Portretfotografie.

• Inleiding portretfotografie.
• Boeken over portretfotografie.

(C) 2004 Hein Pragt

Portretfotografie is een bijzondere vorm van fotograferen. Voor succesvolle portretfotografie is een combinatie van technische kennis, belangstelling en gevoel voor mensen zeer belangrijk. Ook moet u begrijpen wat voor uitwerking de camera op uw model heeft en daar op inspelen. Probeer er voor te zorgen dat het model kleren draagt die bij hem of haar passen en kies een achtergrond die geschikt is voor de kleren en de gelaatskleur, maar vermijd zwart of wit tenzij u opzettelijk nastreeft. Denkt u eraan dat een langere lens en een opnamestandpunt op enige af stand de vormen enigszins verzachten, in het bijzonder de neus. Het geeft ook aan het onderwerp een minder benauwd gevoel. Stel altijd scherp op de ogen, belicht zo dat u maar 1 stel schaduwen krijgt. Probeer een spontane uitdrukking vast te leggen vaak helpt het om met het model vanachter de camera te praten.

Fotograaf: Hein Pragt

Portretfotografie is niet alleen het vastleggen van een goed gelijkende afbeelding van het onderwerp. Ook is het belangrijk om te proberen het karakter van het model vast te leggen. Dit is eenvoudig te bereiken door mensen te fotograferen op een moment dat ze zich daar niet bewust van zijn en ze dus niet de kans hebben om zich anders voor te doen. Dit zijn de spontane foto's . Wanneer iemand echt poseert, is het vaak moeilijk om het karakter van de persoon vast te leggen omdat mensen vaak een gemaakte houding aannemen. Als fotograaf is het dan belangrijk om het model gerust te stellen en door het voeren van een gesprek en te wachten tot het model een natuurlijke houding aanneemt. Door te fotograferen met een grote lensopening zoals f/4 zal de dieptewerking beperkt blijven en worden afleidende details op de achtergrond buiten beeld gehouden. Hierdoor zal het model het belangrijkste element op do foto zijn. (Zie ook: Spelen met scherptediepte.)

Fotograaf: Hein Pragt

Om het model op het gemak te stellen voor de camera kunt u de volgende eenvoudige technieken gebruiken: Praat met uw model, zorg ervoor dat hij of zij begint te praten over een gezamenlijke interesse. Binnen enkele minuten zal het model de camera vergeten en kunt u zodra er een interessante uitdrukking verschijnt, een mooie foto maken. Vraag nooit aan het model om te glimlachen of 'cheese' te zeggen. Een echte glimlach komt van binnenuit en de enige manier waarop u dit kunt bereiken is door het model een reden tot glimlachen te geven. Vertel bijvoorbeeld een grapje of praat over een grappig voorval dat u hebt meegemaakt. Bedenk ook dat een bedachtzame, serieuze blik ook heel mooi kan zijn. Wanneer u een ernstig portret wilt, praat dan over ernstige zaken of iets waarvan u weet dat het de juiste reactie zal uitlokken.

Fotograaf: Hein Pragt

Lichtbronnen U kunt het licht vrij eenvoudig houden. Voor een portret van een man gebruikt u een lichtbron die in een hoek van 45 graden van het model staat. Hierdoor zullen de gelaatstrekken van het model en de texturen van zijn huid naar boven gebracht worden. Voor het fotograferen van een vrouw of een meisje kunt u beter zachtere en gelijkmatige verlichting gebruiken om harde schaduwen te voorkomen. Twee lichtbronnen aan elke kant van de camera zijn dan ideaal. Let niet alleen op het model maar ook op de achtergrond, plaats hier extra belichting om ongewenste schaduwen te voorkomen. Wanneer u buiten een foto wilt maken is het zachte licht van een heldere, maar licht bewolkte dag ideaal voor het maken van een portretfoto. Door het zachte licht is er weinig contrast en hoeft u geen rekening te houden met harde schaduwen. Wanneer u toch in helder zonlicht moet werken, zet het onderwerp dan in de schaduw waar het licht zacht. Ook kunt u een heel mooi effect bereiken door het model naast een raam te laten plaatsnemen om gebruik te maken van het naar binnen vallende licht. Als het licht te fel is kunt u het verzachten door een wit laken voor het venster te hangen. Door een groot wit vlak (bijvoorbeeld een stuk wit papier) te gebruiken kunt u iets van het licht reflecteren waardoor er iets minder schaduwen ontstaan. Bedenk dat een groot raam een zacht en gelijkmatige verlichting zal geven en een kleine raam zoals een dakraam gebruikt kan worden om scherpe spotlicht effecten te maken.

Fotograaf: Hein Pragt

Enkele foto's van Hein Pragt

Een portretfoto van Nancy, genomen in de huiskamer. Eerst een zwart achtergronddoek over de kast en daarna een houten stoel en vragen of ze even nonchalant wil gaan zitten. Twee lampen met paraplu aan weerszijde om uit te lichten, de ene lamp iets meer en de ander iets minder om nog een klein beetje zachte schaduwen te krijgen. Autofocus op de ogen, knop half indrukken en dan een uitsnede maken. Al met al is het een mooie nonchalante foto geworden.

Fotograaf: Hein Pragt

Nog een portretfoto van Nancy, genomen in de huiskamer. Weer twee lampen met paraplu aan weerszijde om uit te lichten, de ene lamp iets meer en de ander iets minder om nog een klein beetje zachte schaduwen te krijgen. Autofocus op de ogen, knop half indrukken en dan een uitsnede maken. Deze foto is een tikkeltje uitdagen en sexy maar niet overdreven veel, het grappige is dat het model gewoon gekleed is. Op mijn verzoek had ze de bandjes van haar topje langs de schouders omlaag hangen en doordat ze de armen hier gekruist voor heeft lijkt het er op dat ze een ontbloot bovenlichaam heeft. De schouders en het haar zijn mooi belicht en ben zeer gelukkig met het resultaat. Een beetje retoucheren om wat vlekjes weg te werken en daarna een Dreamy Filter (Photoshop) gebruikt om de foto nog iets zachter te maken.

Fotograaf: Hein Pragt

Portretfotografie
Cheung, W. (klik hier om het boek online te bestellen).

Voor een goed portret hoef je niet over de meest geavanceerde apparatuur te beschikken. Portretfotografie is een eigentijdse uitgave waarin naast klassieke ook verschillende onconventionele portretten voorkomen. Een goed portret legt het wezen van de persoon op de foto vast en dat kan op meer manieren dan alleen door middel van het gezicht. Zo kunnen ook de ogen, de handen of een bepaalde houding heel kenmerkend voor iemand zijn. In deze handzame uitgave wordt in korte, duidelijke teksten ingegaan op onder meer compositie en kleurgebruik. Omdat de uitgave zich vooral toelegt op opnametechniek, is het boek geschikt voor zowel digitale als conventionele fotografie.

Basisboek portretfotografie
M. Buschman (klik hier om het boek online te bestellen).

In dit boek is uitgebreid aandacht besteed aan de basistechnieken van de portretfotografie. Er worden heel wat "wetten" uit de doeken gedaan, hoewel die wetten er ook zijn om overtreden te worden. Het meest komt de technisch inhoudelijke kant aan bod; compositie, licht, films, lichaamstaal, filters en achtergronden worden uitvoerig besproken in woord maar ook vooral in beeld. De licht-opstellings-illustraties zijn zeer duidelijk en tonen dat een aantal basis-opstellingen van (flits)licht samen met vaak simpele hulpmiddelen verbluffende resultaten behaald kunnen worden. Het boek werkt zeer inspirerend en is daarom een must voor de portret-fotograaf-in-spe.

Fotografiegids Portretten
John Freeman (klik hier om het boek online te bestellen).

Dit boek biedt een overzichtelijke inleiding voor het maken van portretfoto's. De schrijver heeft niet de behoefte allerlei technische details uit te leggen die voor de meeste (amateur)fotografen alleen maar tot verwarring leiden. In korte, overzichtelijke en in heldere taal geschreven hoofdstukken wordt de theorie uitgelegd en begeleid met foto's die de techniek illustreren. Eerst is er aandacht voor de technische zaken: de uitrusting, lenzen, belichting, achtergronden, kleurbalans etc. Vervolgens veel portretten van o.a. baby's, kinderen, ouderen, straatportretten en close-ups. Een korte toelichting beschrijft de gebruikte techniek. Tot slot is er aandacht voor digitale bewerkingstechnieken: montages, invulflitslicht, digitaal bewerken en tips voor (studio)verlichting. De uitleg wordt op een prettige manier beperkt tot praktische aanwijzingen.

Portretten en Stillevens
Mattie Boom (klik hier om het boek online te bestellen).

De collectie fotografische kunst van Manfred Heiting geldt als een van de mooiste prive-verzamelingen in de wereld. In de verzameling zijn alle 'groten' uit de geschiedenis van de fotografie vertegenwoordigd met hun meest bepalende werken. Duitse en Russische fotografen uit de jaren '20 waren het startpunt voor deze verzameling, die originele afdrukken bevat van onder andere Rodchenko, Man Ray en Lazlo Moholy-Nagy. De collectie heeft een reikwijdte van 1837, toen de fotografie werd uitgevonden, tot en met de twintigste eeuwse fotografie. Dit boek met een overzicht uit de Manfred Heiting collectie is verdeeld in twee delen: portretten en stillevens. Beide delen worden vakkundig ingeleid. Bij ieder gereproduceerd werk staat een korte toelichting. De reproducties in dit boek zijn van een opmerkelijke kwaliteit en zijn bijna paginagroot afgedrukt. Deze uitgave biedt de lezer een prachtig overzicht van de geschiedenis van de fotografische kunst.

Schitterende foto's van uw kind maken
John Hedgecoe (klik hier om het boek online te bestellen).

Een van de vele fotografieboeken van de hand van John Hedgecoe. Zijn werk kenmerkt zich door de grote hoeveelheid beeldmateriaal en de geringe hoeveelheid tekst. Dat is ook in dit boek het geval, het is voornamelijk gericht op de beginnende amateur. De aanwijzingen bij de foto's zijn duidelijk en direct toepasbaar. Daarnaast zijn er regelmatig kaders met extra tips, die veel voor de hand liggende informatie nogmaals op een rij zet. Zwartwit fotografie is opvallend afwezig, terwijl slechts enkele pagina's aan digitale fotografie gewijd zijn. In het algemeen zal de enigszins gevorderde amateurfotograaf in dit boek weinig nieuws vinden, maar de fraaie kleurenfoto's maken het boek interessant om te bekijken.

Baby fotografie
Nightingale, D. (klik hier om het boek online te bestellen).

Dit boek is een vlotte en eigentijdse gids vol creatieve tips bij elk aspect van babyfotografie: van het vinden van bijzondere invalshoeken en speciale houdingen, over het bewerken en optimaliseren van de beelden tot de presentatie van uw foto's. Ieder stadium in de ontwikkeling van uw kind, van zwangerschap tot eerste stapjes, vraagt een eigen fotografische aanpak. De auteur fotografeerde jarenlang al deze memorabele gebeurtenissen en weet als geen ander de vele emoties op het babygezichtje vast te leggen. Ook op technisch vlak, over de camera-instellingen en lichtinval, deelt hij enthousiast zijn ervaringen in dit boek. Soms kan wat beeldbewerking in Photoshop uw kiekjes aanzienlijk verbeteren en deze praktische oefeningen worden dan ook stap voor stap uitgelegd. Tot slot krijgt u raad om uw babyfoto's op de beste manier te vertonen: afgedrukt op fotopapier, op een speciale webpagina of zelfs op een interactieve dvd! Of u nu een beginnend of gevorderde fotograaf bent, dit boek opent uw ogen voor een frisse en inspirerende aanpak van babyfotografie!

MC1R
H. van der Woude (klik hier om het boek online te bestellen).

Het boek van de jonge fotografe bevat 120 portretten van roodharige Nederlanders. Zij heeft kinderen, volwassenen en families laten poseren in oer-Hollandse landschappen, zoals het rivierengebied, de duinen, de Veluwe, de polders en de bloembollenvelden. Deze groene decors vormen het natuurlijke terrein waarin de schoonheid van hun rode haar en hun sproeten prachtig tot hun recht komen. De foto's zijn zorgvuldig in scene gezet en op locatie met studiolampen uitgelicht, waardoor een sprookjesachtige sfeer ontstaat. Het boek biedt een eerbetoon aan roodharige mensen en is tegelijkertijd een lofzang op de schoonheid van het archetypische Nederlandse landschap. Wim van Sinderen schreef een korte inleiding en Erik Sistermans een interessant essay over de zin en onzin van wetenschappelijke studies naar roodharigen. Uitgave t.g.v. de gelijknamige tentoonstelling in het Fotomuseum Den Haag van 9 mei tot 29 juni 2008. Het grootformaat boek is bijzonder fraai verzorgd.

Maak een betere familiefoto
Steve Bavister (klik hier om het boek online te bestellen).

Het fotograferen van familie en vrienden is het leukste wat er is, vooral als de foto's ook nog eens in één keer lukken! En dat kan nu met deze complete en handzame gids vol wetenswaardigheden en tips om tot betere fotografie te komen, zowel met een conventionele als met een digitale camera. Met behulp van deze praktische uitgave leer je hoe je de fijne kneepjes van de portretfotografie onder de knie kunt krijgen, zoals het bepalen van de uitsnede, de compositie en de belichting, maar ook welke film je moet kiezen, hoe je moet flitsen, hoe je met digitale beelden moet omgaan en zelfs hoe je ze per computer kunt verzenden. Vervolgens kun je deze kennis toepassen bij het fotograferen van baby's, kinderen, groepen en speciale gelegenheden. Met taltijke informatieve en inspirerende kleurenfoto's, een checklist en verklarende woordenlijst. Kortom, een onmisbare gids om de bijzondere momenten van het leven op overtuigende wijze te leren vastleggen.