Communicatie en taal.

Als kind leren we allemaal de Nederlandse taal spreken, soms met een sterk accent (net als ik) maar het doel is dat u in staat bent om met andere mensen te communiceren. Maar communiceren is moeilijker dan we soms denken en bestaat uit meer dan alleen taal. Lichaamstaal is een groot deel van onze communicatie en onbewust zenden we veel signalen uit die we zelf niet onder controle hebben. Als de communicatie op schrift is dan is het meestal nog moeilijker. Door het ontbreken van lichaamstaal moeten we alles uitdrukken in woorden. Ook communiceren we tegenwoordig via telefoon, SMS, E-mail en chatten we via MSN of een chatbox met elkaar. Omdat bij deze vormen van communicatie er geen direct contact en een sterke beperking van het communicatie medium is, hebben mensen allerlei leuke manieren bedacht om dit te compenseren. In SMS en chatboxen gebruikt men een eigen taal waardoor men in zeer weinig woorden gevoelens of vragen duidelijk kan maken. Deze pagina gaat over communiceren in de breedste zin van het woord. Ik wens u veel leesplezier.

(C) 2003 Hein Pragt

In welke periode van de prehistorie was de mens lichamelijk en geestelijk in staat om te spreken? Een gangbare theorie stelt dat de huidige mens ongeveer 40.000 jaar bestaat. In welke periode de spraakorganen en de hersenen toereikend waren voor taal is moeilijk vast te stellen. Waarschijnlijk is de taal begonnen met een beperkt aantal spraak klanken die aangevuld werden met gebarentaal. De huidige mens lijkt voor taalverwerving geschapen. Het brabbelen van een baby lijkt al op een oefening van de stembanden en in de jonge levensjaren bezitten kinderen een fenomenaal vermogen om woorden, uitspraak en grammaticaregels van de taal op te nemen. Als kinderen 1 jaar zijn beheersen ze een paar woorden, in het tweede levensjaar zijn dat er al 50 en met drie jaar kent de peuter al 1000 woorden. De basisregels van de grammatica heeft de kleuter in het vierde levensjaar al onder de knie en zesjarige kinderen hebben een woordenschat van tussen de 8000 en 14000 woorden ontwikkeld. Helaas verliest de mens het vermogen gemakkelijk taal aan te leren later in zijn leven.

Doordat de mens de taal ontwikkelde en dus kon communiceren kon hij ook sneller ontwikkelen. Nieuwe kennis, uitvindingen en allerlei verbeteringen konden worden doorgegeven aan anderen en nieuwe generaties. Ook maakte communicatie het leven in een groep eenvoudiger. Door middel van taal konden jagers goed samenwerken tijdens de jacht en elkaar duidelijke aanwijzingen geven. De ontdekking van het schrift (c.a. 3000 jaar voor Christus) en de computer heeft de ontwikkeling in een nog grotere stroomversnelling gebracht.

(C) 2004 Hein Pragt

Hulpverleners zijn steeds meer overtuigd dat de oorzaak van veel mislukte relaties te wijten is aan gebrekkige communicatie. Het blijkt dat partners voor het leven vaak goed met elkaar communiceren. Er is een groot verschil tussen praten en communiceren, partners hoeven geen echte praters te zijn als ze maar goed met elkaar communiceren. Vaak kunnen deze communicatieve vaardigheden nog aangeleerd worden zelfs als de relatie als bijna stukgelopen is. Ook als de relatie in de problemen is gekomen door bijvoorbeeld ontrouw of het verdwijnen van de verliefdheid, is de oorzaak meestal een communicatie probleem dat al in een ver stadium ervoor begon.

De meeste relaties beginnen met verliefdheid, zeker in deze periode kijken partners door een roze bril en is er een grote eensgezindheid zonder dat men veel hoeft te communiceren. Meestal hebben mensen zelfs de indruk dat ze goed kunnen communiceren omdat verliefdheid nou eenmaal blind maakt en er nog een grote interesse voor de ander is en alles nog nieuw is. Als de verliefdheid na een tijdje afneemt en zich om moet zetten in liefde komt de relatie meer onder druk te staan. Vaak moeten partners dan al samen problemen oplossen en dan is communicatie ineens echt belangrijk. Maar meestal worden de problemen niet toegeschreven aan slechte communicatie maar aan bijvoorbeeld slechte wil, een midlife crisis, elkaar verwaarlozen omwille van de kinderen, dat de andere veranderd is of eindelijk zijn ware natuur laat zien.

Als partners dan uit elkaar gaan zal de geschiedenis zich vaak herhalen, de nieuwe relatie is in het begin heel goed omdat deze ook weer in de verliefdheids fase zit maar na een aantal jaren ontstaan dezelfde problemen weer.

Waarom kunnen partners soms zo slecht communiceren.

Er zijn veel verschillende redenen waarom partners slecht kunnen communiceren. Als kind leren we praten maar we leren vaak niet om te communiceren. Goed communiceren is vaak meer luisteren dan praten. Ook kan de woordenschat van beide partners erg verschillend zijn maar ook de communicatiestijl. Woorden zijn geen absolute begrippen maar staan ze voor beelden of gevoelens. Deze beelden en gevoelens kunnen bij beide partners heel verschillend zijn wat onbegrip tot gevolg kan hebben. Vaak praten partners wel is het resultaat vaak meer afstand in plaats van meer verbondenheid. Men voelt zich onbegrepen en gesprekken slaan snel om in verwijten, aanvallen en verdedigingen. Deze gesprekken lossen vaak geen problemen op maar verergeren deze vaker. Vaak groeit de wanhoop en hebben partners het gevoel dat ze elkaar niet meer kunnen bereiken of begrijpen.

Enkele belangrijke verschillen in communicatiestijl.

• De ene partner praat heel graag en de ander heeft een wat meer gesloten karakter of de ene partner kan wel goed over gevoelens praten terwijl de ander hier moeite mee heeft.
• De ene partner vooral gericht is op het oplossen van een probleem terwijl de ander het probleem graag tot in details wil bespreken. Dit is een bekend mannen versus vrouwen probleem.
• De ene partner heeft behoefte om te praten op een moment dat de ander daar even helemaal geen behoefte aan heeft. Bijvoorbeeld bij het thuiskomen na het werk of als de ene partner in de ochtend iets later op gang komt. Het is belangrijk om dat moment te kiezen wanneer beiden open staan voor een gesprek.
• De ene partner meer praat vanuit verstand en de ander meer praat vanuit gevoel. Zowel emoties als verstand zijn nodig binnen een goede relatie, het is belangrijk om elkaar op het vlak van het verstand én op het vlak van het gevoel te leren begrijpen.
• De ene partner te snel kritiek geeft of verwijten maakt en de ander te snel in verdediging gaat. Hoewel gevoelsmatig de verwijten of de kritiek heel terecht zijn roept dit meestal verzet op bij de ander en is een strijd verzekerd en de afstand ook.
• Ook komt het vaak voor dat partners wel goed of lang kunnen praten maar niet goed kunnen luisteren. Als u al halverwege de zin van de ander een antwoord klaar heeft luistert u meestal niet goed.
• Als de brok grootte van beide partners erg verschillend is kan dit ook problemen geven. De een praat in korte duidelijke zinnen en de ander heeft een heel verhaal nodig om hetzelfde duidelijk te maken. Dit kan tot grote ergernis leiden wat goed luisteren weer moeilijk maakt. Als de een erg langdradig is zal de ander ongeduldig worden en in het geval van een kleine brok grootte kan de ander het gevoel hebben dat deze alles uit de ander moet trekken.
• Als de kennis van de Nederlandse taal erg verschillend is kan dit ook tot grote problemen leiden. Als de ene partner woorden gebruikt die de andere partner niet helemaal begrijpt kan dit tot grote misverstanden leiden. Ook kan de partner met de iets kleinere woordenschat zich dom of ondergeschikt voelen en zich gaan verdedigen. Dit kan leiden tot een strijd om de communicatiestijl.

Tips voor betere communicatie.

• Goed communiceren is vooral goed luisteren.
• Wacht even en denk even na over wat u gaat zeggen voordat u antwoord geeft. Als u het antwoord al klaar heeft voor de ander is uitgesproken heeft u meestal niet goed geluisterd en niet goed nagedacht. Het zal iedereen wel eens overkomen zijn dat men iets gezegd heeft waarna men zich de tong wel kon afbijten van spijt.
• Praat niet te lang achter elkaar en geeft de ander ook gelegenheid om te antwoorden. Twee monologen maken geen dialoog. Wanneer u zonder pauzes in te lassen achter elkaar door praat om uw mening duidelijk te maken, bereikt u vaak het tegenovergestelde omdat de ander halverwege uw verhaal al niet meer luistert omdat deze in het hoofd al bezig is met het antwoord op het eerste deel van wat u zei.
• Let op uw houding, een open houding brengt dichterbij een gesloten houding zoals armen over elkaar zal afstand tot gevolg hebben. Als de ander een gesloten houding aanneemt kunt u hier ook uit afleiden dat uw benadering waarschijnlijk te aanvallend is waardoor de ander al niet meer open staat voor uw mening of suggestie. Probeer dan eerst weer de sfeer weer rustig te krijgen en de houding van de ander weer open te maken voor u verder gaat.
• Probeer om de beurt te praten en probeer elkaar niet in de rede te vallen.
• Probeer als antwoord eerst datgene wat te ander zei samen te vatten. Hiermee geeft u aan dat u goed luistert en door het in vragende vorm te doen kunt u polsen of u de ander goed begrepen heeft.
• Spreek af dat het niet met elkaar eens hoeft te zijn, een goede afspraak om het oneens te zijn kan ervoor zorgen dat men elkaar niet hoeft te overtuigen van het eigen gelijk maar dat zonder aanval en verdediging men elkaars mening leert kennen. Accepteer dat de ander verschillend is en dat verschillen elkaar ook goed kunnen aanvullen.
• Probeer extreme woorden zoals altijd of nooit te vermijden, dit zal namelijk altijd tot gevolg hebben dat de ander in verdediging en er een strijd ontstaat over altijd of nooit.
• Blijf bij het onderwerp, het is heel eenvoudig (en soms ook een bewust verdedigings mechanisme) om het gesprek naar een ander onderwerp om te buigen. Als het gesprek een andere kant opgaat, spreek dan af om daar een andere keer over te praten en nu bij het ene onderwerp te blijven.
• Leer accepteren dat de ander anders is en dat u dat niet kunt veranderen. Als u deze verschillen kunt koesteren in plaats van een strijdpunt maken zal dit meer saamhorigheid tot gevolg hebben.

Als partners beiden goede wil hebben maar de communicatie een probleem blijft dan is relatietherapie een goede oplossing. De therapeut kan als derde partij het gesprek in goede banen lijden en aangeven waar de communicatie problemen van beide partners zitten. Door te werken aan goede communicatie kan een relatie weer opbloeien en een veilige stabiele relatie voor het leven worden.

Hoewel de meeste mensen bij het aangaan van een relatie meer op uiterlijke chemie en uitstraling letten is het volgens mij net zo belangrijk om in de eerste fase al af te tasten of je goed kunt communiceren en of de belangstelling en het kennis niveau een beetje op elkaar aansluit. Deze zaken zijn voor een langdurige goede relatie meer belangrijk dan lichamelijke aantrekkingskracht. In een goede relatie is er zowel lichamelijke passie als geestelijke verbondenheid.

Gerelateerde artikelen.

Een webpagina over het verschil tussen mannen en vrouwen.

Een pagina over de gevoelens en emoties van mensen en menselijk gedrag in het algemeen.

De tekst van dit nummer geeft volgens mij heel goed aan wat communicatieproblemen binnen een relatie voor gevolgen hebben.

(C) 2012 Hein Pragt

Al vroeg begon men bij het chatten en email via Internet te ontdekken dat het een gebrek was dat via schrift lichaamstaal om emoties of stemmingen aan te geven ontbrak. Zo kan een opmerking die grappig bedoel was als snel verkeerd opgevat worden omdat de brede grijns erbij ontbreekt. Om toch emoties en uitdrukkingen toe te kunnen voegen aan berichten vond men de emoticon uit. Deze emoticons waren korte tekenreeksen die een gezichtsuitdrukking uitbeelden en waarmee de schrijver van een tekst een emoties kon uitdrukken. Hiermee kon de schrijver zijn tekst toelichten en bijvoorbeeld aangeven of iets grappig of juist boos bedoeld was. Een heel bekend voorbeeld van een emoticon is de tekenreeks: :-) wat een lachend vrolijk gezicht moet voorstellen. Pas veel later, toen computer chat programma's ook grafische mogelijkheden kregen werden de korte tekenreeksen vaak omgezet in kleine plaatjes in de vorm van kleine gele ronde gezichtjes die een emotie uitstralen.

Om de emoticons die uit leestekens bestaan goed te kunnen lezen, moet het hoofd een kwartslag worden gedraaid om de uitdrukkingen te herkennen. De dubbele puntjes stellen meestal de ogen voor, het minteken de neus en het opening- of sluitingshaakje de mond.

Een lijst met bekende emoticons:

(C) 2005 Hein Pragt

Grappig onderzoek.

vlgones een oznrdeeok op een Eglnese uvinretsiet mkaat het neit uit in wlkee vloogdre de ltteers in een wrood saatn, het einge wat blegnaijrk is is dat de eretse en de ltaatse ltteer op de jiutse patals saatn. De rset van de ltteers mgoen wllikueirg gpletaast wdoren en je knut vrelvogens gwoeon lzeen wat er saatt. Dit kmot odmat we neit ekle ltteer op zcih lzeen maar het wrood als gheeel. Geen znrgeon meer om je slpeutfoen.

Twee of vier handen op één buik?

Over twee mensen die het altijd roerend met elkaar eens zijn, hoor je weleens zeggen: 'Dat zijn vier handen op één buik.' Daarbij wordt dan gedacht aan twee paar handen: die van beide betrokkenen. Toch hoort het te zijn: 'Dat zijn twee handen op één buik.' De clou van de uitdrukking is namelijk dat het om de twee handen van één persoon gaat: die zijn altijd in harmonie met elkaar. Die twee handen staan voor de twee personen die zo goed met elkaar overweg kunnen.

(C) 2003 Hein Pragt

Jongerentaal of straattaal.

Kleding en taalgebruik zijn de belangrijkste manieren waarop jongeren zich onderscheiden van de oudere generatie. Elke generatie zal zich afzetten tegen de oudere generatie en volgens mijn visie zijn de jongeren tegenwoordig vrij extreem, in ieder geval extremer dan mijn generatie. Een mogelijke verklaring zou kunnen zijn dat jongeren zich wel extremer moeten gedragen om zich nog te onderscheiden van de oudere generatie omdat de oudere generatie ook nog redelijk progressief is. Ook is de invloed van de vele buitenlandse culturen en de Amerikaanse cultuur van grote invloed op de hedendaagse jongerentaal. Hetzelfde gaat op voor normen en waarden, de jeugd heeft haar eigen normen en lijkt zich niets aan te trekken van de gangbare opvattingen.

Als ouder kun je soms ineens geconfronteerd worden met het feit dat je het eigen kind ineens niet meer begrijpt als het met vrienden praat. Zijn ouders nog gewend aan "vet" nu horen ze ineens "gaar". Jongerentaal hoort bij een bepaalde generatie en dit veranderd ook door de jaren heen. Was het tien jaar geleden nog "top", "aso", "popi" en "cool" nu zijn deze uitdrukkingen hopeloos verouderd. Tegenwoordig is het "flex" en "lauw".

Naast de vele Amerikaanse woorden is het Surinaams erg populair onder de jongeren. Zeker op de multiculturele middelbare scholen zijn de woorden "paisa" voor geld en "bakra" voor de blanken algemeen geaccepteerde taal. Zo heet een meisje een "sma" en roepen jongeren "fawaka" (hoe gaat het) naar elkaar. Als ze de ander vragen of ze geld hebben zeggen ze "Heb je doekoe?" of "heb je met hem gebald" als ze willen weten of de ander een nummertje gemaakt heeft. Tjoken is wiet roken en als ze bij elkaar rondhangen op straat dan zijn ze aan het "chillen".

Ook de jongerentaal heeft zijn invloed op de Nederlandse taal, woorden die de jongeren in de jaren zestig en zeventig gebruikten, zoals "gaaf" en "onwijs" zijn inmiddels zo algemeen geworden dat ze in de woordenboeken zijn opgenomen. Misschien gebeurt dat over een paar jaar ook wel met "fawaka" en "chillen".

Uiteraard houden de jongeren de trends ook goed in de gaten, want voor je het weet loop je achter. Maar op het schoolplein van de middelbare school leren de jongeren snel.

(C) 2003 Hein Pragt

Om ouders en leergierige jongeren te helpen heb ik hier een woordenboek jongerentaal opgenomen.

Het Genootschap Onze Taal is een vereniging voor taalliefhebbers. Met een uniek tijdschrift: het enige in Nederland waarin deskundig én op een prettig leesbare manier over alle aspecten van de taal geschreven wordt. Het Genootschap Onze Taal heeft bovendien een Taaladviesdienst, die vragen over de Nederlandse taal beantwoordt, en geeft verder door middel van congressen, boeken en een website voorlichting over het Nederlands.

Enge Zinnen zijn zinnen die zo naar zijn dat ze verboden zouden moeten worden. Vooral in mijn werkomgeving worden er veel gebezigd. Ik ben begonnen met ze te verzamelen, samen met vrienden. Deze vrienden brengen mij per e-mail op de hoogte van hun nieuwe ervaringen en eens in de zoveel tijd verspreid ik onder alle deelnemers de nieuwe lijst met Enge Zinnen.

Speel hier online 10 voor taal, elk goed antwoord levert hier punten op. Test of jij een taalwonder bent en verover een plaats in de topscorelijst. Heb je daar eenmaal een plek bemachtigd? Dan heb jij absoluut een '10 voor Taal'!

Meer dan 8500 citaten aforismen definities uitspraken woordspelingen gezegden wijsheden spreuken.

Een hele leuke site met veel anagrammen, palindromen, puzzels, verspreeksgezegswijzen en nog veel meer.

Een hele leuke site met een flinke schep humor, een vleugje ernst en een snuifje ironie.

Een hele leuke pagina met de "kromste misbaksels" van mensen die de klok hebben horen luiden...

Theater als middel tot verandering?
Communiceren met anderen kan altijd effectiever, plezieriger, eerlijker en meer geaard zijn. Deze site ziet toegepast theater als één van de beste methoden om bewustzijn over communicatie te ontwikkelen.