Basiskennis fotografie.

(C) 2005 Hein Pragt

De naam fotografie is afgeleid van de Griekse woorden voor 'licht' (photos) en 'schrijven' (graphein), het was Sir John Herschel die de term fotografie voor het eerst gebruikte in 1839, het jaar waarin de fotografische procédés van Daguerre en van Talbot openbaar gemaakt werden. De camera obscura of donkere kamer is reeds minstens 400 jaar bekend. In 1519 beschrijft Leonardo da Vinci hoe een camera obscura kan gebruikt worden voor het waarnemen van zonsverduisteringen.

Bij de eerste foto's kwam er heel wat meer kijken dan alleen maar even lachen en klik. Het duurde in 1826 bijvoorbeeld 8 uur om een foto te maken. Gelukkig maar dat die fotograaf het uitzicht op zijn tuin fotografeerde. Het was in de begintijd niet zo eenvoudig om te fotograferen, de camera's waren groot en zeer onhandig. Er waren geen winkels waar je een film kon kopen en rolfilms bestonden ook nog niet. Voor de eerste foto's gebruikten men metalen platen die een afbeelding opleverden. In die tijd werd er dan ook alleen gefotografeerd door beroepsfotografen en een klein aantal vrijetijdsfotografen. De beroepsfotografen maakt niet alleen studio foto's, bij elk bekende toeristenplaats stond namelijk wel een fotograaf die een keurige foto wilde maken.

In 1888 kwam George Eastman, (de oprichter van kodak) met een slim idee, hij maakte een eenvoudige camera waar al een rolletje in zat, als het rolletje vol was, stuurde je de hele camera naar de fabriek. Daar werden de foto's ontwikkeld en afgedrukt. Vervolgens stuurden ze de foto's en camera met een nieuw rolletje terug. Motto van de fabriek was "u maakt de foto en wij doen de rest".

Een mooi historich overzicht kunt u vinden op: Geschiedenis van de fotografie.

(C) 2005 Hein Pragt

Scherptediepte.

Soms ziet u een foto waarbij het onderwerp haarscherp in beeld is gebracht en de achtergrond onscherp is. Hierdoor gaat alle aandacht naar het onderwerp waardoor dit een heel fraai effect kan zijn. Hoe u dit effect kunt bereiken zal ik hier in het kort proberen uit te leggen.

Scherptediepte is de aanduiding van het gebied voor de camera waarin de onderwerpen scherp worden weergegeven. Dit gebied kan vrij klein zijn waardoor de voorgrond en de achtergrond onscherp zijn maar het kan ook (bijna) oneindig zijn waardoor we alles op de foto scherp kunnen waarnemen. De scherptediepte is afhankelijk van het diafragma (de lensopening) en van de brandpuntsafstand. Korte lenzen hebben een grotere scherptediepte dan lang lenzen.

Diafragma.

Een kleine lensopening zoals f/8 geeft meer scherptediepte dan grotere lensopening zoals f/2.8 en f/4. Wanneer u de lensopening vergroot (door een kleiner f/nummer in te stellen) zal de scherptediepte afnemen.

Brandpuntsafstand.

Hoe verder het instelpunt zich van de camera bevindt, hoe groter de scherptediepte zal zijn. Dus een 50 mm lens zal meer scherptediepte geven als hij is scherp gesteld op een punt dat zich op 10 m afstand bevindt, dan wanneer hij is scherp gesteld op een punt dat zich op 1 m afstand bevindt.

De meeste moderne digitale camera's hebben een A (Aperture = diafragma) voorkeur instelling waarna de camera automatisch de belichtingstijd aanpast. Door hiermee te leren spelen kunt u ook mooie foto's maken met een onscherpe achtergrond.

In het volgende schema staat het gebied wat scherp zal worden weergegeven (rood) bij verschillende diafragma instellingen.

In dit diagram staat het gebied wat scherp zal worden weergegeven (rood) bij verschillende brandpunt afstanden.

Als voorbeeld heb ik in de tuin een opname gemaakt van een fles wijn op de tafel.

In het eerste geval met een diafragma van F/8 en een sluitertijd 1/340 Sec. U ziet de achtergrond nog redelijk scherp in beeld.

In het tweede geval heb ik het diafragma op F/3.1 gezet en een sluitertijd van 1/1000 Sec. Hier is de achtergrond onscherp geworden.

Statief.

Wanneer u een kleinere lensopening gebruikt zal de hoeveelheid licht op de CCD sterk afnemen waardoor de sluitertijd veel langer moet zijn. Hierdoor is het soms moeilijk deze foto's op de hand te maken omdat elke kleine beweging van de camera het beeld onscherp zal maken. Dit is ook het geval wanneer u foto's maakt op iets grotere afstand. In dit geval is het verstandig om de camera op een vast punt te zetten of een statief te gebruiken.

(C) 2010 Hein Pragt

Regel van derden

De regel van derden is een eeuwenoude compositietruc die werd ontwikkeld door schilders, maar net zo goed kan worden toegepast door fotografen. Het zeker bijdragen aan een interessantere foto. Wanneer u een moderne digitale camera heeft, dan heeft deze vaak een knop of instelling om automatisch de lijnen van de regel van derden te tonen in uw zoeker. Anders hoeft alleen maar in de zoeker van uw camera twee denkbeeldige horizontale en verticale lijnen te zetten, zodat er een raster wordt gevormd. Dit raster gebruikt u als hulpmiddel om balans in de compositie te krijgen, door het hoofdonderwerp of de blikvanger van de foto op één van de vier kruisingen van het raster te plaatsen. Dan is het nog zo dat de twee punten aan de rechterkant van de foto een meer evenwichtige compositie opleveren dan die aan de linkerkant, omdat de mensen de neiging heeft om een foto van links naar rechts te bekijken.

Een foto waarop de regel van derden is toegepast zal meestal als meer esthetisch meer aangenaam en professioneler ervaren worden. Ook is het belangrijk bij een landschapsfoto's om de verhouding tussen lucht en land eenderde om tweederde te maken. Veel fotografen hebben de neiging om de horizon precies in het midden te zetten maar dat geeft meestal een saaie foto behalve als men bijvoorbeeld een spiegeling van de lucht in water wil vastleggen.

Aangezien de moderne camera meestal scherpstellen zal op het midden van het beeld en ook de belichting e.d. berekend voor het midden van het beeld, is het handig om wel scherp te stellen met het onderwerp in het midden, om dan de ontspanknop half in te drukken en de instellingen te bevriezen waarna u de camera kunt bewegen om de goede compositie te maken. Hierna drukt u door op de ontspanknop waardoor u de foto maakt.

(C) 2010 Hein Pragt

Sluitertijd

De meeste camera's zullen de sluitertijd automatisch bepalen in combinatie met het diafragma om een zo goed mogelijke belichting te krijgen. Er zijn echter momenten dat u zelf de sluitertijd wilt bepalen omdat de sluitertijd niet alleen medeverantwoordelijk is voor de belichting van de foto maar ook voor bewegingsonscherpte. Bij een langere sluitertijd is de kans namelijk groter dat een bewegend onderwerp wazig op de foto verschijnt en ook wanneer u geen statief gebruikt kan een kleine beweging van de hand onscherpte veroorzaken. Voor bewegende onderwerpen zoals sportfoto's, kinderen en dieren, zal daarom een kortere sluitertijd gekozen moeten worden. Als u uit de hand foto's maakt moet u zeker met een zo kort mogelijk sluitertijd werken.

De sluitertijd is de tijd waarin de ccd wordt blootgesteld aan licht en net als het diafragma is ook de sluitertijd instelbaar in stops waarbij elke stop tweemaal zoveel licht doorlaat. De meeste camera's hebben een vaste reeks sluitertijden van: 8, 4, 2, 1, 1/2, 1/4, 1/8, 1/15, 1/30, 1/60, 1/125, 1/250, 1/500. Is de sluitertijd te lang dan zal de foto overbelicht raken en wanneer de sluitertijd te kort dan zal de foto onderbelicht zijn. De correcte belichting wordt dus bepaald door de combinatie van sluitertijd en diafragma, bij een kleiner diafragma hoort een langere sluitertijd en omgekeerd. De meeste moderne digitale camera's hebben de mogelijkheid om de sluitertijd in te stellen waarna de camera hier automatisch het goede diafragma bij zoekt. Toch moet u met de instellingen niet buiten het mogelijke bereik gaan want dan kan de camera er ook niets meer mee.

Een andere foto techniek is het meevolgen van het onderwerp door het meebewegen van de camera. Dit vergt wel enige oefening en een stabiele hand, maar het effect kan zeer fraai zijn. Wanneer u bijvoorbeeld een fietser wilt fotograferen en de illusie van snelheid wilt vangen, dan kunt u met een langere sluitertijd uw camera meebewegen met het onderwerp en dan afdrukken. Het effect zal zijn dat het onderwerp vrij scherp is en de omgeving een onscherpte heeft wat de snelheid benadrukt. Wanneer u niet zo'n stabiele hand heeft kunt u de camera ook meebewegen op een statief waardoor deze horizontaal wel dezelfde hoogte blijft.