Hein Pragt Heinpragt.com
© Hein Pragt ( Hyves , Facebook , Linkedin  )

  Taalfoutje melden!
 
 

Naaktfotografie.


Pagina menu
Linksys Network Storage Link for USB 2.0 Disk Drives NSLU2
Linksys Network Storage Link for USB 2.0 Disk Drives NSLU2

BOL.COM heeft ook de oplossing voor de backup van al uw kostbare foto's.

Inhoud opgave

Naaktfotografie Henly, A.Naaktfotografie   Henly, A. bestellen
Dit boek is ingedeeld 10 hoofdstukken waarin naast 5 interviews met fotografen steeds 1 aspect van de foto's naar voren komt. In het boek staan 103 foto's van 28 fotografen in zwart-wit en kleur waarvan een groot aantal wordt toegelicht vanuit de terugkerende gezichtspunten concept, compositie en techniek.
Fotografiegids Naakt Fotografiegids Naakt John Freeman bestellen
Deze uitgebreide gids voor naaktfotografie heeft betrekking op analoge en digitale fotografie en is zowel bedoeld voor de professionele fotograaf als voor de amateur. Er wordt uitvoerig ingegaan op de benodigde uitrusting en basisbegrippen van de fotografie. Aan de orde komen onder meer het werken met modellen, binnen- en buitenfotografie, accessoires, klassiek naakt, studioverlichting, solarisatie, lichaamsversiering en het gebruik van Photoshop-filters.

Heeft u zelf belangstelling voor naaktfotografie en wilt u een naaktfoto onder vermelding van copyright op deze pagina plaatsen of wilt u graag opgenomen worden in de lijst van fotografen, neem dan contact op of stuur email met een foto naar: efoto@heinpragt.com
i.v.m. privacy zal er wel controle plaatsvinden en niet elke naaktfoto zal geplaatst worden.

Zoals zovele amateur fotografen ben ik altijd op zoek naar een goed model dat een beetje in dezelfde richting denkt als ik. Wanneer u een (amateur) model (m/v) bent die op basis van de foto’s van de sessie t.bv. de portfolio eens met mij wil werken, neem dan eens contact met me op: model@heinpragt.com. Op deze site kunt u een indruk krijgen van mijn fotografie en mijn voorkeur.
Vriendelijke groet, Hein Pragt

Inleiding naaktfotografie.

(C) 2004 Hein Pragt

Een kunstvorm die ik persoonlijk erg kan waarderen is naaktfotografie. Hiermee bedoel ik geen ranzige naaktfoto maar kunstzinnige foto's waar het menselijke lichaam als onderwerp gebruikt is. Artistieke naaktfoto's zijn over het algemeen genomen foto's waar je niet echt opgewonden van raakt als je er naar kijkt. Ik houd persoonlijk niet zo van een naaktfoto waar geslachtsdelen zichtbaar zijn maar meer van zachte of extra harde (kleurtoon) foto's waar veel met licht gewerkt is. Ook is de compositie van deze foto's vaak erg mooi.

Naaktfotografie leent zich perfect voor zwart/wit fotografie. Het menselijk lichaam is al van in de oertijd een geliefd onderwerp in de beeldende kunst. De eerste naakten zijn te vinden in beelden uit de cultus van vroegere belangrijke culturen. Het is door de eeuwen heen een belangrijke inspiratiebron voor de kunstenaar gebleven. Het menselijk lichaam krijgt vorm en wordt verbeeld. Een speurtocht door de kunstgeschiedenis leert dat elke periode en stroming een specifiek lichamelijk man- en vrouwbeeld kan opleveren.

lowkey naaktfoto billen
Fotograaf: Hein Pragt

Een mooie sensuele naaktfoto maken zonder alles te laten zien of aanstootgevend te zijn, is een grote uitdaging en vergt een grote creativiteit van de fotograaf en het model.

Vanaf het begin van de fotografie heeft het naaktfotografen geïnspireerd en uitgedaagd. Het menselijke lichaam is erg mooi en sensueel, met zachte rondingen, schaduwrijke holtes en zachte structuur. Wanneer het goed wordt gefotografeerd kan het zowel een sterk erotische uitstraling hebben en een grote esthetische schoonheid. Voor een goede kunstzinnige naaktfoto hoeft het model niet per se volledig naakt te zijn. Wanneer u een mooie zacht kunstzinnige naaktfoto bekijkt zal u opvallen dat de modellen vaak een houding aannemen waarbij hun geslachtsdelen niet zichtbaar zijn. Ook is er een abstracte aanpak die maar een beperkt deel van het lichaam toont, zoals de borsten, de billen, de benen, of de welving van de rug. Door middel van zorgvuldige belichting en een goede compositie kan zelfs de meest eenvoudige naaktfoto een grote erotische kracht hebben. Juist door iets aan de verbeelding over te laten kunt u een veel suggestiever resultaat bereiken. Een klein beetje kleding of mooie lingerie kan heel erg mooi zijn en een vrouw die alleen maar een mannenoverhemd aan heeft kan er veel verleidelijker uitzien dan een vrouw die helemaal naakt is. Bij een naaktfoto van mannelijke modellen kan een string die de bilpartij goed laat uitkomen of een strategisch vastgehouden handdoek een vergelijkbaar effect geven.

Het lijkt een beetje vreemd maar naakt is in de schilderkunst een verworven goed, geen mens neemt aanstoot aan een olieverf naakt, in de fotografie lijkt het iets minder geaccepteerd. Wat mijn belangstelling heeft is het spel van vormen en lijnen, van lichten en schaduwen en de techniek. De laatste jaren heb ik een vrij omvangrijke digitale collectie naaktfoto's en boeken bij elkaar gezocht. Dit is mijn privé collectie, die ik ook niet zomaar zonder toestemming van de rechthebbenden mag publiceren. Maar voor eigen gebruik mag ik mijn verzameling gebruiken.

Ik heb een poging gedaan de foto's enigszins in te delen in: studio naaktfoto, naaktfoto in de natuur, naaktfoto in oude gebouwen, slaapkamer foto's, volledige naakte lichamen, delen van lichamen en geslachtsdelen wel of niet zichtbaar. Uit deze collectie blijkt wel dat deze tak van fotografie vele settings kent.

Naakt hoeft niet per definitie erotisch te zijn maar kan ook zeer vetederend werken, bijvoorbeeld wanneer jonge ouders een naaktportret maken van zichzelf met de baby of het jonge kind. Met een beetje fraaie sfeervolle belichting kan dit een hele tedere foto opleveren. Een foto van een stoere man met een kleine baby op zijn arm kan door de enorme tegenstelling erg mooi zijn.



Enkele verschillende soorten naaktfotografie

glamour naaktfoto Glamour fotografie
Het glamourmodel, bij deze soort naaktfoto gaat het meestal over fotografie in de richting van de Playboy of de Penthouse. Een glamour foto hoeft niet per se een naaktfoto te zijn, het kan ook een stijlvolle foto zijn in lingerie of mooie kleding. Over het algemeen is er wel een seksuele uitstraling. Een glamourfoto is een foto die het model van zijn of haar voordeligste kant laat zien en meestal betekent dit dat er een grote rol is weggelegd voor belichtingstechnieken en nabewerking. Bovendien moet het model voor een echte glamouruitstraling ook mooi (maar niet de overdreven) opgemaakt te zijn.
spreaded Spreaded of Pink-fotografie
Bij deze vorm van naaktfotografie moet het model naakt en wijdbeens poseren. Deze vorm van fotografie heeft niet mijn voorkeur omdat ze niets aan de fantasie overlaten. Ik ben een grote fan van Petter Hegre, maar helaas moet ik constateren dat hij de laatste jaren ook dit soort foto's maakt. Ik probeer zelf in mijn eigen foto's meestal de geslachtdelen tussen de benen op een geraffineerde wijze buiten beeld te houden.
artistiek naakt fotografie Artistiek naakt
Bij deze vorm van fotografie gaat het om een naaktmodel dat kunstzinnig gefotografeerd is. Het heeft meestal niet een glamourachtige stijl maar wat meer kunstzinnig en een artistieke naaktfoto is over het algemeen een naaktfoto waar u niet echt opgewonden van raakt. Artistieke naaktfoto's zijn dus over het algemeen minder sexy dan een glamourfoto. Het gaat om het lichaam zelf en meestal is maar een deel van het lichaam zichtbaar. Vaak is het gezicht van het model niet zichtbaar. Mijn persoonlijke voorkeur gaat hierbij uit naar een naaktfoto met mooie of bijzondere belichting.
functioneel naakt Functioneel naakt
Deze vorm van naaktfotografie overspoelt ons momenteel in de reclame wereld. Bijvoorbeeld badproducten en cosmetica maken hier veel gebruik van. U moet hierbij denken aan een naakte dame die naakt onder de douche staat om badschuim aan te prijzen of een bijna naakte dame die een haarshampoo aanprijst. Functioneel naakt kan wel degelijk erg sexy en sensueel zijn, het is zeker de bedoeling om onze aandacht te trekken.
bedekt naakt Bedekt naakt
Voor een mooie sexy foto hoeft het hele lichaam niet zichtbaar te zijn, het is soms bijzonder fraai als maar een beperkt deel zichtbaar is. Een foto van een dame met een mooie bh waarbij de tepels net zichtbaar zijn kan meer erotisch zijn dan de foto van de blote borsten zelf. Het afdekken kan met kleding maar ook met vitrage, doeken of lakens gebeuren. Een model dat slechts een mannenoverhemd aanheeft of alleen een das om, kan erg fraai en sexy zijn.


Naaktfotografie

Het is praktisch onmogelijk om een tijdschrift te vinden zonder pagina's met sexy naaktfoto's van mooie mensen. De manier waarop modellen worden afgebeeld is echter de laatste jaren wel veranderd. Een goed voorbeeld van een klassiek model is Marilyn Monroe. Tegenwoordig zien we meer creatieve en fraaie, verleidelijke beelden waarbij meer nadruk ligt op de prachtig vormen van het menselijke lichaam. Ook valt men voor deze foto's weer terug op artistieke zwartwitfotografie.

De onderliggende boodschap is natuurlijk nog steeds hetzelfde, maar de naaktfoto's zijn over het algemeen smaakvollere en creatiever. En dat zijn nou precies de belangrijkste voorwaarden voor succes bij kunstzinnige naaktfotografie. Het is vrij eenvoudig om snel en eenvoudig foto's te maken van een model dat zich volledig bloot geeft voor de camera. Op de bovenste plank van een tijdschriftenwinkel kunt u diverse boekjes met dit soort foto's vinden.

marilyn monroe
Marilyn Monroe

Milner reclame Reclame moet opvallen en is daarom grensverleggend en op subtiele wijze, wordt de kijker tot voyeur. Erotiek is een interessant werkterrein, ook voor de reclamemaker. Maar het is ook een riskant middel. Want de consument van deze tijd wil geen platte seks maar erotische spanning. Erotiek kan heel gebruikt worden om aandacht te trekken of een romantische sfeer te creëren. Dat kan bijvoorbeeld door in een advertentie gebruik te maken van een fraai en luchtig gekleed fotomodel. Dit roept bij mannen en bij vrouwen een sterke, affectieve reactie op. Vrouwen raken net als mannen opgewonden van bloot, ook van bloot in reclame. Vrouwen zijn iets gevoeliger voor suggestieve reclame, terwijl mannen gevoeliger zijn voor erotische illustraties. Sommige mooie reclame foto's zijn in mijn ogen zeker kunst te noemen.


Naaktcompositie

Naaktfotografie heeft onnoemelijk veel mogelijkheden voor allerlei composities. Zorg voor een rustige achtergrond, een drukke achtergrond zal de aandacht van uw onderwerp afleiden. Een kale muur waar licht op valt is ook een heel goede achtergrond. Ook kan de structuur van afbladderend behang of afbrokkelend pleisterwerk in oude gebouwen een prachtige achtergrond vormen. Een stuk zwart fluweel is een heel mooie achtergrond om alleen het lichaam van uw onderwerp zichtbaar te maken.

Wit of lichte kleuren zullen een wat dromerige zachtere sfeer geven. Vooral stof werkt erg goed als achtergrond omdat de zachte plooien bijdragen aan de sfeer van de foto. Ook zijn er heel mooie opname's in de natuur mogelijk bijvoorbeeld in of bij het het water of in het bos. Oude gebouwen lenen zich ook heel goed als decor voor naaktfotografie, hierbij moet u wel heel discreet te werk gaan.

lowkey naaktfoto
Fotograaf: Hein Pragt
Roos Dekkers

Roos Dekkers, Fotograaf: Phodimo

De foto naast deze tekst is van het model Roos Dekkers, ik was blij dat ik deze foto mocht plaatsen. Deze foto vind ik heel mooi omdat het heel mooi de zachte ronde vormen van het lichaam laat zien. Het lichtspel is erg mooi en benadrukt deze zachte vormen. Doordat het model de armen omhoog heeft worden de borsten iets omhoog getild waardoor deze heel mooi uitkomen. De houding van het model heeft iets dramatisch, het gezicht valt in de schaduw weg en dat geeft de indruk dat het bijna een standbeeld is. Het licht dat op de kleine details zoals het stukje haar en de voeten valt laten net deze kleine details zien. Kortom een heel fraaie foto van een fraai model.


Cleo naakt

Cleo, Fotograaf: Hein Pragt

De foto naast deze tekst is van het model Cleo die ik mocht fotograferen op een workshop en ik ben blij dat ik deze foto mag plaatsen. Het is een mooi zachte foto geworden waarbij de houding van het model de mooie ronde vormen doet uitkomen. Doordat het model het hoofd iets achterover houdt valt het haar in een mooie waaier waardoor de structuur van het haar mooi zichtbaar is. De houding van het model met de iets holle rug en de hals die heel mooi uitkomt, straalt iets sereens uit. De foto heeft een fijne korrel (camera ruis) die in dit geval de zachte sfeer benadrukt. Ik ben zeer tevreden over deze foto van een fraai en zeer behulpzaam en vriendelijk model.

Cleo zacht naakt

Cleo, Fotograaf: Hein Pragt

Ook deze foto naast deze tekst is van het model Cleo die ik mocht fotograferen op een workshop. De houding van het model was mooi, maar de oorspronkelijke foto een beetje te hard. Ik heb de foto dan ook nabewerkt met de DreamySuite Bonus Effects voor Photoshop. Hierdoor is de foto mooi zacht geworden en ik ben nu ook zeer tevreden over deze foto.

Deze foto zou hangen op de tentoonstelling van onze fotoclub Camera Obscura in het gemeentehuis van Veenendaal maar werd helaas verwijderd omdat de foto te aanstootgevend zou zijn. Ter compensatie hebben we hem op de expositie van beeldend Veenendaal gehangen. De reacties waren zeer positief en veel mensen vonden het een mooie foto. Maar we wonen wel in Veenendaal en dat zul je af en toe weten ook.

Wilt u ook een foto met recentie laten opnemen op deze site neem dan contact op of stuur email met een foto naar: efoto@heinpragt.com


Uitlichten van naakten.

naaktfoto
Fotograaf: Onbekend

De kwaliteit en richting van het licht zijn bij het fotograferen van naakten van het allergrootste belang. Stel vast welke functie het licht in de foto moet vervullen. U kunt bijvoorbeeld beperkt licht met een donkere achtergrond gebruiken om een low key effect en een element van geheimzinnigheid krijgen. Door belichting van beide zijden te gebruikt kunt u de vorm, de structuur en de rondingen goed te laten uitkomen. Diffuus daglicht door een raam kan ook een heel mooi effect geven. Over het algemeen kunt u er van uitgaan dat als u het warm, zacht en eenvoudig licht gebruikte er niet veel fout kan gaan. Binnen kunt u mooie resultaten krijgen met alleen maar het licht dat door een raam naar binnen valt. Zorg er voor dat het diffuse licht de zachte rondingen van het lichaam accentueert.

Let vooral op de schaduwen, dit kan een heel mooi maar ook een erg lelijk effect geven. Als het licht te hard is kunt u het door middel van vitrage verzachten. Wanneer u geen studio tot uw beschikking heeft is er de mogelijkheid om buiten te fotograferen, maar dan bent u afhankelijk van moeder natuur voor goed licht. Ook dient u heel discreet te werk gaan, door het fotograferen van een naaktmodel in het volle zicht van het publiek kunt u in de problemen komen. U kunt dit voorkomen door locaties te kiezen waar u waarschijnlijk niet gestoord zult worden, zoals een privé-tuin, een bos of een open veld. Het zachte licht van een licht bewolkte dag is ideaal voor portretten en naaktstudies.

Gebruik nooit het licht van de volle zon, het enige tijdstip waarop h elder zonlicht misschien kan worden gebruikt is vroeg of laat op de dag. Gebruik nooit een flitser voor het fotograferen van het menselijk lichaam, dit geeft bijna altijd een harde foto met veel harde schaduwen en een fletse grauwe kleur van het lichaam.


Leeftijd grens.

(C) 2004 Hein Pragt

Bij het maken of in bezit hebben van dit soort foto's is het erg belangrijk om op de leeftijd van het model te letten. In Nederland is deze leeftijd in 2003 opgetrokken van 16 naar 18 jaar. Er is echter wel discussie over de vraag wanneer een afbeelding of naaktfoto strafbaar is. Ook afbeeldingen van jonger uitziende oudere personen en gemanipuleerde naaktfoto's zijn volgens de wet verboden. Ook het bezit van deze foto's is verboden. Vrij recent is nog een expositie van een bekende fotograaf in opspraak geweest omdat er afbeeldingen van schaars geklede minderjarigen op voorkwam. De huidige strafmaat is 3 maanden tot 4 jaar. Naar mijn mening is een mooie naaktfoto die de onschuld van een zestienjarige uitbeeld niet verwerpelijk maar de meningen verschillen hier over. Het is in het algemeen veiliger om modellen te gebruiken die 18 jaar of ouder zijn om problemen te voorkomen.

Midden jaren tachtig debatteerde de tweede kamer over fotografie met een dubieuze inhoud en het artikel over k|nderporno in het wetboek van strafrecht werd aangepast. In 1995, vond een verdere aanpassing plaats. Het betreft nu niet meer alleen seksuele handelingen maar ook (beeldende) uitingen van kinderen die seksuele houdingen of zinnenprikkelende handelingen laten zien of zelfs suggereren. Er is in de wet een uitzondering gemaakt voor wetenschappelijk, educatief of therapeutisch gebruik. Uitdrukkelijk maakt de wet géén uitzondering voor kunst of artistieke bedoelingen. Desondanks is tot nu geen enkele kunstenaar op basis van deze nieuwe wet veroordeeld. Veel fotografen proberen zich door middel van modelcontracten te wapenen tegen problemen over afbeeldingen die de juridische grens naderen. Hierbij verklaart het model met een geldig identificatiebewijs en een getuige, de juiste leeftijd aan te tonen en de handelingen op basis van vrijwilligheid uit te voeren. Heel strikt genomen kunnen de vakantie foto's van u en uw kinderen onder deze wet ook als strafbaar geïnterpreteerd worden. Pas daarom op met het plaatsen van deze foto's in openbare albums of uw eigen website.


Tips voor modellen.

(C) 2008 Hein Pragt

Niet doen:

  • Ga nooit een dag voor een shoot onder de zonnebank.
  • Gebruik een dag voor de shoot ook geen ontharingsmiddelen in verband met uitslag.
  • Doe op de dag van de shoot geen strakke kleding aan dit kan striemen en rode vlekken veroorzaken die heel ontsierend zijn.
  • Ga voor de eerste keer nooit alleen naar een fotoshoot neem een begeleider mee.
  • Pas op voor zogenaamde modellen-scouts op Internet en ga nooit in op jezelf tonen via de webcam.
  • Pas op voor nep fotografen, zoek bijvoorbeeld eerst referenties via Internet.

Wel doen:

  • Leg samen met de fotograaf vast op papier waar je foto’s voor worden gebruikt en door wie.
  • Probeer er plezier in hebben, het ideale model heeft een beetje lef, enthousiasme, inzet en vooral plezier als ze voor de camera staat.
  • Neem voorbeelden mee uit tijdschriften die je aanspreken naar de fotoshoot.
  • Zorg ervoor dat je haar goed zit en dat je recent naar de kapper bent geweest.
  • Zorg er ook voor dat je nagels (zowel handen als voeten) er verzorgd uitzien.
  • Wanneer je naakt of bijna naakt gaat poseren neem dan altijd een badjas mee voor tussen de shoots.
  • Besef dat je als model ook rechten hebt en maak daar altijd gebruik van, zodat er geen "slechte" naaktfoto van je gebruikt wordt en je zelf de foto’s ook mag gebruiken.
  • In veel studio’s is er gelegenheid voor het draaien van muziek, neem je eigen muziek mee, zodat je tijdens de shoot jouw muziek kunnen horen en je daardoor beter kunt ontspannen.
  • Neem naast wat leuke kleding oog wat leuke accessoires mee zoals kettinkjes, oorbellen, hoofddoekjes, hoeden of mutsen, haarstukjes, haarbanden, zonnebrillen enz.

Fake modellen bureaus

Pas op voor Fake en nep Modellen en castingbureaus die geld vragen om je profiel te plaatsen. Deze (vaak Internet) modellen communities zijn uit op het geld, ze beloven vaak veel en doen bijna niets. Ga altijd uit van goede referentie en dan niet van een ingehuurd model dat reclame maakt maar meerdere modellen met goede ervaringen.

Fake modellen scouts

Nog een tikje erger zijn de zogenaamde modellen scouts via Internet. Vaak gaat het om vieze mannetjes die op deze wijze proberen vrouwen of meisjes schaars gekleed of naakt voor de webcam te krijgen of pikante foto's te ontvangen. Wanneer een meisje hier op is ingegaan, dan volgt vaak chantage om nog verder te gaan. Een recent voorbeeld is deze man uit Ede.

Het Openbaar Ministerie heeft tegen een Edenaar die zich op internet voordeed als modellenscout vrijdag voor de rechtbank van Arnhem vier jaar cel geëist waarvan een jaar voorwaardelijk. De man van 27 legde contact met minderjarige meisjes die hun profiel op websites als sugababes.nl of funkybabes.nl hadden staan en deed zich voor als Veronica of Hanna, mannequins die hen in contact kon brengen met ‘Sammy’, de modellenscout. Als ‘Veronica’ spoorde hij de meisjes aan zich uit te kleden zodat hij hun lichaam kon ‘keuren’. Ze moesten poses aannemen en zich naakt voor de webcam tonen. Om de meisjes zover te krijgen dat ze bij hem thuis kwamen dreigde hij daarna hun foto’s op internet te zetten. De slachtoffers komen grotendeels uit beschermde milieus en zaten op het vwo. Volgens hun advocaat zijn de meisjes beschadigd in een kwetsbare periode van ontluikende seksualiteit. Alle pubermeisjes vinden het leuk mooi gevonden te worden, ze voelen zich gevleid, deze man heeft ze belazerd en vernederd.

Heeft u ook een tip, stuur deze dan naar tips@heinpragt.com


Mannelijk naakt.

(C) 2005 Hein Pragt

Een speciale tak van naaktfotografie is mannelijk naakt. Over het algemeen worden voor naaktfoto's meestal vrouwelijk modellen gebruikt. Een zoektocht op Internet levert ook maar een paar mannelijk naaktfoto's op. Meestal staan ze dan ook nog op een site voor homoseksuelen. Er zijn bijna geen sites en fotografen die zich specialiseren in het maken van naaktfoto's van mannen met als doelgroep de vrouw.

Het lijkt ook maar niet te lukken om een goedlopend erotisch vrouwenblad op de Nederlandse markt te brengen. Een poging om de Playgirl aan de vrouw te brengen mislukte al jaren geleden en ook de Passie for Women lijkt geen lang leven beschoren. Een veelgehoorde reden is dat mannen seksueel meer visueel ingesteld zijn dan vrouwen. Dit gaat gedeeltelijk op maar ik ben van mening dat deze bladen nog te veel denken vanuit de mannen visie. Het mannelijke lid is bepaald niet sierlijk of esthetisch zelf niet in erectie. Bovendien lijken vrouwen niet zo te vallen op mannelijke geslachtsdelen maar meer belangstelling te hebben voor mooie bil en borstpartijen. Wanneer de uitgever alleen de vrouwen- door mannenplaatjes vervangt zonder je formule aan te passen, slaat hij de plank flink mis.

mannenbillen
Fotograaf: onbekend

De fotograaf moet bij het maken van naakt opnames van een man niet alleen letten op andere pose's maar ook een heel andere belichting gebruiken. Bij opname's van vrouwelijk naakt dient de fotograaf de belichting zo in te stellen dat er weinig schaduwen vallen en dat de zachte ronde vormen zichtbaar worden. Bij mannen dient de fotograaf precies het omgekeerde te doen. Juist de schaduwen laten de spierpartijen goed uitkomen en de belichting moet over het algemeen iets harder zijn. Een artistieke naaktfoto van een man kan bijzonder mooi zijn zeker in zwart wit opname's. Zeker bij mannelijk naakt is het belangrijk om iets aan de verbeelding over te laten dit kan bijzonder fraaie foto's opleveren.


Enkele fraaie voorbeelden van diverse fotografen.
mannelijk naakt mannelijk naakt mannelijk naakt mannelijk naakt


High key en low key naaktfoto.
high key naakt foto
(High key) Foto: Hein Pragt (2008)
low key naakt foto
(Low key) Foto: Hein Pragt (2008)

(C) 2008 Hein Pragt

Het menselijke lichaam leent zich ook heel goed voor high key en low key fotografie. Aangezien ik heel graag mag spelen met licht experimenteer ik hier regelmatig mee, met wisselend succes want het is niet altijd eenvoudig. In ieder geval kunt u niet met de automaat van de camera fotograferen en zult u zelf de instellingen moeten berekenen of experimenteel moeten vaststellen door bijvoorbeeld een paar proef foto's te maken en het histogram te bekijken. Het effect is ook te photoshoppen maar ik vind het persoonlijk een grotere uitdaging om de effecten met traditionele fotografische technieken te bereiken.

Maar wat is nu eigenlijk high key en low key, deze termen worden gebruikt voor foto's met een sterk dominerende tint. Een high key foto bestaat hoofdzakelijk uit wit en lichtgrijze schakeringen, terwijl een low key foto voornamelijk uit zwart en donkere tinten is opgebouwd. Een high key foto is meestal luchtig van karakter, low key foto's zijn vaak iets geheimzinniger en dramatischer.

Het licht en belichting voor low key foto moet heel bewust worden georganiseerd, gebruik donkere kleding, een donkere achtergrond en 1 lichtbron om een klein gedeelten van het onderwerp te belichten. De camera zo instellen dat deze wat gaat onderbelichten, het diafragma redelijk groot houden (lage F waarde) en met de sluitertijd een beetje spelen. Aangezien de sluitertijd redelijk lang kan worden is het gebruik van een statief aan te bevelen en u dient goed scherp te stellen op de belichte delen.

De verlichtingstechnieken voor high key is vol en zacht licht waarbij harde en sterke schaduwen vermeden moeten worden. Gebruik veel licht en reflectoren en licht de ondergrond en achtergrond ook volledig wit uit. Het is niet de bedoeling dat de high key foto er grijs uitziet, het onderwerp moet nog wel enigszins contrast hebben. High key foto's zijn dus expres een beetje overbelicht wat vaak een romantische en sprookjesachtige sfeer geeft. Als voorbeeld heb ik hier enkele billen gefotografeerd in high en low key.


Verschllen tussen mannelijke en vrouwelijk fotografen.

(C) 2008 Hein Pragt

petter hegre Laatst kreeg ik de vraag van een meisje van begin 20 die belangstelling toonde voor een licht erotische naaktfoto serie bij een erkende fotograaf. Ze gaf ook aan dat ze liever een vrouwelijke fotograaf wilde omdat ze anders wat schroom zou hebben om zichzelf bloot te geven. Dit zette mij aan het denken, fotograferen vrouwelijke fotografen naakten nu anders dan mannelijke fotografen. Ik heb hier ook over gesproken met bevriende fotografen en deze vraag op een forum geplaatst.

Eerste heb ik mijn eigen collectie eens bekeken en daarna ben ik op zoek gegaan naar vrouwelijke fotografen die ook naaktfotografie doen. Dit is al vrij moeilijk, het lijkt er op dat er veel mannelijk naaktfotografen zijn maar erg weinig vrouwelijke naaktfotografen. Ik heb er echter een paar gevonden en hun portfolio bekeken. Hier kan ik toch een paar conclusies uit trekken die ik hier weer wil geven.

Eerst wil ik een duidelijk verschil maken tussen model fotografie in opdracht in de studio en zogenaamd vrij werk. Bij studio foto's in opdracht hebben de modellen vaak duidelijk wensen en zullen de foto's vaak naar de wensen van het model in samenwerking met de ervaring van de fotograaf gemaakt worden. Bij vrij werk is het vaak de smaak en visie van de fotograaf zelf.

Bij foto's in opdracht zie ik weinig verschil tussen mannelijke en vrouwelijke fotografen, beiden proberen het model zo goed mogelijk te presenteren. Vrouwelijke fotografen maken niet mooiere of zachtere foto's en de verschillen tussen mannelijke en vrouwelijke fotografen in werk in opdracht lijken minimaal te zijn.

Bij vrij werk zie ik wel een duidelijk verschil wat ik eigenlijk niet verwacht had. Vrouwelijke fotografen fotograferen duidelijk harder dan mannelijk fotografen. Vrouwelijke fotografen lijken meer te laten zien hoe de vrouwen werkelijk uitzien, niets meer niets minder. Mannelijke fotografen maken foto's waarbij de vrouwen er toch mooier uitzien in toch fraaiere poses. Vrouwelijke fotografen lijken vrouwen ook in minder charmante poses te fotograferen terwijl mannen dit minder lijken te doen. Vrouwen lijken naaktheid als iets natuurlijks te fotograferen, terwijl mannen meer de schone schijn willen vastleggen. Mannelijke fotografen lijken meer te fotograferen met als uitgangspunt een mooie prikkelende foto te maken en vrouwelijke fotografen lijken een lichaam meer als kunst te zien.

Ik kan mij de gevoelens van schroom van een beginnend model goed voorstellen en ik denk dat daar duidelijk een markt voor vrouwelijke fotografen ligt. Wanneer een model wat meer ervaren is zal ze deze schroom denk ik iets minder hebben en aangezien toch het grootste deel van de fotografen die naakten fotograferen mannelijk is zullen ze zeker bij de mannelijke fotografen terechtkomen. Een goede fotograaf zal ook een professionele houding hebben richting model en een erkende of bekende fotograaf zal zeker een vertrouwd gevoel geven aan het model en zich zeer correct gedragen richting het model.

De slechte ervaringen die ik wel eens van modellen hoor of lees op Internet komen ook meestal voor bij de hobby (zolderkamer) fotografen die zich op Internet met grote getale aanbieden. Let altijd goed op en ga zeker bij een onbekende fotograaf nooit alleen naar een opname sessie. Natuurlijk zijn er ook veel goede amateur fotografen die schitterende artistieke naaktfoto's maken, maar omdat professionele fotografen meer ervaring hebben en zich negatieve reacties minder kunnen veroorloven, is het verstandig om een "gevoelige" fotosessie bij een erkende fotograaf te laten maken. Bovendien heeft u niets aan een matige of slechte portfolio.


Workshop kunzinnig naaktfotografie.

(C) 2008 Hein Pragt

Vrij recent heb ik een workshop kunstzinnig naaktfotografie mee mogen maken bij de fotograaf Amit Bar in Doetinchem. Het was voor mij een bijzonder leerzame maar ook ontnuchterende ervaring. Ik heb een grote collectie foto's en boeken over dit onderwerp en theoretisch weet ik genoeg van poses en belichting maar wanneer je zelf achter de camera staat, is het toch moeilijker dan je denkt. Mijn waardering en ontzag voor goede fotografen is bijzonder gestegen en ik realiseer me terdege dat ik een amateur fotograaf ben en dat goed fotograferen een echt vak is. Ook merkte ik dat mijn fotocamera voor studio werk enige beperkingen heeft. Amit wist dit perfect op te pakken door de instelling van het licht op mijn camera af te stellen en dit snel om te rekenen naar de andere camera's van mijn mede cursisten. Zodoende heb ik toch een paar mooie foto's kunnen maken.

De workshop begon met koffie en broodjes en een korte uitleg hoe je met een model om moet gaan en daarna werd de studio belichting en de instelling van de flitsers behandeld. Amit rekende met de belichtingmeter de beste instelling voor diafragma en sluitertijd voor ons uit en na een uur instructie kwam het model binnen. Na een kort voorstel rondje kon de sessie beginnen. Om beurten wisselden we de afstandbediening voor de flitsers in het flitsvoetje en in een bijzonder goede collegiale sfeer werd er om de beurt een aantal foto's gemaakt. Het model was gelukkig ervaren en zeer vriendelijk en dat compenseerde de onwennigheid van de fotografen een beetje. Amit gaf ondertussen af en toe aanwijzingen en stelde de opstelling van de flitsers bij.

Het laatste uur veranderde Amit de set om wat low-key foto's te kunnen maken en gaf ons aanwijzingen hoe we dit het beste konden doen. Ook rekende hij voor ons weer de optimale camera instelling uit. Na de fotosessie van c.a. twee uur volgde nog een half uur evaluatie, waarin Amit ons nog enkel aanwijzingen en verbeter punten aangaf. Al met al een bijzonder goede en leuke ervaring die ik iedereen die in dit onderwerp geïnteresseerd is kan aanbevelen. Amit Bar geeft met regelmaat dit soort workshops.

Click hier om de website van Amit Bar te bezoeken.



Vragen en antwoorden over dit onderwerp

Fotografie  -  Erotische fotografie
VraagReactiesDatum en tijd
Ik heb er moeite mee dat mijn man naaktfoto's van zijn vriendinnen wil maken. Wat kan ik doen?(1 )2009-06-18 15:12:00
Wie is eigenaar van de foto's na faillisement van de fotograaf?(1 )2008-01-21 08:41:00
Mijn vriend wil niet langer dat ik model ben.(3 )2007-11-26 14:38:00



Bekende fotografen.

Barend Houtsmuller

Barend Houtsmuller (1953) is een fotograaf die zich toelegt op het fotograferen van vooral de vrouw. In zijn foto's brengt Barend een anoniem eerbetoon aan het mysterie van de veelal vrouwelijke schoonheid. Daarbij wordt de erotiek niet geschuwd, maar deze is nooit op een dominante manier aanwezig. Zijn foto's zijn bijzonder esthetisch. Vooral in zijn recentere werk is er sprake van een steeds grotere menselijke betrokkenheid tussen hem en de vrouwen die hij fotografeert. Zijn fotografie oogt spontaan, maar getuigt bij nadere beschouwing van een grote regie en controle over het medium. Houtsmullers werk is in binnen- en buitenland geëxposeerd, en opgenomen in de collecties van het Rijksprentenkabinet van de Universiteit Leiden, The International Polaroid Collection (USA), de Bibliothèque Nationale Paris (FR) en in de Bert Hartkamp collectie.

Click hier om de website www.houtsmuller.com/ te bezoeken.

Renate von Gatzen

Fotostudio Renate von Gatzen is naast de standaard fotografie ook gespecialiceerd in Erotische fotografie (ook voor de particulier) en is in Noordholland bekend door haar exposities op diverse sjieke lokaties. Haar achtergrond is Vrije Kunst Academie te Den Haag en de Gerrit Rietveld Academie te Amsterdam. Mocht je het wel leuk vinden om van jezelf dergelijke foto's te laten maken, maar niet voor expositie-doeleinden, dan kan je op deze site terecht voor leuke aanbiedingen.

Click hier om de website erotic-art-fotostudio.nl te bezoeken.

Petter Hegre

Een goed voorbeeld van een zeer goede fotograaf is de internationaal befaamde Noorse fotograaf Petter Hegre. In 2001 werd hij "Erotic Photographer of the Year". Hij werd onder andere bekend met het boek "My Wife" waarvan de exemplaren niet aan te slepen waren. Hoewel ik niet al zijn foto's even mooi vindt, zitten er echt prachtige foto's tussen.

Click hier om de website hegre-archives.com/ te bezoeken.
Amit Bar

Amit Bar

Woont sinds 1988 in Doetinchem en werkt hij als een freelance-fotograaf en beeldend kunstenaar. Hij maakt foto's, tekeningen, schilderijen en bodypaintings voor diverse opdrachtgevers, zowel particulieren als bedrijven. Hij is onder andere een vaste medewerker van het blad Naturisme. Op zijn site is een uitgebreide collectie van heel mooi werk te zien. Regio Doetinchem.

Click hier om de website van Amit Bar te bezoeken.

Frank Boots

Een bijzonder goede fotograaf die naar mijn mening zeer mooie naaktfoto's maakt. Hij weet op een schitterende wijze de lijnen,vormen en structuren van het menselijk lichaam vast te leggen. Regio Zutphen (Voorst).

Click hier om de website van Frank Boots te bezoeken.

Rene de Haan

Ervaren beroepsfotograaf, met een indrukwekkende gallery aan mooie beelden. Fotografeert zowel voor Playboy als voor zichzelf. Regio Amsterdam.

Click hier om de website van renedehaan.com te bezoeken.

Jan Bleeker

Deze fotograaf uit 's Hertogenbosch heeft een uitgebreide site met veel informatie en mooie foto's. Hij gebruikt alleen zwart/wit wat mij bijzonder aanspreekt.

Click hier om de website van Jan Bleeker Fotografie te bezoeken.

ToncKroon

Deze fotograaf uit Utrecht maakt bijzonder mooie foto's en heeft een zeer uitgebreide portfolio.

Click hier om de website van Ton C. Kroon Fotografie te bezoeken.

Patrick Steyn

Deze fotograaf uit 's Hertogenbosch maakt ook bijzonder fraaie foto's.

Click hier om de website van Patrick Steyn Fotografie te bezoeken.

Chris Dickx

Deze fotograaf komt uit Zingem (B). Hij heeft ook een mooie site met fraaie voorbeelden van zijn werk.

Click hier om de website van Chris Dickx Fotografie te bezoeken.

Michiel Visser

Deze fotograaf komt uit Den Haag. Hij heeft een zeer fraaie site met mooie voorbeelden van zijn werk.

Click hier om de website van Michiel Visser te bezoeken.

Citybird (Willem)

Deze fotograaf komt uit Gent in België. Ook hij heeft een uitgebreide site met mooie voorbeelden van zijn artistieke werk. Noch de fotograaf, noch de modellen zijn professioneel. De foto's zijn het resultaat van een artistieke samenwerking tussen twee mensen, waarbij elk op zijn manier expressie geeft aan zijn/haar fantasie, smaak of creativiteit.

Click hier om de website van Citybird Digital Photography te bezoeken.

Boeken of naaktfotografie

Naaktfotografie
Naaktfotografie
Anna Henly
bestellen

Het vastleggen van een naakt op de foto vormt voor veel fotografen een bijzondere uitdaging, die zijn eigen problemen met zich meebrengt. Deze toegankelijke gids concentreert zich op drie hoofdlijnen, en wel de compositie, de techniek en de kleur. Aan de hand van een groot aantal inspirerende foto's vertellen fotografen van internationale faam over de techniek en de compositie van hun naaktportretten, maar ook over de motivatie voor een bepaalde invalshoek. Het boek is geschreven in toegankelijke taal, zonder al te veel in jargon te vervallen en bevat talloze tips en wetenswaardigheden over dit boeiende onderwerp. In aparte hoofdstukken wordt ingegaan op de verschillende vormen van naaktfotografie, zoals het mannelijke en het vrouwelijke naakt, de pin-up en het artistieke naakt. Het menselijk naakt blijft een veelbeoefend onderdeel van de fotografie. Daardoor is het moeilijk om er nog iets nieuws en boeiends van te maken. In dit boek staan voorbeelden en tips van beroepsfotografen met een gedetailleerde beschrijving van achtergronden en de wijze van werken. Het boek is ingedeeld 10 hoofdstukken waarin naast 5 interviews met fotografen steeds 1 aspect van de foto's naar voren komt. Naast het mannelijk en vrouwelijk naakt hebben de hoofdstukken 'artistieke'-, 'creatieve'-, 'commerciele', 'erotische'- en 'pin-up'- naakt tot onderwerp. Er zijn 103 foto's van 28 fotografen in zwart-wit en kleur waarvan een groot aantal wordt toegelicht vanuit de terugkerende gezichtspunten concept, compositie en techniek. Ook is een cameratip opgenomen. Dit maakt het boek toegankelijk doordat men niet gebonden is aan een volgorde van lezen.


Fotografiegids Naakt
Fotografiegids Naakt
John Freeman
bestellen

Deze uitgebreide gids voor naaktfotografie heeft betrekking op analoge en digitale fotografie en is zowel bedoeld voor de professionele fotograaf als voor de amateur. Er wordt uitvoerig ingegaan op de benodigde uitrusting en basisbegrippen van de fotografie. Aan de orde komen onder meer het werken met modellen, binnen- en buitenfotografie, accessoires, klassiek naakt, studioverlichting, solarisatie, lichaamsversiering en het gebruik van Photoshop-filters.


Stoute meisjes
Stoute meisjes
bestellen

Bibliofiele uitgave van 63 erotische prentbriefkaarten, gemaakt rond 1900. De meeste foto's zijn te omschrijven als 'kunststudies' van het vrouwelijk naakt, sommige met een klassiek cachet, compleet met pilaren en bloemen, en een klassieke pose, uitgestrekt op een divan, of bevallig staand. Andere foto's hebben een meer ondeugende uitstraling, met gebruik van een meer eigentijdse stijl in decor en kleding, gebruik van spiegels en een uitdagende blik van het model. Het zijn bijna allemaal studio-opnamen, die een staalkaart bieden van mogelijkheden van lichtval en compositie en poses. De historische afstand van ruim honderd jaar is merkbaar: de foto's geven vooral een interessant tijdsbeeld. Vrijmoedigheid lijkt troef rond 1900, maar dat is schijn: zelfs gedeeltelljk blote benen zijn al erotisch. Oblong uitgave met afbeeldingen in sepia.


Handleiding digitale glamour-fotogafie
Handleiding digitale glamour-fotogafie
D. Evans
bestellen

Glamourfotografie vereiste een dure, hi-tech uitrusting, een heel mooi en even duur model en een exotische locatie of uitgebreide set, maar de komst van digitale camera's en fotobewerking hebben dit veranderd. Beelden kunnen een professioneel uiterlijk krijgen. Dit boek behandelt alle aspecten van het genre, van hoe je je moet voorbereiden op een shoot tot het verwijderen van 'oneffenheden' op de huid van je model. Opgebouwd rond de drie belangrijkste thema's: de foto, de bewerking en het resultaat. Een aanrader! Dit boek is uitermate geschikt voor fotografen die nét iets meer willen weten dan de standaardinformatie die in veel andere boeken terug te vinden is. Het boek staat boordevol prachtige foto's en de stappen die nodig zijn om tot het eindresultaat te komen zijn helder en duidelijk beschreven.


Naakt Fotografie
Naakt Fotografie
Weis, S.
bestellen

Nergens speelt emotie zo'n grote rol, nergens wordt zoveel intuïtie gevraagd in het omgaan met de modellen en het kiezen van het motief als bij naaktfotografie. Terzelfder tijd is ook geen ander domein in de fotografie zo omstreden. Wat de ene als aanstootgevend en goedkoop beschouwt, is volgens een ander pure kunst. Naaktfotografie is in de eerste plaats spelen met perspectieven en invalshoeken. In dit boek leert u alles over de juiste timing, flitslicht en korte belichtingstijden. Dat naaktfoto's vooral in fotostudio's met een professionele uitrusting gemaakt worden, vormt geen probleem. Met een inventieve aanpak hebt u namelijk geen dure apparatuur nodig. Auteur en fotograaf Stefan Weis toont u welke studio-uitrusting u daadwerkelijk nodig hebt, en hoe u deze apparatuur met een beetje handigheid ook goedkoop zelf bouwt. Uiteraard komt er meer kijken bij naaktfotografie dan de juiste technische kennis, ook het menselijke aspect komt aan bod. Geslaagde naaktfoto's zijn alleen dan mogelijk als fotograaf en model met het nodige respect en vertrouwen samen kunnen werken. Hier vindt u tips en trucs die u als fotograaf helpen bij het creëren van een ontspannen en professionele atmosfeer tijdens de fotosessie. Stefan Weis wil met dit boek raad geven aan eenieder die oprecht geïnteresseerd is in naaktfotografie.


Naakt of bloot
Naakt of bloot
H. Klarenbeek
bestellen

De mooiste naakten van Nederlandse kunstenaars uit de 19e eeuw in een beeldschone uitgave. Schets de ontwikkeling van het klassieke naakt tot de femme fatale van de Amsterdamse School. Verteldt hoe preutsheid en vrijmoedigheid in de 19e eeuw de strijd met elkaar aangingen en de laatste uiteindelijk overwon. Met veel aandacht voor de grootmeesters Breitner en Israels, en uiteraard Vincent van Gogh.


Naakten
Naakten
J. Vigué & J. Segú
bestellen

Het onderwerp van 'Naakten - een praktische gids voor tekenen en schilderen' is zo oud als de kunstgeschiedenis zelf. Het naakt heeft in de schilderkunst voortdurend opnieuw zijn opwachting gemaakt, met uiteenlopende opvattingen, stijlen en bedoelingen. Dit uitgebreide naslagwerk legt alle theorie en technieken uit die u nodig hebt om van een naakttekening of schilderdij een kunstzinnig werk te maken. Met de 800 prachtige illustraties en tientallen praktische oefeningen leert u al doende naakten tekenen en schilderen. Er wordt begonnen met anatomie en maten, vormen en verhoudingen van het menselijk lichaam. 'Naakten - een praktische gids voor tekenen en schilderen' onderzoekt bovendien materialen als aquarelverf, houtskool en contékrijt. De lessen en de stap-voor-stap uitleg bieden veel mogelijkheid tot oefenen, en zullen ongetwijfeld uw creativiteit stimuleren.


Luba Petter Hegre
Luba - Petter Hegre
bestellen

Petter's verzameling erotische foto's van Luba - zijn model, echtgenote en fotograaf - was al lang geleden aangekondigd. Nu, eindelijk, kunnen we u dit schitterende boek aanbieden. Het is een nieuw erotisch meesterwerk geworden(zijn beste naar onze mening) dat een intiem portret geeft van deze jonge en adembenemende schoonheid.


Lighting for Nude Photography Declan McGrath
Lighting for Nude Photography - Declan McGrath
bestellen

The nude is a difficult subject to light. This guide gives the reader ideas on how to light nude and semi-nude figures and erotica, based upon examples by established photographs. It describes working from natural light, through simple light set-ups to complex multi-light arrangements.


Photographing the Nude Mike Crawley
Photographing the Nude - Mike Crawley
bestellen

Mike Crawley's Photographing the Nude is a thoroughly practical and inspiring guide for photographers of all levels. It begins by teaching a number of basic skills key to developing a sound understanding of the art -- nude photography shares many of the same technical problems as other areas of portraiture. Crawley demonstrates a wide range of classic lighting techniques, from soft diffuse lighting for a romantic mood to direct lighting that emphasizes the contours and musculature of the body. Knowing what poses are good for figure work is also essential. To that end, specially commissioned photographic sequences demonstrate the dos and don'ts. Readers will also find information on taking more creative shots such as semi-abstracts, and technical challenges such as infra-red prints and digital manipulations. Chapters on darkroom and digital know-how form the final invaluable section.


Glamour Nude Photography Sheila Hurth
Glamour Nude Photography - Sheila Hurth
bestellen

Really good glamour nude photography is hard to do, but this book takes aspiring professionals carefully through the technical aspects that must be mastered for success: how to select models, choose locations and poses, lighting, camera settings, the right equipment, and much more. It also, however, covers the practical concerns unique to this line of work such as ethical and legal considerations and effective business practices. Advanced photographers as well as amateurs will find much of interest in this comprehensive guide. This revised volume is a guide for anyone interested in glamour nude photography.





Last update: 21-05-2009


Disclaimer.

Hoewel de heer Hein Pragt de informatie beschikbaar op deze pagina met grote zorg samenstelt, sluit de heer Pragt alle aansprakelijkheid uit met betrekking tot de informatie die, in welke vorm dan ook, via zijn site wordt aangeboden. Het opnemen van een afbeelding of verwijzing is uitsluitend bedoeld als een mogelijke bron van informatie voor de bezoeker en mag op generlei wijze als instemming, goedkeuring of afkeuring worden uitgelegd, noch kunnen daaraan rechten worden ontleend.
Op de artikelen van de heer Pragt op deze Internet Site rust auteursrecht. Overname van informatie (tekst en afbeeldingen) is uitsluitend toegestaan na voorafgaande schriftelijke toestemming van de rechthebbende. Voor vragen over copyright en het gebruik van de informatie op deze site kunt u contact opnemen met: (email: copyright@heinpragt.com)

Webdedesign: © Hein Pragt
Fotografie: © Hein Pragt
Auteur: © Hein Pragt

Privacy beleid

Wij maken gebruik van externe advertentiebedrijven om advertenties weer te geven wanneer u onze website bezoekt. Deze bedrijven gebruiken mogelijk informatie (niet uw naam, adres, e-mailadres of telefoonnummer) over uw bezoek aan deze of aan andere websites om advertenties weer te geven over goederen en services waarin u wellicht geïnteresseerd bent. Als u hierover meer informatie wenst of als u wilt voorkomen dat deze bedrijven deze informatie gebruiken, klikt u op deze link.