorm van korte termijn egoïsme. Dit zegt dat men alleen gelukkig kan zijn als men meer heeft dan anderen en dat men het gevoel van te kort gedaan zijn moet bestrijden door anderen ook te kort te doen. Dit is geen gezond egoïsme maar een perverse versie van het egoïsme. Op een gezonde wijze voor uzelf opkomen en goed voor uzelf zorgen is zo slecht niet, door een gezond zelfbeeld en voldoende eigenwaarde kunt u uiteindelijk ook weer meer voor anderen betekenen. De middenweg is en blijft belangrijk, zorg goed voor uzelf maar laat ruimte voor anderen, dat is een gezond evenwicht.

Een positief gevoel van eigenwaarde, zelfkennis en gezond egoïsme zijn belangrijke voorwaarden voor geluk, tevredenheid en succes. Ieder mens heeft wel eens problemen en positief denkende mensen pakken die problemen vol zelfvertrouwen aan en lossen deze dan ook in hun voordeel op. Ook u kunt een positief denkend en sterk persoon worden, aan de hand van makkelijk te begrijpen voorbeelden en oefeningen wijst de schrijfster de weg naar een zelfverzekerde levenshouding en een positief gevoel van eigenwaarde. Gezond egoïsme helpt ook de juiste partner te vinden een een bestaande relatie te verbeteren. Dit boek is een psychologisch zelfhulpboek, waarbij in drie delen (ik, jij en de anderen) wordt gewerkt aan zelfacceptatie, opbouwen van een positief gevoel van eigenwaarde, gezond egoïsme, aanleren van communicatietechnieken en mensenkennis. Het boek geeft de lezer handreikingen om, door anders te leren denken, een andere levenshouding te vinden. Dit gebeurt door middel van voorbeelden en oefeningen. De schrijfster is werkzaam als psychotherapeute en psychologe.

Altruïsme heeft de toekomst, dat is de verbazingwekkende conclusie van De zin van het geven, het nieuwe boek van Stefan Klein. Klein presenteert een nieuw idee van de mensheid dat de manier waarop we over onszelf denken, radicaal zal veranderen: in tegenstelling tot wat veel mensen denken, is het niet de egoïstische mens die uiteindelijk zal zegevieren, maar diegene die zich bekommert om het welzijn van de ander. Wetenschappers hebben ontdekt dat samenwerken de belangrijkste kracht is geweest in de evolutie van de mens ons gevoel van goed en kwaad is vastgelegd in onze genetische code. In dit boek laat de auteur ons kennismaken met diverse theorieen en wetenschappelijke studies betreffende de gedragingen van de mens met betrekking tot het bekommeren om het welzijn van anderen. De auteur laat onder meer aan de hand van diverse praktijkvoorbeelden bij uiteenlopende exotische stammen zien wat zij verstaan onder rechtvaardigheid. Verder krijgt de lezer lessen in gedragingen en gewoontes van verschillende volkeren omtrent eenheid en hulp aan anderen en wordt uitgelegd dat egoisten minder vaak overleven dan mensen die samenwerken. Wat zorgt er nu voor dat we ons prettig voelen zodra we anderen hebben geholpen? Wat is het grootste voordeel dat het altruisme ons gebracht heeft? En bestaat er een gen voor altruisme? Deze en vele andere vragen komen uitgebreid aan de orde in dit interessante boek. Het boek geeft stof tot nadenken en maakt duidelijk dat onzelfzuchtigheid de langste adem heeft.

Onbegrepen, verguist, vergeten en eeuwig dissident. Tot deze kwalificaties veroordeeld, bleef het werk van filosoof Max Stirner voor velen onbekend. Als pleitbezorger van het 'egoïsme' werd Stirner jarenlang doodgezwegen omdat hij in zijn boek De enkeling en zijn eigendom de grondgedachten van alle populaire ideologieën resoluut naar het rijk der sprookjes verwezen. Max Stirner is een vrijwel vergeten filosoof en vrijdenker, die in 1856 op 49-jarige leeftijd stierf en die enige bekendheid ontleent aan een bundel aforismen getiteld 'Der Einzige und sein Eigenthum' uit 1844. Hans Jansen wil met dit droge, maar netjes uitgegeven boekje een inleiding geven tot het denken van Stirner. Jansen geeft in het langste, eerste deel een vrij droge opsomming van Stirners leven en kennissenkring. Het tweede deel is een beschrijving van Stirners filosofie aan de hand van enkele fragmenten. Hoewel Jansen meent dat deze teksten de lezer er "ongetwijfeld toe zal aanzetten het boek 'De enkeling en zijn eigendom' aan te schaffen" (78), zal voor velen Stirners egoistische en opzettelijk asociale filosofie onverteerbaar blijken en tot het oordeel nopen dat Stirner een terecht vergeten denker is. Ten slotte bespreekt Jansen de fragmenten en beveelt Stirners egoisme aan als een houding die door de evolutietheorie nu wetenschappelijk onderbouwd is en nieuwe evolutionaire en pedagogische inzichten zal openen.