Het verhaal van de duiveltjes.

Soms ervaren mensen heel sterke emotionele reacties die het gevolg zijn van een zeer kleine gebeurtenis. Door middel van het verhaal van de duiveltjes probeer ik vaak duidelijk te maken wat er aan de hand is. Bijna iedereen loopt in dit leven kleine of grote emotionele schade op. Als er geen tijd is of geen mogelijkheid deze emotionele schade te verwerken kan deze in een duiveltje veranderen. De emotie lijkt over te gaan en het normale leven neemt zijn gang, maar de emotie is niet verwerkt. Als ik over emotie praat dat heb ik het over bijvoorbeeld boosheid, verdriet, angst of jaloezie. Dit zijn slechts enkele voorbeelden van emoties die in een duiveltje kunnen veranderen. Het patroon dat de emotie veroorzaakt heeft zit nog steeds sluimerend in onze hersenen maar we hebben er in het dagelijks leven schijnbaar geen last meer van. Het patroon dat de emotie veroorzaakte is veranderd in een duiveltje dat zich stil houd tot hij de kans krijgt zijn werk te doen. Als zich een vergelijkbare situatie voordoet als toen het duiveltje ontstond, zal het duiveltje zijn werk gaan doen. Hij neemt de nieuwe emotie en versterkt deze met de oude onverwerkte emotie waardoor er een heel heftige emotionele reactie kan ontstaat. Soms kunnen er meerdere duiveltjes zijn en soms werken ze zelfs samen.

Als een ander dit gevoel veroorzaakt heeft, reageren we vaak deze heftige emoties af op deze persoon. Dit is vaak niet helemaal eerlijk omdat deze persoon soms de emoties voor de kiezen krijgt die hij of zij maar voor een klein gedeelte zelf veroorzaakt heeft. De persoon die de heftig emotionele reactie te verduren krijgt zal dit vaak als heel onrechtvaardig ervaren en met een heftige tegenreactie komen. Ook bij deze persoon kunnen duiveltjes ontstaan en dit kan wederzijds tot steeds heftigere emoties en onbegrip leiden. Als de cirkel niet doorbroken gaat worden kan dit bijvoorbeeld tot breuken in vriendschappen of relaties leiden. Zeker in nieuwe relaties na bijvoorbeeld een echtscheiding zie je de duiveltjes heel vaak aan het werk. Dit zijn dan de duiveltjes van het vorige huwelijk of een emotionele scheiding.

Als we een sterke emotionele reactie vertonen waarvan een ander het idee heeft dat dit een over-emotionele reactie is, dan is dit vaak maar voor een klein deel het gevolg van de huidige situatie en voor een groot deel het gevolg van een eerder onverwerkt gevoel.

Het is dan raadzaam eens goed uw eigen gevoelens te onderzoeken. Vraag uzelf eens af waarom u zo heftig reageert op deze gebeurtenis. Vaak is de emotie niet onterecht, maar de mate van de emotie wel. Probeer even rust te nemen en uw eigen gevoelens te onderzoeken en te ontdekken of er een duiveltje aan het werk is. Als u het duiveltje ontdekt hebt kunt u proberen om dit duiveltje de nek om te draaien. Vaak zal dit inhouden dat we de oude emotie nog een keer moeten beleven wat voor sommige mensen zeer beangstigend kan zijn. Het gevoel is niet voor niets weggestopt. Maar vaak is het duiveltje voor de dag halen en het gevoel alsnog te verwerken de enige oplossing. Met de andere persoon praten over het duiveltje en waarom je zo heftig reageerde, kan ook de ander een geruststelling geven. Vaak is het mogelijk om samen, door er over te praten, het oude duiveltje weg te werken. Ook is de ander daarna beter in staat om uw emotie te begrijpen en in te schatten.

Als u er zelf niet uitkomt dan kan cognitieve therapie een goede methode zijn om met dit soort duiveltjes af te rekenen. Deze therapie gaat er juist van uit dat emoties vaak andere emoties aansturen en dat een gevoelens wel eens veroorzaakt kunnen worden door een heel andere emotie. Deze aan elkaar gekoppelde emoties kunt u vaak niet zelf doorzien. Een cognitief therapeut zal vaak heel confronterend zijn en u moet wel bereid zijn tot enige zelfkritiek.

Door de patronen te herkennen en een andere richting uit te sturen kunt u het duiveltje kwijtraken of in ieder geval dragelijker maken doordat u de situatie herkent en met gezond verstand kunt beheersen.

Ik heb zelf zeer goede ervaringen met Cognitieve Therapie (CT), dit komt ook omdat het heel goed aansluit bij mijn visie op de werking van de menselijke geest. Hoewel NLP (Neuro-Linguïstisch Programmeren) door de meeste psychologen niet erg serieus genomen wordt sluit NLP in mijn beleving aan bij het principe van Cognitieve Therapie. Beiden gaan uit van een verkeerde programmering van onze hersenen waardoor we denkfouten maken en verkeerde emoties en gedachten koppelen aan indrukken die we ontvangen.

De Amerikaanse psychiater Aaron T. Beck ontwikkelde in de jaren zestig van vorige eeuw Cognitieve Therapie als een speciale vorm van psychotherapie. Deze therapie gaat uit van het verkrijgen van inzicht in onbewuste emoties en drijfveren, deze te leren herkennen en om te vormen naar andere inzichten en emoties. Deze vorm van therapie gaat ervan uit dat niet alleen de gebeurtenissen zelf negatieve gevoelens veroorzaakt, maar dat vroegere ervaringen een bepaald denkpatroon veroorzaakt hebben waardoor u zaken door een sterk gekleurde bril ziet. Door deze verkeerde gedachten om te buigen en te leren een gebeurtenissen anders te interpreteren kunt u een objectievere kijk op uw eigen gevoelens en waarnemingen krijgen.

Hierdoor kunnen negatieve gevoelens verdwijnen en ook het voor u en / of voor anderen negatieve gedrag op een positieve wijze opgelost worden. Hoewel Cognitieve Therapie in eerste instantie ontwikkeld is voor depressiviteit, wordt het tegenwoordig ook effectief gebruikt bij verslavingen, eetstoornissen, fobieën, angststoornissen en paniekstoornissen. Ook een groot voordeel dat ik vond in Cognitieve Therapie is dat het een kortdurende, gestructureerde therapievorm is. Wanneer u open staat voor deze therapievorm kan het een snelle en efficiënte oplossing zijn voor uw problemen. U dient wel tegen kritiek te kunnen en open te staan voor het feit dat u zelf kunt veranderen. Mijn visie in dit opzicht is dat ik, wanneer ik niet in staat ben om de wereld om mij heen te veranderen, ik wel de wijze waarop ik omga met deze wereld kan aanpassen zodat ik op een gezonde en prettige wijze kan omgaan met deze wereld om mij heen.

Ik moet zeggen dat de therapeut tijdens de sessies die ik gehad heb meerdere keren zei, "en voel je jezelf nou niet een enorme lul", en ik moest toegeven dat de emoties die mij dwarszaten niet direct veroorzaakt werden door die ander maar veelal door de verkeerd geïnterpreteerde emoties die het gedrag van de ander bij mij veroorzaakten. Deze paar maanden waren voor mij zeer leerzaam en na deze sessies had ik ook het gevoel dat ik mijn oude ik terug gevonden had. Naar aanleiding van deze sessie heb ik ook het verhaal van de emotionele duiveltjes geschreven als een soort van verankering van de nieuw opgedane zelfkennis.

De Brein Machine
Mark Nelissen

Zijn mensen echt zo rationeel als ze zelf denken? Wordt ons doen en laten gestuurd door ons verstand? Of werken er andere drijvende krachten in ons brein? In De Brein Machine beschrijft gedragsbioloog Mark Nelissen hoe emoties en gevoelens - wanneer het er echt op aankomt - de overhand nemen bij het sturen van ons gedrag. Hij geeft aan hoe de evolutie deze machine in ons voordeel heeft ontworpen, en maakt een haarscherpe analyse van onze emoties. Hoe heeft de evolutie onze gevoelens voortgebracht? En wat is hun biologische basis? Welke moleculen en hersenstructuren zorgen bijvoorbeeld voor emoties als geluk, trots, angst en verdriet? En wat is de sociale waarde ervan? Heeft empathie bijvoorbeeld enig nut, ook biologisch gezien? Nooit eerder werden onze emoties en gevoelens in een boek zo verrassend, zo toegankelijk en zo gedetailleerd ontrafeld als in De Brein Machine. Aan de hand van voorbeelden uit het leven van elke dag, en met veel gevoel voor humor.

Destructieve emoties
Daniel Goleman

Het boeddhisme definieert drie destructieve emoties: begeerte, woede en zelfbedrog, en heeft daarover in haar lange traditie veel wijsheid verworven. Maar mystieke wijsheid is voor velen niet toegankelijk, en daarom zoekt de Dalai Lama voortdurend naar wegen om de inzichten van het boeddhisme te verbinden met die van de moderne wetenschap. Daartoe nodigde hij vooraanstaande wetenschappers uit om een week lang met hem en met elkaar te spreken over destructieve emoties in onszelf en in de maatschappij. Onder hen waren de neurowetenschapper Richard Davidson, de biologen Francisco Varela en Mathieu Ricard en de psychologen Paul Ekman en Daniel Goleman, die de gesprekken bewerkte tot dit boek. Waar komen zulke destructieve emoties vandaan? Zitten ze in onszelf of in de maatschappij? Hoe herkennen wij ze? Zijn ze te overwinnen? Wat is de rol van opvoeders daarbij? Is er een antwoord op het probleem van zinloos geweld? Is een geweldloze wereld wel mogelijk? Hoe kan destructieve emotie getransformeerd worden tot een positieve kracht? Dergelijke vragen worden in dit boek van alle kanten beschouwd, zonder dat daarbij religieuze of wetenschappelijke vooroordelen de overhand krijgen. Het resultaat is een diepgaande discussie waarin mystiek en wetenschap elkaar wederzijds inspireren, en waarin vaak verrassende antwoorden gegeven worden.

Cognitieve gedragstherapie voor Dummies
Willson, R. & Branch, R.

Een uitgebreide inleiding over de theorie van cognitieve gedragstherapie, het uitzetten van een nieuwe koers in je leven en de aanpak daarvan. Zeer herkenbare beschrijvingen van ontwijkend gedrag en andere 'oplossingen' die je alleen dieper in de put brengen. Met de schrijvers kijk je achterom, maar vooral vooruit. Centraal staat een andere kijk op je leven, op de dingen die je tegenkomt en ervaart en daaraan gekoppeld een andere manier om daarmee om te gaan. De therapie is een goede mogelijkheid voor mensen die zelfstandig aan hun problemen willen werken. Ze is voor verschillende problemen van toepassing zoals depressie, angsten, verslaving, agressie en obsessies. Een hoofdstuk helpt ook bij het zoeken naar een goede gedragstherapeut. De lay-out van het boek maakt het gemakkelijk om heel praktisch en effectief met het boek te werken. Er is een verwijzing naar andere boeken en instellingen die een hulp kunnen zijn. De schrijvers zijn beiden gedragswetenschappers, verbonden aan het Priory Hospital North London; ze hebben een eigen praktijk voor psychotherapie en zijn verbonden aan de universiteit van Londen.

Basisboek cognitieve therapie / druk 1
Judith S. Beck

Cognitieve therapie is een behandelvorm die wordt toegepast bij veel verschillende psychische problemen. Daarbij baseert de therapeut zich op een aantal basisprincipes die in het eerste hoofdstuk van dit boek kort en duidelijk staan beschreven. In de volgende hoofdstukken wordt aangereikt hoe de therapeutische sessies gepland, gestructureerd en ingevuld kunnen worden. Daarna worden de basale stappen in de cognitieve therapie aangereikt en legt de auteur strategieën uit die helpen bij het omvormen van onderliggende vooronderstellingen en overtuigingen bij de cliënt. Er is aandacht voor huiswerk, afronding en voorkomen van terugslag en het boek sluit af met een aantal bruikbare werkbladen. Een standaardwerk voor elke psycholoog die zich deze therapievorm wil eigen maken.

Schapen in wolfskleren
Valerie J. MacIntyre

Veel problemen in de intermenselijke relaties hebben te maken met 'overdracht'. Overdracht is herinneringen, onopgeloste zaken en problemen overbrengen van een persoon, plaats of situatie naar een ander, bijvoorbeeld je psycholoog of pastor. De auteur noemt dat schapen in wolfskleren, die nooit (uit zichzelf) ontdaan worden 'van hun harige, walgelijke kledingstukken'. Ze brengen veel agressie, stress, projectie enzovoort met zich mee, die ernstige gevolgen hebben voor betrokkene en hulpverlener. De auteur vertelt van haar eigen overdracht en hoe die met Gods hulp werd genezen. Ze beschrijft de oorzaken van overdracht, die veelal in de baby- en kindertijd liggen, met levendige voorbeelden uit de praktijk. Uitvoerig staat ze stil bij overdracht en de gevaren ervan in de kerk, met een pastor of iemand anders, hoe die te onderkennen en daarmee om te gaan. De oplossing ligt mede in therapie, waarbij de verborgen processen aan het licht komen. Dat vergt geduld, begrip, maar zeker ook geestelijke nederigheid en veel gebed. Het is een boek voor elke hulpverlener en wie aan overdracht lijdt.

Ik ben niet verdrietig, ik ben boos
Mariëtte Fréderique Baanders

Emoties en hun invloed op ons dagelijks doen en laten worden in onze cultuur ondergewaardeerd. Onderzoek maakt echter duidelijk dat er niet alleen veel normen voor emoties bestaan, maar ook dat we ons gedrag vergaand aan dergelijke normen aanpassen. De auteur deed als sociaal-psychologe promotie-onderzoek naar dit thema en geeft in dit boek een beeld van de verstrekkende gevolgen van heersende normatieve opvattingen met betrekking tot emoties. Ze doet dat aan de hand van voorbeelden, ontleend aan psychologisch onderzoek en beschrijvingen van voor velen herkenbare situaties uit het dagelijks leven. Uit de beschrijvingen wordt duidelijk dat mensen op deze wijze vervreemd raken van hun meest wezenlijke gevoelens. Mensen moeten daarom leren zichzelf en hun gevoelens weer serieus te nemen. Bij dit streven naar 'emotionele oprechtheid' gaat het erom te leren emotionele signalen op te vangen en in gunstige banen te leiden. De auteur biedt een oefenprogramma om het emotioneel bewustzijn te trainen en om constructief met uiteenlopende, vaak sociaal afgekeurde, stemmingen om te gaan (bijvoorbeeld boosheid, jaloezie, angst en verdriet). Een prettig leesbaar boek, waarin actuele wetenschappelijke ontwikkelingen en voor een breed publiek bruikbare kennis op een overtuigende manier worden gecombineerd.

Ik ben niet boos, maar teleurgesteld
-

Een twintigtal hoofdzakelijk Nederlandse sociaal-psychologen heeft zich, over een tiental hoofdstukken verspreid, gebogen over de vraag hoe onze emoties beinvloed worden door de waarneming van het gedrag van anderen. Achtereenvolgend wordt aandacht besteed aan het ontstaan van emoties, leedvermaak, sekseverschillen in emoties, echte en valse spijt, de relatie tussen voelen en denken, rouw, emotionele aspecten van sociale controle en stigmatisering, waarna afgesloten wordt met een beschouwing over historisch leed en huidig schuldgevoel. Een literatuurlijst en een register completeren dit boek, gericht op een breed lezerspubliek.

Depressief?
J. Verhulst

Steeds meer mensen worstelen met lichte of zwaardere depressies. Jan Verhulst laat zien dat het ontstaan van depressies vaak samenhangt met onze irrationele denkpatronen. Door aangeleerde manieren van denken zien wij onze (tijdelijke) problemen niet reëel onder ogen en zien we geen oplossingen. Verhulst laat zien hoe je depressies te lijf kunt gaan door je denkpatronen te doorbreken. Via de methode van de RET (Rationeel-Emotieve Therapie), kan iedereen ontdekken hoezeer hij of zij irrationeel denkt. Dit boek bevat diverse zelftests die inzicht geven in denkpatronen en in de aard en intensiteit van depressive gevoelens. Deze praktische handleiding is een wegwijzer voor iedereen die meer zelfinzicht wil om de eigen depressie onder handen te nemen. Wie in therapie is, kan door dit boek sneller resultaat bereiken.

Omgaan met overweldigende emoties / druk 1
Matthew McKay & Juliette Wood

OMGAAN MET OVERWELDIGENDE EMOTIES biedt een stapsgewijze methode om heftige emoties beter te begrijpen en te zien aankomen. Met behulp van eenvoudige en doeltreffende oefeningen, checklists en werkbladen kan daadwerkelijk verandering worden bewerkstelligd. Het boek is door bestsellerauteurs MATTHEW MCKAY, JEFFREY WOOD en JEFFREY BRANTLEY geschreven en gebaseerd op de Dialectische Gedragstherapie (DGt) en Acceptance en Commitment Therapie (ACT).
- uiterst praktische en effectieve methode
- bevat trainingen mindfulness, emotieregulatie en frustratietolerantie
- zeer bruikbaar om vaardigheden dialectische gedragstherapie te leren
- bevat veel eenvoudige oefeningen, checklists en werkbladen
- door handige opzet zowel voor beginners als gevorderden

Gevoeligheid en zelfbescherming
J. Hall

GEVOELIGHEID EN ZELFBESCHERMING Leer je afsluiten voor negatieve invloeden Wij mensen blinken uit in zelfbescherming. We beschermen ons tegen van alles en nog wat en dekken ons in tegen alle mogelijke financiële eventualiteiten. Toch beseffen maar weinigen dat er veel subtielere, maar wellicht wel zo bedreigende gevaren op de loer liggen, waartegen stevige sloten, hoge hekken en dure verzekeringen niet helpen. De belangstelling voor allerlei spirituele technieken als meditatie, hypnose, regressie, channeling en dergelijke is de laatste jaren enorm toegenomen. Velen hebben inmiddels aan den lijve ervaren hoe belangrijk het is juist op dit terrein iets aan zelfbescherming te doen. Verder zijn er nu eenmaal mensen die van nature een bepaalde 'gevoeligheid' bezitten en daar in sommige situaties last van hebben. Ze nemen makkelijk pijnen van anderen over, zijn gauw vermoeid op plaatsen waar veel mensen zijn of in kunstmatige omgevingen met veel elektronische apparatuur. Dit boek draagt praktische en eenvoudige hulpmiddelen aan, die zowel geschikt zijn voor groepen als voor individueel gebruik. De hier geboden technieken zijn uitvoerig uitgeprobeerd en getest. Sommige zijn al duizenden jaren beken, anderen zijn pas recentelijk ontwikkeld. Als je je deze technieken eenmaal hebt eigengemaakt, vormen ze een vanzelfsprekend deel van je leven.