GSM informatie en techniek

Historie

Van 1986 tot 1994 heb ik gewerkt aan de ontwikkeling van software en protocollen van modems als embedded programmeur. Hierbij heb ik zowel de code voor de analog frontends als de hayes stack en de v42, mnp en fax protocol stacks geschreven en was ik medeverantwoordelijk voor het ontwikkelen van de hardware. Na het instorten van de modem markt ging ons bedrijf zich richten op de GSM markt en in 1995 tot 1998 heb ik een aantal jaren gewerkt aan een GSM protocol stack als C++ programmeur. Ik heb in deze periode (samen met Psion in Londen) een compleet GSM hayes compatible modem geschreven met data en fax drivers voor Philips en Nokia telefoons. Ik ontwikkelde destijds onder het epoc32 platform dat later symbian geworden is. Wie weet zit er nog een klein stukje code van mij in het symbian besturingsysteem, maar zeker een stukje kennis want Epoc32 was geen realtime OS. Ook heb ik in deze periode een pcmcia kaart ontwikkeld met alle embedded software voor een data en fax kaart voor de Nokia telefoon. Hierna ben ik mij volledig op Internet gaan richten maar met mobiel Internet komen deze twee vakgebieden toch weer bij elkaar. GSM techniek en telefoons hebben nog steeds mijn belangstelling, maar de laatste jaren meer als gebruiker. Vandaar dat ik deze pagina opgezet heb, hier probeer ik ook een verzameling links en informatie te geven over gsm telefoons.
Met vriendelijke groet, Hein Pragt.

Google Android besturingsysteem voor smartphones

Aangezien ik voor open standaarden en open source ben, een hekel heb aan DRM en vergelijkbare beperking heb en tegen closed source en leveranciersafhankelijkheid ben begrijpt u mijn voorkeur voor het Android besturingsysteem wel. Ik wil zelf baas zijn over mijn eigen telefoon, zonder moeilijk te moeten doen mp3 bestanden kunnen afspelen en op mijn telefoon kunnen zetten en niet aan allerlei beperkingen vastzitten die een leverancier mij wil opleggen. Android is een open source platform voor mobiele telefoons gebaseerd op de open source Linux kernel en het Java programmeerplatform. Het is ontwikkeld door Google is later overgegaan naar de Open Handset Alliance (OHA). Dit is een samenwerkingsverband van momenteel 34 hardware, software en telecommunicatiebedrijven die zich erop richten open standaarden voor mobiele apparaten te bevorderen. Met Android is Google een nieuwkomer op de markt voor mobiele telefoon software en slaan ze onmiddellijk een geheel nieuwe weg in. Het grootste verschil is dat Android de broncode van het systeem vrijgeeft voor iedereen, men open standaarden gebruikt en open interfaces ondersteunt waardoor de gebruiker een maximale vrijheid heeft. Dit in grote tegenstelling tot Microsoft Windows Mobile en Apple met de iPhone. Ook de ontwikkel omgeving (Software Development Kit) is gratis en niet onder een strakke censuur (zoals Apple) waardoor er veel (vooral gratis) applicaties voor Android telefoons beschikbaar zijn en nog komen. De applicaties kunnen worden gedownload vanaf de Android Market (en andere app stores), vergelijkbaar met de App Store op de iPhone.
Lees hier meer over Android.

Inhoud opgave GSM pagina

• GSM techniek
• GSM verklarende woordenlijst
• GSM hints en tips
• Gratis zelf GSM ringtones maken
• Oude Nokia beltoon melodiën
• GSM links

In 1982 werd de Groupe Spéciale Mobile opgericht met als doel het ontwikkelen van een standaard voor mobiele telefonie en deze werd ondergebracht onder het toenmalige Cept. Deze instantie zou drie jaar nodig hebben om te besluiten om een digitaal systeem te gebruiken. Pas in 1991 kon het eerste gsm gesprek plaatsvinden in Finland een land dat door de uitgestrektheid en de bodemstructuur voorliep op het gebied van mobiele telefonie. In 1993 waren er uiteindelijk 32 netwerken beschikbaar in 18 verschillende landen en kwamen de eerste commercieel verkrijgbare gsm toestellen op de markt. In Nederland werd het gsm netwerk in juli 1994 begonnen door toenmalige PTT Telecom.

Om geluid door te kunnen sturen word het gedigitaliseerd sterk gecomprimeerd en van encryptie voorzien (tegen afluisteren) om het over de zeer beperkte bandbreedte te kunnen versturen. Het op die manier doorgestuurde geluid is vaak nog uitstekend verstaanbaar. Naast spraak kan gsm ook gebruikt worden voor data en fax overdracht, met als maximale doorvoersnelheid 9,6 kbps. Elke GSM telefoon kijkt elke paar seconden om zich heen naar een of meerdere Base Transceiver Stations. Het BTS met het sterkste signaal zal gekozen worden om mee te communiceren. Elke paar seconden zal dit opnieuw bekeken worden waarna er overgeschakeld kan worden naar een ander Base Station. De Base Transceiver Station ontvangt het signaal zal het decoderen en doorsturen naar een centraal basisstation, de Base Station Controller (BSC). Dit stuurt het door naar het Mobile Switching Centre (MSC) waarna het naar de centrale van de ontvangende partij gerouteerd kan worden wat een andere GSM telefoon kan zijn maar ook het vaste telefoonnetwerk kan zijn.

Een andere toepassing zijn sms berichten, deze gaan niet via het hoge snelheid kanaal maar via de zijband die normaal gebruikt word voor signalering en verbindingopbouw. Een tekstbericht wordt door de bts, via de bsc naar de msc gestuurd en gaat dan naar de sms centrale die het weer door kan zetten naar de geadresseerde telefoon.

General Packet Radio Service (gprs) werd ontwikkeld als uitbreiding op de bestaande gsm standaard en is bedoeld voor het verzenden van data over mobiele netwerken. Omdat het een uitbreiding is op de bestaande gsm standaard wordt het daarom ook wel betiteld als het 2,5G netwerk aangezien gsm een netwerk van de tweede generatie (2G) is. In tegenstelling tot spraak zijn de databerichten die via een gprs connectie verstuurd worden echter pakketgeschakeld, in de Base Station Controller worden deze uit elkaar gehaald, de spraakgegevens gaan naar het Mobile Switching Centre en de datapakketten gaan naar de Serving GPRS Support Node. Doordat gprs meerdere timeslots tegelijk kan gebruiken zijn hogere doorvoersnelheden mogelijk.

Om de upgrate naar (dure) umts technologie te voorkomen ging men zoeken om de gprs netwerken op te waarderen en zo hogere snelheden te kunnen bieden en zo ontstond edge, een afkorting voor Enhanced Data Rates for GSM Evolution. Een van de technieken die men gebruikt om hogere snelheden te kunnen bereiken, is gebruikmaken van een andere modulatietechniek waardoor meer informatie per datablok verstuurd kan worden. Umts is de echte opvolger van de gsm / gprs combinatie en wordt daarom ook wel het 3G netwerk genoemd. In tegenstelling tot gprs is umts een geheel nieuwe technologie waardoor ook een nieuwe netwerk gemaakt moet worden door de mobiele providers. Aangezien umts een totaal nieuwe technologie is zullen de meeste nieuwe telefoons hybride toestellen zijn die zowel umts als gsm ondersteunen.

A

AAC

AVI

B

Beltonen (ringtones)

Oproeptoon op een telefoon die aangeeft dat u wordt gebeld. Als beltoon of ringtone kunnen bijvoorbeeld allerlei melodieën ingesteld worden. De ringtones zijn vaak tegen betaling te verkrijgen op het Internet maar tegenwoordig kan men ook zelf een mp3 bestand als ringtone gebruiken. Wanneer u een ringtone hebt besteld via Internet krijg je een SMS met de juiste code die daarna wordt opgeslagen in de telefoon. Deze ringtone kunt u dan onder de Instellingen als standaard toon kiezen. Ook is het tegenwoordig mogelijk om aan een telefoonnumer een eigen ringtone te koppelen waardoor u aan de ringtone kunt horen wie er belt.

Blackberry

Eem handheld van het bedrijf Research In Motion (RIM) waarmee online toegang tot e-mail en voicemail en Internet mogelijk is. Ook zijn er andere internetdiensten beschikbaar, de Blackberry heeft een toetsenbordje en een relatief klein scherm. Het draait op een eigen besturingssysteem en maakt voor het verzenden van berichten gebruik van het SMS-protocol. Gebruikers moeten zich abonneren op de draadloze datadiensten. Ondanks dat het een toestel is voor de zakelijke markt is het momenteel onder jongeren zeer populair.

Bluetooth

Dit is een samenwerkingsverband tussen Ericsson, IBM, Intel, Nokia en Toshiba, met als doel een standaard op te zetten voor radiografische communicatie tussen draagbare apparatuur zoals notebooks en telefoons maar ook voor draadloze headsets. Het bereik is maximaal 10 meter en de snelheid kan 1 Mbps halen. Tegenwoordig zit het standaard in veel telefoons en laptops maar is het ook voor zeer weinig geld als (usb) uitbreidingkaart te koop.

C

Clam-shell

Term voor telefoontoestellen die openklapbaar zijn.

D

Dual-band

De verschillende mobiele telefoonnetwerken in verschillende landen werken op verschillende frequenties. Daarom heeft u in het buitenland een telefoon nodig hebt die meerdere frequentiebanden ondersteunt, een dual-bandtelefoon werkt op twee frequentiebanden: 900 Mhz en 1800 Mhz, zodat u de telefoon in het Verenigd Koninkrijk en de rest van Europa kunt gebruiken.

E

EDGE

Enhanced Datarate for Gms Evolution, dit is de technologie om datasnelheden te bereiken tot maximaal 384 kbps.

EFR (Enhanced Frequency Rate)

Enhanced Frequency Rate is een methode waarmee het spraakgeluid kan worden verbeterd binnen bestaande GSM technologie. Bij veel telefoons moet deze functie eerst worden geactiveerd in het menu.

EMS (Enhanced Messaging Service)

EMS geeft de mogelijkheid met een mobiele telefoon simpele bestanden zoals korte geluidsbestanden of beeld en aangepaste tekst te versturen en te ontvangen. Een EMS is een aaneenschakeling van meerdere SMS berichten waardoor het binnen de GSM standaard toch mogelijk was grotere bestanden te versturen.

F

Flash

Dit is een speciaal soort geheugen waarbij na een harde reset of stroomuitval de gegevens bewaard blijven. Bij mobiele telefoons staat hier meestal het besturingssysteem en de standaardapplicaties van de telefoon in maar ook de opgeslagen nummers. Flash RAM kan opnieuw overschreven worden en dit geeft de mogelijkheid om een upgrade te maken naar een nieuwe versie.

FireWire

Een communicatiepoort voor computers en randapparatuur die een vrij hoge snelheid heeft. Helaas word deze standaard wordt nog weinig gebruikt. Andere benamingen die voor FireWire zijn iLink en IEEE 1394.

G

GPS

Global Positioning System is een navigatiemethode met behulp van satellieten. Op een GPS-systeem kunt u altijd zien waar u precies bent. Veel mobiele telefoons hebben tegenwoordig een ingeboude GPS waardoor navigatie op uw mobiele telefoon mogelijk is maar ook bijvoorbeeld locatie gegevens bij de foto's opgeslagen kunnen worden.

GPRS (General Packet Radio Service)

Een snelle verbinding voor mobiel internetten en e-mail zonder steeds opnieuw in te moeten bellen, u bent altijd online en betaalt voor de data die u verzendt. GPRS gegevens worden in de vorm van digitale pakketjes verzonden en ontvangen.

GSM

GSM is een afkorting voor Global System for Mobile communications en het was de eerste standaard technologie voor mobiele (spraak en beperkt data en fax) telecommunicatie.

H

Headset

Een hoofdtelefoon met ingebouwd microfoontje voor handsfree bellen in de auto of op straat.

HSDPA

HSDPA staat voor High Speed Downlink Packet Acces en het is een technologie die het mogelijk maakt om tot 6 keer sneller te surfen op het internet en gegevens te downloaden naar de mobiele telefoon via het UMTS-netwerk.

I

I-mode

Inmiddels verouderede webdienst voor GSM-telefoons waarmee ze zolang de telefoon aanstaat een dataverbinding kunnen hebben met het internet. Het maakt gebruik van het HTTP-protocol en het kan worden gebruikt om webpagina's en e-mail op daarvoor geschikte mobiele telefoons te bekijken.

IM

Met zogenaamde IM-software (Instant Messaging) kunnen internetgebruikers berichten versturen die onmiddellijk op het scherm van de andere gebruiker verschijnen. MSN messenger is een bekend voorbeeld.

Imei-nummer

Het imei-nummer is het identificatienummer voor mobiele telefoons, het is vergelijkbaar met een serienummer en het is een uniek 15-cijferig nummer dat aan elke mobiele telefoon toegewezen is. Let op dit nummer is totaal onafhankelijk van uw telefoonnummer.

L

Li-Ion

Li-Polymeer

Dit is de dunste batterij tot op heden met een lange levensduur en een hoge capaciteit.

M

Micro SD-geheugen

Micro SD geheugen is een klein geheugen kaartje dat in de mobiele telefoon gestopt kan worden om gegevens op te slaan zoals foto’s en muziek bestanden.

MMS (Multimedia Messaging Service)

Een van de standaarden voor het versturen van berichten door middel van de mobiele telefoon. De berichten kunnen bestaan uit tekst met opmaak, plaatjes en foto's. Multimedia Messaging is afhankelijk van een hoge snelheid, die door GPRS en 3G-technieken geleverd kunnen worden. De bestaande GSM netwerken moeten een MMS-C (Multimedia Messaging Service Centre) hebben om MMS-technologie te kunnen gebruiken.

Monotone ringtones

Dit staat voor een telefoon die slechts in staat is om één noot tegelijk voort te brengen. In de beginperiode van de GSM telefoon was dit vrij gebruikelijk.

N

NiMh

P

Polyfone ringtones

Dit houdt in dat de telefoon meerdere tonen tegelijkertijd kan voortbrengen bij het afspelen van een ringtone.

Pop-Port interface

Predictive text input

Zie: T9

Prepaid

Een betaal methode voor mobiele services waarbij de consumenten vooraf beltijd kan inkopen. Veel mensen gebruiken dit om de belkosten in de habd te houden maar ook om vrij anoniem te kunnen bellen.

Push-to-talk

Door middel van push-to-talk hoeft men geen telefoonnummer meer te draaien om een gesprek te beginnen. Door op een knop van de telefoon te drukken wordt direct een verbinding opgezet met één van de personen in een 'vriendenlijst'.

Q

Quad-band

Dit geeft aan dat het toestel ook in staat is de UMTS-frequenties te gebruiken, verschillende mobiele telefoonnetwerken gebruiken verschillende frequenties. Een Quad-bandtelefoon werkt op vier frequenties: GSM850, GSM900, GSM1800 en GSM1900.

QWERTY-toetsenbord

Een volwaardige toetsenbord met 26 letters en een aantal symbolen in de standaard volgorde waarbij de eerste zes letters op het toetsenbord in deze volgorde staan, kunt u veel sneller en gemakkelijker berichten invoeren.

R

Realtone

Dit houdt in dat de telefoon de werkelijke versie van een muzieknummer kan afspelen.

S

SIM-kaart

Een smartcard (Subscriber Identity Module) ter grootte van een postzegel waarop uw mobiele telefoonnummer staat en de details van uw GSM abonnement. Deze smartcard heeft ook een geheugen waarop telefoonnummers en sms berichten opgeslagen kunnen worden. Een Sim-kaart is dus uw persoonlijke identificatie en door het plaatsen van deze kaart in een andere telefoon zal deze het telefoonnummer van deze Sim-kaart gaan gebruiken.

SIM-lock

Een (digitaal) slot op een mobiele telefoon dat ervoor zorgt dat u alleen kunt bellen via de telecomprovider bij wie u het abonnement (of prepay) heeft afgesloten. Het slot zit erop omdat de mobiele telefoon vaak gratis of heel goedkoop wordt verstrekt bij een abonnement of prepaidkaart en deze aanbieder dit wel terug wil verdienen.

Smartphone

Een combinatie van een mobiele telefoon en PDA (kleine computer) waarmee gebruikers kunnen bellen maar ook gebruik kunnen maken van allerlei datadiensten en applicaties zoals spelletjes en agenda.

SMS

Met deze dienst (Short Messaging Service) kunt u tekstberichten verzenden en ontvangen via uw mobiele telefoon. Hiervoor gebruikt te de telefoon de zijband van GSM waarmee de telefoon tevens contact maakt met de basisstations en nummers gekozen kunnen worden. Oorspronkelijk was dit bedoeld voor service berichten maar tegenwoordig gebruikt met het als IM.

Stylus

Een pennetje of stift waarmee u het aanraakscherm van de PDA of smartphone kunt bedienen vergelijkbaar met de muis van een desktop computer. Vooral verouderde besturingsystemen van mobiele telefoons maken hier nog gebruik van, tegenwoordig is een touch screen dat met de vingers bediend kan worden gangbaar.

Symbian

Een samenwerkingsverband tussen Psion, Motorola, Ericsson en Nokia, om een besturingssysteem voor mobiele telefoons op de markt te brengen. Momenteel is Nokia de drijvende kracht en de grootste gebruiker van dit mobiele besturingsysteem. Het systeem begint iets te verouderen en heeft een wat eenvoudige scherm interface.

T

T9

T9 staat voor Text on 9 Keys en is een functie op mobiele telefoons waardoor men sneller teksten kan invoeren. Het systeem herkent namelijk de meest gangbare woorden, zodat met het invoeren van de eerste paar letters van het woord automatisch het meest gebruikte woord van die numerieke combinatie op het scherm verschijnt.

Tri-band

Verschillende mobiele telefoonnetwerken in verschillende landen gebruiken verschillende frequenties, een tri-bandtelefoon werkt op drie frequenties: GSM900, GSM1800 en GSM1900, zodat u de telefoon in Europa, Afrika, Azië en bijna overal in Noord-Amerika en Australië kunt gebruiken.

Trilfunctie

Met deze functie kan een mobiele telefoon een trilwaarschuwing geven bij het ontvangen van oproepen, berichtjes of agendapunten. Dit is een handig voor als u in vergadering of een andere situatie waarbij een geluidsignaal storend zou zijn.

Truetones

Truetones zijn ringtones voor de mobiele telefoon waarbij gebruik gemaakt wordt van echte geluidsamples.

U

UMTS

Een technologie (Universal Mobile Telecommunications System) met een 2 MB bandbreedte, UTMS wordt vaak aangeprezen als de derde generatie mobiele telefonie. Er zijn nog meer antennes nodig dan voor GSM maar via UMTS is zeer snel verkeer mogelijk voor video en internetverbindingen.

V

Voicedialing

Dit geeft aan of de telefoon in staat is spraak te herkennen om daarmee een telefoonnummer te kiezen, u kunt dus de naam van iemand roepen waarna de telefoon het bijbehorende nummer zal kiezen, dit kan zeer handig zijn bij handsfree bellen.

W

WAP

Web browser

Een programma dat de gebruikersinterface biedt voor toegang tot websites en Internet.

WiFi / Wi-Fi

Eem draadloze LAN-standaard (Wireless Fidelity) met een doorvoersnelheid van 11 Mbit per seconde ook wel IEEE 802,11b genoemd.

WMA

Sla ICE nummers op in uw GSM toestel

Het is een goed idee om ICE nummer op te slaan in uw telefoon, zeker als u op vakantie gaat. ICE is een afkorting voor In Case of Emergency en het is een internationaal begrip dat bekend is bij alle hulpdiensten ter wereld. Het geeft aan welk telefoonnummer gebeld moet worden wanneer u een ongeluk gehad heeft of in een benarde situatie terecht gekomen bent. Wanneer u de afkorting (ICE) voor een contactpersoon in je mobiele telefoon plaatst, kunnen hulpdiensten over de hele wereld in één oogopslag zien welk nummer zij moeten bellen wanneer u iets overkomen is. Daarmee kan men voorkomen dat hulpverleners kostbare tijd verliezen met uw identificatie en met het zoeken naar contact personen wanneer u gewond bent en niet meer in staat bent te communiceren.

Ook kunnen hulpverleners op deze wijze snel medische informatie inwinnen. Wanneer u wilt dat er met meerdere personen contact wordt opgenomen, kunt u meerdere ICE nummers in het toestel opslaan. Daarvoor kunnen codes als ICE1, ICE2, ICE3 gebruikt worden. Het meest eenvoud is een bepaalde volgorde aan te brengen en er een omschrijving bij te zetten zoals: ICE 1 partner, ICE 2 kind, ICE 3 ouders enz. De hulpverlener zal beginnen bij ICE 1 en bij geen gehoor overgaan naar ICE 2.

Het initiatief is in Groot-Brittannië begonnen en heeft zich naar verschillende landen verspreid, waaronder Nederland. Er is nog geen officiële overheidscampagne actief in Nederland. Toch wordt via organisaties als het Rode Kruis een oproep gedaan aan mensen over de hele wereld. Het idee wordt tevens door het Korps Landelijke Politiediensten ondersteund.

Gratis ringtones

Sinds het begin van de mobiele telefoon is de eigen ringtone erg populair. Uw persoonlijke ringtone is iets waarmee u zich profileert, het is een uiting van persoonlijke smaak geworden. Natuurlijk sprong de markt hier op in en tegenwoordig is het bijna normaal om een mp3 ringtone te hebben met een stukje van uw favoriete muziek. Ook de markt voor het maken en verkopen van deze ringtones is ontstaan, hier zitten echter veel opdringerige bedrijven tussen die het niet zo nauw met eerlijkheid nemen en die aan oplichting grenzen.

Want bij het kopen van één beltoon, heeft u meestal een abonnement afgesloten en bent u veel geld kwijt. Dat staat in de zeer kleine letters bij de vele zogenaamde gratis aanbiedingen. Staatssecretaris Frank Heemskerk (Economische Zaken) opent de aanval op de ringtone gangsters, hij is het beu dat deze industrie, na herhaalde waarschuwingen, nog steeds jongeren op oneigenlijke manier vele tientallen euro’s per maand aftroggelt voor ongevraagde ringtones, wallpapers en games.

Een polyfone ringtone, een nagespeelde versie van een liedje, kost rond de 2,20 euro. Een zogeheten realtone, het originele refrein van een liedje, kost rond de 3 euro. Een pittig bedrag voor een stukje muziek van een halve minuut.

Hiervoor hebben we een goede gratis oplossing

Veel telefoons hebben tegenwoordig bluetooth of usb, een communicatie standaard waarmee u op zeer eenvoudige wijze uw mobiele telefoon aan kunt sluiten op uw pc. Wanneer uw pc geen bluetooth adapter heeft, kunt u deze in usb uitvoering voor een bedrag tussen de 10 en 15 euro kopen. Ook leveren enkele leveranciers van telefoons (usb) kabeltjes mee om uw telefoon aan te sluiten op uw computer. U kunt dan ook zelf ringtones uitwisselen maar ook uw zelfgemaakte ringtones naar uw telefoon kopiëren. Helemaal gratis en voor niets.

Maar hoe kunt u zelf een ringtone maken?

Een zelfgemaakte ringtone is nog persoonlijker dan een standaard die iedereen kan downloaden. Via een klein gratis programma is het kinderlijk eenvoudig om zelf een ringtone te maken.

Mp3DirectCut

Dit kleine freeware (gratis) programma, dat ook in het Nederlands geschreven is, stelt u in staat om met een paar handelingen gedeeltes uit mp3 bestanden te knippen. Het werkt snel en effectief, hoewel de interface in eerste instantie een beetje ingewikkeld overkomt, valt dit na even werken erg mee. Voor het maken van een ringtone van een MP3-bestand kunt u het bestand laden en de delen die u niet wilt wegknippen tot u een audio fragment met de juiste lengte heeft.

1. Open het MP3 bestand waar u een ringtone uit wilt knippen via het Bestand -> Open ... menu, of sleep het bestand uit het Explorer venster naar venster van mp3DirectCut.
2. Gebruik de horizontale schuifbalk en de play knop om het begin van de selectie te vinden. Wat ik meestal doe is eerst het stuk voor het fragment dat ik wil hebben grofweg knippen en dan met kleine stukjes precies tot aan het begin van het fragment te knippen.
3. Daarna zoek ik het einde van het fragment en knip vanaf hier tot het einde van het bestand ook alles weg. Nog even met zeer kleine stapjes precies het einde van het fragment bepalen en u heeft uw ringtone gereed.
4. Het bestand is nu gereed om weer op te slaan, kies wel een andere naam anders bent u het origineel kwijt. Nu kunt u het nieuw gecreëerde bestand naar uw telefoon kopiëren om deze als ringtone te gebruiken.

Nooit meer geld uitgeven aan een ringtone, u kunt ze zelf eenvoudig gratis maken, het programma Mp3DirectCut kunt u hier (maar ook op vele andere plaatsen op Internet) downloaden:
Download hier Mp3DirectCut

Het invoeren van beltonen.

Selecteer het geluid dat u wilt wijzigen en toets de noten in. Druk bijvoorbeeld op 4 voor de noot F.

Als de toon compleet is drukt u op de --- toets onder het display en selecteert u de opties (opslaan,afspelen of afsluiten).