Egoisme is het ene uiterste, altruisme altijd klaarstaan voor een ander zonder enig eigenbelang is ook niet gezond. Om het evenwicht tussen egoisme en altruisme te vinden, is de term gezond egoisme bedacht. Dit betekent rekening houden met de wensen van uzelf en met die van een ander, zelfvertrouwen kweken en duidelijk afbakenen wat u wilt en vooral niet wilt.

Veel mensen zijn vooral aardig om ook aardig gevonden te worden door anderen. uzelf uitsloven voor anderen komt meestal voort uit een minderwaardigheidsgevoel. Door anderen te helpen, heeft u even het gevoel dat u minder leeg bent van binnen. Veel mensen zijn voortdurend op zoek naar compensatie voor de onvrede die ze in zichzelf voelen.

Gezond egoisme kunt u enkel bereiken als u een reëel beeld over uzelf hebt. Bedenk dat niemand perfect is, accepteer uzelf zoals u bent en dat u het niet iedereen naar de zin kunt maken. U moet kiezen tussen eigenbelang en dat van een ander, dat is niet altijd eenvoudig. Uw eigen schuldgevoel of het werken op uw schuldgevoel komt al snel om de hoek kijken. Het is elke keer weer een keuze maken. Eerst moet u loskomen van onterecht schuldgevoel.

Wegcijferen in een relatie komt ook veel voor, vaak heeft u het gevoel dat u alles geeft en er weinig voor terugkrijgt. Dit kan een heel ontevreden en onzeker gevoel geven. Soms is dit niet eenvoudig terug te draaien, maar bedenk dat voor een goede relatie geven en krijgen in evenwicht moet zijn. Vaak is de ander zich er helemaal niet van bewust, een goed en eerlijk gesprek kan dan veel oplossen. Probeer dit dan niet in een verwijtende vorm te doen, verwacht niet dat de ander veel verandert, kijk eerst naar uw eigen gedrag. Krop ontevreden gevoelens niet op omdat die op den duur ook alle andere gevoelens gaan overheersen.

We zijn allemaal verantwoordelijk voor de mensen om ons heen, maar we zijn ook verantwoordelijk voor onszelf. Te veel van het ene is niet goed, te veel van het andere ook niet. Gezond egoisme zorgt ervoor dat u het eigen geluk verwezenlijkt, zonder dat onze betrokkenheid voor anderen verminderd.

• Wanneer u ontevreden bent over uw eigen gedrag, probeer eens na te gaan of er een patroon zit in de situaties waarin u telkens terecht komt. Kijk eens objectief wat uw eigen aandeel hier in is, u kunt op deze wijze een zogenaamde valkuil voor uzelf ontdekken.
• Neem eens een helikopter kijk op de zaak, stel u eens voor hoe u zou reageren als u naar iemand anders kijkt die hetzelfde gedrag als uzelf vertoont.
• Probeer uw eigen grenzen te bepalen en neem u voor die ook te verdedigen. Tot zover mag iemand gaan, als ze verder proberen te gaan dan accepteert u dit niet meer. Probeer duidelijk voor uzelf af te bakenen wat u wel wilt en vooral wat u niet wilt en probeer uzelf en anderen daar aan te houden.
• Onderzoek en erken uw tekortkomingen en kom er eerlijk voor uit. Als u een beter beeld van uzelf schept dan de werkelijkheid bent u alsmaar bezig uzelf te bewijzen. Ook wordt het wel heel ingewikkeld als u zichzelf anders presenteert tegenover verschillende mensen die dan ineens tegelijk bij elkaar komen. Kortom wees uzelf en leer uzelf kennen. Probeer te accepteren dat niet iedereen u aardig hoeft te vinden.
• Leer te ontdekken wanneer men op uw schuldgevoel gaat werken, en geeft dan duidelijk aan dat u dat niet prettig vindt.
• Leer nee te zeggen als iemand op een heel ongelegen moment om hulp aanklopt. Als u geen tijd heeft, spreek dan eventueel af wanneer u wel tijd heeft. Probeer eerlijk te zijn en er niet met een smoes onderuit te komen. Laat merken dat u wel belangstelling hebt voor de ander maar dat het nu even niet mogelijk is. In de meeste gevallen zal de ander daar begrip voor hebben.
• Leer dat u niet verantwoordelijk bent voor de hele wereld, wel voor uzelf.

Handige en nuttige boeken

Gezond egoisme
Jeffrey Wijnberg

Piekeren, ontevreden zijn, een knagend schuldgevoel of bang zijn voor wat komen gaat ... Iedereen ligt wel eens met zichzelf overhoop. Niemand is gevrijwaard van innerlijke conflicten. In die zin lijdt elk mens aan neuroses. Angsten, depressies en lichamelijke klachten vinden dan ook meestal hun oorzaak in deze gevechten van de ziel. Voortdurend zijn we met ons zelf in gesprek. We zoeken naar antwoorden op vragen die het leven ons stelt. Psycholoog Jeffrey Wijnberg laat in zijn boek Gezond egoïsme zien hoe belangrijk het is om te komen tot innerlijke rust. Kleine conflicten met uzelf kunnen grote gevolgen hebben en het dagelijks leven tot een hel maken. Het motto van dit boek is dan ook: Wie kan leven met zichzelf, is een inspiratie voor anderen.

Blij zijn met jezelf
Gerlinde Ortner

Zelfkennis en een positief gevoel van eigenwaarde zijn de belangrijkste voorwaarden voor geluk, tevredenheid en succes. Ieder mens heeft wel eens problemen. Positief denkende mensen pakken die problemen vol zelfvertrouwen aan en lossen deze dan snel in hun voordeel op. Ook u kunt een positief denkend en sterk persoon worden. Aan de hand van makkelijk te begrijpen voorbeelden en oefeningen wijst de schrijfster de weg naar een zelfverzekerde levenshouding en een positief gevoel van eigenwaarde. Een gezonf egoïsme helpt ook de juiste partner te vinden een een reeds bestaande relatie te verbeteren.

Trap niet in je eigen valkuil
L. Nauth, H. Teeuwen & M. Teeuwen

Lijk je steeds tegen dezelfde problemen aan te lopen? Ondervind je voortdurend problemen in contact met je partner, je baas of je collega's? Voel je je snel op je tenen getrapt? Lukt het je niet om op een constructieve manier voor jezelf op te komen, reageer je vaak agressief of zoek je je toevlucht in alcohol en drugs? De kans bestaat dat je last van een 'valkuil' hebt. Valkuilen zijn in de psychologie (zelf)destructieve manieren van denken, voelen en handelen die verhinderen dat mensen de problemen in hun leven oplossen of dat wensen als 'geluk ervaren' en 'geliefd zijn bij anderen' niet in vervulling gaan. Valkuilen ontstaan in de kindertijd maar ook later in de puberteit en breiden zich daarna uit. Ze zijn gebaseerd op sterke overtuigingen en gevoelens die een persoon aanneemt zonder zich daarover vragen te stellen. Ze houden zichzelf in stand en bieden sterke weerstand tegen verandering. Via opdrachten en aan de hand van talloze voorbeelden geeft Trap niet in je eigen valkuil inzicht in het ontstaan van je eigen misleidende overtuigingen. Het boek neemt je terug naar je kindertijd om de bron van je 'valkuilen' op te sporen. Het laat zien dat die zelfondermijnende patronen die je als kind ontwikkelde, onder de huidige omstandigheden zinloos zijn. De auteurs reiken vervolgens technieken aan om valkuilen te vermijden en de persoon te worden die je wilt zijn. Het laat zien dat iedereen, ongeacht zijn of haar verleden, de keuze heeft om te veranderen. Wie de tijd neemt om de opdrachten uit dit boek serieus door te nemen kan zijn problemen in werk en relatie op een positieve manier beïnvloeden, een beter emotioneel contact krijgen met anderen en met meer plezier door het leven gaan.

De zelfzuchtige genen
Richard Dawkins

Dit boek handelt over bepaalde sociale gedragingen van dieren. Het beschrijft de functie en het ontstaan hiervan, uitgaande van de genen, de dragers van de erfelijke eigenschappen. Geen uitvoerige gedragsbeschrijvingen dus, maar beschouwingen over waarom en hoe bepaald gedrag in de loop van de evolutie is ontstaan door de werking van de 'zelfzuchtige' genen. Een belangrijke rol speelt hierbij de genetische verwantschap tussen individuen. Een erg orgineel, wetenschappelijk verantwoord, boek waarin recente ontwikkelingen in de 'sociobiologie' (een integratie van ethologie, genetica en oecologie) worden belicht. Onderhoudend geschreven zodat de vrij moeilijke stof toch toegankelijk wordt voor een groter publiek.

Grenzen stellen om ruimte te krijgen
Marjan de Vries & A. Gest

NAAR EEN GOEDE BALANS TUSSEN EIGENBELANG EN HET BELANG VAN ANDEREN Veel mensen vinden het moeilijk om 'nee' te zeggen, of voor zichzelf op te komen. Om de lieve vrede te bewaren laat men vaak over zich heen lopen. Sommigen nemen op het werk altijd de vervelende klussen aan, terwijl zij zich thuis niet laten wegcijferen. Anderen hebben privé problemen met het afhouden van dwingende dierbaren. Weer anderen stellen zich in het algemeen te weinig weerbaar op; zij kunnen goed voor de belangen van anderen opkomen, maar niet voor die van zichzelf. Op zich is dit niet zo erg, niet iedereen hoeft een vestingmuur om zich heen te bouwen. Maar soms is wat meer weerbaarheid gewenst, vooral wanneer klachten ontstaan: slaapproblemen, emotionele instabiliteit, concentratieverlies, rug- en nekpijn, hoofdpijn, allerlei angsten, verminderd zelfvertrouwen, burn-out en zelfs relatieproblemen. Dan wordt het tijd om grenzen te stellen. Psychologen Marjan de Vries en Aagje Gest (PDI, Naarden) leren mensen hun grenzen te herkennen en te stellen. Dit boek geeft praktische adviezen en opdrachten op basis van een eenvoudig model en aan de hand van herkenbare situaties.

Grenzen stellen Grenzen houden
A. Nieborg-van den Ban & Ans Ettema-Essler

De schrijfsters (beiden zijn coach en counselor) behandelen in dit boekje het leren 'nee' zeggen en hoe je kunt kiezen voor je grenzen. Theorie en praktijk krijgen in vier hoofdstukken aandacht. Diverse onderdelen van assertiviteit en non-assertiviteit worden uitgelegd zoals de motieven om ja te zeggen, de nadelige gevolgen van te veel ja zeggen, het heft in eigen handen nemen, irrationele gedachten en anders leren denken. Daarnaast wordt beschreven hoe om te gaan met zelfkennis. Aan het eind van elk hoofdstuk verhalen de auteurs over een eendje en een zwaan, als parabel voor hun theorie. Deze parabel is gedrukt in cursief. Naar aanleiding van elk stukje van dit verhaal volgen vragen om bij jezelf en je houding stil te staan. Dit boekje in smal formaat met inhoudsopgave, inleiding, nawoord, literatuurlijst en contactgegevens is een snelle gang door het gebied van assertiviteit waarbij to-the-point de aandachtspunten hiervan beschreven worden.

Kom op voor jezelf
Anne-Lies Hustings

Veel van onze dagelijkse stress kan worden voorkomen door een asserieve opstelling. Er zijn talloze situaties -voorvallen in de relatie met je partner, je kinderen, je ouders, vrienden, familie of buren- waarin je je onmachtig kunt voelen het heft in eigen hand te nemen en invloed uit te oefenen. Momenten waarin je in het contact met een ander niet voor jezelf bent opgekomen. 'Had ik nou maar...', denk je later. Dergelijke ogenschijnlijk kleine momenten bij elkaar zorgen voor een opeenstapeling van stress. In dit boek vind je voorbeelden en bruikbare tips om te leren hoe je voor jezelf op kunt komen zonder de relatie met de ander te schaden. Je toont je eigen rechten, grenzen en waarden met respect voor de ander. Opkomen voor jezelf is een praktisch boek met tal van herkenbare situaties. Een bruikbare gids voor een minder stressvol en meer assertief leven.

Liever assertiever
Irene Becker

In dit boek legt trainer Irene Becker uit hoe je harmonieval kunt vermijden. In een speciaal hiervoor ontwikkeld programma ontdek je hoe je de juiste balans kunt vinden tussen de behoefte aan harmonie en het opkomen voor jezelf. Ze beschrijft tevens de psychologische achtergronden en mechanismen die de behoefte aan harmonie verklaren.

Opkomen voor jezelf
Anne Dickson

Op de goede manier opkomen voor jezelf is voor veel vrouwen een probleem. Hoewel vrouwen het vertikken om nog langer stilletjes op de tweede rang te zitten, hebben veel van hen nog niet geleerd hóe ze voor hun mening moeten uitkomen, en wat de meest geschikte manier is om voet bij stuk te houden. Want weerbarstigheid is nog geen weerbaarheid. Waar dan aan ligt? Psychologe Anne Dickson legt het in klare uit, met tientallen praktijkvoorbeelden, waarin je dikwijls jezelf kunt herkennen. Hoe moet je je effectief opstellen tegenover anderen? Hoe maak je een eind aan gevoelens van machteloosheid, thuis, op je werk, in bed? Dit boek onthult hoe je via een eerlijke, duidelijke en directe communicatie je eigen belangen het beste dient.